Su Şartlandırma, Atıksu, Havuz
Sorularınız mı var?
İş inovasyonunu en üst düzeye çıkararak iş potansiyelinizi ortaya çıkarıyoruz.
Eposta GönderFerro Sülfat Heptahidrat, Demir Sülfat Heptahidrat, Ferrous Sulfate Heptahydrate, Iron Sulfate Heptahydrate, Karaboya, Şıbılık, Green Vitriol, Copperas, Melanterite, E520, 7782-63-0
DEMİR (II) SÜLFAT HEPTAHİDRAT
Ferro Sülfat Heptahidrat / Yeşil Vitriyol / Copperas
CAS Numarası: 7782-63-0
E Numarası: E520
1. KİMLİK BİLGİLERİ
| Özellik | Bilgi |
|---|---|
| Kimyasal Adı | Demir (II) Sülfat Heptahidrat |
| Diğer İsimleri | Ferro Sülfat Heptahidrat, Yeşil Vitriyol, Demir Vitriyol, Zaç-ı Kıbrıs, Karaboya, Şıbılık, Copperas, Melanterit (mineral formu) |
| Kimyasal Formülü | FeSO₄ · 7H₂O |
| Molekül Ağırlığı | 278.02 g/mol |
| CAS Numarası | 7782-63-0 |
| EC Numarası | 231-753-5 |
| E Numarası | E520 (Gıda katkı maddesi – renk sabitleyici) |
| Görünüm | Açık mavi-yeşil kristaller |
| Koku | Kokusuz |
2. FİZİKSEL ÖZELLİKLER
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Fiziksel Hali (20°C) | Katı (kristal) |
| Renk | Açık mavi-yeşil / mavimsi yeşil |
| Erime Noktası | 60 – 64 °C (bozunur / su kaybeder) |
| Yoğunluk (20°C) | 1.895 g/cm³ |
| Yığma Yoğunluğu | Yaklaşık 1.0 – 1.1 g/cm³ (toz formda) |
| pH (%5 sulu çözelti) | Yaklaşık 3.0 – 4.0 (asidik) |
| Suda Çözünürlük (20°C) | Çözünür – yaklaşık 480 g/L |
| Etanolde Çözünürlük | Az çözünür |
| Higroskopiklik | Kuru havada su kaybeder (efloresans); nemli havada oksitlenir |
| Koku | Kokusuz |
3. KİMYASAL ÖZELLİKLER
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Moleküler Formül | FeSO₄ · 7H₂O |
| Molekül Ağırlığı | 278.02 g/mol |
| Demir (Fe) İçeriği | Yaklaşık %20.1 |
| Değerlik Durumu | +2 (Ferro / Demir II) |
| Kristal Suyu İçeriği | 7 su molekülü (ağırlıkça yaklaşık %45 su) |
| Kararlılık | Kuru havada su kaybeder; nemli havada yüzey kahverengi ferrik sülfata oksitlenir |
Dehidratasyon (Su Kaybı) Sırası:
text
FeSO₄·7H₂O → FeSO₄·4H₂O → FeSO₄·H₂O → FeSO₄ (susuz) → 60-64°C'de bozunma
Oksidasyon Reaksiyonu:
text
4 FeSO₄ + O₂ + 2 H₂O → 4 FeOHSO₄ (Kahverengi ferrik bileşikler)
Termal Bozunma (600°C üzerinde):
text
2 FeSO₄ → Fe₂O₃ + SO₂↑ + SO₃↑
4. ÖZELLİKLER VE REAKTİVİTE
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Görünüm | Karakteristik açık mavi-yeşil kristal form |
| Demir Kaynağı | Yüksek biyoyararlanılabilir demir içeriği (%20.1 Fe) |
| İndirgeyici Ajan | Ferro (Fe²⁺) formu indirgeyici ajan olarak davranır |
| Oksidasyon Hassasiyeti | Nemli havada kolayca kahverengi ferrik (Fe³⁺) forma oksitlenir |
| Efloresans (Su Kaybı) | Kuru havada kristal suyunu kaybeder; beyaz/tozlu hale gelir |
| Asidik Karakter | Sulu çözeltileri asidiktir (pH 3-4) |
| Geçimsiz Maddeler | Kuvvetli oksitleyiciler, alkaliler, karbonatlar, siyanürler |
5. KULLANIM ALANLARI
5.1. Tarım
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Gübre | Bitki büyümesini teşvik etmek için demir gübresi olarak kullanılır |
| Kloroz Tedavisi | Bitkilerde demir eksikliğini (yaprak sararması) düzeltir |
| Toprak Asitlendirici | Kireçli topraklarda toprak pH'ını düşürür |
| Yosun Kontrolü | Çim ve yeşil alanlarda yosun öldürücü olarak kullanılır |
| Ot Kontrolü | Bazı geniş yapraklı otlar için herbisit |
5.2. İlaç Sanayi
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Demir Takviyesi | Demir eksikliği anemisini tedavi etmek için ilaçlarda kullanılır |
| Diyet Takviyeleri | Beslenme ürünlerinde demir zenginleştirme |
| Oral Demir Tedavisi | Oral demir preparatlarında yaygın form |
5.3. Gıda Endüstrisi (E520)
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Gıda Katkısı (E520) | Gıda renklendirici / renk sabitleyici olarak kullanılır |
| Renk Koruması | Meyve ve sebzelerde rengi korur (zeytin, turşu) |
| Demir Zenginleştirme | Demir zenginleştirme için gıdalara eklenir (un, bebek tahılları) |
5.4. Fotoğrafçılık
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Kollodyon Solüsyonları | Fotoğraf kollodyon proseslerinde kullanılır |
| Geliştirici Bileşeni | Bazı fotoğraf geliştirici solüsyonlarında bileşen |
| Tarihi Fotoğrafçılık | Islak plak kollodyon fotoğrafçılığında kullanılır |
5.5. Korozyona Dayanıklı Kaplamalar
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Koruyucu Kaplamalar | Korozyona dayanıklı kaplama solüsyonlarında kullanılır |
| Yüzey İşleme | Metal yüzeylere koruma için uygulanır |
| Pas Dönüşümü | Pası kararlı demir bileşiklerine dönüştürür |
5.6. Su Arıtma
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Koagülan | Atık su arıtmada koagülan olarak kullanılır |
| Fosfat Giderimi | Atık sulardan fosfatları uzaklaştırır |
| Hidrojen Sülfür Kontrolü | Sudan H₂S kokularını giderir |
5.7. Kimya Endüstrisi
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| İndirgeyici Ajan | Kimyasal sentezde indirgeyici ajan olarak kullanılır |
| Mürekkep Üretimi | Demir gal mürekkebi üretiminde kullanılır |
| Boyarmadde Üretimi | Bazı boya üretim proseslerinde bileşen |
| Katalizör | Bazı kimyasal reaksiyonlarda katalizör olarak |
5.8. Hayvan Yemi
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Demir Takviyesi | Demir kaynağı olarak hayvan yemlerine eklenir |
| Renklendirme | Et ürünlerinde doğal rengin korunmasına yardımcı olur |
| Büyüme Teşviki | Hayvanlarda sağlıklı büyümeyi destekler |
5.9. Çimento Endüstrisi
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Krom İndirgeme | Çimentoda Cr⁶⁺'yi Cr³⁺'ye indirger |
| Renk Katkısı | Çimento ürünlerinde renk düzeltmesi sağlar |
6. KARŞILAŞTIRMA – HEPTAHİDRAT vs MONOHİDRAT vs SUSUZ
| Özellik | Heptahidrat | Monohidrat | Susuz (Anhidrat) |
|---|---|---|---|
| Formül | FeSO₄·7H₂O | FeSO₄·H₂O | FeSO₄ |
| CAS Numarası | 7782-63-0 | 7720-78-7 | 7720-78-7 |
| Demir İçeriği | ~%20.1 Fe | ~%32.9 Fe | ~%36.8 Fe |
| Görünüm | Açık mavi-yeşil | Bej/sarı-kahverengi | Beyaz ila gri |
| Kararlılık | Havada bozunur | Daha kararlı | En kararlı |
| Ana Kullanım | Gübre, takviyeler | Hayvan yemi, çimento | Özel uygulamalar |
7. FORMÜLASYON ÖRNEKLERİ (Tipik Kullanım Seviyeleri)
| Uygulama Alanı | Tipik Konsantrasyon | Notlar |
|---|---|---|
| Toprak Gübresi | 50 – 200 kg/hektar | Toprak demir eksikliğine bağlı |
| Yaprak Spreyi (Tarım) | %0.5 – 2 çözelti | Hızlı demir düzeltmesi için |
| Demir Takviyesi (Tablet) | 100 – 325 mg Fe/gün | Elementel demir olarak |
| Atık Su Arıtma | 10 – 100 mg/L | Koagülan / fosfat giderici olarak |
| Yosun Kontrolü (Çim) | %5 – 10 çözelti | İlkbahar/sonbahar aylarında uygulayın |
| Hayvan Yemi | 50 – 500 mg/kg yem | Demir kaynağı olarak |
8. DEPOLAMA VE KULLANIM
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Depolama Koşulları | Serin, kuru, iyi havalandırılmış alan |
| Kap Gereksinimleri | Sıkıca kapatılmış, neme dayanıklı kaplar (HDPE, astarlı çelik, cam) |
| Korunması Gerekenler | Nem, rutubet, kuvvetli oksitleyiciler, alkaliler |
| Raf Ömrü | Açılmamış orijinal ambalajında uygun depolamada 12-24 ay (heptahidrat monohidrata göre daha az kararlıdır) |
| Efloresans (Su Kaybı) | Kuru havada kristal suyunu kaybedebilir; kapalı kaplarda saklayın |
| Oksidasyon Önleme | Kahverengi ferrik forma oksidasyonu önlemek için hava/nemden uzakta saklayın |
| Geçimsiz Maddeler | Kuvvetli oksitleyiciler, alkaliler, karbonatlar, siyanürler |
| Ambalaj Tipleri | 25 kg torba (çok katlı kağıt/PE), 50 kg varil, FIBC (büyük torbalar) |
9. GÜVENLİK VE SAĞLIK BİLGİLERİ
GHS Sınıflandırması
| Tehlike Sınıfı | Kategori |
|---|---|
| Akut Toksisite (Oral) | Kategori 4 (Yutulması halinde zararlı) |
| Cilt Tahrişi | Kategori 2 (Cilt tahrişine neden olur) |
| Göz Tahrişi | Kategori 2 (Ciddi göz tahrişine neden olur) |
| Hedef Organ Toksisitesi (Tek maruziyet) | Kategori 3 (Solunum tahrişi) |
Zararlılık İfadeleri (H-Codes)
| Kod | İfade |
|---|---|
| H302 | Yutulması halinde zararlıdır |
| H315 | Cilt tahrişine neden olur |
| H319 | Ciddi göz tahrişine neden olur |
| H335 | Solunum tahrişine neden olabilir |
Güvenlik İfadeleri (P-Codes)
| Kod | İfade |
|---|---|
| P261 | Tozu solumaktan kaçının |
| P264 | Elleçlemeden sonra iyice yıkayın |
| P270 | Bu ürünü kullanırken yemeyin, içmeyin veya sigara içmeyin |
| P280 | Koruyucu eldiven, koruyucu giysi, göz koruması kullanın |
| P301+P312 | YUTULDUĞUNDA: Kendinizi iyi hissetmezseniz ZEHİR MERKEZİNİ arayın |
| P305+P351+P338 | GÖZ İLE TEMASINDA: Su ile birkaç dakika dikkatlice durulayın |
İlk Yardım Önlemleri
| Maruziyet Yolu | Yapılacak İşlem |
|---|---|
| Soluma | Temiz havaya çıkarın. Solunum tahrişi devam ederse tıbbi yardım alın. |
| Cilt Teması | En az 15 dakika bol su ile yıkayın. Kirlenmiş giysileri çıkarın. |
| Göz Teması | En az 15 dakika bol su ile hemen durulayın. Tıbbi yardım alın. |
| Yutma | Ağzı çalkalayın. Bol su için. Kusturmayın. Tıbbi yardım alın. |
NFPA 704
| Sağlık (Mavi) | Yangın (Kırmızı) | Reaktivite (Sarı) | Özel (Beyaz) |
|---|---|---|---|
| 2 | 0 | 1 | Yok |
10. ÇEVRESEL BİLGİLER
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Sucul Toksisite | Sucul yaşam için toksiktir; su yollarına salınımından kaçının |
| Kalıcılık | Demir, demir hidroksit/oksit olarak çökelir |
| Biyobirikim | Beklenmez |
| Toprak Etkileri | Toprağı asitlendirebilir; önerilere göre kullanın |
| Atık Bertarafı | Yerel düzenlemelere göre bertaraf edin. Doğal su kütlelerine deşarj etmeyin. |
11. MEVZUAT BİLGİLERİ
| Bölge | Durum |
|---|---|
| AB | REACH (EC) 1907/2006 kapsamında kayıtlıdır; E520 gıda katkı maddesi olarak onaylanmıştır |
| ABD (FDA) | Uygun seviyelerde demir takviyesi için GRAS; gıda katkı maddesi onaylı |
| Türkiye | Yerel kimya, ilaç ve gıda düzenlemelerine uygundur |
| E Numarası | E520 (Renk sabitleyici / gıda katkı maddesi) |
| Taşımacılık Sınıfı | Taşımacılık için tehlikeli madde olarak sınıflandırılmamıştır (miktara göre değişebilir) |
12. DİĞER İSİMLER VE EŞ ANLAMLILAR
| İsim | Açıklama |
|---|---|
| Ferrous Sulfate Heptahydrate | En yaygın bilimsel ad (İng.) |
| Ferro Sülfat Heptahidrat | Türkçe bilimsel ad |
| Yeşil Vitriyol | Vitriyol ailesinden tarihsel ad |
| Demir Vitriyol | Alternatif tarihsel ad |
| Copperas | Eski ticari ad (Latince "cuprum" - bakırdan) |
| Melanterit | Doğal formun mineral adı |
| Zaç-ı Kıbrıs | Türkçe tarihsel ad |
| Karaboya | Türkçe alternatif ad |
| Şıbılık | Türkçe yerel ad |
| E520 | Avrupa gıda katkı kodu |
Veritabanı Tanımlayıcıları:
-
CAS: 7782-63-0
-
EC: 231-753-5
-
MDL: MFCD00149719
-
RTECS: NO8510000
-
Merck İndeksi: 14,3357
13. ÖZET
Demir (II) Sülfat Heptahidrat (Ferro Sülfat Heptahidrat, FeSO₄·7H₂O, CAS 7782-63-0, E520) , 7 su molekülü içeren, açık mavi-yeşil renkli kristal bir bileşiktir. Ferro sülfatın ticari olarak en yaygın formudur.
Temel Özellikler:
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Renk | Karakteristik açık mavi-yeşil kristaller |
| Demir İçeriği | %20.1 elementel demir (biyoyararlanılabilir Fe²⁺) |
| Hidratasyon | 7 su molekülü içerir (ağırlıkça yaklaşık %45 su) |
| Çözünürlük | Suda yüksek çözünürlük |
| Kararlılık | Kuru havada su kaybeder; nemli havada oksitlenir |
| E Numarası | E520 (gıda katkısı – renk sabitleyici) |
Başlıca Kullanım Alanları:
| Sektör | Uygulamalar |
|---|---|
| Tarım | Demir gübresi, kloroz tedavisi, toprak asitlendirici, yosun/ot kontrolü |
| İlaç Sanayi | Demir takviyeleri, anemi tedavisi, oral demir tedavisi |
| Gıda Endüstrisi (E520) | Renk sabitleyici, demir zenginleştirme, gıda katkısı |
| Su Arıtma | Koagülan, fosfat giderimi, H₂S kontrolü |
| Fotoğrafçılık | Kollodyon solüsyonları, fotoğraf geliştirme |
| Kimya Endüstrisi | İndirgeyici ajan, mürekkep üretimi, katalizör |
| Hayvan Yemi | Hayvan yemlerinde demir takviyesi |
| Kaplamalar | Korozyona dayanıklı koruyucu kaplamalar |
14. ÖNEMLİ UYARILAR
-
Ayırt Edici Görünüm: Açık mavi-yeşil renk heptahidrat formunun karakteristiğidir. Ürün kahverengi/sarıya dönerse ferrik forma oksitlenmiştir.
-
Su Kaybı (Efloresans): Kuru havada heptahidrat kristal suyunu kaybeder ve beyaz/tozlu hale gelir. Hava geçirmez kaplarda saklayın.
-
Oksidasyon: Ferro (Fe²⁺) nemli havada kolayca ferrik (Fe³⁺) forma oksitlenir. Uzun süreli depolama için monohidrat formu daha kararlıdır.
-
Leke Oluşturma: Demir sülfat cilt, giysi ve yüzeylerde pas rengi lekeler oluşturur. Döküntüleri hemen temizleyin.
-
Asidik Yapı: Sulu çözeltileri asidiktir (pH 3-4). Kullanırken uygun koruyucu ekipman kullanın.
-
Farmasötik Kullanım: Oral demir tabletlerinde yaygın formdur ancak mide tahrişini önlemek için uygun formülasyon gerektirir.
-
E520 Statüsü: Gıda katkı maddesi olarak renk sabitleyici olarak onaylanmıştır, genel koruyucu olarak değil.
-
Su Arıtma: Fosfat giderimi için etkilidir ancak ikincil kontaminasyonu önlemek için uygun dozlama gerektirir.
Önemli Beyan: Bu Teknik Veri Sayfası (TDS) yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Tam güvenlik, kullanım, depolama ve mevzuat uyumluluğu bilgileri için her zaman üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS) başvurun.
