İş inovasyonunu en üst düzeye çıkararak iş potansiyelinizi ortaya çıkarıyoruz.
Eposta GönderSodyum Benzoat, Sodium Benzoate, Antimol, Soda Benzoate, Sobanate, Benzoate, E211, 532-32-1
SODYUM BENZOAT (E211)
1. Kimyasal Kimlik ve Malzeme Sınıflandırması
-
Kimyasal Adı: Sodyum Benzoat, Benzoik Asit Sodyum Tuzu
-
Eşanlamlılar: Antimol, Benzoan Sondy, Soda Benzoat, Benzoat Sodyum, Sobanate
-
CAS Numarası: 532-32-1
-
EC Numarası (EINECS): 208-534-8
-
Moleküler Formül: C₇H₅NaO₂
-
Moleküler Ağırlık: 144,11 g/mol
-
E Numarası: E211 (gıda katkısı)
-
Kimyasal Sınıf: Aromatik karboksilik asit tuzu (koruyucu)
-
HS Kodu: 2916.31
-
UN Numarası: Düzenlenmemiştir (taşıma için tehlikesiz)
2. Fiziksel Özellikler
2.1 Genel Fiziksel Özellikler
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Görünüm | Beyaz ila açık beyaz kristal toz, granül veya pul |
| Fiziksel durum (20°C) | Katı (kristal) |
| Koku | Kokusuz veya hafif benzaldehit benzeri koku |
| Tat | Tatlı, buruk (karakteristik benzoat tadı) |
| Yoğunluk (20°C) | 1,50 g/cm³ |
| Yığma yoğunluğu (tipik) | 0,6–0,9 g/cm³ |
| Erime noktası | >300°C (erimeden önce bozunur) |
| Bozunma sıcaklığı | >300°C → dekarboksilasyon, benzen oluşumu |
| Kaynama noktası | Kaynamadan önce bozunur |
| Parlama noktası | Yanıcı değildir |
| Buhar basıncı | İhmal edilebilir |
| Kırılma indisi (nD20) | 1,515 |
| Özgül ağırlık | 1,50 |
2.2 Suda Çözünürlük
| Sıcaklık (°C) | Çözünürlük (g/100 mL su) |
|---|---|
| 0°C | 50,0 |
| 10°C | 55,0 |
| 20°C | 63,0 |
| 25°C | 66,0 |
| 30°C | 70,0 |
| 40°C | 75,0 |
| 50°C | 80,0 |
| 60°C | 85,0 |
| 80°C | 95,0 |
| 100°C | 100,0 |
Not: Sodyum benzoat suda çok iyi çözünür (20°C'de 63 g/100 mL) – düşük su çözünürlüğüne sahip benzoik asidin aksine.
2.3 Diğer Çözücülerde Çözünürlük
| Çözücü | Çözünürlük |
|---|---|
| Su | Çok iyi çözünür (20°C'de 63 g/100 mL) |
| Etanol | Az çözünür (2–3 g/100 mL) |
| Metanol | Az çözünür |
| Aseton | Az çözünür |
| Gliserol | Çözünür |
| Propilen glikol | Çözünür |
| Yağlar | Çözünmez |
2.4 Sulu Çözelti Özellikleri
| Parametre | Değer |
|---|---|
| pH (%1 çözelti, 20°C) | 7,0–8,5 (nötr ila hafif alkali) |
| pH (doygun çözelti, 20°C) | 8,0–9,0 |
| Çözünme ısısı | Endotermik (su hafif soğur) |
| Ayrışma | NaC₆H₅COO → Na⁺ + C₆H₅COO⁻ (benzoat iyonu) |
3. Kimyasal Özellikler
3.1 Moleküler Yapı
Yapı: C₆H₅–COO⁻ Na⁺
-
Benzoik asidin sodyum tuzu
-
Suda benzoat anyonu (C₆H₅COO⁻) ve sodyum katyonuna (Na⁺) ayrışır
-
Benzoat anyonu, benzoik aside (C₆H₅COOH) protonlandıktan sonra aktif antimikrobiyal türdür
3.2 Asit-Baz Dengesi (Antimikrobiyal Aktivite İçin Kritik)
Denge: C₆H₅COO⁻ + H⁺ ⇌ C₆H₅COOH
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Benzoik asidin pKa'sı (25°C) | 4,20 |
| Aktif tür | Benzoik asit (iyonlaşmamış form) antimikrobiyaldir |
| pH bağımlılığı | pH düştükçe aktivite artar (daha fazla iyonlaşmamış asit) |
Aktif benzoik asit oranı vs. pH:
| pH | İyonlaşmamış Benzoik Asit (%) | Antimikrobiyal Aktivite |
|---|---|---|
| 2,0 | ~%99 | Çok yüksek |
| 3,0 | ~%94 | Yüksek |
| 3,5 | ~%85 | Yüksek |
| 4,0 | ~%60 | Orta |
| 4,5 | ~%35 | Düşük |
| 5,0 | ~%15 | Çok düşük |
| 6,0 | ~%1,5 | İhmal edilebilir |
| 7,0 | ~%0,1 | Yok |
3.3 Termal Bozunma
| Sıcaklık | Reaksiyon | Ürünler |
|---|---|---|
| >300°C | C₆H₅COONa → C₆H₆ + Na₂CO₃ + CO₂ | Benzen, sodyum karbonat, karbondioksit |
| Yanma | 2C₆H₅COONa + 15O₂ → 14CO₂ + 5H₂O + Na₂CO₃ | Tam yanma ürünleri |
3.4 Kimyasal Reaktivite
| Reaksiyon | Açıklama |
|---|---|
| Güçlü asitlerle | C₆H₅COONa + HCl → C₆H₅COOH↓ + NaCl (benzoik asit çöker) |
| Güçlü bazlarla | Kararlıdır (benzoat anyonu baziktir) |
| Oksitleyici ajanlarla | Fenol türevlerine oksitlenebilir |
| Metal tuzlarıyla | Metal benzoatlar oluşturabilir (bazıları çözünür, bazıları çözünmez) |
3.5 Kararlılık
| Parametre | Davranış |
|---|---|
| Kuru havada kararlılık | Süresiz olarak kararlıdır |
| Nemli havada kararlılık | Hafif higroskopiktir (yavaşça nem emer) |
| Işık hassasiyeti | Kararlıdır (fotodegradasyon yok) |
| Termal kararlılık | 300°C'ye kadar kararlıdır |
| Hidrolitik kararlılık | Kararlıdır (hidrolize dirençlidir) |
3.6 Uyumsuzluklar
| Madde | Tehlike |
|---|---|
| Güçlü asitler (H₂SO₄, HCl, HNO₃) | Benzoik asit çökelmesi |
| Güçlü oksitleyici ajanlar | Oksidasyon (fenol türevleri oluşturabilir) |
| Demir(III) tuzları (Fe³⁺) | Renkli kompleksler oluşturabilir |
| Askorbik asit (C vitamini) | Isı altında benzen oluşturabilir (eser miktarda – sağlık endişesi) |
| Kafein (içeceklerde) | Askorbik asit ile birlikte eser benzen oluşumu |
4. Antimikrobiyal Mekanizma (Koruyucu Etki)
4.1 Etki Mekanizması
| Adım | Açıklama |
|---|---|
| 1 | Sodyum benzoat suda ayrışır → benzoat iyonu (C₆H₅COO⁻) |
| 2 | Benzoat iyonu mikrobiyal hücreye (maya, bakteri, küf) difüzyonla girer |
| 3 | Hücre içinde (pH ~5–6), benzoat protonlanarak benzoik asit (C₆H₅COOH) oluşturur |
| 4 | Benzoik asit hücre zarı fonksiyonunu bozar |
| 5 | Metabolizmada rol oynayan enzimleri (özellikle Krebs döngüsü) inhibe eder |
| 6 | Mikroorganizma büyümesini ve üremesini engeller |
4.2 Antimikrobiyal Spektrum
| Mikroorganizma | Duyarlılık | Tipik İnhibitör Konsantrasyon |
|---|---|---|
| Mayalar (Candida, Saccharomyces) | Yüksek | %0,05–0,1 |
| Küfler (Aspergillus, Penicillium) | Yüksek | %0,05–0,1 |
| Bakteri (Gram-pozitif) (Bacillus, Staphylococcus) | Orta | %0,1–0,2 |
| Bakteri (Gram-negatif) (E. coli, Pseudomonas) | Düşük | %0,2–0,5 |
| Laktik asit bakterileri | Düşük | Dirençli olabilir |
| Asetik asit bakterileri | Orta | %0,1–0,2 |
4.3 pH Bağımlılığı
-
Optimum pH: 2,5–4,0 (en etkili)
-
Etkili aralık: pH 2,5–5,0
-
pH 5,5'in üzerinde etkisiz: <%5 iyonlaşmamış benzoik asit
5. Kalite Spesifikasyonları
5.1 Gıda Sınıfı (FCC / USP / E211)
| Parametre | Spesifikasyon | Test Yöntemi |
|---|---|---|
| Tayin (C₇H₅NaO₂, kuru bazda) | %99,0–100,5 | Titrasyon |
| Kurutma kaybı (105°C, 2 saat) | ≤ %1,5 | Gravimetrik |
| Su içeriği (K. Fischer) | ≤ %1,5 | Karl Fischer |
| pH (%1 çözelti) | 7,0–8,5 | pH metre |
| Klorür (Cl) | ≤ %0,02 | Turbidimetrik |
| Sülfat (SO₄) | ≤ %0,03 | Turbidimetrik |
| Ağır metaller (Pb olarak) | ≤ 10 ppm | Kolorimetrik |
| Kurşun (Pb) | ≤ 2 mg/kg | Atomik absorpsiyon |
| Arsenik (As) | ≤ 3 ppm | Atomik absorpsiyon |
| Cıva (Hg) | ≤ 1 ppm | Atomik absorpsiyon |
| Kolayca karbonlaşabilen maddeler | Geçer | Renk karşılaştırması |
| Alkalilik | Geçer | Titrasyon |
| Saflık | Beyaz kristal toz | Görsel |
5.2 Teknik / Endüstriyel Sınıf
| Parametre | Spesifikasyon |
|---|---|
| Tayin (C₇H₅NaO₂) | ≥ %99,0 |
| Kurutma kaybı | ≤ %2,0 |
| Klorür (Cl) | ≤ %0,05 |
| Sülfat (SO₄) | ≤ %0,1 |
| Ağır metaller | ≤ 50 ppm |
| Demir (Fe) | ≤ 50 ppm |
| Görünüm | Beyaz ila açık beyaz toz |
6. Üretim Yöntemleri
6.1 Benzoik Asidin Nötralizasyonu (Endüstriyel Standart)
Reaksiyon: C₆H₅COOH (benzoik asit) + NaOH (sodyum hidroksit) → C₆H₅COONa + H₂O
Proses:
-
Benzoik asit suda çözülür
-
Sodyum hidroksit veya sodyum karbonat ile nötralize edilir
-
Çözelti filtrelenir ve kristallendirilir
-
Kristaller kurutulur ve öğütülür
Saflık: %99,0–100,5 (gıda sınıfı)
6.2 Toluen Oksidasyonundan (Benzoik asit üretimi)
Proses:
-
Toluen, hava ile oksitlenir (kobalt veya manganez katalizörü)
-
Benzoik asit üretilir
-
NaOH ile nötralizasyon → sodyum benzoat
6.3 Sodyum Benzoat Çözeltisinden (Kristallendirme)
Proses:
-
Sodyum benzoat çözeltisi konsantre edilir
-
Kristallendirme için soğutulur
-
Santrifüjlenir ve kurutulur
7. Endüstriyel Uygulamalar
7.1 Gıda ve İçecek Endüstrisi (Birincil Uygulama – E211)
| Uygulama | Fonksiyonu | Tipik Konsantrasyon (a/ğ) |
|---|---|---|
| Gazlı meşrubatlar (kola, meyveli gazozlar) | Koruyucu (maya/küf önler) | %0,02–0,1 |
| Meyve suları ve konsantreleri | Koruyucu | %0,05–0,1 |
| Turşu ve relish | Koruyucu (küf inhibisyonu) | %0,05–0,1 |
| Reçeller, jöleler, marmelatlar | Koruyucu (küf inhibisyonu) | %0,05–0,1 |
| Margarin ve sürülebilir ürünler | Koruyucu | %0,05–0,1 |
| Salata sosları ve soslar | Koruyucu (sirke ile – pH 3–4) | %0,05–0,1 |
| Akçaağaç şurubu | Koruyucu (küf önleme) | %0,05–0,1 |
| Konserve sebzeler | Koruyucu (asitlendirme ile) | %0,05–0,1 |
| Sakız | Koruyucu | %0,05–0,1 |
| Alkollü içecekler (şarap soğutucuları) | Koruyucu | %0,05–0,1 |
Maksimum izin verilen seviyeler (AB, ABD, Kodeks):
-
Meşrubatlar: 150–200 mg/kg (%0,015–0,02)
-
Reçeller, jöleler: 500–1.000 mg/kg (%0,05–0,1)
-
Turşular: 500–1.000 mg/kg (%0,05–0,1)
-
Salata sosları: 500–1.000 mg/kg (%0,05–0,1)
Not: Sodyum benzoat, sinerjistik koruyucu etki için genellikle potasyum sorbat ile birlikte kullanılır.
7.2 Farmasötik Uygulamalar
| Uygulama | Fonksiyonu | Tipik Konsantrasyon |
|---|---|---|
| Oral sıvı ilaçlar (şuruplar, süspansiyonlar) | Koruyucu (mikrobiyal büyümeyi önler) | %0,1–0,2 |
| Öksürük şurupları | Koruyucu | %0,1–0,2 |
| Sıvı analjezikler (asetaminofen) | Koruyucu | %0,1–0,2 |
| Topikal kremler ve merhemler | Koruyucu | %0,1–0,5 |
| Ağız gargaraları | Koruyucu, tat artırıcı | %0,05–0,1 |
| Diş macunu | Koruyucu, tatlandırıcı | %0,1–0,5 |
| Antifungal preparatlar | Aktif bileşen (sınırlı) | Değişken |
| Üre döngüsü bozukluğu tedavisi | Amonyak metabolizması bozukluklarında kullanılır | Değişken |
7.3 Kişisel Bakım ve Kozmetik
| Uygulama | Fonksiyonu | Tipik Konsantrasyon |
|---|---|---|
| Şampuanlar ve saç kremleri | Koruyucu, koku stabilizatörü | %0,1–0,5 |
| Sıvı el sabunları | Koruyucu | %0,1–0,5 |
| Duş jelleri | Koruyucu | %0,1–0,5 |
| Yüz temizleyiciler | Koruyucu | %0,1–0,5 |
| Deodorantlar ve antiperspirantlar | Koruyucu, korozyon inhibitörü | %0,1–0,5 |
| Makyaj (fondöten, pudralar) | Koruyucu | %0,1–0,5 |
| Bebek mendilleri | Koruyucu | %0,1–0,5 |
| Diş protezi temizleyicileri | Aktif bileşen (antimikrobiyal) | %1–5 |
INCI Adı: Sodium Benzoate
7.4 Endüstriyel ve Teknik Uygulamalar
| Uygulama | Fonksiyonu | Tipik Konsantrasyon |
|---|---|---|
| Antifriz ve motor soğutma sıvıları | Korozyon inhibitörü | %0,1–1 |
| Metal işleme sıvıları | Korozyon inhibitörü, koruyucu | %0,1–1 |
| Soğutma suyu arıtma | Korozyon inhibitörü | %0,05–0,5 |
| Boyalar ve kaplamalar | Koruyucu (teneke içi) | %0,05–0,2 |
| Lateks emülsiyonları | Koruyucu | %0,1–0,5 |
| Yapıştırıcılar (nişasta bazlı, PVA) | Koruyucu, korozyon inhibitörü | %0,1–0,5 |
| Baskı mürekkepleri | Koruyucu, korozyon inhibitörü | %0,1–0,5 |
| Silikon kauçuk (mastik) | Temizleme formülasyonlarında bileşen | Değişken |
7.5 Korozyon İnhibisyonu (Metal Koruması)
| Uygulama | Mekanizma | Etkinlik |
|---|---|---|
| Alüminyum korozyon inhibisyonu | Alüminyum yüzeyinde koruyucu benzoat filmi oluşturur | Orta |
| Çelik korozyon inhibisyonu | Metal yüzeyine adsorbe olur | Orta |
| Motor soğutma sıvıları | Alüminyum radyatörleri korozyondan korur | Kombinasyon halinde etkilidir |
7.6 Tütün Endüstrisi
| Uygulama | Fonksiyonu |
|---|---|
| Sigara tütünü işleme | Koruyucu (işleme sırasında küf oluşumunu önler) |
| Nem tutma yardımcısı | Nemlendirici (diğer ajanlarla kombinasyon halinde) |
7.7 Boya ve Pigment Endüstrisi
| Uygulama | Fonksiyonu |
|---|---|
| Boya ara maddesi | Belirli boya sentezleri için öncü |
| Pigment dağıtıcı | Formülasyonlarda pigment dağılımına yardımcı olur |
7.8 Plastik ve Polimer Endüstrisi
| Uygulama | Fonksiyonu |
|---|---|
| Polipropilen katkısı | Berraklığı ve mukavemeti artırır (sınırlı, daha yeni uygulama) |
7.9 Hayvan Yemi
| Uygulama | Fonksiyonu | Tipik Konsantrasyon |
|---|---|---|
| Evcil hayvan maması (kuru ve yaş) | Antimikotik (küf oluşumunu önler) | %0,05–0,1 |
| Çiftlik hayvanı yemi | Koruyucu | %0,05–0,1 |
7.10 Tarım
| Uygulama | Fonksiyonu |
|---|---|
| Bitki koruma | Fungisit (asit formu – benzoik asit, sodyum tuzu değil) |
| Hasat sonrası işlem | Meyve ve sebzelerde küf oluşumunu önleme |
8. Toksikoloji ve Güvenlik
8.1 Akut Toksisite
| Parametre | Değer | Sınıflandırma |
|---|---|---|
| Oral LD₅₀ (sıçan) | 2.500–4.000 mg/kg (düşük toksisite) | Sınıflandırılmamış |
| Dermal LD₅₀ (tavşan) | >2.000 mg/kg | Sınıflandırılmamış |
| İnhalasyon LC₅₀ | Belirlenmemiştir (toz tahriş edebilir) | Sınıflandırılmamış |
| Cilt tahrişi | Tahriş edici değildir | Sınıflandırılmamış |
| Göz tahrişi | Hafif tahriş edici (toz) | Sınıflandırılmamış |
| Cilt hassasiyeti | Hassaslaştırıcı değildir | Sınıflandırılmamış |
8.2 Kronik Toksisite
| Bitiş Noktası | Sınıflandırma |
|---|---|
| Kanserojenite | Sınıflandırılmamış (kanserojen değildir) |
| Mutajenite | Negatif |
| Üreme toksisitesi | Sınıflandırılmamış |
| Hedef organ toksisitesi | Sınıflandırılmamış |
8.3 Özel Tehlikeler – Benzen Oluşumu
Endişe: Sodyum benzoat, askorbik asit (C vitamini) ile ısı veya ışık altında birleştiğinde eser miktarda benzen oluşturabilir.
Reaksiyon: Benzoat + Askorbik asit (C vitamini) → Benzen (eser) + CO₂
| Koşul | Risk Seviyesi |
|---|---|
| C vitamini + sodyum benzoat içeren meşrubatlar + ısı/ışık | Düşük (<10 ppb benzen) |
| Oda sıcaklığı, ışık yok | İhmal edilebilir |
| Askorbik asit içermeyen gıda ürünleri | Risk yok |
Düzenleyici standartlar:
-
ABD EPA içme suyu benzen limiti: 5 ppb
-
FDA: Benzen düzeyi >5 ppb olan meşrubatlar geri çağrılabilir (nadir)
8.4 GHS Sınıflandırması (Tipik)
| Sınıflandırma | Kategori |
|---|---|
| Sinyal kelimesi | Yok (tehlikeli olarak sınıflandırılmamıştır) |
| Zararlılık ifadeleri | Yok (normal koşullar altında) |
| Önlem ifadeleri | P264, P280 (toz için – göz koruması) |
8.5 NFPA Derecelendirmesi
| Sağlık | Alevlenirlik | Reaktivite |
|---|---|---|
| 1 | 0 | 0 |
9. Güvenlik Önlemleri ve Kişisel Koruyucu Ekipman (KKE)
-
Tehlikeler:
-
Düşük akut toksisite
-
Toz gözlerde ve solunum yolunda hafif tahrişe neden olabilir
-
Yanıcı değildir
-
Hafif higroskopiktir (nem emer)
-
-
KKE (önerilen – endüstriyel taşıma için):
-
Koruyucu gözlük (EN 166) – isteğe bağlı (düşük tehlike)
-
Toz maskesi (FFP1/FFP2) – tozlu işlemler için
-
Kimyasal dayanımlı eldivenler (nitril – isteğe bağlı)
-
Koruyucu giysi (toz koruması)
-
-
Mühendislik kontrolleri:
-
Toz kontrolü için yerel egzoz havalandırması (LEV)
-
Göz yıkama istasyonları
-
-
Depolama koşulları:
-
Orijinal kabında sıkıca kapalı tutun (HDPE, PP, astarlı kağıt torbalar)
-
Serin, kuru, iyi havalandırılmış alanda saklayın
-
Nemden koruyun (hafif higroskopik)
-
-
İlk yardım:
-
Soluma: Temiz havaya çıkarın
-
Göz teması: 15 dakika su ile durulayın; kontakt lensleri çıkarın; tahriş devam ederse tıbbi yardım alın
-
Cilt teması: Sabun ve su ile yıkayın
-
Yutma: Ağzı çalkalayın; su için (düşük toksisite)
-
10. Çevresel Akıbet
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Biyobozunabilirlik | Kolay biyobozunur (28 günde >%90, OECD 301) |
| Sucul toksisite (balık, LC₅₀, 96 saat) | 100–500 mg/L (düşük ila orta toksisite) |
| Daphnia magna (EC₅₀, 48 saat) | 50–200 mg/L |
| Algal toksisite (EC₅₀, 72 saat) | 10–100 mg/L |
| Biyobirikim | Düşük potansiyel (log P < 1) |
| Toprakta hareketlilik | Yüksek (yüksek su çözünürlüğü) |
| WGK Almanya | 1 (su için düşük tehlike) |
| Bertaraf yöntemi | Suda çözün, atık su arıtımına boşaltın (yerel düzenlemeleri kontrol edin) |
11. Depolama ve Raf Ömrü
11.1 Depolama Koşulları
| Parametre | Gereksinim |
|---|---|
| Depolama sıcaklığı | 5–30°C (oda sıcaklığı) |
| Kap | Sıkıca kapalı tutun (HDPE, PP, astarlı kağıt torbalar) |
| Korunması gerekenler | Nem (hafif higroskopik – topaklanabilir) |
| Ortam | Serin, kuru, iyi havalandırılmış alan |
11.2 Raf Ömrü
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Raf ömrü (kapalı, kuru) | 24–36 ay |
| Bozunma göstergeleri | Topaklanma (nem emilimi), akışkanlık kaybı |
12. Taşımacılık Bilgileri
| Düzenleme | Sınıflandırma |
|---|---|
| UN Numarası | Düzenlenmemiştir (tehlikesiz) |
| ADR/RID | Tehlikeli mal olarak sınıflandırılmamıştır |
| IMDG | Düzenlemeye tabi değildir |
| IATA | Düzenlemeye tabi değildir |
| Uygun sevkiyat adı | Sodyum benzoat (tehlikesiz) |
13. Eşanlamlılar ve Yaygın İsimler
-
Türkçe: Sodyum Benzoat, Antimol, Benzoik Asit Sodyum Tuzu
-
İngilizce: Sodium Benzoate, Benzoic Acid Sodium Salt, Antimol, Sobanate
-
E Numarası: E211
-
Fransızca: Benzoate de sodium
-
Almanca: Natriumbenzoat
-
İspanyolca: Benzoato de sodio
14. Düzenleyici Durum
| Düzenleme | Durum |
|---|---|
| REACH (AB) | Kayıtlı (EC 208-534-8) |
| TSCA (ABD) | Listelenmiştir |
| FDA | GRAS – gıda katkı maddesi (E211) – 21 CFR § 184.1733 |
| EFSA | Gıda katkı maddesi olarak izin verilmiştir (E211) – maksimum kalıntı limitleri ile |
| USP / Ph. Eur. | Farmasötik kullanım için monograf |
| EPA | Kısıtlanmamıştır |
15. Neden Sodyum Benzoat Tercih Edilmelidir?
| Avantaj | Açıklama |
|---|---|
| Etkili geniş spektrumlu koruyucu | Mayalara, küflere ve bazı bakterilere karşı etkilidir (özellikle asidik pH'da) |
| Düşük maliyet | En ekonomik gıda koruyucularından biridir |
| GRAS durumu | FDA tarafından gıda kullanımı için onaylanmıştır (E211) |
| Yüksek su çözünürlüğü | 20°C'de 63 g/100 mL – kolayca dahil edilebilir |
| Diğer koruyucularla sinerji | Potasyum sorbat, parabenler ile iyi çalışır |
| Kararlıdır | Uzun raf ömrü (24–36 ay) |
| Kullanım seviyelerinde toksik değildir | Çok düşük akut toksisite (LD₅₀ >2.500 mg/kg) |
| Yaygın olarak onaylanmıştır | Küresel olarak gıda, ilaç, kozmetikte izin verilmiştir |
| Korozyon inhibitörü | Soğutucularda ve endüstriyel sıvılarda metal yüzeyleri korur |
Sınırlamalar:
-
pH bağımlı aktivite – Sadece pH <4,5'te etkilidir (asidik ortam gerektirir)
-
Güçlü asitlerle çökelir – Çözünmeyen benzoik asit oluşturur
-
Potansiyel benzen oluşumu – Askorbik asit (C vitamini) ile ısı/ışık altında
-
Nötr/alkali pH'da etkisiz – pH 5,5'in üzerinde aktivite ihmal edilebilir
-
Hafif higroskopiklik – Nem emer; topaklanabilir
16. Sodyum Benzoat vs. Benzoik Asit – Karşılaştırma
| Özellik | Sodyum Benzoat (C₇H₅NaO₂) | Benzoik Asit (C₆H₅COOH) |
|---|---|---|
| Suda çözünürlük (20°C) | 63 g/100 mL (çok yüksek) | 0,34 g/100 mL (çok düşük) |
| Form | Beyaz toz | Beyaz kristaller/pul |
| pH (%1 çözelti) | 7,0–8,5 (alkali) | 2,5–3,5 (asidik) |
| Aktif form | Benzoik asit (protonlanma sonrası) | Benzoik asit (doğrudan) |
| Optimum pH aralığı | 2,5–4,5 | 2,5–4,5 |
| Toz tehlikesi | Düşük | Daha yüksek (solunum tahrişi) |
| Aşındırıcılık | Düşük | Orta |
| Gıda katkı kodu | E211 | E210 |
| Tercih edilen kullanım | Sıvı formülasyonlar (çözünür) | Kuru karışımlar, düşük nemli gıdalar |
17. Sodyum Benzoat vs. Potasyum Sorbat – Karşılaştırma
| Özellik | Sodyum Benzoat | Potasyum Sorbat |
|---|---|---|
| Optimum pH aralığı | 2,5–4,5 | 3,0–6,0 |
| Birincil hedef | Mayalar, küfler | Küfler, mayalar, bakteriler |
| Suda çözünürlük (20°C) | 63 g/100 mL | 58 g/100 mL |
| Maliyet | Daha düşük | Orta |
| Tat etkisi | Hafif acı/tatlı | Minimal |
| Benzen oluşumu riski | Askorbik asit ile | Yok |
| Gıda katkı kodu | E211 | E202 |
| Yaygın uygulama | Meşrubatlar, turşular | Unlu mamüller, peynir, şarap |
18. Sodyum Benzoat – Önerilen Kullanım Seviyeleri
| Ürün Tipi | Tipik Konsantrasyon (%) | Maksimum İzin Verilen (Düzenleyici) |
|---|---|---|
| Meşrubatlar (gazlı) | %0,01–0,02 | %0,015 (150 mg/kg) |
| Meyve suları | %0,05–0,1 | %0,1 (1.000 mg/kg) |
| Turşular, relishes | %0,05–0,1 | %0,1 (1.000 mg/kg) |
| Reçeller, jöleler | %0,05–0,1 | %0,1 (1.000 mg/kg) |
| Salata sosları | %0,05–0,1 | %0,1 (1.000 mg/kg) |
| Farmasötikler (oral sıvılar) | %0,1–0,2 | %0,2 (2.000 mg/kg) |
| Kozmetik | %0,1–0,5 | %0,5 (5.000 mg/kg) |
| Ağız gargaraları | %0,05–0,1 | %0,1 (1.000 mg/kg) |
19. Sodyum Benzoat – pH Bağımlılık Tablosu
| pH | İyonlaşmamış Benzoik Asit (%) | Antimikrobiyal Aktivite |
|---|---|---|
| 2,0 | %99 | Mükemmel |
| 2,5 | %98 | Mükemmel |
| 3,0 | %94 | Çok iyi |
| 3,5 | %85 | İyi |
| 4,0 | %60 | Orta |
| 4,2 | %50 | Orta |
| 4,5 | %35 | Düşük |
| 5,0 | %15 | Çok düşük |
| 5,5 | %5 | İhmal edilebilir |
| 6,0 | %1,5 | Yok |
| 7,0 | %0,1 | Yok |
Sonuç: Sodyum benzoat pH <4,0'da en etkilidir.
20. Özet Tablo – Tek Bakışta Temel Spesifikasyonlar
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Ürün Adı | Sodyum Benzoat (E211) |
| CAS Numarası | 532-32-1 |
| EC Numarası | 208-534-8 |
| Moleküler Formül | C₇H₅NaO₂ |
| Moleküler Ağırlık | 144,11 g/mol |
| Görünüm | Beyaz ila açık beyaz kristal toz |
| Yoğunluk | 1,50 g/cm³ |
| Erime Noktası | >300°C (bozunur) |
| pH (%1 çözelti) | 7,0–8,5 |
| Suda Çözünürlük (20°C) | 63 g/100 mL |
| Tayin (gıda sınıfı) | %99,0–100,5 |
| E Numarası | E211 |
| pKa (benzoik asit) | 4,20 |
| Optimum pH aralığı | 2,5–4,5 |
| Birincil Uygulamalar | Gıda koruyucu (meşrubatlar, turşular, reçeller), farmasötik koruyucu, kozmetik koruyucu, korozyon inhibitörü |
| GHS Sinyal Kelimesi | Yok (tehlikesiz) |
| Zararlılık İfadeleri | Yok |
| Oral LD₅₀ (sıçan) | 2.500–4.000 mg/kg |
| Biyobozunabilirlik | Kolay biyobozunur |
| Raf Ömrü | 24–36 ay |
Bu TDS, ISO 11014-1 formatına uygun olarak hazırlanmış olup, gıda teknologları, içecek formülatörleri, farmasötik bilimciler, kozmetik kimyagerleri, endüstriyel mühendisler ve satın alma profesyonelleri için tasarlanmıştır. Analiz Sertifikaları (CoA), Güvenlik Bilgi Formları (SDS) ve numune validasyon raporları talep üzerine temin edilebilir.
