Çinko Sülfat Monohidrat, Zinc Sulfate Monohydrate, Beyaz Vitriol, White Vitriol, Goslarit, Goslarite, Çinko Vitriol, Zinc Vitriol, 7446-19-7
ÇİNKO SÜLFAT MONOHİDRAT (ZnSO₄·H₂O)
Zinc Sulfate Monohydrate / Beyaz Vitriyol / Goslarit
CAS Numarası: 7446-19-7
EC Numarası: 231-793-3 (ZnSO₄ için)
1. KİMLİK BİLGİLERİ
| Özellik |
Bilgi |
| Kimyasal Adı |
Çinko Sülfat Monohidrat |
| Diğer İsimleri |
Beyaz vitriyol, Goslarit, Çinko vitriyol, Sülfürik asit çinko tuzu (monohidrat) |
| Kimyasal Formülü |
ZnSO₄·H₂O |
| Molekül Ağırlığı |
179.47 g/mol |
| CAS Numarası |
7446-19-7 |
| EC Numarası (EINECS) |
231-793-3 (ZnSO₄ için) |
| Görünüm |
Beyaz kristal toz veya kristaller |
| Koku |
Kokusuz |
2. FİZİKSEL ÖZELLİKLER
| Özellik |
Değer |
| Fiziksel Hali (20°C) |
Katı (kristal toz/kristaller) |
| Görünüm |
Beyaz, kokusuz kristal toz |
| Molekül Ağırlığı |
179.47 g/mol |
| Yoğunluk (20°C) |
3.54 g/cm³ (susuz bazda) |
| Erime Noktası |
100 °C (kristal suyu kaybeder) |
| Bozunma Sıcaklığı |
> 500 °C (ZnO + SO₃'e bozunur) |
| Suda Çözünürlük (20°C) |
Yüksek – yaklaşık 54 g/100 mL |
| Alkolde Çözünürlük |
Çözünmez |
| pH (%5 çözelti) |
4.0 – 6.0 (hafif asidik) |
| Çinko (Zn) İçeriği |
~%36.5 Zn (susuz: ~%40.5) |
| Higroskopiklik |
Hafif higroskopik |
| Yığma Yoğunluğu |
1.2 – 1.6 g/cm³ |
3. KİMYASAL ÖZELLİKLER
| Özellik |
Bilgi |
| Kimyasal Formül |
ZnSO₄·H₂O |
| Molekül Ağırlığı |
179.47 g/mol |
| Çinko İçeriği |
~%36.5 Zn (ZnSO₄·H₂O olarak) |
| Sülfat İçeriği |
~%53.5 SO₄ |
| Oksidasyon Durumu |
Zn(II) |
| Kararlılık |
Normal koşullarda kararlıdır |
| Dehidratasyon |
100°C'de kristal suyunu kaybederek susuz ZnSO₄ oluşturur |
| Termal Bozunma |
ZnSO₄ + Isı → ZnO + SO₂↑ + SO₃↑ (500°C üzerinde) |
| Geçimsiz Maddeler |
Kuvvetli bazlar (Zn(OH)₂ çöktürür), kuvvetli oksitleyiciler |
4. ÇİNKO SÜLFAT FORMLARI
| Form |
Formül |
CAS Numarası |
Zn İçeriği |
Birincil Kullanım |
| Monohidrat |
ZnSO₄·H₂O |
7446-19-7 |
~%36.5 |
En yaygın ticari form – tarım, yem |
| Heptahidrat |
ZnSO₄·7H₂O |
7446-20-0 |
~%22.7 |
Daha az yaygın – daha yüksek çözünürlük |
| Susuz |
ZnSO₄ |
7733-02-0 |
~%40.5 |
Laboratuvar, özel uygulamalar |
5. KULLANIM ALANLARI
5.1. Tarım (Mikrobesin Gübresi) – Birincil Kullanım
| Uygulama |
Fonksiyon |
| Mikrobesin Gübresi |
Bitki büyümesi için çinko sağlar |
| Toprak Uygulaması |
Topraklarda çinko eksikliğini düzeltir |
| Yaprak Spreyi |
Eksiklik belirtilerinin hızlı düzeltilmesi |
| Gübre Karışımı |
NPK gübrelerinin bileşeni |
| Şelatlı Çinko Üretimi |
EDTA-Zn ve diğer şelatlar için hammadde |
5.2. Hayvan Yemi (Mikrobesin Takviyesi)
| Uygulama |
Fonksiyon |
| Yem Katkısı |
Hayvan sağlığı için gerekli çinkoyu sağlar |
| Büyüme Teşviki |
Normal büyüme ve gelişmeyi destekler |
| Bağışıklık Fonksiyonu |
Bağışıklık sistemi için gereklidir |
| Deri ve Tüy Sağlığı |
Sağlıklı deri ve tüy/tüy gelişimini destekler |
5.3. Kimya Endüstrisi
| Uygulama |
Fonksiyon |
| Çinko Bileşikleri Üretimi |
Çinko karbonat, çinko oksit, çinko klorür için hammadde |
| Katalizör |
Organik sentezde katalizör |
| Reaktif |
Analitik kimya reaktifi |
| Elektrolit |
Çinko kaplama ve elektrokaplama banyolarında |
5.4. İlaç Sanayi
| Uygulama |
Fonksiyon |
| Çinko Takviyesi |
Çinko eksikliği tedavisi |
| Topikal Preparatlar |
Merhem ve losyonlarda antiseptik, büzücü |
| Diyet Takviyeleri |
Oral çinko tabletler ve kapsüller |
5.5. Su Arıtma
| Uygulama |
Fonksiyon |
| Koagülasyon Yardımcısı |
Askıda katı maddelerin uzaklaştırılmasına yardımcı olur |
| Fosfat Giderimi |
Fosfatları çöktürür |
| Korozyon İnhibitörü |
Bazı soğutma suyu formülasyonlarında |
5.6. Tekstil Endüstrisi
| Uygulama |
Fonksiyon |
| Mordan |
Boyaları kumaşlara sabitler |
| Terbiye Maddesi |
Alev geciktirici işlemler |
6. SEKTÖREL UYGUNLUK
| Sektör |
Uygunluk |
Notlar |
| Tarım |
Yüksek |
Zn eksikliği olan topraklar için mikrobesin gübresi |
| Hayvan Yemi |
Yüksek |
Temel eser mineral takviyesi |
| Kimya Endüstrisi |
Yüksek |
Çinko bileşikleri için hammadde |
| İlaç |
Orta |
Çinko takviyeleri, topikal preparatlar |
| Su Arıtma |
Orta |
Koagülasyon yardımcısı, fosfat giderimi |
| Tekstil |
Orta |
Mordan, terbiye maddesi |
| Gıda |
Sınırlı |
Doğrudan gıda katkısı değildir; sadece takviyeler |
| Kozmetik |
Sınırlı |
Bazı topikal uygulamalar |
7. KALİTE SPESİFİKASYONLARI (TİPİK)
| Parametre |
Gübre Sınıfı |
Yem Sınıfı |
Teknik Sınıf |
| Saflık (ZnSO₄·H₂O) |
≥ %98.0 |
≥ %98.0 |
≥ %99.0 |
| Çinko (Zn) İçeriği |
≥ %35.0 |
≥ %35.0 |
≥ %35.5 |
| Klorür (Cl) |
≤ %0.05 |
≤ %0.05 |
≤ %0.02 |
| Demir (Fe) |
≤ %0.01 |
≤ %0.01 |
≤ %0.005 |
| Kurşun (Pb) |
≤ %0.005 |
≤ %0.002 |
≤ %0.001 |
| Arsenik (As) |
≤ %0.0005 |
≤ %0.0005 |
≤ %0.0002 |
| Kadmiyum (Cd) |
≤ %0.001 |
≤ %0.001 |
≤ %0.0005 |
| Cıva (Hg) |
– |
≤ %0.0001 |
– |
| Suda Çözünmeyenler |
≤ %0.05 |
≤ %0.05 |
≤ %0.02 |
| pH (%5 çözelti) |
4.0 – 6.0 |
4.0 – 6.0 |
4.0 – 6.0 |
8. DEPOLAMA VE KULLANIM
| Parametre |
Bilgi |
| Depolama Koşulları |
Serin, kuru, iyi havalandırılmış alan |
| Kap Gereksinimleri |
Sıkıca kapatılmış, neme dayanıklı kaplar (HDPE, astarlı variller, plastik torbalar) |
| Korunması Gerekenler |
Nem, kuvvetli bazlar, kuvvetli oksitleyiciler |
| Raf Ömrü |
12-24 ay (açılmamış orijinal ambalajında uygun depolamada) |
| Higroskopiklik |
Hafif higroskopik |
| Geçimsiz Maddeler |
Kuvvetli bazlar (Zn(OH)₂ çöktürür), kuvvetli oksitleyiciler |
| Ambalaj Seçenekleri |
25 kg torba, 50 kg varil, 500 kg/1000 kg FIBC (büyük torbalar) |
9. GÜVENLİK VE SAĞLIK BİLGİLERİ
GHS Sınıflandırması
| Tehlike Sınıfı |
Kategori |
| Akut Toksisite (Oral) |
Kategori 4 (H302) |
| Ciddi Göz Hasarı |
Kategori 1 (H318) |
| Cilt Tahrişi |
Kategori 2 (H315) |
| Kronik Sucul Toksisite |
Kategori 1 (H410) |
Zararlılık İfadeleri (H-Codes)
| Kod |
İfade |
| H302 |
Yutulması halinde zararlıdır |
| H315 |
Cilt tahrişine neden olur |
| H318 |
Ciddi göz hasarına neden olur |
| H410 |
Sucul yaşam için çok toksik, uzun süreli etkiler gösterir |
İlk Yardım Önlemleri
| Maruziyet Yolu |
Yapılacak İşlem |
| Soluma |
Temiz havaya çıkarın. Solunum tahrişi devam ederse tıbbi yardım alın. |
| Cilt Teması |
En az 15 dakika bol su ve sabunla yıkayın. Kirlenmiş giysileri çıkarın. |
| Göz Teması |
En az 15 dakika bol su ile hemen durulayın. Derhal tıbbi yardım alın. |
| Yutma |
Kusturmayın. Ağzı çalkalayın. Su için. Derhal tıbbi yardım alın. |
Kişisel Koruyucu Donanım (KKD)
| Ekipman |
Öneri |
| Solunum Koruması |
Toz maskesi (N95) toz halinde kullanırken |
| El Koruması |
Kimyasala dayanıklı eldivenler (nitril) |
| Göz Koruması |
Güvenlik gözlüğü + yüz siperi |
| Vücut Koruması |
Lab önlüğü veya koruyucu giysi |
10. ÖZET
Çinko Sülfat Monohidrat (ZnSO₄·H₂O, CAS 7446-19-7) , beyaz kristal toz formunda, suda yüksek çözünürlüğe sahip, hafif asidik bir inorganik bileşiktir. Çinko sülfatın ticari olarak en önemli formudur ve başlıca tarımda (mikrobesin gübresi) ve hayvan yeminde (çinko takviyesi) kullanılır.
Temel Özellikler:
| Özellik |
Değer |
| Görünüm |
Beyaz kristal toz |
| Molekül Ağırlığı |
179.47 g/mol |
| Çinko İçeriği |
~%36.5 |
| Yoğunluk |
3.54 g/cm³ |
| Çözünürlük |
~54 g/100 mL su |
Başlıca Kullanım Alanları:
| Sektör |
Uygulamalar |
| Tarım |
Mikrobesin gübresi (toprak, yaprak) |
| Hayvan Yemi |
Eser mineral takviyesi |
| Kimya Endüstrisi |
Çinko bileşikleri için hammadde |
| İlaç |
Çinko takviyeleri, topikal preparatlar |
| Su Arıtma |
Koagülasyon yardımcısı, fosfat giderimi |
Temel Güvenlik Noktaları:
-
ZARARLI – Yutulması halinde
-
GÖZ HASARI – Ciddi göz hasarına neden olur
-
ÇEVRE TEHLİKESİ – Sucul yaşam için çok toksiktir
-
CİLT TAHRİŞ EDİCİ – Cilt tahrişine neden olur
-
KKD İLE KULLANIN – Eldiven, gözlük, toz maskesi kullanın
Önemli Beyan: Bu Teknik Veri Sayfası (TDS) yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Tam güvenlik, kullanım, depolama ve mevzuat uyumluluğu bilgileri için her zaman üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS) başvurun.
