İş inovasyonunu en üst düzeye çıkararak iş potansiyelinizi ortaya çıkarıyoruz.
Eposta GönderÇinko Sülfat, Çinko Vitriyol, Beyaz Kezzap, Zinc Sulfate, Zinc Sulfate Anhydrous, Zinc Vitriol, White vitriol, 7733-02-0
ÇİNKO SÜLFAT (ZnSO₄)
ÜRÜN TANIMLAYICI BİLGİLER
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Ürün Adı | Çinko Sülfat |
| Kimyasal Adı (IUPAC) | Çinko Sülfat |
| Eşanlamlılar (Türkçe) | Çinko Vitriyol, Beyaz Kezzap, Sülfürik Asit Çinko Tuzu |
| Eşanlamlılar (İngilizce) | Zinc Sulfate, Zinc Vitriol, White Vitriol, Zinc(II) Sulfate |
| CAS Numarası (Susuz) | 7733-02-0 |
| EC Numarası (EINECS) | 231-793-3 |
| Moleküler Formül | ZnSO₄ |
| Moleküler Ağırlık | 161.47 g/mol (susuz) |
| Görünüm | Beyaz kristal toz veya renksiz kristaller |
KİMYASAL YAPI
Çinko Sülfat (ZnSO₄)
O
║
Zn²⁺ — S — O⁻²
║
O
Moleküler Formül: ZnSO₄
SMILES: [Zn+2].[O-]S(=O)(=O)[O-]
InChI: InChI=1S/H2O4S.Zn/c1-5(2,3)4;/h(H2,1,2,3,4);/q;+2/p-2
Yapı: Çinko iyonu (Zn²⁺) ve sülfat iyonundan (SO₄²⁻) oluşan iyonik bileşik; tetrahedral çinko koordinasyonu.
BÖLÜM 1: KİMYASAL KİMLİK VE TANIM
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Ürün Adı | Çinko Sülfat |
| Kimyasal Adı (IUPAC) | Çinko Sülfat |
| Eşanlamlılar (Türkçe) | Çinko Vitriyol, Beyaz Kezzap, Sülfürik Asit Çinko Tuzu |
| Eşanlamlılar (İngilizce) | Zinc Sulfate, Zinc Vitriol, White Vitriol, Zinc(II) Sulfate |
| CAS Numarası (Susuz) | 7733-02-0 |
| EC Numarası (EINECS) | 231-793-3 |
| Moleküler Formül | ZnSO₄ |
| Moleküler Ağırlık | 161.47 g/mol (susuz) |
| Kimyasal Sınıfı | İnorganik bileşik; Metal sülfat tuzu |
| Fiziksel Hal (20°C) | Katı (kristal toz veya kristaller) |
| Koku | Kokusuz |
| Renk | Beyaz ila renksiz |
| Tat | Buruk, metalik tat (deneysel, yutulmamalıdır) |
BÖLÜM 2: FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLER
| Özellik | Değer | Test Metodu / Not |
|---|---|---|
| Görünüm | Beyaz ila renksiz kristal toz | Görsel |
| Koku | Kokusuz | Olfaktometrik |
| Moleküler Ağırlık | 161.47 g/mol (susuz) | Hesaplanmış |
| Yoğunluk (20°C) | ~3.8 g/cm³ (susuz) | ASTM D4052 |
| Erime Noktası | ~680°C (bozunur) | DSC |
| Kaynama Noktası | Bozunur | - |
| Suda Çözünürlük (20°C) | ~101 g/100 mL (susuz) | Genel Metot |
| Alkolde Çözünürlük | Çözünmez | Genel Metot |
| pH (%5 Çözelti) | 4.0 – 6.0 (hafif asidik) | pH Metre |
| Bozunma | Yüksek sıcaklıklarda ZnO ve SO₃/SO₂'ye bozunur | - |
| Kristal Sistemi | Ortorombik / Hekzagonal (hidratlara bağlı) | XRD |
| Higroskopiklik | Yüksek (susuz form); Hidratlar daha az hassas | - |
| Termal Kararlılık | Susuz form yüksek sıcaklıklara kadar kararlıdır | - |
| Suda İyonlaşma | Zn²⁺ ve SO₄²⁻ iyonlarına tamamen ayrışır | - |
| Hidroliz | Hafif asidik çözelti (Zn²⁺ hidrolizi nedeniyle) | - |
BÖLÜM 3: ÇİNKO SÜLFAT FORMLARI
| Form | Formül | CAS Numarası | Moleküler Ağırlık | Zn İçeriği | Görünüm |
|---|---|---|---|---|---|
| Susuz | ZnSO₄ | 7733-02-0 | 161.47 g/mol | ~%40.5 | Beyaz toz |
| Monohidrat | ZnSO₄·H₂O | 7446-19-7 | 179.47 g/mol | ~%36.5 | Beyaz kristal toz |
| Hekzahidrat | ZnSO₄·6H₂O | 13986-24-8 | 269.56 g/mol | ~%24.3 | Beyaz kristaller |
| Heptahidrat | ZnSO₄·7H₂O | 7446-20-0 | 287.56 g/mol | ~%22.7 | Beyaz kristaller |
BÖLÜM 4: KİMYASAL ÖZELLİKLER VE REAKTİVİTE
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Kimyasal Karakter | İnorganik metal sülfat tuzu; Hafif asidik (hidroliz nedeniyle); İyi su çözünürlüğü |
| Kararlılık | Normal koşullarda kararlıdır; Yüksek sıcaklıklarda bozunur; Higroskopiktir (susuz form) |
| Reaktivite | Bazlar ile çinko hidroksit (Zn(OH)₂) veya çinkatlar oluşturur; Sülfürler ile ZnS çökeltir; Oksitleyici/reaktif değildir |
| Geçimsiz Maddeler | Kuvvetli bazlar (çökelme), kuvvetli oksitleyiciler, magnezyum, alüminyum (yüksek sıcaklıkta) |
| Polimerizasyon | Polimerleşmez |
| Bozunma Ürünleri (Isıtma) | ZnO, SO₂, SO₃ (yüksek sıcaklıklarda) |
| Baz Reaksiyonu | ZnSO₄ + 2NaOH → Zn(OH)₂↓ + Na₂SO₄ (aşırı alkali çinkat oluşturur) |
| Sülfür Çökelmesi | ZnSO₄ + Na₂S → ZnS↓ + Na₂SO₄ (beyaz çinko sülfür çökeltisi) |
| Hidroliz | Zn²⁺ + 2H₂O ⇌ Zn(OH)⁺ + H₃O⁺ (hafif asidik pH) |
| Kompleks Oluşumu | Amonyak ve diğer ligandlar ile çinko kompleksleri oluşturur (örn. [Zn(NH₃)₄]²⁺) |
| Kristalizasyon | Sulu çözeltiden farklı hidrat formları kristallenir (sıcaklık ve konsantrasyona bağlı) |
BÖLÜM 5: ÇİNKO BİLEŞİKLERİ KARŞILAŞTIRMASI
| Özellik | Çinko Sülfat (ZnSO₄) | Çinko Oksit (ZnO) | Çinko Klorür (ZnCl₂) | Çinko Nitrat (Zn(NO₃)₂) |
|---|---|---|---|---|
| CAS Numarası | 7733-02-0 | 1314-13-2 | 7646-85-7 | 10196-18-6 |
| Formül | ZnSO₄ | ZnO | ZnCl₂ | Zn(NO₃)₂ |
| Moleküler Ağırlık | 161.47 | 81.38 | 136.30 | 189.40 |
| Görünüm | Beyaz toz | Beyaz toz | Beyaz kristal toz | Renksiz kristaller |
| Suda Çözünürlük | Çok çözünür | Çözünmez | Çok çözünür | Çok çözünür |
| Suda pH | Hafif asidik (4-6) | Nötr (7-8) | Asidik (3-4) | Asidik (~4) |
| Birincil Kullanım | Gübre, yem katkısı | Kauçuk, kozmetik | Lehim, sentez | Laboratuvar, katalizör |
BÖLÜM 6: ÜRETİM YÖNTEMLERİ
Yöntem 1: Çinko Metalinin Sülfürik Asit ile Çözünmesi
Reaksiyon: Zn + H₂SO₄ (seyreltik) → ZnSO₄ + H₂↑
Açıklama: Metalik çinko (hurda veya saf), seyreltik sülfürik asit içinde çözülür; Hidrojen gazı açığa çıkar; Çözelti süzülür, buharlaştırılır ve kristallendirilerek ZnSO₄·7H₂O (veya diğer hidratlar) elde edilir. Düşük maliyetli ve yaygın yöntemdir.
Yöntem 2: Çinko Oksit veya Çinko Hidroksitin Asitle Nötralizasyonu
Reaksiyon: ZnO + H₂SO₄ → ZnSO₄ + H₂O
Açıklama: Çinko oksit veya çinko hidroksit, sülfürik asit ile nötralize edilir; Sodyum stannat üretiminden elde edilen yan ürünler veya saf ZnO kullanılabilir; Çözelti buharlaştırılır ve kristallendirilir. Yüksek saflıkta ürün sağlar.
Yöntem 3: Çinko Cevherinin Kavrulması ve Liçi
Proses: ZnS (sfalerit) → ZnO (kavurma) → ZnSO₄ (sülfürik asit liçi)
Açıklama: Çinko sülfür cevheri (sfalerit) havada kavrularak ZnO'ya dönüştürülür; ZnO, sülfürik asit ile liç edilerek ZnSO₄ çözeltisi elde edilir; Saflaştırma ve kristalizasyon ile ürün elde edilir. Endüstriyel ölçekte kullanılır.
Yöntem 4: Çinko Atıklarından Geri Kazanım
Proses: Çinko içeren atıklar + H₂SO₄ → ZnSO₄ çözeltisi
Açıklama: Galvanizleme atıkları, çinko külü veya diğer çinko içeren atıklar sülfürik asit ile liç edilir; Çözelti saflaştırılır ve kristallendirilir. Çevresel ve ekonomik bir yöntemdir.
BÖLÜM 7: FONKSİYONEL ÖZELLİKLER VE ETKİ MEKANİZMASI
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Mikrobesin Gübresi (Tarım) | Bitkilere biyolojik olarak kullanılabilir çinko sağlar; Klorofil sentezi ve enzim aktivasyonu için gereklidir; Çinko eksikliğini (kloroz, bodur büyüme) düzeltir; Toprak ve yaprak uygulamaları için uygundur |
| Yem Katkısı (Hayvan Besleme) | Hayvanlara esansiyel çinko sağlar; Üreme, bağışıklık fonksiyonu ve toynak sağlığı için gereklidir; Süt üretimini ve yem dönüşüm oranını destekler |
| Flotasyon Reaktifi (Madencilik) | Mineral işlemede köpük flotasyonunda pH düzenleyici ve aktivatör olarak kullanılır; Sülfürlü minerallerin (özellikle sfalerit) flotasyonunda aktivatör görevi görür |
| Çinko Kaplama Elektroliti | Elektrokaplama banyolarında çinko iyonu kaynağı olarak kullanılır; Parlak, pürüzsüz çinko kaplamalar üretir; Asidik veya alkali banyolarda kullanılır |
| Koagülasyon Yardımcısı (Su Arıtma) | Askıda katı maddelerin koagülasyonunda yardımcı pıhtılaştırıcıdır; Fosfat giderme için çöktürücü olarak kullanılır; Bulanıklığı azaltır |
| Ahşap Koruyucu | Kromlanmış çinko sülfat emprenyesi ile ahşabı termit ve mantar saldırılarına karşı korur; Ahşabı çürümeye karşı dayanıklı kılar |
| Katalizör | Organik sentez reaksiyonlarında katalizör olarak kullanılır; Çeşitli kimyasal dönüşümlerde asit katalizörü görevi görür |
| İlaç Etken Maddesi | Monohidrat formu bazı ilaçlarda etken madde olarak kullanılır; Oral çinko takviyelerinde (kapsül/tablet) bulunur; Yara iyileşmesini ve doku onarımını destekler |
BÖLÜM 8: BAŞLICA KULLANIM ALANLARI
| Sektör / Uygulama | Fonksiyon | Tipik Kullanım |
|---|---|---|
| Tarım | Mikrobesin gübresi | Toprak ve yaprak uygulamaları; Çinko eksikliğini giderme; NPK gübrelerinde katkı |
| Hayvan Yemi | Mineral takviyesi | Yem katkısı; Üreme, toynak sağlığı, bağışıklık, süt üretimi |
| Kimya Endüstrisi | Hammadde | Çinko bileşikleri üretimi; Flotasyon reaktifi; Odun hamuru ağartma |
| Elektrokaplama | Elektrolit | Çinko kaplama banyoları; Parlak kaplamalar |
| İlaç Sanayi | Etken madde | Çinko takviyeleri; Metabolizma desteği; Yara iyileşmesi |
| Ahşap Koruma | Emprenye maddesi | Termit ve mantar önleyici; Ahşap işleme |
| Su Arıtma | Koagülasyon yardımcısı | Askıda katı giderme; Fosfat çöktürme; Korozyon inhibitörü |
| Gıda Takviyeleri | Zenginleştirme | Diyet takviyeleri; Çinko glukonat ile modifiye edilerek kullanılır |
| Veterinerlik | Tedavi ajanı | Ayak çürüğü tedavisi (iyot/kuaterner amonyum ile) |
| Tekstil | Baskı yardımcısı | Tekstil baskı maddelerinde; Renk sabitleyici olarak kullanılır |
BÖLÜM 9: KALİTE SPESİFİKASYONLARI
| Parametre | Gübre Sınıfı | Yem Sınıfı | Teknik Sınıf | Yüksek Saflık | Test Metodu |
|---|---|---|---|---|---|
| Görünüm | Beyaz toz | Beyaz toz | Beyaz toz | Beyaz toz | Görsel |
| Saflık (ZnSO₄) | ≥ %98.0 | ≥ %98.0 | ≥ %99.0 | ≥ %99.63 | Titrimetrik |
| Çinko (Zn) İçeriği | ≥ %35.0 | ≥ %35.0 | ≥ %35.5 | ≥ %36.0 | AAS / ICP |
| Klorür (Cl) | ≤ %0.05 | ≤ %0.05 | ≤ %0.02 | ≤ %0.01 | Titrimetrik |
| Demir (Fe) | ≤ %0.01 | ≤ %0.01 | ≤ %0.005 | ≤ %0.002 | AAS / ICP |
| Kurşun (Pb) | ≤ %0.005 | ≤ %0.002 | ≤ %0.001 | ≤ %0.0005 | AAS / ICP |
| Arsenik (As) | ≤ %0.0005 | ≤ %0.0005 | ≤ %0.0002 | ≤ %0.0001 | AAS / ICP |
| Kadmiyum (Cd) | ≤ %0.001 | ≤ %0.001 | ≤ %0.0005 | ≤ %0.0002 | AAS / ICP |
| Cıva (Hg) | – | ≤ %0.0001 | – | – | AAS / ICP |
| Suda Çözünmeyen | ≤ %0.05 | ≤ %0.05 | ≤ %0.02 | ≤ %0.01 | Gravimetrik |
| pH (%5 Çözelti) | 4.0 – 6.0 | 4.0 – 6.0 | 4.0 – 6.0 | 4.0 – 6.0 | pH Metre |
| Partikül Boyutu | Müşteri gereksinimine göre | Müşteri gereksinimine göre | Müşteri gereksinimine göre | Müşteri gereksinimine göre | Elek / Lazer |
BÖLÜM 10: TOKSİKOLOJİK PROFİL
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Akut Oral Toksisite (LD50, Sıçan) | ~ 2,200 mg/kg (orta toksisite) |
| Akut Dermal Toksisite | Cilt tahrişine neden olabilir |
| Akut İnhalasyon Toksisitesi | Solunum yolu tahrişine neden olabilir |
| Cilt Tahrişi | Tahriş edicidir; Cilt tahrişine neden olur (H315) |
| Göz Tahrişi | Ciddi göz hasarına neden olur (H318) |
| Solunum Tahrişi | Solunum tahrişine neden olabilir |
| Kronik Toksisite | Yüksek dozlarda mide tahrişi ve bulantı; Sınırlı veri |
| Kanserojenite | Kanserojen olarak sınıflandırılmamıştır |
| Mutajenite | Mutajen olarak sınıflandırılmamıştır |
| Üreme Toksisitesi | Üreme toksik olarak sınıflandırılmamıştır (esansiyel mineral) |
| Hedef Organlar | Gözler, cilt, solunum sistemi, gastrointestinal sistem |
| Mesleki Maruziyet Limiti (8s TWA) | ACGIH TLV: 5 mg/m³ (solunabilir toz); 10 mg/m³ (toplam toz) |
| Özel Toksisite Notu | Yutulması halinde zararlıdır (H302); Sucul yaşam için çok toksiktir (H410); Gözlerde kalıcı hasar riski; Solumadan ve göz/cilt temasından kaçının |
BÖLÜM 11: GHS SINIFLANDIRMASI VE ETİKETLEME
GHS Sınıflandırması (CLP ve UN GHS ile uyumlu):
| Tehlike Sınıfı | Kategori | H-İfadesi |
|---|---|---|
| Akut Toksisite (Oral) | Kategori 4 | H302 |
| Cilt Tahrişi | Kategori 2 | H315 |
| Ciddi Göz Hasarı | Kategori 1 | H318 |
| Kronik Sucul Toksisite | Kategori 1 | H410 |
Sinyal Kelimesi: DİKKAT (UYARI)
Tehlike Piktogramları: GHS05 (Aşındırma), GHS07 (Ünlem İşareti), GHS09 (Çevre)
Zararlılık İfadeleri (H-Codes):
| Kod | İfade |
|---|---|
| H302 | Yutulması halinde zararlıdır |
| H315 | Cilt tahrişine neden olur |
| H318 | Ciddi göz hasarına neden olur |
| H410 | Sucul yaşam için çok toksiktir, uzun süreli etkiler gösterir |
NFPA 704 Tehlike Sınıflandırması:
| Sağlık | Yanıcılık | Reaktivite | Özel |
|---|---|---|---|
| 2 | 0 | 0 | - |
| (Orta sağlık tehlikesi) | (Yanıcı değil) | (Kararlı) | (Yok) |
BÖLÜM 12: ÖNLEM İFADELERİ (P-CODES)
| Kod | İfade |
|---|---|
| P261 | Tozunu/dumanını/gazını/sisini/buharını/spreyini solumaktan kaçının |
| P264 | Kullandıktan sonra elleri iyice yıkayın |
| P270 | Bu ürünü kullanırken yemeyin, içmeyin veya sigara kullanmayın |
| P271 | Sadece açık havada veya iyi havalandırılmış alanda kullanın |
| P273 | Çevreye yayılmasından kaçının |
| P280 | Koruyucu eldiven/koruyucu giysi/göz koruyucu/yüz koruyucu kullanın |
| P301+P312 | YUTULDUĞUNDA: Kendinizi iyi hissetmiyorsanız ZEHİR MERKEZİ/doktor arayın |
| P302+P352 | CİLT ile temasında: Bol sabun ve su ile yıkayın |
| P305+P351+P338 | GÖZ ile temasında: Birkaç dakika su ile dikkatlice durulayın. Kontakt lens varsa çıkarın ve durulamaya devam edin |
| P310 | Hemen ZEHİR MERKEZİ/doktor arayın |
| P332+P313 | Cilt tahrişi oluşursa: Tıbbi yardım/öneri alın |
| P362+P364 | Kirlenmiş giysileri çıkarın ve yeniden kullanmadan önce yıkayın |
| P403+P233 | İyi havalandırılmış alanda depolayın. Kabı sıkıca kapalı tutun |
| P501 | İçeriği/kabı yerel/bölgesel/ulusal/uluslararası mevzuata uygun şekilde bertaraf edin |
BÖLÜM 13: İLK YARDIM ÖNLEMLERİ
| Maruziyet Yolu | Yapılacak İşlem |
|---|---|
| Soluma | Hemen temiz havaya çıkarın. Solunum için rahat bir pozisyonda dinlendirin. Solunum tahrişi devam ederse tıbbi yardım alın. |
| Cilt Teması | Kirlenmiş giysileri çıkarın. Cildi en az 15 dakika bol su ve sabun ile durulayın. Cilt tahrişi oluşursa tıbbi yardım/öneri alın. |
| Göz Teması | En az 15 dakika bol su ile hemen durulayın. Göz kapaklarını açık tutun. Kontakt lensleri çıkarın. Durulamaya devam edin. Derhal tıbbi yardım alın (H318). |
| Yutma | Ağzı su ile çalkalayın. Kusturmayın (asidik yapı nedeniyle). Bol su için. Derhal tıbbi yardım alın. |
BÖLÜM 14: YANGINLA MÜCADELE ÖNLEMLERİ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Yangın Tehlikesi | Yanıcı değildir. Yanmaz. |
| Yangın Sırasında Oluşan Tehlikeler | Yüksek sıcaklıklarda toksik çinko oksit dumanları, SO₂/SO₃ gazları açığa çıkararak bozunabilir |
| Uygun Söndürücüler | Çevredeki yangın için uygun söndürücü maddeler. Su sisi, CO₂, kuru kimyasal toz, köpük. |
| Uygunsuz Söndürücüler | Yok |
| Özel Koruyucu Donanım | Basınçlı solunum cihazı (SCBA), tam koruyucu giysi (çevredeki yangın için). |
| Özel Önlemler | Tozun kanalizasyona ve su yollarına girmesini önleyin. |
BÖLÜM 15: DEPOLAMA VE RAF ÖMRÜ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Depolama Koşulları | Serin, kuru, iyi havalandırılmış alan; NEMDEN KORUYUN (susuz form yüksek higroskopiktir). Uyumsuz maddelerden uzak tutun. |
| Kap Gereksinimleri | Sıkıca kapatılmış, neme dayanıklı kaplar (HDPE, astarlı variller, plastik torbalar). |
| Korunması Gerekenler | Nem, kuvvetli bazlar, kuvvetli oksitleyiciler, magnezyum/alüminyum tozları. |
| Raf Ömrü | 12-24 ay (açılmamış orijinal ambalajında, uygun depolama koşullarında). |
| Kararlılık Notu | Normal koşullarda kararlıdır; Susuz form yüksek derecede higroskopiktir; Hidratlar daha az hassastır; Asitlerle reaksiyona girmez. |
| Özel Depolama Gereksinimleri | Bazlardan ve oksitleyicilerden ayrı depolayın; Nem emilimini önlemek için kapları sıkıca kapalı tutun; Kuru ve iyi havalandırılmış alanda saklayın. |
BÖLÜM 16: AMBALAJ SEÇENEKLERİ
| Ambalaj Tipi | Miktar | Malzeme |
|---|---|---|
| Plastik Torba | 5 kg, 10 kg, 25 kg | PE torba (iç astarlı, sızdırmaz) |
| Kraft Torba | 5 kg, 10 kg, 25 kg | PE astarlı kraft kağıt torba |
| Plastik Varil | 25 kg, 50 kg | HDPE / Polipropilen |
| Fiber Varil | 25 kg, 50 kg | PE astarlı fiber levha |
| Çelik Varil | 100 kg, 200 kg | Korozyon dayanımlı astarlı çelik |
| FIBC / Big Bag | 500 kg, 1000 kg | PE astarlı, neme dayanıklı PP dokuma torba |
| IBC Konteyner | 1000 kg | Korozyon dayanımlı kaplamalı HDPE |
BÖLÜM 17: TAŞIMA BİLGİLERİ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| UN Numarası | UN 3077 (Çevre için tehlikeli madde) |
| Tehlike Sınıfı | 9 (Çeşitli tehlikeli maddeler) |
| Ambalaj Grubu | III |
| ADR/RID | Sınıf 9, PG III, UN 3077 |
| IMDG Kodu | Sınıf 9, PG III, UN 3077, Deniz kirletici (Marine Pollutant) |
| IATA (Hava) | Sınıf 9, PG III, UN 3077 |
| Deniz Kirletici | Evet (Marine Pollutant) |
| Taşıma Sıcaklığı | Ortam sıcaklığı; Nemden koruyun. |
BÖLÜM 18: DÜZENLEYİCİ MEVZUAT DURUMU
| Bölge / Otorite | Durum |
|---|---|
| Avrupa Birliği | REACH kayıtlı; Çevre tehlikesi sınıflandırması (H410) |
| ABD (TSCA) | Listelenmiş (TSCA Envanteri) |
| ABD (EPA) | Pestisit inert bileşeni olarak onaylı; Gübre ve yem katkısı olarak kullanımı düzenlenir |
| ABD (FDA) | Gıda katkı maddesi olarak onaylı (21 CFR - çinko zenginleştirme) |
| Türkiye | Endüstriyel kimyasal; KKDIK yönetmeliğine tabidir; Gübre ve yem katkısı olarak kullanımı Tarım Bakanlığı düzenlemesine tabidir |
| IARC | Grup 3 (İnsanlar için kanserojenlik açısından sınıflandırılamaz) |
| NTP | Listelenmemiştir |
| OSHA | Toksik veya kanserojen madde olarak düzenlenmemiştir |
| California (Prop 65) | Listelenmemiştir |
| AB Kısıtlamaları | REACH Ek XVII kapsamında kısıtlanmamıştır (belirli uygulamalar için sınırlamalar olabilir) |
BÖLÜM 19: DİĞER İSİMLER VE EŞ ANLAMLILAR
| Türü | İsim |
|---|---|
| Türkçe İsimler | Çinko Sülfat, Çinko Vitriyol, Beyaz Kezzap, Sülfürik Asit Çinko Tuzu |
| İngilizce İsimler | Zinc Sulfate, Zinc Vitriol, White Vitriol, Zinc(II) Sulfate, Sulfuric Acid Zinc Salt |
| Kimyasal İsimler | Çinko Sülfat; ZnSO₄; Sülfürik Asit Çinko Tuzu |
| CAS Numarası | 7733-02-0 (susuz) |
| EC Numarası | 231-793-3 |
| Moleküler Formül | ZnSO₄ |
| HS Kodu | 2833.29 |
| EINECS İsmi | Zinc sulfate |
BÖLÜM 20: ÖZET TABLOSU
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Ürün | Çinko Sülfat (ZnSO₄) |
| CAS Numarası | 7733-02-0 (susuz) |
| Moleküler Formül | ZnSO₄ |
| Moleküler Ağırlık | 161.47 g/mol (susuz) |
| Görünüm | Beyaz ila renksiz kristal toz |
| Yoğunluk | ~3.8 g/cm³ |
| Suda Çözünürlük | ~101 g/100 mL (susuz) |
| pH (%5 Çözelti) | 4.0 – 6.0 |
| Birincil Fonksiyon | Mikrobesin gübresi, yem katkısı |
| Ana Kullanım Alanları | Tarım (gübre), hayvan besleme, kimya endüstrisi, ilaç, su arıtma, ahşap koruma, veterinerlik |
| Raf Ömrü | 12-24 ay |
| GHS Sinyal Kelimesi | DİKKAT |
| UN Numarası | UN 3077 (Çevre için tehlikeli) |
| Özel Özellik | Susuz form yüksek higroskopik; Hidrat formları mevcut; Hafif asidik; Suda yüksek çözünürlük |
BÖLÜM 21: KRİTİK UYARILAR VE EN İYİ UYGULAMALAR
KRİTİK UYARILAR:
-
Yutulması halinde zararlıdır (H302). Yutmaktan kaçının. Kullanırken yemek yemeyin, içmeyin veya sigara kullanmayın.
-
Ciddi göz hasarına neden olur (H318). Göz koruması (kimyasal sıçramalara karşı) kullanın. Gözle teması halinde bol su ile yıkayın ve derhal tıbbi yardım alın.
-
Cilt tahrişine neden olur (H315). Cilt temasından kaçının. Koruyucu eldiven kullanın.
-
Sucul yaşam için çok toksiktir, uzun süreli etkiler gösterir (H410). Çevreye yayılmasından kaçının. Kanalizasyona veya su yollarına deşarj etmeyin.
-
Susuz form yüksek derecede higroskopiktir. Neme karşı sıkıca kapalı kaplarda saklayın. Hidrat formları daha az hassastır.
-
Asidik yapıdadır (pH 4-6). Hafif asidik; metallere karşı aşındırıcı olabilir. Asitlerle reaksiyona girmez ancak bazlarla nötrleşir.
-
Geçimsizlikler: Kuvvetli bazlar (çinko hidroksit çökelir), kuvvetli oksitleyiciler, magnezyum/alüminyum tozları (yüksek sıcaklıkta).
-
Hijyen Gereksinimi: Kullandıktan sonra ellerinizi iyice yıkayın. Toz oluşumundan kaçının.
EN İYİ UYGULAMA ÖNERİLERİ:
Tarım (Mikrobesin Gübresi): Çinko eksikliğini gidermek için toprak veya yaprak uygulaması olarak kullanın; Toprak uygulaması (gübreleme): 5-10 kg/da (çinko eksikliğine göre); Yapraktan uygulama: %0.1-0.5 ZnSO₄ çözeltisi (pH 5.5-6.5); NPK gübreleri ile karıştırılabilir; Şelatlı çinko (EDTA-Zn) üretiminde hammadde olarak kullanılır.
Hayvan Yemi Katkısı: Hayvan beslemede esansiyel çinko kaynağı olarak kullanın; Yem katkı dozajı (canlı ağırlığa göre değişir): Kanatlı: 50-100 mg/kg, Domuz: 100-150 mg/kg, Sığır: 100-300 mg/kg; Üreme, toynak sağlığı, bağışıklık ve süt üretimi için kritiktir; Veteriner onaylı yem katkısı kullanılmalıdır.
Kimya Endüstrisi: Flotasyon proseslerinde aktivatör olarak kullanın (sfalerit flotasyonu); Çinko bileşikleri üretiminde hammadde; Odun hamuru ağartma proseslerinde; Organik sentezde katalizör olarak kullanılır.
Elektrokaplama: Asidik çinko kaplama banyolarında elektrolit olarak kullanın; Banyo bileşimi: ZnSO₄ (200-300 g/L), pH 4.5-5.5; Akım yoğunluğu 1-5 A/dm²; Parlak kaplamalar için organik katkılar eklenir.
Su Arıtma: Koagülasyon yardımcısı olarak kullanın; Askıda katı maddelerin çökelmesini hızlandırır; Fosfat giderimi için (Zn²⁺ ile PO₄³⁻ çökelmesi); pH 7-8 aralığında etkilidir; Korozyon inhibitörü olarak soğutma suyunda kullanılabilir.
Ahşap Koruma: Kromlanmış çinko sülfat emprenyesi (CCB tuzları) ile ahşabı termit ve mantara karşı koruyun; Ahşap emprenye çözeltisi hazırlanır (basınçlı emprenye); Ahşap işleme endüstrisinde kullanılır.
Kullanım: İyi havalandırılmış alanlarda kullanın; Toz oluşumundan kaçının; Koruyucu eldiven, güvenlik gözlüğü (kimyasal sıçramalara karşı) ve uygun solunum koruması (N95/FFP2) giyin.
Kişisel Koruyucu Donanım: Koruyucu eldivenler (nitril, neopren, butil), kimyasal sıçrama gözlüğü, koruyucu giysi, NIOSH onaylı N95 veya üzeri toz maskesi (solunabilir toz için), lokal egzoz havalandırması.
Hijyen: Kullandıktan sonra ellerinizi iyice yıkayın; Kullanırken yemek yemeyin, içmeyin veya sigara kullanmayın; Kirlenmiş giysileri çıkarın ve yeniden kullanmadan önce yıkayın.
Depolama: Sıkıca kapalı, neme dayanıklı kaplarda (HDPE, astarlı variller, plastik torbalar) kuru koşullarda depolayın; Bazlardan ve oksitleyicilerden uzak tutun; Nemden koruyun (susuz form için kritik).
Dökülme Müdahalesi: Toz oluşumundan kaçının; Vakumlayın veya ıslak süpürün (toz dağılımını önlemek için); Kapalı kaplara koyun; Drenajlara veya su yollarına girmesine izin vermeyin (çevre tehlikesi).
Bertaraf: Yerel, bölgesel ve ulusal mevzuata uygun şekilde bertaraf edin; Çinko sülfat atıkları tehlikeli atık olarak kabul edilebilir (çevre tehlikesi); Geri kazanımı mümkündür; Kanalizasyona deşarj etmeyin.
TARIM UYGULAMALARI HAKKINDA ÖZEL NOT:
Çinko sülfat, çinko eksikliğinin giderilmesinde en yaygın kullanılan mikrobesin gübresidir:
-
Fonksiyon: Bitkilere biyolojik olarak kullanılabilir çinko sağlar; Klorofil sentezi, enzim aktivasyonu, protein sentezi ve hormon üretimi için gereklidir.
-
Eksiklik Belirtileri: Kloroz (yapraklarda sararma), bodur büyüme, rozet yapraklanma, verim kaybı.
-
Uygulama Yöntemleri: Toprak uygulaması (granül veya toz), yaprak spreyi (sulu çözelti), tohum kaplama, fertigasyon (damlama sulama ile).
-
Dozaj (Toprak): 5-10 kg/da (çinko eksikliğine ve toprak tipine bağlı); Asidik topraklarda daha etkilidir.
-
Dozaj (Yaprak): %0.1-0.5 ZnSO₄ çözeltisi (pH 5.5-6.5'te optimum emilim); Her 10-14 günde bir tekrarlanabilir.
-
Avantaj: Düşük maliyetli, hızlı etkili, yaygın olarak bulunabilir.
-
Dezavantaj: Alkali topraklarda çinko fiksasyonu (bağlanması); Şelatlı çinko (EDTA-Zn) alkali topraklarda daha etkilidir.
HAYVAN YEMİ UYGULAMALARI HAKKINDA ÖZEL NOT:
Çinko sülfat, hayvan beslemede esansiyel mineral takviyesi olarak kullanılır:
-
Fonksiyon: Büyüme, üreme, bağışıklık fonksiyonu, toynak sağlığı, süt üretimi ve yem dönüşüm oranı için gereklidir.
-
Dozaj (Yem Katkısı): Kanatlı: 50-100 mg/kg, Domuz: 100-150 mg/kg, Sığır: 100-300 mg/kg (canlı ağırlığa göre değişir).
-
Form: Monohidrat veya heptahidrat formu kullanılır (daha az higroskopik).
-
Emzirme (Süt İneği): Süt üretimini ve buzağı sağlığını destekler.
-
Toynak Sağlığı: Toynak bütünlüğünü destekler ve ayak çürüğü riskini azaltır.
-
Avantaj: Yem katkı maddesi olarak onaylı, yüksek biyoyararlanım, düşük maliyetli.
SU ARITMA UYGULAMALARI HAKKINDA ÖZEL NOT:
Çinko sülfat, su arıtma proseslerinde yardımcı kimyasal olarak kullanılır:
-
Koagülasyon Yardımcısı: Alüminyum veya demir tuzları ile birlikte kullanılarak bulanıklığı azaltır; Askıda katı maddelerin çökelmesini hızlandırır.
-
Fosfat Giderimi: Zn²⁺ iyonları, fosfat iyonları (PO₄³⁻) ile çözünmez çinko fosfat (Zn₃(PO₄)₂) oluşturur; Ötrofikasyonu önlemek için atıksu arıtımında kullanılır.
-
pH Aralığı: 7-8 aralığında etkilidir.
-
Korozyon İnhibitörü: Soğutma suyu formülasyonlarında korozyonu önlemek için kullanılır.
YASAL UYARI:
Bu dokümanda verilen bilgiler mevcut bilgi ve deneyimlerimize dayanarak iyi niyetle sunulmuştur; ancak her türlü kullanım koşulu bizim kontrolümüz dışında olduğundan bağlayıcı bir spesifikasyon veya garanti niteliği taşımaz. Bu Teknik Veri Sayfası yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Kullanıcılar kendi uygulamaları için uygunluğu test etmekle yükümlüdür. Tam güvenlik, depolama, kullanım, taşıma, atık ve mevzuat uyumluluğu bilgileri için üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS/MSDS) başvurulmalıdır.
