Kalsiyum Karbonat, Calcium Carbonate, Tebeşir, Chalk, Gesso, Kalsit, Kireçtaşı, Aragonit, Chalk, Calcite, Limestone, Aragonite, 471-34-1
KALSİYUM KARBONAT (CaCO₃)
Tebeşir / Kalsit / Kireçtaşı / Aragonit / E170
CAS Numarası: 471-34-1
EC Numarası: 207-439-9
1. KİMLİK BİLGİLERİ
| Özellik |
Bilgi |
| Kimyasal Adı |
Kalsiyum Karbonat |
| Diğer İsimleri |
Kalsit, Kireçtaşı, Tebeşir, Aragonit, Mermer, Gesso, E170 |
| Kimyasal Formülü |
CaCO₃ |
| Molekül Ağırlığı |
100.09 g/mol |
| CAS Numarası |
471-34-1 |
| EC Numarası (EINECS) |
207-439-9 |
| E Numarası |
E170 (Gıda katkısı – beyaz renklendirici) |
| Görünüm |
Beyaz, ince toz veya kristal katı |
| Koku |
Kokusuz |
| Dokusu |
Gözenekli, yumuşak |
2. FİZİKSEL ÖZELLİKLER
| Özellik |
Değer |
| Fiziksel Hali (20°C) |
Katı (toz, kristal) |
| Görünüm |
Beyaz, kokusuz ince toz |
| Molekül Ağırlığı |
100.09 g/mol |
| Yoğunluk (20°C) |
2.711 g/cm³ |
| Erime Noktası |
1,339 °C (bozunur) |
| Bozunma Sıcaklığı |
~825 °C (CaO + CO₂) |
| Suda Çözünürlük (20°C) |
Çok düşük (0.0013 g/100 mL) |
| Asitlerde Çözünürlük |
Çözünür (köpürme) |
| pH (%10 süspansiyon) |
~9 – 10 (hafif alkali) |
| Sertlik (Mohs) |
3 (kalsit), 3.5-4 (aragonit) |
| Kırılma İndisi |
1.49 – 1.66 |
| Yığma Yoğunluğu (Toz) |
0.8 – 1.2 g/cm³ |
3. KRİSTAL FORMLAR (POLİMORFLAR)
| Form |
Kristal Sistemi |
Yoğunluk (g/cm³) |
Sertlik (Mohs) |
Bulunuşu |
| Kalsit |
Trigonal (Rombohedral) |
2.711 |
3 |
En yaygın form; kireçtaşı, mermer, tebeşir |
| Aragonit |
Ortorombik |
2.930 – 2.950 |
3.5-4 |
Daha az yaygın; inciler, deniz kabukları |
| Vaterit |
Hegzagonal |
2.540 |
– |
Nadir; metastabil |
4. KULLANIM ALANLARI
4.1. İnşaat Endüstrisi (En Büyük Kullanım – ~%40-50)
| Uygulama |
Fonksiyon |
| Çimento Üretimi |
Portland çimentosu için hammadde (CaO kaynağı) |
| Beton Agregası |
Kırılmış kireçtaşı agrega olarak |
| Yol Temeli |
Yollar ve temeller için temel malzeme |
| Yapı Taşı |
Mermer, kireçtaşı |
| Harç |
Duvar harcında bileşen |
| Sıva |
Dolgu ve genişletici |
4.2. Tarım (Toprak Düzenleyici)
| Uygulama |
Fonksiyon |
| Toprak pH Ayarlaması (Kireçleme) |
Asidik toprakların pH'ını yükseltir (toprak asitliğini nötralize eder) |
| Kalsiyum Kaynağı |
Bitki beslenmesi için kalsiyum sağlar |
| Hayvan Yemi |
Hayvanlar için kalsiyum takviyesi |
| Gübre Dolgusu |
Gübre karışımlarında inert dolgu |
4.3. Kağıt Endüstrisi
| Uygulama |
Fonksiyon |
| Kağıt Dolgusu |
Opaklık, parlaklık, düzgünlük artırır |
| Kağıt Kaplama |
Parlak kağıt için kaplama pigmenti |
| Alkali Haşıllama |
pH kontrolü için tampon |
4.4. Plastik ve Kauçuk Endüstrisi
| Uygulama |
Fonksiyon |
| Dolgu (Genişletici) |
Maliyeti azaltır, mekanik özellikleri iyileştirir |
| PVC Bileşimi |
PVC borular, profiller, kablolar için dolgu |
| Masterbatch |
Pigment konsantreleri için taşıyıcı |
| Kauçuk |
Lastikler ve kauçuk ürünler için dolgu |
4.5. Boya ve Kaplamalar
| Uygulama |
Fonksiyon |
| Dolgu (Genişletici) |
Maliyeti azaltır, opaklığı iyileştirir |
| Matlaştırıcı Ajan |
Parlaklığı azaltır |
| Pigment Genişletici |
Titanyum dioksiti (TiO₂) genişletir |
4.6. Gıda Endüstrisi (E170)
| Uygulama |
Fonksiyon |
| Gıda Katkısı (E170) |
Beyaz renklendirici, topaklanma önleyici |
| Kalsiyum Zenginleştirme |
Gıda ürünleri için kalsiyum kaynağı |
| Kabartma Tozu |
Kabartma tozunun bileşeni (asit ile) |
| Peynir Üretimi |
Peynir yapımı için kalsiyum kaynağı |
| Diş Macunu |
Hafif aşındırıcı, beyazlatıcı |
| Tahıllar ve Un |
Kalsiyum zenginleştirme |
| Şekerleme |
Pudra şekerinde topaklanma önleyici |
4.7. İlaç ve Besin Takviyeleri
| Uygulama |
Fonksiyon |
| Kalsiyum Takviyesi |
Kalsiyum kaynağı (tabletler, kapsüller) |
| Antiasit |
Mide asidini nötralize eder (ekşime rahatlaması) |
| Tablet Eksipiyanı |
Tablet formülasyonlarında dolgu, seyreltici |
| Diş Ürünleri |
Diş macununda aşındırıcı |
4.8. Çevre Uygulamaları
| Uygulama |
Fonksiyon |
| Baca Gazı Desülfürizasyonu (FGD) |
Enerji santrali emisyonlarından SO₂ uzaklaştırır |
| Su Arıtma |
Asidik suyu nötralize eder, ağır metalleri uzaklaştırır |
| Asit Maden Drenajı |
Asidik maden akışını nötralize eder |
4.9. Eğitim (Geleneksel)
| Uygulama |
Fonksiyon |
| Kara Tahta Tebeşiri |
Yazı tahtalarında yazma ve çizim (geleneksel) |
| Kaldırım Tebeşiri |
Kaldırım üzerine çizim |
4.10. Sanat ve El Sanatları
| Uygulama |
Fonksiyon |
| Gesso |
Boyama yüzeyleri için astar (tuval, ahşap) |
| Pastel Boyalar |
Yumuşak pasteller için bağlayıcı |
| Heykel |
Heykel yapımı için mermer |
| Fresk |
Fresk resim için sıva bazı |
5. KALİTE SPESİFİKASYONLARI (GIDA SINIFI E170)
| Parametre |
Spesifikasyon |
| E Numarası |
E170 |
| Saflık (CaCO₃) |
≥ %98.0 |
| Kalsiyum (Ca) İçeriği |
≥ %39.0 |
| Asitte Çözünmeyen Madde |
≤ %0.5 |
| Magnezyum ve Alkali Tuzları |
≤ %1.0 |
| Arsenik (As) |
≤ 1 ppm |
| Kurşun (Pb) |
≤ 2 ppm |
| Cıva (Hg) |
≤ 0.1 ppm |
| Kadmiyum (Cd) |
≤ 1 ppm |
| Florür (F) |
≤ 50 ppm |
6. DEPOLAMA VE KULLANIM
| Parametre |
Bilgi |
| Depolama Koşulları |
Serin, kuru, iyi havalandırılmış alan |
| Kap Gereksinimleri |
Kapalı torbalar, variller veya silolar (nemden koruyun) |
| Korunması Gerekenler |
Kuvvetli asitler (bozunur), nem (topaklanmaya neden olabilir) |
| Raf Ömrü |
24-60 ay (kararlı – kuru tutulursa sınırsız) |
| Toz Tehlikesi |
İnce tozun solunmasından kaçının |
| Geçimsiz Maddeler |
Kuvvetli asitler (CO₂ çıkarır), amonyum tuzları |
| Ambalaj Seçenekleri |
25 kg torba (çok katlı kağıt/plastik), 50 kg varil, 500 kg/1000 kg FIBC (büyük torbalar), dökme silolar |
7. GÜVENLİK VE SAĞLIK BİLGİLERİ
GHS Sınıflandırması
| Tehlike Sınıfı |
Kategori |
| Tehlikeli olarak sınıflandırılmamıştır (dökme katı için) |
– |
Notlar:
-
Kalsiyum karbonat genel olarak güvenli kabul edilir (GRAS)
-
İnce toz, gözlerde ve solunum yollarında mekanik tahrişe neden olabilir
-
Normal kullanım koşullarında tehlikeli madde olarak sınıflandırılmamıştır
Zararlılık İfadeleri (H-Codes)
| Kod |
İfade |
| Yok |
Tehlikeli olarak sınıflandırılmamıştır |
İlk Yardım Önlemleri
| Maruziyet Yolu |
Yapılacak İşlem |
| Soluma |
Temiz havaya çıkarın. Solunum tahrişi devam ederse tıbbi yardım alın. |
| Cilt Teması |
Sabun ve su ile yıkayın. |
| Göz Teması |
Bol su ile 15 dakika durulayın. |
| Yutma |
Zarar vermesi olası değildir. Büyük miktar yutulduysa tıbbi yardım alın. |
Kişisel Koruyucu Donanım (KKD)
| Ekipman |
Öneri |
| Solunum Koruması |
Toz maskesi (N95) ince toz halinde kullanırken |
| El Koruması |
Eldiven (minimal risk – mekanik koruma) |
| Göz Koruması |
Yan siperlikli güvenlik gözlüğü |
| Vücut Koruması |
Lab önlüğü veya koruyucu giysi |
8. ÖZET
Kalsiyum Karbonat (CaCO₃, CAS 471-34-1, E170) , doğada yaygın olarak bulunan, beyaz, yumuşak, gözenekli bir mineraldir. Kalsit, aragonit, kireçtaşı, tebeşir formlarında bulunur. İnşaat, tarım, gıda, kağıt, plastik, boya ve ilaç sektörlerinde en yaygın kullanılan endüstriyel minerallerden biridir.
Temel Özellikler:
| Özellik |
Değer |
| Görünüm |
Beyaz ince toz |
| Molekül Ağırlığı |
100.09 g/mol |
| Yoğunluk |
2.711 g/cm³ |
| Erime Noktası |
1,339°C (bozunur) |
| Çözünürlük |
Suda çok düşük (0.0013 g/100 mL) |
| Bozunma |
825°C → CaO + CO₂ |
Başlıca Kullanım Alanları:
| Sektör |
Uygulamalar |
| İnşaat |
Çimento, beton, yol temeli, yapı taşı |
| Tarım |
Toprak pH düzenlemesi (kireçleme), kalsiyum kaynağı |
| Kağıt Endüstrisi |
Dolgu, kaplama pigmenti |
| Plastik ve Kauçuk |
Dolgu, genişletici |
| Boya ve Kaplamalar |
Genişletici, matlaştırıcı |
| Gıda (E170) |
Beyaz renklendirici, topaklanma önleyici, kalsiyum zenginleştirme |
| İlaç |
Kalsiyum takviyeleri, antiasit, eksipiyan |
| Çevre |
Baca gazı desülfürizasyonu, su arıtma |
| Eğitim/Sanat |
Tebeşir, gesso |
Temel Güvenlik Noktaları:
-
TOKSİK DEĞİL – Genel olarak güvenli kabul edilir (GRAS)
-
MEKANİK TAHRİŞ EDİCİ – Toz, göz/solunum tahrişine neden olabilir
-
KARARLI – Normal koşullarda kimyasal olarak kararlıdır
-
YANICI DEĞİL – Yangın tehlikesi yoktur
-
DÜŞÜK ÇÖZÜNÜRLÜK – Suda pratik olarak çözünmez
Önemli Beyan: Bu Teknik Veri Sayfası (TDS) yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Tam güvenlik, kullanım, depolama ve mevzuat uyumluluğu bilgileri için her zaman üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS) başvurun.
