Demir Sülfat Monohidrat, Ferro Sülfat Monohidrat, Ferrous Sulfate, Iron Sulfate Monohyrate, Ferrous Sulfate Monohyrate, 7720-78-7
DEMİR (II) SÜLFAT MONOHİDRAT
Ferro Sülfat Monohidrat / Iron(II) Sulfate Monohydrate
CAS Numarası: 7720-78-7
1. KİMLİK BİLGİLERİ
| Özellik |
Bilgi |
| Kimyasal Adı |
Demir (II) Sülfat Monohidrat |
| Diğer İsimleri |
Ferro Sülfat Monohidrat, Demir Sülfat Monohidrat, Iron(II) Sulfate |
| Kimyasal Formül (Susuz) |
FeSO₄ |
| Kimyasal Formül (Monohidrat) |
FeSO₄ · H₂O |
| Molekül Ağırlığı (Susuz) |
151.91 g/mol |
| Molekül Ağırlığı (Monohidrat) |
169.92 g/mol |
| CAS Numarası |
7720-78-7 |
| EC Numarası |
231-753-5 |
| E Numarası |
Uygulanamaz (gıda takviyesi olarak kullanılır) |
| Görünüm |
Yeşilimsi ila sarı-kahverengi kristal toz / kristaller |
Önemli Demir Değerlik Notu:
2. FİZİKSEL ÖZELLİKLER
| Özellik |
Değer |
| Fiziksel Hali (20°C) |
Katı (kristal toz / kristaller) |
| Renk |
Yeşilimsi ila sarı-kahverengi (hidrat ve oksidasyon durumuna bağlı) |
| Erime Noktası |
64 °C (ayrışır) |
| Yoğunluk |
3.56 g/cm³ |
| pH (sulu çözelti) |
Asidik (1% çözelti için yaklaşık 3-4) |
| Suda Çözünürlük (20°C) |
İyi (heptahidrat için yaklaşık 260 g/L; hidrat formuna göre değişir) |
| Higroskopiklik |
Higroskopiktir (havadan nem çeker) |
| Kararlılık |
Nemli havada yüzey kahverengileşir (ferrik sülfat oluşumu) |
3. KİMYASAL ÖZELLİKLER
| Özellik |
Değer |
| Moleküler Formül (Susuz) |
FeSO₄ |
| Molekül Ağırlığı (Susuz) |
151.91 g/mol |
| Kimyasal Yapı |
Demir(II) iyonu (Fe²⁺) ve sülfat iyonu (SO₄²⁻) |
| Değerlik Durumu |
+2 (Ferro / Demir II) |
| Oksidasyon Eğilimi |
Havada kolayca Demir(III)'e (Fe³⁺) oksitlenir, kahverengi Ferrik Sülfat oluşturur |
| Termal Bozunma |
Isıtıldığında toksik kükürt oksit gazları (SOₓ) açığa çıkarır |
Mevcut Hidrat Formları:
| Form |
Formül |
CAS Numarası |
Renk |
| Heptahidrat |
FeSO₄ · 7H₂O |
7782-63-0 |
Mavi-yeşil |
| Monohidrat |
FeSO₄ · H₂O |
7720-78-7 |
Bej/açık sarı ila sarı-kahverengi |
| Susuz (Anhidrat) |
FeSO₄ |
7720-78-7 |
Beyaz ila gri |
Oksidasyon Reaksiyonu:
text
4 FeSO₄ + O₂ + 2 H₂O → 4 FeOHSO₄ (Kahverengi Ferrik bileşikler)
Termal Bozunma:
text
FeSO₄ + Isı → Fe₂O₃ + SO₂↑ + SO₃↑
4. ÖZELLİKLER VE REAKTİVİTE
| Parametre |
Bilgi |
| İndirgeyici Ajan |
Ferro (Fe²⁺) formu indirgeyici ajan olarak davranır |
| Oksidasyon Hassasiyeti |
Nemli havada kolayca ferrik (Fe³⁺) forma oksitlenir; yüzey kahverengileşir |
| Asidik Karakter |
Sulu çözeltileri asidiktir |
| Higroskopik |
Havadan nem çeker |
| Toksik Gaz |
Isıtıldığında toksik kükürt oksit (SO₂, SO₃) gazları yayar |
| Geçimsiz Maddeler |
Kuvvetli oksitleyiciler, alkaliler, karbonatlar |
5. KULLANIM ALANLARI
5.1. Çimento Endüstrisi
| Uygulama |
Fonksiyon |
| Çimento Üretimi |
Maliyet avantajı sağlamak ve çimentoya mukavemet kazandırmak için eklenir |
| Maliyet Verimliliği |
Düşük maliyet ile yüksek mukavemet sağlar |
| Krom İndirgeme |
Çimentoda yüksek krom (Cr⁶⁺'yi Cr³⁺'ye) indirgemek için FeSO₄·7H₂O kullanılır – Sodyum Metabisülfit'ten daha yüksek indirgeme kabiliyeti |
5.2. Tarım – Toprak Düzenleme ve Gübreler
| Uygulama |
Fonksiyon |
| Kloroz Tedavisi |
Bitkilerde demir eksikliğini (kloroz) düzeltir |
| Kireçli Topraklarda pH Düşürme |
Kireçli topraklarda yüksek pH'ı düşürerek demirin bitki tarafından alınmasını sağlar |
| Demir Gübresi |
Tarımsal formülasyonlarda bitkiler için gerekli demiri sağlamak amacıyla kullanılır |
| Klorofil Sentezi |
Demir, klorofil sentezi için gereklidir; eksiklik fotosentezi azaltır |
Mekanizma:
-
Demir, bitki hücrelerinde klorofil sentezi için gereklidir.
-
Kireçli topraklarda yüksek pH, demir alımını engeller.
-
Demir(II) sülfat toprak pH'ını düşürür ve biyoyararlanılabilir demir sağlar.
5.3. Tarım – Yosun ve Ot Kontrolü
| Uygulama |
Fonksiyon |
| Yosun İnhibisyonu |
Yosun oluşumunu engellemek ve kontrol etmek için kullanılır |
| Çim Bakımı |
Çim ve yeşil alanlarda yosun yayılmasını önler |
| Ot Kontrolü |
Belirli otlar için herbisit olarak kullanılır (tarımsal demir sülfattan daha düşük dozaj) |
5.4. Tarım – Kışa Hazırlık
| Uygulama |
Fonksiyon |
| Kış Koruması |
Otları dona karşı güçlendirmek için kullanılır |
| Yeşillendirme Etkisi |
Kış aylarında daha yeşil görünüm sağlar |
| Don Direnci |
Otların dona karşı sert ve diri olmasını sağlar |
5.5. Tarım – Meyve ve Sebze Renk Koruması
| Uygulama |
Fonksiyon |
| Organik Asit Kontrolü |
Meyve ve sebzelerde organik asitlerin neden olduğu renk bozulmasını önler |
| Renk Stabilizasyonu |
Demir sülfat bazlı gübreler ürün rengini korur |
| Kalite İyileştirme |
Ürünlerin görsel kalitesini iyileştirir |
5.6. Tarım – Baklagil Renk Koruması
| Uygulama |
Fonksiyon |
| Oksidasyon Önleme |
Alkali durumda baklagillerin oksidasyona uğrayarak kararmasını önler |
| İndirgeme Özelliği |
Renk koruması için demir sülfatın indirgeme özelliğinden faydalanılır |
| Renk Koruması |
Baklagil ürünlerinin canlı rengini korur |
5.7. Maden Endüstrisi
| Uygulama |
Fonksiyon |
| Ekipman Temizliği |
Maden ekipmanlarındaki pas ve kirin temizlenmesi için kullanılır |
| Verimlilik Artışı |
Maden ekipmanlarının verimliliğini artırır |
| Ekipman Ömrü |
Maden makinelerinin kullanım ömrünü uzatır |
5.8. Kimya Endüstrisi
| Uygulama |
Fonksiyon |
| Kimyasal Üretimi |
Çeşitli kimyasalların üretiminde kullanılır |
| Kükürt Dioksit Üretimi |
SO₂ üretimi için hammadde |
| Sülfürik Asit Üretimi |
Sülfürik asit üretim proseslerinde kullanılır |
5.9. Besin Takviyeleri ve İlaç
| Uygulama |
Fonksiyon |
| Demir Takviyesi |
İlaç olmayan besin takviyelerinde demir kaynağı olarak kullanılır |
| Diyet Takviyeleri |
Gıda takviyelerinde demir zenginleştirme |
| Anemi Tedavisi |
Demir eksikliği anemisi formülasyonlarında kullanılır (genellikle heptahidrat formu) |
5.10. Glikolik Asit Gübreleri
| Uygulama |
Fonksiyon |
| Bitki Besleme |
Glikolik asit bazlı gübrelerde çok etkili bitki besleme maddesi olarak kullanılır |
| Demir Temini |
En önemli özelliği bitkilerin demir ihtiyacını karşılamasıdır |
| Şelatlı Gübreler |
Organik asitlerle birleştiğinde besin alımını artırır |
5.11. Diğer Uygulamalar
| Uygulama |
Fonksiyon |
| Atık Su Arıtma |
Koagülan ve fosfat giderici olarak kullanılır |
| Hayvan Yemi |
Hayvan beslenmesinde demir takviyesi |
| Mürekkep Üretimi |
Demir gal mürekkebi üretiminde kullanılır |
| Su Arıtma |
Hidrojen sülfür giderimi için |
6. KARŞILAŞTIRMA – DEMİR(II) vs DEMİR(III) SÜLFAT
| Özellik |
Demir(II) Sülfat (Ferro) |
Demir(III) Sülfat (Ferrik) |
| Formül |
FeSO₄ |
Fe₂(SO₄)₃ |
| Demir Değerliği |
Fe²⁺ (Ferro) |
Fe³⁺ (Ferrik) |
| Görünüm |
Yeşilimsi / mavi-yeşil |
Sarı-kahverengi |
| CAS Numarası |
7720-78-7 (monohidrat) |
10028-22-5 |
| İndirgeme/Oksitleme |
İndirgeyici ajan |
Oksitleyici ajan |
| Ana Kullanım |
Gübre, çimento, takviye |
Su arıtma koagülanı |
7. FORMÜLASYON ÖRNEKLERİ (Tipik Kullanım Seviyeleri)
| Uygulama Alanı |
Tipik Konsantrasyon |
Notlar |
| Toprak Uygulaması (Tarım) |
50 – 200 kg/hektar |
Toprak pH'ı ve demir eksikliğine bağlı |
| Yaprak Spreyi |
%0.5 – 2 çözelti |
Hızlı demir düzeltmesi için |
| Çimento Katkısı |
Çimento ağırlığının %0.5 – 3'ü |
Krom indirgeme ve mukavemet için |
| Yosun Kontrolü |
%5 – 10 çözelti |
Çim uygulaması için |
| Gübre Formülasyonu |
Formülasyonun %5 – 15'i |
Demir kaynağı olarak |
| Endüstriyel Su Arıtma |
10 – 100 mg/L |
Koagülan veya indirgeyici ajan olarak |
8. DEPOLAMA VE KULLANIM
| Parametre |
Bilgi |
| Depolama Koşulları |
Serin, kuru, iyi havalandırılmış alan |
| Kap Gereksinimleri |
Sıkıca kapatılmış, neme dayanıklı kaplar (HDPE, astarlı çelik) |
| Korunması Gerekenler |
Nem, rutubet, kuvvetli oksitleyiciler |
| Raf Ömrü |
Açılmamış orijinal ambalajında uygun depolamada 12-24 ay (monohidrat heptahidrata göre daha kararlıdır) |
| Higroskopiklik |
Ürün higroskopiktir; havadan nem çeker |
| Oksidasyon Önleme |
Ferrik forma oksidasyonu (kahverengi renk) önlemek için hava/nemden uzakta saklayın |
| Geçimsiz Maddeler |
Kuvvetli oksitleyiciler, alkaliler, karbonatlar, siyanürler |
| Ambalaj Tipleri |
25 kg torba (çok katlı kağıt/PP), 50 kg varil, FIBC (büyük torbalar) |
9. GÜVENLİK VE SAĞLIK BİLGİLERİ
GHS Sınıflandırması
| Tehlike Sınıfı |
Kategori |
| Akut Toksisite (Oral) |
Kategori 4 (Yutulması halinde zararlı) |
| Cilt Tahrişi |
Kategori 2 (Cilt tahrişine neden olur) |
| Göz Tahrişi |
Kategori 2 (Ciddi göz tahrişine neden olur) |
| Hedef Organ Toksisitesi (Tek maruziyet) |
Kategori 3 (Solunum tahrişi) |
Zararlılık İfadeleri (H-Codes)
| Kod |
İfade |
| H302 |
Yutulması halinde zararlıdır |
| H315 |
Cilt tahrişine neden olur |
| H319 |
Ciddi göz tahrişine neden olur |
| H335 |
Solunum tahrişine neden olabilir |
Güvenlik İfadeleri (P-Codes)
| Kod |
İfade |
| P261 |
Tozu solumaktan kaçının |
| P264 |
Elleçlemeden sonra iyice yıkayın |
| P270 |
Bu ürünü kullanırken yemeyin, içmeyin veya sigara içmeyin |
| P280 |
Koruyucu eldiven, koruyucu giysi, göz koruması kullanın |
| P301+P312 |
YUTULDUĞUNDA: Kendinizi iyi hissetmezseniz ZEHİR MERKEZİNİ arayın |
| P305+P351+P338 |
GÖZ İLE TEMASINDA: Su ile birkaç dakika dikkatlice durulayın |
İlk Yardım Önlemleri
| Maruziyet Yolu |
Yapılacak İşlem |
| Soluma |
Temiz havaya çıkarın. Solunum tahrişi devam ederse tıbbi yardım alın. |
| Cilt Teması |
En az 15 dakika bol su ile yıkayın. Kirlenmiş giysileri çıkarın. |
| Göz Teması |
En az 15 dakika bol su ile hemen durulayın. Tıbbi yardım alın. |
| Yutma |
Ağzı çalkalayın. Bol su için. Kusturmayın. Tıbbi yardım alın. |
NFPA 704
| Sağlık (Mavi) |
Yangın (Kırmızı) |
Reaktivite (Sarı) |
Özel (Beyaz) |
| 2 |
0 |
1 |
Yok |
10. ÇEVRESEL BİLGİLER
| Parametre |
Bilgi |
| Sucul Toksisite |
Sucul yaşam için toksiktir; su yollarına salınımından kaçının |
| Kalıcılık |
Demir, demir hidroksit/oksit olarak çökelir |
| Biyobirikim |
Beklenmez |
| Toprak Etkileri |
Toprağı asitlendirebilir; önerilere göre kullanın |
| Atık Bertarafı |
Yerel düzenlemelere göre bertaraf edin. Doğal su kütlelerine deşarj etmeyin. |
11. MEVZUAT BİLGİLERİ
| Bölge |
Durum |
| AB |
REACH (EC) 1907/2006 kapsamında kayıtlıdır |
| ABD (FDA) |
Uygun seviyelerde demir takviyesi için GRAS (Genel Olarak Güvenli Kabul Edilir) |
| Türkiye |
Yerel kimya ve tarım düzenlemelerine uygundur |
| Taşımacılık Sınıfı |
Taşımacılık için tehlikeli madde olarak sınıflandırılmamıştır (miktara göre değişebilir) |
| Tehlike Sınıfı |
Düzenlenmemiştir (çevre için zararlı olarak sınıflandırılabilir) |
12. FORMLAR VE HİDRATLAR KARŞILAŞTIRMASI
| Özellik |
Susuz (Anhidrat) |
Monohidrat |
Heptahidrat |
| Formül |
FeSO₄ |
FeSO₄ · H₂O |
FeSO₄ · 7H₂O |
| Demir İçeriği |
~%36.8 Fe |
~%32.9 Fe |
~%20.1 Fe |
| Görünüm |
Beyaz ila gri |
Bej/açık sarı ila sarı-kahverengi |
Mavi-yeşil kristaller |
| Kararlılık |
Kararlı |
Heptahidrattan daha kararlı |
Havada bozunur, daha az kararlı |
| Ana Kullanım |
Özel uygulamalar |
Tarım, çimento, hayvan yemi |
Su arıtma, takviyeler |
13. ÖZET
Demir (II) Sülfat Monohidrat (Ferro Sülfat Monohidrat, FeSO₄·H₂O, CAS 7720-78-7) , Fe²⁺ (ferro) değerlik durumuna sahip, yeşilimsi ila sarı-kahverengi kristal toz formunda bir demir bileşiğidir.
Temel Özellikler:
| Özellik |
Açıklama |
| Demir Kaynağı |
Bitkiler ve hayvanlar için biyoyararlanılabilir demir (Fe²⁺) sağlar |
| İndirgeyici Ajan |
İndirgeyici ajan olarak davranır; kolayca Fe³⁺'ye oksitlenir |
| Asidik |
Suda asidik çözeltiler oluşturur |
| Higroskopik |
Nem çeker; kuru depolama gerektirir |
| Monohidrat Avantajı |
Heptahidrat formundan daha kararlı ve daha az higroskopiktir |
Başlıca Kullanım Alanları:
| Sektör |
Uygulamalar |
| Tarım |
Demir gübresi, kloroz tedavisi, toprak pH düşürme, yosun/ot kontrolü, baklagil renk koruması |
| Çimento Endüstrisi |
Krom (Cr⁶⁺) indirgeme, mukavemet artırma, maliyet verimliliği |
| Maden |
Ekipmanlardan pas ve kir temizliği |
| Kimya Endüstrisi |
SO₂, H₂SO₄ üretimi, kimyasal sentez |
| Beslenme |
Demir takviyeleri, diyet zenginleştirme |
| Su Arıtma |
Koagülan, fosfat giderimi |
14. ÖNEMLİ UYARILAR
-
Değerlik Durumu: Bu doküman Demir(II) Sülfat (Ferro – Fe²⁺) 'i kapsamaktadır. Demir(III) Sülfat (Ferrik – Fe³⁺) ile karıştırmayın – bunlar farklı özelliklere ve CAS numaralarına sahiptir.
-
Oksidasyon: Demir(II) sülfat, nemli havaya maruz kaldığında kolayca kahverengi Demir(III) bileşiklerine oksitlenir. Monohidrat formu heptahidrata göre daha kararlıdır.
-
Leke Oluşturma: Demir sülfat yüzeylerde pas rengi lekeler oluşturabilir. Döküntüleri hemen temizleyin.
-
Tarım Uygulaması: Uygulama öncesinde daima toprak testi yapın. Aşırı uygulama demir toksisitesine ve toprak asitlenmesine neden olabilir.
-
Güvenlik: Demir sülfat ısıtıldığında toksik kükürt oksit gazları (SO₂, SO₃) açığa çıkararak bozunur. Aşırı ısıtmadan kaçının.
-
Depolama: Higroskopik yapısı ve oksidasyon eğilimi nedeniyle, kuru ortamda sıkıca kapatılmış, neme dayanıklı kaplarda saklayın.
Önemli Beyan: Bu Teknik Veri Sayfası (TDS) yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Tam güvenlik, kullanım, depolama ve mevzuat uyumluluğu bilgileri için her zaman üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS) başvurun.
