İş inovasyonunu en üst düzeye çıkararak iş potansiyelinizi ortaya çıkarıyoruz.
Eposta GönderMagnezyum Stearat, Magnezyum Oktadekanoat, Magnesium Stearate, Magnesium Distearate, Magnesium Octadecanoate, 557-04-0
MAGNEZYUM STEARAT (C₃₆H₇₀MgO₄, E470b)
1. Kimlik ve Malzeme Sınıflandırması
-
Kimyasal Adı: Magnezyum Oktadekanoat
-
Eş Anlamlılar: Magnezyum Stearat, Magnezyum Distearat, Stearik Asit Magnezyum Tuzu, Magnezyum Oktadekonat, Oktadekanoik Asit Magnezyum Tuzu, Dibazik Formu
-
CAS Numarası: 557-04-0 (ayrıca 557-04-4 olarak da listelenir)
-
EC Numarası (EINECS): 209-150-3
-
Moleküler Formül: C₃₆H₇₀MgO₄
-
Moleküler Ağırlık: 591.20 g/mol (tipik olarak 591.24-591.36 g/mol arası)
-
E Numarası: E470b (gıda katkı maddesi – yağ asidi tuzları)
-
Kimyasal Sınıf: Yağ asidi tuzu (metal sabunu), anyonik yüzey aktif madde
-
HS Kodu: 2916.10
-
UN Numarası: Uygulanamaz (tehlikeli madde olarak sınıflandırılmamıştır)
2. Fiziksel Özellikler
2.1 Genel Fiziksel Özellikler
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Görünüm | Beyaz ila kirli beyaz, kristal pelet veya kuru toz |
| Fiziksel durum (20°C) | Katı (toz veya pelet/pul) |
| Koku | Kokusuz veya soluk, karakteristik (hafif yağlı/sterik) |
| Tat | Tatsız |
| Yoğunluk (20°C) | 1.02–1.09 g/cm³ (yığın yoğunluğu: 0.15–0.35 g/cm³) |
| Erime noktası | 88.5°C (88–143°C aralığında, tuzun formuna bağlı olarak değişir) |
| Bozunma sıcaklığı | >150°C (yavaş bozunma, stearik asit ve magnezyum oksit açığa çıkar) |
| Parlama noktası | >150°C (yanıcı toz) |
| Kendiliğinden tutuşma sıcaklığı | >400°C |
| Yağ içeriği (stearat) | %93–94 (hesaplanmış) |
| Magnezyum içeriği | %4.0–5.0 (tipik olarak %4.1–4.4) |
2.2 Çözünürlük Özellikleri
| Çözücü | Sıcaklık | Çözünürlük |
|---|---|---|
| Su | 15°C | Yaklaşık 0.003 g/100 mL (3 mg/100 mL) |
| Su | 25°C | Yaklaşık 0.004 g/100 mL (4 mg/100 mL) |
| Su | 50°C | Yaklaşık 0.008 g/100 mL (8 mg/100 mL) |
| Etanol (etil alkol) | 25°C (soğuk) | Az çözünür |
| Etanol (etil alkol) | 60-78°C (sıcak) | Çözünür |
| Metanol | Sıcak | Çözünür |
| İzopropanol | Sıcak | Çözünür |
| Aseton | 25°C | Hemen hemen çözünmez |
| Kloroform | 25°C | Az çözünür |
| Dietil eter | 25°C | Çözünmez |
| Yağlar ve hidrokarbonlar (sıcak) | >80°C | Kısmen çözünür (sıcak yağlarda dağılır) |
2.3 Partikül Karakterizasyonu
| Parametre | Tipik Değer |
|---|---|
| Partikül boyutu (D50) | 5–50 µm (toz formda; öğütme derecesine bağlı olarak değişir) |
| Spesifik yüzey alanı | 5–15 m²/g |
| Yığın yoğunluğu (gevşek) | 0.15–0.25 g/cm³ |
| Yığın yoğunluğu (sıkıştırılmış) | 0.25–0.35 g/cm³ |
| Sıkıştırılabilirlik indeksi (Carr indeksi) | 25–35 (orta akışkanlık) |
| Hausner oranı | 1.3–1.5 |
2.4 Nem Emme ve Higroskopiklik
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Higroskopiklik | Hafif higroskopiktir (≥%60 bağıl nemde nem alır) |
| Nem içeriği (Karl Fischer) | ≤%4 (tipik olarak %1–3) |
3. Kimyasal Özellikler
3.1 Moleküler Yapı
-
Yapı: [CH₃(CH₂)₁₆COO⁻]₂ Mg²⁺
-
Molekül tipi: Metal sabunu / dibazik tuz
-
Anyon: İki adet stearat anyonu (C₁₇H₃₅COO⁻)
-
Katyon: Magnezyum katyonu (Mg²⁺) – iki değerlikli
-
Bağ tipi: İyonik (karboksilat-metal)
-
Hidrofobik karakter: Çok yüksek (uzun hidrokarbon zincirleri nedeniyle)
-
Yüzey aktif özellik: Anyonik yüzey aktif madde
3.2 Yağ Asidi Kompozisyonu (Tipik)
Magnezyum stearat teknik olarak saf bir bileşik değil, çeşitli yağ asitlerinin magnezyum tuzlarının bir karışımıdır. Tipik kompozisyon:
| Yağ Asidi | Tipik Oran |
|---|---|
| Stearik asit (C18:0) | ≥%40 (genellikle %40–60) |
| Palmitik asit (C16:0) | ≥%40 (genellikle %40–60) |
| Oleik asit (C18:1) | ≤%5 |
| Linoleik asit (C18:2) | ≤%2 |
| Diğer yağ asitleri | ≤%1 |
Not: Bitkisel kaynaklı (bitkisel stearik asit) magnezyum stearat esas olarak stearik ve palmitik asit karışımı içerir. Hayvansal kaynaklı (don yağı) varyantlar da mevcuttur ancak kozmetik ve farmasötik uygulamalarda bitkisel kaynaklı tercih edilmektedir.
3.3 Termal Özellikler
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Erime başlangıcı | 80–88°C |
| Erime pik noktası | 88.5°C (DSC ile) |
| Erime aralığı | 88–143°C (polimorfizm ve yağ asidi kompozisyonuna bağlı olarak geniş aralık) |
| Kristal geçiş sıcaklığı | 110–130°C |
| Bozunma başlangıcı (TGA) | ~150–200°C |
| Kütle kaybı (200°C) | ~%5–10 (stearik asit buharlaşması) |
| Kül içeriği (MgO olarak, 800°C) | %8–10 |
3.4 Kimyasal Reaktivite
| Reaksiyon | Açıklama |
|---|---|
| Asitlerle reaksiyon (HCl, H₂SO₄) | Stearik aside ve karşılık gelen magnezyum tuzuna dönüşür |
| Güçlü bazlarla reaksiyon | Sabunlaşma; magnezyum hidroksit ve stearat tuzu oluşumu |
| Hidroliz (sulu ortam, yüksek sıcaklık) | Yavaş hidroliz → stearik asit + magnezyum iyonları |
| Oksidasyon (sıcak hava, ışık) | Yağ asidi zincirlerinin oksidasyonu → kokuşma (rancidity), renk değişimi (sarı/kahverengi) |
| Kompleks oluşumu | Bazı metal iyonları ile kompleksler oluşturabilir |
3.5 pH ve Elektrokimyasal Özellikler
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Sulu süspansiyon pH'ı (%10, 25°C) | 6.5–8.0 (tipik olarak 7.0–7.5, nötr) |
| İyonik karakter | Anyonik yüzey aktif |
| Kritik misel konsantrasyonu (CMC) | Suda çözünmediği için uygulanamaz; organik çözücülerde düşük |
4. Ticari Sınıflar ve Spesifikasyonlar
| Sınıf | Saflık | Kaynak | Partikül boyutu | Uygulamalar |
|---|---|---|---|---|
| Teknik Sınıf | ≥%90 | Bitkisel/hayvansal | Kaba (100–500 µm) | Plastik, kauçuk, boya, inşaat |
| Gıda Sınıfı (E470b) | ≥%98 | Bitkisel (tercihen) | İnce (10–100 µm) | Gıda katkı maddesi (akışkanlaştırıcı, yağlayıcı, köpük kesici) |
| Farmasötik Sınıf (Ph.Eur, USP/NF) | ≥%98 | Bitkisel (tercihen) | Çok ince (5–50 µm) | İlaç tabletlerinde yağlayıcı, kapsül dolgu yardımcısı |
| Kozmetik Sınıf | ≥%98 | Bitkisel (tercihen) | İnce (5–100 µm) | Pudra, makyaj, bebek pudrası, kayganlaştırıcı |
| Yüksek Saflık (Analitik) | ≥%99.5 | Sentetik | Çok ince (1–20 µm) | Referans standart, özel uygulamalar |
5. Kalite Spesifikasyonları (Farmasötik / Gıda Sınıfı – USP/NF, Ph.Eur)
| Parametre | USP/NF Spesifikasyonu | Ph.Eur. Spesifikasyonu | Test Metodu |
|---|---|---|---|
| Tanımlama (IR) | Pozitif | Pozitif | FTIR |
| Tanımlama (Magnezyum) | Pozitif | Pozitif | Alev testi veya AAS |
| Serbest yağ asidi (stearik asit) | ≤%5.0 | ≤%5.0 | Titrasyon |
| Kayıp maddesi (kurutma, 105°C) | ≤%6.0 | ≤%6.0 | Gravimetrik |
| Klorürler (Cl) | ≤%0.10 | ≤%0.10 | Turbidimetrik |
| Sülfatlar (SO₄) | ≤%0.50 | ≤%0.50 | Turbidimetrik |
| Ağır metaller (as Pb) | ≤%0.0040 (40 ppm) | ≤%0.0020 (20 ppm) | Kolorimetrik |
| Nikel (Ni) | – | ≤%0.0005 (5 ppm) | Atomik absorpsiyon |
| Kadminyum (Cd) | – | ≤%0.0003 (3 ppm) | Atomik absorpsiyon |
| Kurşun (Pb) | ≤%0.0010 (10 ppm) | ≤%0.0010 (10 ppm) | Atomik absorpsiyon |
| Kadmiyum (Cd) | – | ≤%0.0003 (3 ppm) | Atomik absorpsiyon |
| Magnezyum içeriği | %4.0–5.0 | %4.0–5.0 | Kompleksometrik titrasyon (EDTA) |
| Yağ asidi kompozisyonu | Rapor edilir | Rapor edilir | GC |
| Partikül boyutu (isteğe bağlı) | İsteğe bağlı | İsteğe bağlı | Eleme / Lazer kırınımı |
| Mikrobiyal yük | Toplam aerobik ≤1000 CFU/g; Maya+küf ≤100 CFU/g; E.coli negatif | Toplam aerobik ≤10³ CFU/g; Maya+küf ≤10² CFU/g; E.coli negatif | Plak sayımı |
6. Üretim Yöntemleri
6.1 Çift Ayrışma (Metatez) Yöntemi – En Yaygın
-
Reaksiyon: 2 C₁₇H₃₅COONa (Sodyum stearat) + MgSO₄ → Mg(C₁₇H₃₅COO)₂ + Na₂SO₄
-
İşlem:
-
Stearik asit, sodyum hidroksit (NaOH) ile nötralize edilerek sodyum stearat oluşturulur.
-
Sodyum stearat çözeltisine magnezyum sülfat (MgSO₄) çözeltisi eklenir.
-
Magnezyum stearat çökeltisi oluşur.
-
Çökelti filtrelenir, sıcak su ile yıkanır (sülfat kalıntılarını uzaklaştırmak için).
-
Kurutulur (vakumlu veya püskürtmeli kurutucu).
-
Öğütülür (istenen partikül boyutuna).
-
-
Verim: ≥%95
-
Ürün: Bitkisel veya hayvansal kaynaklı olabilir (kullanılan stearik aside bağlı olarak)
6.2 Doğrudan Eritme Yöntemi
-
Reaksiyon: 2 C₁₇H₃₅COOH (Stearik asit) + Mg(OH)₂ → Mg(C₁₇H₃₅COO)₂ + 2H₂O
-
İşlem:
-
Stearik asit eritilir (~80°C)
-
Magnezyum hidroksit (Mg(OH)₂) eklenir
-
Karışım, su tamamen buharlaşana kadar ısıtılır ve karıştırılır
-
Soğutulur, katılaştırılır, öğütülür
-
-
Avantaj: Daha yüksek saflık, daha az yabancı madde (sodyum, sülfat içermez)
-
Kullanım: Farmasötik ve gıda sınıfı üretiminde yaygın
6.3 Kaynak Farklılıkları
| Kaynak | Yağ Asidi Profili | Avantaj | Dezavantaj |
|---|---|---|---|
| Bitkisel (hurma, palm yağı, hindistancevizi, kolza) | Yüksek palmitik (C16:0) + stearik (C18:0) | Vegan, helal, koşer, düşük kokuşma riski | Daha yumuşak doku |
| Hayvansal (don yağı, sığır iç yağı) | Yüksek stearik (C18:0) | Sert doku, daha yüksek erime noktası | Vegan değil, helal/koşer sorunları, daha yüksek kokuşma riski |
| Sentetik (saflaştırılmış) | >%90 stearik | En yüksek saflık, tekrarlanabilirlik | Yüksek maliyet |
7. Etki Mekanizması (Fonksiyonel Mekanizmalar)
7.1 Yağlama/Kayganlaştırma Mekanizması (Tablet üretimi)
-
Magnezyum stearat partikülleri, tablet baskı aletlerinin (zımba ve kalıp) yüzeylerinde ince bir hidrofobik film oluşturur.
-
Bu film, sürtünme katsayısını düşürür (statik sürtünmeyi azaltır).
-
Sürtünme azaldığında:
-
Tabletlerin makinelere yapışması önlenir.
-
Düşük ejeksiyon kuvveti ile tabletler kalıptan kolayca çıkar.
-
Takım aşınması azalır.
-
Yüksek pres hızları mümkün olur.
-
7.2 Yapışmayı Önleyici (Anti-adherent) Mekanizma
-
Hidrofobik yağ asidi kuyrukları, partiküllerin birbirine ve makine yüzeylerine yapışmasını fiziksel olarak engeller.
-
Toz partikülleri arasında bir bariyer görevi görür.
-
Kozmetik ürünlerde (pudra, far, allık) cilt veya aplikatöre yapışmayı engeller.
7.3 Köpük Kesici Mekanizma (Gıda ve Endüstriyel Uygulamalar)
-
Su/yağ ara yüzey gerilimini düşürür.
-
Köpük kabarcıklarının duvarlarını kararsızlaştırarak kabarcıkların birleşmesini ve patlamasını sağlar.
-
Suda çözünmez olduğu için yüzeyde ince bir tabaka oluşturarak köpük oluşumunu bastırır.
7.4 Akışkanlaştırıcı (Glidant) Mekanizması
-
Toz partikülleri arasındaki sürtünmeyi (partikül-partikül sürtünmesi) azaltır.
-
Partiküllerin birbiri üzerinden kaymasını kolaylaştırarak toz akış hızını artırır.
-
Özellikle ince (<50 µm) partiküllü tozlarda etkilidir.
7.5 Taşıyıcı Partikül Mekanizması (Kuru Toz Inhalasyon -DPI)
-
Hidrolize duyarlı aktif bileşenleri çevresel nemden korur (hidrofobik bariyer).
-
Aktif bileşenin partikül yüzeyine adsorbe olmasını sağlayarak homojen dağılım sağlar.
-
Aktif bileşenin bozunmasını inhibe eder (anti-hidroliz etkisi).
-
Inhalasyon sırasında aktif bileşenin akciğerlere taşınmasını kolaylaştırır.
8. Uygulama Alanları
8.1 İlaç (Farmasötik) Endüstrisi – En Büyük Uygulama (~%60)
| Uygulama | Fonksiyon | Tipik Konsantrasyon |
|---|---|---|
| Tablet üretimi (yağlayıcı) | Makine yapışmasını önler, tablet çıkışını kolaylaştırır | %0.25–2.0 (genellikle %0.5–1.0) |
| Kapsül üretimi (kayganlaştırıcı) | Dolum sırasında akışkanlığı artırır, yapışmayı önler | %0.25–1.0 |
| Toz karışımlar (akışkanlaştırıcı) | Toz akışkanlığını artırır | %0.25–1.0 |
| Kuru toz inhalasyon (DPI) ilaçları | Taşıyıcı partikül, nem bariyeri, hidroliz koruması | %90–99 (taşıyıcı olarak) |
| Yardımcı madde (inaktif seyreltici) | Aktif bileşenleri seyreltir | %1–90 |
| Vitamin ve mineral tabletleri | Yağlayıcı, akışkanlaştırıcı | %0.5–1.5 |
| Efervesan tabletler | Yağlayıcı (su ile temastan önce) | %0.5–1.0 |
Önemli Not: Magnezyum stearat, tablet sertliğini ve dağılma süresini etkileyebilir. Aşırı kullanım (>%2) tablet dağılmasını yavaşlatabilir veya engelleyebilir. "Over-lubrication" (aşırı yağlama) olarak bilinen bu durum, farmasötik formülasyonlarda dikkate alınmalıdır.
8.2 Gıda Endüstrisi (E470b)
| Uygulama | Fonksiyon | Tipik Konsantrasyon | Yasal Durum |
|---|---|---|---|
| Toz gıda karışımları (puding, kek, un) | Akışkanlaştırıcı, yapışmayı önleyici | %0.1–1.0 | FDA GRAS, EFSA izinli |
| Preslenmiş şekerlemeler (şeker, draje) | Kalıp ayırıcı, yağlayıcı | %0.5–2.0 | FDA GRAS, EFSA izinli |
| Köpük kesici (konsantre meyve suları, reçeller) | Köpük oluşumunu bastırır | 10–100 ppm | FDA GRAS, EFSA izinli |
| Baharat ve tuz karışımları | Akışkanlaştırıcı, topaklanmayı önleyici | %0.5–2.0 | FDA GRAS, EFSA izinli |
| Emülgatör (çikolata, margarin) | Stabilizasyon, homojenizasyon | %0.1–0.5 | FDA GRAS, EFSA izinli |
| Bebek maması (toz form) | Akışkanlaştırıcı, yapışmayı önleyici | %0.1–0.5 | EFSA izinli (yaş sınırlamaları ile) |
Yasal Not: E470b (Magnezyum stearat) AB'de ve Türkiye'de izinlidir. FDA GRAS statüsündedir (21 CFR 184.1440). Günlük kabul edilebilir alım miktarı (ADI) "belirtilmemiştir" – güvenli olarak kabul edilir.
8.3 Kozmetik ve Kişisel Bakım Ürünleri
| Uygulama | Fonksiyon | Tipik Konsantrasyon |
|---|---|---|
| Bebek pudraları (talk pudrası alternatifi) | Kayganlaştırıcı, yapışmayı önleyici, nem emici | %50–100 |
| Yüz pudraları (kompakt ve gevşek pudra) | Yapışmayı önleme, kayganlık, pürüzsüz uygulama | %1–10 |
| Far, allık, bronzer | Yağlayıcı, pigment dağıtıcı, kalıp ayırıcı | %1–5 |
| Ruj ve dudak parlatıcıları | Kıvam artırıcı, yağlayıcı, yapışmayı önleyici | %0.5–3 |
| Güneş kremleri (kuru dokulu) | Yağlayıcı, pürüzsüz his | %0.5–2 |
| Deodorantlar (toz form) | Yağlayıcı, nem emici | %1–5 |
| Göz kalemi (toz pres form) | Bağlayıcı, kalıp ayırıcı | %0.5–3 |
| Vücut pudraları | Kayganlık, yapışmayı önleme | %1–10 |
Kozmetik Fonksiyon Özeti:
-
Kayganlaştırıcı (Lubricant): Cilde sürüldüğünde pürüzsüz bir his sağlar.
-
Yapışmayı Önleyici (Anti-adherent): Ürünün cilde veya aplikatöre yapışmasını engeller.
-
Kıvam Artırıcı (Bulking agent): Ürüne hacim ve doku kazandırır.
-
Matlaştırıcı (Mattifying): Yağlı ciltte parlaklığı azaltır.
8.4 Plastik ve Polimer Endüstrisi
| Uygulama | Fonksiyon | Tipik Konsantrasyon |
|---|---|---|
| PVC (polivinil klorür) | Isı stabilizatörü, yağlayıcı (dahili harici) | %0.5–2 |
| Polietilen (PE), polipropilen (PP) | Asit nötralize edici, yağlayıcı | %0.05–0.5 |
| Polistiren (PS) | Yağlayıcı, kalıp ayırıcı | %0.1–1 |
| Kauçuk (doğal ve sentetik) | Vulkanizasyon hızlandırıcı, yağlayıcı, tozlanmayı önleyici | %0.5–3 |
| Boya ve kaplamalar | Matlaştırıcı, yüzey düzgünleştirici | %0.1–1 |
| 3D baskı filamentleri (PLA, ABS) | Akış iyileştirici, nozul tıkanmasını önleyici | %0.1–0.5 |
8.5 Diğer Endüstriyel Uygulamalar
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| İnşaat (çimento, harç) | Su itici, hidrofobik katkı |
| Seramik | Yağlayıcı, kalıp ayırıcı |
| Madencilik (toz kontrolü) | Toz bastırıcı |
| Tarım (gübre kaplama) | Yavaş salınım, topaklanmayı önleyici |
| Patlayıcılar (güvenlik) | Antistatik katkı |
| Mum üretimi | Sertleştirici, matlaştırıcı |
9. Diğer Metal Stearatlarla Karşılaştırma
| Özellik | Magnezyum Stearat | Kalsiyum Stearat | Çinko Stearat | Alüminyum Stearat |
|---|---|---|---|---|
| Formül | Mg(C₁₇H₃₅COO)₂ | Ca(C₁₇H₃₅COO)₂ | Zn(C₁₇H₃₅COO)₂ | Al(C₁₇H₃₅COO)₃ |
| Moleküler ağırlık | ~591 | ~607 | ~632 | ~877 |
| Erime noktası | 88.5°C | 140–160°C | 120–130°C | 110–120°C |
| Magnezyum/kalsiyum/çinko içeriği | %4.1–4.4 | %6.0–7.0 | %10–11 | ~%3.5 |
| Suda çözünürlük | Çok düşük | Çok düşük | Çok düşük | Çok düşük |
| Kayganlık performansı | Mükemmel | İyi | Orta | Düşük |
| Toksisite | Çok düşük | Düşük | Düşük | Orta (Al birikimi) |
| Farmasötik kullanım | Yaygın | Nadir | Çok nadir | Hiç |
| Kozmetik kullanım | Yaygın | Sınırlı | Sınırlı | Hiç |
| Gıda katkı kodu | E470b | E470a | Yok | Yok |
| Renk | Beyaz | Beyaz | Beyaz | Beyazımsı |
10. Toksikoloji ve Güvenlik
10.1 Akut Toksisite
| Parametre | Değer | Sınıflandırma |
|---|---|---|
| Oral LD₅₀ (sıçan) | >10,000 mg/kg (pratik olarak toksik değil) | Sınıflandırılmamıştır |
| Dermal LD₅₀ (tavşan) | >2,000 mg/kg | Sınıflandırılmamıştır |
| İnhalasyon LC₅₀ (sıçan, 4 saat) | >5 mg/L (toz) | Sınıflandırılmamıştır |
| Cilt tahrişi | Hafif tahriş edici (toz) | Sınıflandırılmamıştır |
| Göz tahrişi | Hafif tahriş edici (toz, mekanik) | Sınıflandırılmamıştır |
| Cilt hassasiyeti | Hassasiyet oluşturmaz | Sınıflandırılmamıştır |
10.2 Subkronik ve Kronik Toksisite
| Parametre | Değer |
|---|---|
| NOAEL (sıçan, 90 gün) | 2,500 mg/kg/gün |
| Üreme toksisitesi | Negatif |
| Gelişimsel toksisite | Negatif |
| Genotoksisite (Ames testi) | Negatif |
| Karsinojenisite | Negatif (sınıflandırılmamıştır) |
10.3 Özel Endişeler ve Değerlendirmeler
| Endişe | Bilgi |
|---|---|
| İnhalasyon toksisitesi | Toz form solunabilir; uzun süreli maruziyette akciğer tahrişi |
| Magnezyum yükü | Yüksek dozlarda (günde >5 g) hafif laksatif etki |
| Yağ asidi profili | Palmitik asit (C16:0) yüksek miktarlarda kardiyovasküler risklerle ilişkilendirilmiştir, ancak tipik tüketim seviyelerinde güvenlidir |
| Nanoteknoloji | Bazı formülasyonlarda nanopartikül boyutunda kullanılmakta, inhalasyon riski değerlendirilmelidir |
| Veganlık / Helal / Koşer | Bitkisel kaynaklı versiyonlar mevcuttur; hayvansal kaynaklı versiyonlar uygun değildir |
10.4 GHS Sınıflandırması (Genel olarak sınıflandırılmamıştır – ancak toz form için)
| Sınıflandırma | Kategori (toz form) |
|---|---|
| Sinyal kelimesi | Uyarı (toz solunması durumunda) |
| Tehlike ifadeleri | H335 – Solunum yolu tahrişine neden olabilir (toz) |
| Önlem ifadeleri | P261, P271, P304+P340, P312 |
Not: Magnezyum stearat, birçok düzenleyici otorite (FDA, EFSA) tarafından güvenli (GRAS) olarak kabul edilmektedir.
10.5 NFPA Derecelendirmesi
| Sağlık | Yanıcılık | Reaktivite | Özel |
|---|---|---|---|
| 1 | 1 | 0 | Yok |
11. Güvenlik Önlemleri ve Kişisel Koruyucu Donanım (KKD)
Tehlikeler:
-
Toz halinde solunabilir: Uzun süreli maruziyette solunum yolu tahrişi.
-
Yanıcı toz: Hava ile yanıcı toz bulutu oluşturabilir.
-
Mekanik tahriş: Göz ve ciltte mekanik tahriş.
-
Toz patlaması riski: Yüksek konsantrasyonlarda hava ile patlayıcı karışım oluşturabilir (minimum patlama konsantrasyonu ~30 g/m³).
KKD (zorunludur – toz form için):
-
Solunum koruması: P2 veya N95 filtreli maske (toz solunmasını önlemek için). Kapalı alanlarda, toz kontrolü olmayan ortamlarda tam yüz maskesi.
-
Göz koruması: Toz geçirmez koruyucu gözlük (kimyasal sıçrama gözlüğü değil, toz gözlüğü).
-
Eldivenler: Nitril veya lateks eldivenler (temel temas için – kimyasal risk düşük).
-
Koruyucu giysi: Toz geçirmez laboratuvar önlüğü veya tulum.
-
Ayakkabı: Kapalı burunlu, kaymaz tabanlı iş ayakkabısı.
Mühendislik kontrolleri:
-
Yerel egzoz havalandırması (LEV) toz toplama sistemi.
-
Toz patlamasına karşı korumalı elektrik ekipmanları (patlamaya dayanıklı).
-
Toz birikimini önlemek için düzenli temizlik (patlama riski).
Depolama koşulları:
-
Orijinal kapalı ambalajında saklayın (polietilen torba, kutu, varil).
-
Serin, kuru, iyi havalandırılmış alanda saklayın (10–30°C).
-
Nemden koruyun (higroskopik değildir ancak topaklanmayı önlemek için).
-
Isı kaynaklarından ve doğrudan güneş ışığından uzak tutun.
-
Oksitleyici ajanlardan uzak tutun.
-
Toz birikimini önlemek için raf veya palet üzerinde saklayın.
-
Raf ömrü: Uygun koşullarda 2–5 yıl (bozunma belirtileri: kokuşma kokusu, sararma).
Yangın söndürme:
-
Yangın sınıfı: A (katı), toz patlaması riski.
-
Söndürme maddeleri: Kuru kimyasal toz (ABC), CO₂, kum. SU KULLANMAYIN (kaynar sıçrama ve toz bulutu oluşturabilir).
-
Özel riskler: Yanma sonucu stearik asit dumanları, magnezyum oksit (MgO).
İlk yardım:
-
Soluma: Temiz havaya çıkarın; solunum sıkıntısı varsa oksijen verin; devam ederse tıbbi yardım.
-
Cilt teması: Bol su ve sabunla yıkayın.
-
Göz teması: Bol su ile en az 15 dakika yıkayın (göz kapaklarını kaldırarak); kontakt lensleri çıkarın; tahriş devam ederse tıbbi yardım.
-
Yutma: Ağzı çalkalayın; bol su için; kazara yutulduysa tıbbi yardım (genellikle toksik değildir).
Çevresel önlemler:
-
Su kaynaklarına veya kanalizasyona doğrudan deşarj etmeyin.
-
Biyobozunabilir ancak suda çözünmediği için fiziksel kirlilik oluşturabilir.
-
Tercihen yakma (enerji geri kazanımlı) veya düzenli depolama ile bertaraf edin.
12. Çevresel Akıbet
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Biyobozunabilirlik (yağ asidi kısmı) | Kolayca biyobozunur (OECD 301) – 28 günde >%60 |
| Sucul toksisite (balık, LC₅₀, 96 saat) | >100 mg/L (düşük toksisite) |
| Daphnia magna (EC₅₀, 48 saat) | >100 mg/L |
| Algal toksisitesi (EC₅₀, 72 saat) | >100 mg/L |
| Biyobirikim potansiyeli | Düşük (log Kow ~3.0–4.0 – yağ asidi zincirine bağlı olarak) |
| Toprakta hareketlilik | Düşük (suda çözünmez, toprakta kalır) |
| Suda parçalanma | Çok düşük (çözünmez – askıda partikül olarak kalır) |
| Fotodegradasyon | Yavaş |
| WGK Almanya | 1 (su için düşük tehlike) |
| Bertaraf yöntemi | Yakma (tercih edilen) veya düzenli depolama |
13. Depolama ve Raf Ömrü
13.1 Depolama Koşulları
| Parametre | Gereklilik |
|---|---|
| Depolama sıcaklığı | 10–30°C (serin, oda sıcaklığı) |
| Bağıl nem | <%65 (topaklanmayı önlemek için) |
| Kap tipi | Polietilen torba (iç), karton kutu veya fiber varil (dış) |
| Ambalaj boyutları | 10 kg, 20 kg, 25 kg (torba/kutu); 500 kg (big bag) |
| Korunacaklar | Nem, ısı, doğrudan güneş ışığı, oksitleyici ajanlar |
| Ortam | Kuru, iyi havalandırılmış, toz patlamasına karşı korumalı |
13.2 Raf Ömrü ve Bozunma
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Raf ömrü (kapalı, uygun koşullar) | 2–5 yıl |
| Raf ömrü (açıldıktan sonra) | 1–2 yıl (uygun şekilde kapatılırsa) |
| Bozunma belirtileri | Sararma/kahverengileşme; kokuşma (ransid) kokusu; topaklanma; serbest yağ asidi artışı; pH değişimi |
| Bozunma mekanizması | Oksidasyon (yağ asidi zincirlerinde), hidroliz (nem ile) |
14. Taşımacılık Bilgileri
| Düzenleme | Sınıflandırma |
|---|---|
| UN Numarası | Uygulanamaz (tehlikeli madde olarak sınıflandırılmamıştır) |
| ADR/RID | Sınıflandırılmamıştır (tehlikeli mal değil) |
| IMDG | Sınıflandırılmamıştır |
| IATA | Sınıflandırılmamıştır |
| Özel önlemler | Toz halinde taşınıyorsa toz patlaması riskine karşı önlem |
| Aşağıdaki düzenlemelere tabi değildir | ADR, RID, IMDG, IATA (çoğu durumda) |
Taşıma notu: Büyük miktarlarda (≥500 kg) toz taşımacılığında, bazı ülkelerde toz patlaması riski nedeniyle ek belgeler gerekebilir.
15. Eş Anlamlılar ve Yaygın İsimler
-
Türkçe: Magnezyum Stearat, Magnezyum Distearat, Magnezyum Oktadekanoat, Süt Asidi Magnezyum Tuzu (karıştırılmamalıdır – laktat değil)
-
İngilizce: Magnesium Stearate, Magnesium Distearate, Magnesium Octadecanoate, Stearic Acid Magnesium Salt, Octadecanoic Acid Magnesium Salt, Dibasic Form
-
Almanca: Magnesiumstearat
-
Fransızca: Stéarate de magnésium
-
İspanyolca: Estearato de magnesio
-
Ticari isimler: HyQual®, Ligastar®, Parteck® LUB MST, Pruv®, Stear-O-Wet®, Magnesium Stearate NF
16. Farmasötik Yardımcı Madde Olarak Özellikler
16.1 Farmakope Uygunluğu
| Farmakope | Monograf |
|---|---|
| USP (Amerika Birleşik Devletleri) | Magnesium Stearate |
| Ph.Eur. (Avrupa) | Magnesii stearas |
| JP (Japonya) | Magnesium Stearate |
| BP (Birleşik Krallık) | Magnesium Stearate |
| IP (Hindistan) | Magnesium Stearate |
16.2 Tipik Formülasyon Konsantrasyonları (Tablet)
| Uygulama | Konsantrasyon (a/a) |
|---|---|
| Direkt presleme (DC) formülasyonları | %0.5–1.0 |
| Granülasyon (ıslak/kuru) sonrası eklenen | %0.25–0.5 |
| Yumuşak jelatin kapsüller | %0.5–1.0 |
| Sert jelatin kapsüller (dolgu yardımcısı) | %0.25–0.5 |
| Efervesan tabletler | %0.5–1.0 (üretim sırasında) |
| Çiğneme tabletleri | %0.5–1.5 |
16.3 Aşırı Yağlama (Over-lubrication) Uyarısı
Olumsuz etkiler (≥%2 konsantrasyonda):
-
Tablet sertliğinde azalma (≥%20)
-
Tablet dağılma süresinde uzama (≥%100–200)
-
Çözünme hızında azalma (biyoyararlanım riski)
-
Hidrofobik film nedeniyle tablet-makine yapışması (paradoksal etki)
-
Tablet çatlaması veya laminasyonu
Öneri: En düşük etkili konsantrasyonu kullanın (genellikle %0.5). Karıştırma süresini optimize edin (2–5 dakika; uzun karıştırmadan kaçının).
17. Kalite Kontrol Testleri (Farmasötik Sınıf için)
| Test | Yöntem | Kabul Kriteri |
|---|---|---|
| Tanımlama A (IR) | FTIR | Stearat ve magnezyuma ait karakteristik pikler |
| Tanımlama B (Magnezyum) | Alev testi veya AAS | Magnezyuma ait karakteristik renk (parlak beyaz) |
| Serbest yağ asidi | Titrasyon (NaOH 0.1N) | ≤%5.0 |
| Kayıp maddesi (kurutma) | 105°C, 2 saat | ≤%6.0 |
| Klorür | Turbidimetrik (AgNO₃) | ≤%0.10 |
| Sülfat | Turbidimetrik (BaCl₂) | ≤%0.50 |
| Kadmiyum | Atomik absorpsiyon | ≤3 ppm |
| Kurşun | Atomik absorpsiyon | ≤10 ppm |
| Nikel | Atomik absorpsiyon | ≤5 ppm |
| Magnezyum tayini | Kompleksometrik (EDTA) | %4.0–5.0 |
| Partikül boyutu (isteğe bağlı) | Lazer kırınımı / eleme | Kullanıcı tarafından belirlenir |
| Mikrobiyal limit | Plak sayımı | ≤1000 CFU/g (TAMB); ≤100 CFU/g (M+K) |
| E. coli | Negatif | Yok |
| Salmonella (isteğe bağlı) | Negatif | Yok |
18. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
S1: Magnezyum stearat vegan mıdır?
C1: Kaynağına bağlıdır. Bitkisel kaynaklı (palmiye, hindistancevizi, kolza, soya) magnezyum stearat vegan'dır. Hayvansal kaynaklı (don yağı, sığır iç yağı) vegan değildir. Farmasötik ve kozmetik uygulamalarda giderek daha fazla bitkisel kaynaklı kullanılmaktadır. Ürün etiketinde veya sertifikasında (helal, koşer, vegan) kaynak belirtilmelidir.
S2: Magnezyum stearat güvenli midir?
C2: Evet, FDA ve EFSA tarafından GRAS (Genel Olarak Güvenli Kabul Edilen) olarak sınıflandırılmıştır. Onlarca yıldır gıda, ilaç ve kozmetik ürünlerde güvenle kullanılmaktadır. Oral LD₅₀ >10,000 mg/kg (pratik olarak toksik değil). Tipik kullanım konsantrasyonlarında (%0.25–2.0) herhangi bir toksisite veya yan etki bildirilmemiştir.
S3: Magnezyum stearat vücutta birikir mi?
C3: Hayır. Magnezyum stearat, sindirim sisteminde stearik aside ve magnezyum iyonlarına hidrolize olur. Stearik asit normal bir yağ asididir; diğer yağ asitleri gibi metabolize edilir (beta-oksidasyon). Magnezyum vücut tarafından kullanılır veya böbrekler yoluyla atılır. Birikim gözlenmemiştir.
S4: Magnezyum stearat emülgatör müdür?
C4: Evet, zayıf bir emülgatördür. Su ve yağ ara yüzey gerilimini düşürerek emülsiyonların stabilizasyonuna yardımcı olur. Ancak emülgatör olarak gücü sınırlıdır; genellikle diğer emülgatörlerle (lesitin, polisorbat) birlikte kullanılır.
S5: Magnezyum stearat neden tabletlerde kullanılır?
C5: Tablet üretiminde üç ana nedenden dolayı kullanılır: (1) Yağlayıcı (lubricant) – tabletlerin makine zımbalarına ve kalıplara yapışmasını önler. (2) Akışkanlaştırıcı (glidant) – toz karışımının akışkanlığını artırır. (3) Yapışmayı önleyici (anti-adherent) – tozun makine yüzeylerine yapışmasını engeller.
S6: Magnezyum stearat alerji yapar mı?
C6: Nadir. Magnezyum stearatın kendisi alerjik değildir. Ancak, nadir durumlarda, üretim sürecinde kullanılan kalıntı proteinler (bitkisel veya hayvansal kaynaklardan) alerjik reaksiyona neden olabilir. Yüksek saflıkta farmasötik sınıf ürünler bu riski ortadan kaldırır.
S7: Magnezyum stearat bebek pudrasında güvenli midir?
C7: Evet, bebek pudralarında talk (asbest riski nedeniyle endişeli) yerine yaygın olarak kullanılır. Magnezyum stearat hipoalerjeniktir, talk kadar ince bir toz değildir (solunma riski daha düşüktür) ve ciltte pürüzsüz bir kayganlık sağlar. Avrupa ve Kuzey Amerika'daki birçok bebek pudrası artık magnezyum stearat bazlıdır.
S8: Magnezyum stearat topaklanmayı nasıl önler?
C8: Hidrofobik (su itici) yapısı sayesinde partiküller arasında bir bariyer oluşturarak nemin partiküllere ulaşmasını engeller. Nemsiz kalan toz, higroskopik olarak topaklanmaz. Ayrıca partiküller arası yapışma kuvvetlerini azaltarak serbest akışı sağlar.
19. Magnezyum Stearat vs. Kalsiyum Stearat – Karşılaştırma Tablosu
| Özellik | Magnezyum Stearat | Kalsiyum Stearat |
|---|---|---|
| E Numarası | E470b | E470a |
| Yaygın kullanım alanı | İlaç, kozmetik, gıda | Plastik, inşaat, gıda (sınırlı) |
| Kayganlık performansı | Mükemmel | İyi |
| Tablet dağılmasına etkisi | Düşük ila orta | Orta ila yüksek |
| Su iticilik (hidrofobiklik) | Yüksek | Orta |
| Isı stabilitesi (erime noktası) | 88.5°C | 140–160°C |
| Toz akışkanlığı | İyi (ince partiküllü) | Orta |
| Tat | Tatsız | Hafif sabunlu tat |
| Kozmetikte kullanım | Yaygın | Nadir |
| Maliyet | Orta | Düşük |
20. Özet Tablo – Tek Bakışta Temel Spesifikasyonlar
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Ürün Adı | Magnezyum Stearat (Magnezyum Distearat) |
| CAS Numarası | 557-04-0 |
| EC Numarası | 209-150-3 |
| Moleküler Formül | C₃₆H₇₀MgO₄ |
| Moleküler Ağırlık | 591.20 g/mol |
| Görünüm | Beyaz ila kirli beyaz, kristal toz veya pelet |
| Koku | Kokusuz veya soluk karakteristik |
| Erime Noktası | 88.5°C (geniş aralık 88–143°C) |
| Suda Çözünürlük (25°C) | ~0.004 g/100 mL (çok düşük) |
| Sıcak etanolde çözünürlük | Çözünür |
| pH (sulu süspansiyon %10) | 6.5–8.0 (nötr) |
| Magnezyum içeriği | %4.0–5.0 |
| Serbest yağ asidi (Farmasötik sınıf) | ≤%5.0 |
| Kayıp maddesi (105°C) | ≤%6.0 |
| Ağır metaller (Pb olarak) | ≤10 ppm (Ph.Eur ≤20 ppm) |
| Kurşun (Pb) | ≤10 ppm |
| Kadmiyum (Cd) | ≤3 ppm |
| Nikel (Ni) | ≤5 ppm (Ph.Eur) |
| E Numarası | E470b |
| Birincil Uygulamalar | İlaç (yağlayıcı), gıda (akışkanlaştırıcı, köpük kesici), kozmetik (kayganlaştırıcı), plastik (stabilizatör) |
| GHS Sinyal Kelimesi | Uyarı (toz solunması durumunda) |
| Tehlike İfadeleri | H335 (toz solunması durumunda) |
| UN Numarası | Uygulanamaz (tehlikeli madde değil) |
| Oral LD₅₀ (sıçan) | >10,000 mg/kg (toksik değil) |
| Biyobozunabilirlik | Kolayca biyobozunur |
| Raf Ömrü (uygun koşullar) | 2–5 yıl |
| Farmakope uygunluğu | USP, Ph.Eur, JP, BP, IP |
*Bu TDS, ISO 11014-1 formatına uygun olarak hazırlanmıştır ve ilaç formülatörleri, gıda teknologları, kozmetik kimyagerleri, plastik mühendisleri ve satın alma profesyonelleri için tasarlanmıştır. Analiz Sertifikaları (CoA), Güvenlik Bilgi Formları (SDS) ve numune doğrulama raporları talep üzerine temin edilebilir.*
