İş inovasyonunu en üst düzeye çıkararak iş potansiyelinizi ortaya çıkarıyoruz.
Eposta GönderKalsiyum Sülfat, Calcium Sulfate, Calcium Sulfate Dihydrate, Calcium Sulfate Anhydrous, Calcium Sulfate Hemihydrate, Alçı Taşı, 10101-41-4, 10034-76-1, 7778-18-9
KALSİYUM SÜLFAT (CaSO₄)
ÜRÜN TANIMLAYICI BİLGİLER
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Ürün Adı | Kalsiyum Sülfat |
| Kimyasal Adı (IUPAC) | Kalsiyum Sülfat |
| CAS Numaraları | 7778-18-9 (Susuz); 10034-76-1 (Hemihidrat); 10101-41-4 (Dihidrat) |
| EC Numarası (EINECS) | 231-900-3 |
| Moleküler Formül | CaSO₄ (Susuz); CaSO₄·0.5H₂O (Hemihidrat); CaSO₄·2H₂O (Dihidrat) |
| Moleküler Ağırlık | 136.14 g/mol (Susuz); 145.15 g/mol (Hemihidrat); 172.17 g/mol (Dihidrat) |
KİMYASAL YAPI
O
||
Ca²⁺ — O—S—O⁻
||
O
Kalsiyum Sülfat (CaSO₄)
İyonik Yapı
Moleküler Formül: CaSO₄
SMILES: [Ca+2].[O-]S(=O)(=O)[O-]
InChI: InChI=1S/Ca.H2O4S/c;1-5(2,3)4/h;(H2,1,2,3,4)/q+2;/p-2
Kristal Sistemi: Ortorombik (Susuz); Monoklinik (Dihidrat)
Doğal Form: Alçıtaşı (Dihidrat), Anhidrit (Susuz)
BÖLÜM 1: KİMYASAL KİMLİK VE TANIM
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Ürün Adı | Kalsiyum Sülfat |
| Kimyasal Adı (IUPAC) | Kalsiyum Sülfat |
| Eşanlamlılar (Türkçe) | Kalsiyum Sülfat, Alçı, Jips, Alçıtaşı, Anhidrit, Sülfürik Asit Kalsiyum Tuzu |
| Eşanlamlılar (İngilizce) | Calcium Sulfate, Gypsum, Plaster of Paris, Anhydrite, Drierite, Sulfuric Acid Calcium Salt, Terra Alba, Mineral White |
| CAS Numaraları | 7778-18-9 (Susuz); 10034-76-1 (Hemihidrat); 10101-41-4 (Dihidrat) |
| EC Numarası (EINECS) | 231-900-3 |
| Moleküler Formül | CaSO₄ (Susuz); CaSO₄·0.5H₂O (Hemihidrat); CaSO₄·2H₂O (Dihidrat) |
| Moleküler Ağırlık | 136.14 g/mol (Susuz); 145.15 g/mol (Hemihidrat); 172.17 g/mol (Dihidrat) |
| Kimyasal Sınıfı | İnorganik bileşik; alkali toprak metal sülfatı |
| Fiziksel Hal (20°C) | Kristal katı / toz |
| Koku | Kokusuz |
| Renk | Beyaz ila kirli beyaz, renksiz kristaller |
| Tat | Hafif acı, tuzlu |
BÖLÜM 2: FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLER
| Özellik | Susuz (7778-18-9) | Hemihidrat (10034-76-1) | Dihidrat (10101-41-4) | Test Metodu / Not |
|---|---|---|---|---|
| Görünüm | Beyaz kristal veya toz | İnce beyaz toz | Beyaz kristal toz | Görsel |
| Moleküler Ağırlık | 136.14 g/mol | 145.15 g/mol | 172.17 g/mol | Hesaplanmış |
| Yoğunluk | 2.96 g/cm³ | 2.76 g/cm³ | 2.32 g/cm³ | ASTM D4052 |
| Erime Noktası | ~1,450°C (bozunur) | ~1,450°C (bozunur) | ~1,450°C (bozunur) | DSC |
| Suda Çözünürlük (20°C) | 2.4 g/L (düşük) | 3.0 g/L | 2.6 g/L | Genel Metot |
| Suda Çözünürlük (50°C) | 2.5 g/L | 4.0 g/L | 2.4 g/L | Genel Metot |
| pH (Süspansiyon) | 7.0 - 8.0 | 7.0 - 8.0 | 7.0 - 8.0 | pH Metre |
| Kristal Sistemi | Ortorombik | Monoklinik | Monoklinik | XRD |
| Sertlik (Mohs) | 3.0 - 3.5 | 2.0 - 3.0 | 2.0 - 2.5 | Mohs Ölçeği |
| Refraktif İndis | 1.57 - 1.61 | 1.56 - 1.58 | 1.52 - 1.53 | - |
| Higroskopiklik | Hafif higroskopik | Higroskopik | Higroskopik değil | - |
| Kaynama Noktası | Uygulanabilir değil (bozunur) | Uygulanabilir değil (bozunur) | Uygulanabilir değil (bozunur) | - |
| Suda Çözünürlük (SO₄ olarak) | 1.4 g/L | 1.7 g/L | 1.5 g/L | - |
BÖLÜM 3: KİMYASAL ÖZELLİKLER VE REAKTİVİTE
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Kimyasal Karakter | İnorganik alkali toprak metal sülfatı; nispeten çözünür; çeşitli hidratasyon durumlarında bulunur |
| Kararlılık | Normal koşullarda kararlıdır; Dihidrat 40-80°C'de su kaybederek hemihidrata dönüşür; Hemihidrat su ile reaksiyona girerek dihidrata dönüşür (priz alma); Susuz form higroskopiktir |
| Reaktivite | Isıtıldığında dehidratasyon; Su ile hemihidrat priz alarak dihidrat oluşturur; Asitler ile reaksiyona girerek kalsiyum tuzları oluşturur |
| Geçimsiz Maddeler | Kuvvetli asitler, kuvvetli indirgeyici ajanlar, kuvvetli oksitleyiciler (sınırlı) |
| Polimerizasyon | Polimerleşmez |
| Bozunma Ürünleri (Isıtma) | Kalsiyum oksit (CaO), Kükürt dioksit (SO₂), Kükürt trioksit (SO₃) |
| Dehidratasyon (Dihidrat → Hemihidrat) | CaSO₄·2H₂O → CaSO₄·0.5H₂O + 1.5H₂O (~40-80°C) |
| Dehidratasyon (Hemihidrat → Anhidrat) | CaSO₄·0.5H₂O → CaSO₄ + 0.5H₂O (~100-150°C) |
| Hidratasyon (Hemihidrat → Dihidrat) | CaSO₄·0.5H₂O + 1.5H₂O → CaSO₄·2H₂O (priz alma reaksiyonu) |
| Asit Reaksiyonu | CaSO₄ + 2HCl → CaCl₂ + H₂SO₄ (sınırlı) |
BÖLÜM 4: KALSİYUM SÜLFAT FORMLARININ KARŞILAŞTIRILMASI
| Özellik | Susuz (Anhidrit) | Hemihidrat (Alçı) | Dihidrat (Jips) |
|---|---|---|---|
| CAS Numarası | 7778-18-9 | 10034-76-1 | 10101-41-4 |
| Formül | CaSO₄ | CaSO₄·0.5H₂O | CaSO₄·2H₂O |
| Moleküler Ağırlık | 136.14 g/mol | 145.15 g/mol | 172.17 g/mol |
| Su İçeriği | %0 | %6.2 | %20.9 |
| Görünüm | Beyaz kristal/toz | İnce beyaz toz | Beyaz kristal toz |
| Yoğunluk | 2.96 g/cm³ | 2.76 g/cm³ | 2.32 g/cm³ |
| Suda Çözünürlük | 2.4 g/L | 3.0 g/L | 2.6 g/L |
| Sertlik (Mohs) | 3.0 - 3.5 | 2.0 - 3.0 | 2.0 - 2.5 |
| Priz Süresi (Su ile) | Priz almaz | Hızlı priz (10-30 dk) | Yavaş priz (30-60 dk) |
| Higroskopiklik | Hafif | Higroskopik | Higroskopik değil |
| Birincil Kullanım | Çimento, kurutucu | Alçı, kalıplar | İnşaat, gıda, tarım |
| Doğal Adı | Anhidrit | Alçıtaşı (kısmi) | Jips, Alçıtaşı |
BÖLÜM 5: ÜRETİM YÖNTEMLERİ
Yöntem 1: Madencilik ve Öğütme (Doğal Jips / Dihidrat)
-
Proses: Doğal jips cevheri → Kırma → Öğütme → Sınıflandırma → Jips tozu
-
Açıklama: Doğal jips (CaSO₄·2H₂O) ocaklardan çıkarılır; Kırma ve öğütme işlemleri ile istenen partikül boyutunda ürün elde edilir; En yaygın üretim yöntemi; İnşaat, tarım ve gıda endüstrisi için kullanılır
Yöntem 2: Kalsinasyon (Jips → Alçı)
-
Reaksiyon: CaSO₄·2H₂O → CaSO₄·0.5H₂O + 1.5H₂O (~40-80°C)
-
Açıklama: Jips (dihidrat) ısıtılarak suyunun bir kısmı uzaklaştırılır; Hemihidrat (alçı) elde edilir; Kalsinasyon sıcaklığı ürünün özelliklerini belirler; Alçı üretiminde kullanılır
Yöntem 3: Tam Dehidratasyon (Jips → Anhidrit)
-
Reaksiyon: CaSO₄·2H₂O → CaSO₄ + 2H₂O (~100-150°C)
-
Açıklama: Jips yüksek sıcaklıklarda ısıtılarak tüm suyu uzaklaştırılır; Susuz kalsiyum sülfat (anhidrit) elde edilir; Kurutucu ve endüstriyel uygulamalar için kullanılır
Yöntem 4: Çöktürme Yöntemi (Sentetik Üretim)
-
Reaksiyon: CaCl₂ + Na₂SO₄ → CaSO₄↓ + 2NaCl
-
Açıklama: Kalsiyum klorür ve sodyum sülfat çözeltileri reaksiyona sokulur; Kalsiyum sülfat çökeltisi oluşur; Yüksek saflıkta ürün elde edilir; Gıda ve farmasötik uygulamalar için kullanılır
Yöntem 5: Flue Gas Desülfürizasyon (FGD) Jips
-
Proses: Baca gazı (SO₂) → Kalsiyum karbonat ile reaksiyon → Jips
-
Açıklama: Enerji santrallerinde SO₂ emisyonlarını azaltmak için üretilen yan ürün; Yüksek saflıkta jips; İnşaat sektöründe kullanılır
BÖLÜM 6: FONKSİYONEL ÖZELLİKLER VE ETKİ MEKANİZMASI
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Priz Alma (Hemihidrat) | Su ile karıştırıldığında hemihidrat, dihidrata dönüşür; Ekzotermik reaksiyon; Kristalizasyon ile sertleşme; 10-30 dakika içinde priz alır; Alçı ve kalıp uygulamaları |
| Bağlayıcı Özellik (Dihidrat) | Yapı malzemelerinde bağlayıcı olarak kullanılır; Alçı levhalar ve sıvalar; Yangına dayanıklılık sağlar; Ses yalıtımı sağlar |
| Toprak Düzenleyici (Tarım) | Alkali toprakları iyileştirir; Kalsiyum ve sülfat kaynağı; Toprak yapısını iyileştirir; Su geçirgenliğini artırır |
| Gıda Katkısı (E516) | Kalsiyum takviyesi; Doku sertleştirici; Un işleme maddesi; Maya besin maddesi; Tofu üretiminde pıhtılaştırıcı; Bira üretiminde su sertleştirici |
| Dolgu Maddesi | Kağıt, boya, plastik ve kauçukta dolgu maddesi; Parlaklık ve opaklık sağlar; Doku iyileştirir; Maliyet azaltır |
| Kurutucu Ajan (Anhidrit) | Higroskopik özellik; Gaz ve sıvılardan nemi uzaklaştırır; Drierite olarak bilinir; Laboratuvarlarda kullanılır |
| Çimento Katkısı | Çimento üretiminde priz geciktirici; Sülfat kaynağı; Dayanıklılığı artırır; Beton özelliklerini iyileştirir |
| Medikal / Dental | Dental kalıplar; Ortopedik alçılar; İskelet modelleme; Kontrollü priz süresi |
BÖLÜM 7: BAŞLICA KULLANIM ALANLARI
| Sektör / Uygulama | Fonksiyon | Form | Tipik Kullanım |
|---|---|---|---|
| İnşaat / Yapı | Yapı malzemesi | Dihidrat, Hemihidrat | Alçı levhalar (70-90%); Sıva; Alçı paneller; Yangına dayanıklı kaplamalar; Ses yalıtımı |
| Çimento Endüstrisi | Priz geciktirici | Dihidrat (Jips) | Çimento üretiminde %3-5 katkı; Priz süresini kontrol eder; Dayanıklılığı artırır |
| Tarım | Toprak düzenleyici | Dihidrat | Toprak ıslahı (200-500 kg/ha); Kalsiyum kaynağı (50-100 kg/ha); Sülfat kaynağı; Alkali toprakları iyileştirir |
| Gıda Endüstrisi | Gıda katkısı (E516) | Dihidrat | Un işleme (%0.2-0.5); Tofu pıhtılaştırıcı (1-3 g/L); Maya besini; Kalsiyum takviyesi; Bira su sertleştirici; Konserve sebzelerde doku sertleştirici |
| Diş Hekimliği | Dental model | Hemihidrat | Dental kalıplar (100-200 g/kalıp); Ölçü alma; Model yapımı |
| Tıp / Ortopedi | Ortopedik alçı | Hemihidrat | Alçılar (2-5 kg/uygulama); Kırık tespiti; Ortopedik modelleme |
| Kağıt Endüstrisi | Dolgu maddesi | Dihidrat | Kağıt dolgu (%5-10); Parlaklık; Opaklık; Doku iyileştirme |
| Boya ve Kaplamalar | Dolgu / pigment | Dihidrat | Boya dolgu (%5-15); Doku; Parlaklık; Opaklık |
| Plastik ve Kauçuk | Dolgu maddesi | Dihidrat | Plastik dolgu (%10-20); Kauçuk dolgu; Maliyet azaltma; Mekanik özellikler |
| Laboratuvar | Kurutucu ajan | Anhidrit | Desikant; Gaz ve sıvı kurutma (Drierite); Analitik kimya |
| Cam ve Seramik | Katkı | Dihidrat | Cam üretimi; Seramik sırları; Opaklaştırıcı |
| İlaç | Tablet dolgu | Dihidrat | Tablet ve kapsül dolgu (%5-20); Kalsiyum takviyesi; Eksipiyan |
| Kozmetik | Dolgu / katkı | Dihidrat | Kozmetik dolgu (%5-10); Doku iyileştirici; Pudra bileşenleri |
| Kimya Endüstrisi | Hammadde | Dihidrat | Sülfürik asit üretimi; Diğer kalsiyum bileşikleri |
BÖLÜM 8: KALİTE SPESİFİKASYONLARI
Kalsiyum Sülfat Dihidrat (Jips - 10101-41-4)
| Parametre | Spesifikasyon | Test Metodu |
|---|---|---|
| Görünüm | Beyaz ila kirli beyaz kristal toz | Görsel |
| Tayin (CaSO₄·2H₂O) | ≥ %98.0 - %99.5 | Gravimetrik / ICP |
| Kalsiyum İçeriği | ≥ %23.0 - %23.5 | AAS / ICP |
| Sülfat İçeriği | ≥ %55.0 - %56.0 | Gravimetrik / ICP |
| Kurutma Kaybı | ≤ %0.5 - %1.0 | Gravimetrik (105°C) |
| Kızdırma Kaybı | 20.0 - 22.0% (Dihidrat suyu) | Gravimetrik (800°C) |
| Suda Çözünmeyen Madde | ≤ %0.5 - %1.0 | Gravimetrik |
| Demir (Fe) | ≤ %0.001 - %0.005 | AAS / ICP |
| Ağır Metaller (Pb olarak) | ≤ %0.001 - %0.002 | AAS / ICP |
| Klorür (Cl) | ≤ %0.01 - %0.05 | Titrimetrik |
| Arsenik (As) | ≤ %0.0001 - %0.0005 | AAS / ICP |
| pH (Süspansiyon) | 7.0 - 8.0 | pH Metre |
| Partikül Boyutu (D50) | 1-50 µm (gereksinime göre) | Lazer Difraksiyonu / Elek |
| Beyazlık (Hunter) | ≥ %90 - %95 | Kolorimetri |
| Su Emilimi | 10-20% | Genel Metot |
Kalsiyum Sülfat Hemihidrat (Alçı - 10034-76-1)
| Parametre | Spesifikasyon | Test Metodu |
|---|---|---|
| Görünüm | İnce beyaz toz | Görsel |
| Tayin (CaSO₄·0.5H₂O) | ≥ %98.0 - %99.0 | Gravimetrik / ICP |
| Kızdırma Kaybı | 5.0 - 6.5% (Hemihidrat suyu) | Gravimetrik (800°C) |
| Priz Süresi (Başlangıç) | 10-30 dakika | Vicat Aparatı |
| Priz Süresi (Son) | 20-60 dakika | Vicat Aparatı |
| Basınç Dayanımı (2 saat) | ≥ 5-10 MPa | ASTM C472 |
Kalsiyum Sülfat Susuz (Anhidrit - 7778-18-9)
| Parametre | Spesifikasyon | Test Metodu |
|---|---|---|
| Görünüm | Beyaz kristal veya toz | Görsel |
| Tayin (CaSO₄) | ≥ %98.0 - %99.5 | Gravimetrik / ICP |
| Kurutma Kaybı | ≤ %0.5 | Gravimetrik (105°C) |
| Kızdırma Kaybı | ≤ %1.0 | Gravimetrik (800°C) |
| Su Emilimi | Düşük (kurutucu özellik) | - |
BÖLÜM 9: TOKSİKOLOJİK PROFİL
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Akut Oral Toksisite (LD50, Sıçan) | > 5,000 mg/kg (düşük toksisite) |
| Akut Dermal Toksisite | Tahriş edici değildir; Düşük toksisite |
| Akut İnhalasyon Toksisitesi | Toz nedeniyle mekanik tahriş; Düşük toksisite |
| Cilt Tahrişi | Tahriş edici değildir; Mekanik tahriş |
| Göz Tahrişi | Tahriş edici değildir; Mekanik tahriş |
| Solunum Tahrişi | Toz nedeniyle mekanik tahriş; Uzun süreli maruziyette solunum tahrişi |
| Kronik Toksisite | Düşük toksisite; Çözünürlüğü sınırlı; Bilinen kronik toksisite yok |
| Kanserojenite | Kanserojen olarak sınıflandırılmamıştır; IARC Grup 3 (Sınıflandırılamaz) |
| Mutajenite | Mutajen olarak sınıflandırılmamıştır |
| Üreme Toksisitesi | Üreme toksik olarak sınıflandırılmamıştır |
| Hedef Organlar | Solunum sistemi (toz tahrişi), cilt (mekanik tahriş) |
| Mesleki Maruziyet Limiti (8s TWA) | 10 mg/m³ (solunabilir toz); 5 mg/m³ (solunabilir fraksiyon) |
| Özel Toksisite Notu | Kalsiyum sülfat düşük toksisiteye sahiptir; Tehlikeler öncelikle tozdan kaynaklanır (mekanik tahriş); Gıda katkısı (E516) olarak güvenli kabul edilir (JECFA, EFSA); FDA GRAS (Generally Recognized as Safe) olarak onaylanmıştır; ALÇI TOZU: Uzun süreli solunum akciğer tahrişine neden olabilir; Uygun toz kontrol önlemleri alınmalıdır |
BÖLÜM 10: GHS SINIFLANDIRMASI VE ETİKETLEME
GHS Sınıflandırması (CLP ve UN GHS ile uyumlu):
| Tehlike Sınıfı | Kategori | H-İfadesi |
|---|---|---|
| Tehlikeli olarak sınıflandırılmamıştır | - | - |
| Göz Tahrişi | Kategori 2 | H319 (isteğe bağlı) |
| STOT - TE (Tek Maruziyet) | Kategori 3 | H335 (isteğe bağlı) |
Not: Kalsiyum sülfat genellikle tehlikeli değil olarak kabul edilir. Ancak, aşağıdaki tehlike ifadeleri toz tahriş potansiyeline dayalı olarak sıklıkla dahil edilir:
Sinyal Kelimesi: UYARI (isteğe bağlı, toz tahrişine dayalı)
Tehlike Piktogramları: GHS07 (isteğe bağlı)
Zararlılık İfadeleri (H-Codes) - sınıflandırılırsa:
| Kod | İfade |
|---|---|
| H319 | Ciddi göz tahrişine neden olur |
| H335 | Solunum tahrişine neden olabilir |
Not: Birçok bölgede, Kalsiyum Sülfat GHS kapsamında tehlikeli olarak sınıflandırılmaz, ancak ince toz hala dikkatle kullanılmalıdır.
NFPA 704 Tehlike Sınıflandırması:
| Sağlık | Yanıcılık | Reaktivite | Özel |
|---|---|---|---|
| 0 | 0 | 0 | - |
| (Minimal sağlık tehlikesi) | (Yanıcı değil) | (Kararlı) | (Yok) |
BÖLÜM 11: ÖNLEM İFADELERİ (P-CODES)
| Kod | İfade |
|---|---|
| P261 | Tozunu/dumanını/gazını/sisini/buharını/spreyini solumaktan kaçının |
| P264 | Kullandıktan sonra elleri iyice yıkayın |
| P271 | Sadece açık havada veya iyi havalandırılmış alanda kullanın |
| P280 | Koruyucu eldiven/koruyucu giysi/göz koruyucu/yüz koruyucu kullanın |
| P302+P352 | CİLT ile temasında: Bol sabun ve su ile yıkayın |
| P304+P340 | SOLUNDUĞUNDA: Kişiyi temiz havaya çıkarın ve solunum için rahat bir pozisyonda tutun |
| P305+P351+P338 | GÖZ ile temasında: Birkaç dakika su ile dikkatlice durulayın. Kontakt lens varsa çıkarın ve durulamaya devam edin |
| P312 | Kendinizi iyi hissetmiyorsanız ZEHİR MERKEZİ/doktor arayın |
| P332+P313 | Cilt tahrişi oluşursa: Tıbbi yardım/öneri alın |
| P337+P313 | Göz tahrişi devam ederse: Tıbbi yardım/öneri alın |
| P362+P364 | Kirlenmiş giysileri çıkarın ve yeniden kullanmadan önce yıkayın |
| P403+P233 | İyi havalandırılmış alanda depolayın. Kabı sıkıca kapalı tutun |
| P501 | İçeriği/kabı yerel/bölgesel/ulusal/uluslararası mevzuata uygun şekilde bertaraf edin |
BÖLÜM 12: İLK YARDIM ÖNLEMLERİ
| Maruziyet Yolu | Yapılacak İşlem |
|---|---|
| Soluma | Hemen temiz havaya çıkarın. Solunum için rahat bir pozisyonda dinlendirin. Semptomlar devam ederse tıbbi yardım alın. |
| Cilt Teması | Bol sabun ve su ile yıkayın. Kirlenmiş giysileri çıkarın. Cilt tahrişi oluşursa tıbbi yardım/öneri alın. |
| Göz Teması | En az 15 dakika bol su ile hemen durulayın. Göz kapaklarını açık tutun. Kontakt lensleri çıkarın. Durulamaya devam edin. Göz tahrişi devam ederse tıbbi yardım/öneri alın. |
| Yutma | Ağzı su ile çalkalayın. Kusturmayın. Bol su için. Semptomlar oluşursa tıbbi yardım alın. |
BÖLÜM 13: YANGINLA MÜCADELE ÖNLEMLERİ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Yangın Tehlikesi | Yanıcı değildir. Yanmaz. Yüksek sıcaklıklarda toksik kükürt oksit dumanları açığa çıkararak bozunur. |
| Yangın Sırasında Oluşan Tehlikeler | Termal bozunma toksik kükürt oksit dumanları (SOx) üretir; Kalsiyum oksit dumanları açığa çıkarabilir |
| Uygun Söndürücüler | Çevredeki yangın için uygun söndürücü maddeler. Su sisi, CO₂, kuru kimyasal toz, köpük. |
| Uygunsuz Söndürücüler | Yok. |
| Özel Koruyucu Donanım | Basınçlı solunum cihazı (SCBA), tam koruyucu giysi (çevredeki yangın için). |
| Özel Önlemler | Toz oluşumundan kaçının. Tozun kanalizasyona ve su yollarına girmesini önleyin. |
BÖLÜM 14: DEPOLAMA VE RAF ÖMRÜ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Depolama Koşulları | Serin, kuru, iyi havalandırılmış alan; Nemden ve uyumsuz maddelerden uzak tutun |
| Kap Gereksinimleri | Sıkıca kapalı, uygun etiketli kaplar; Neme karşı korumalı kaplar (hemihidrat için) |
| Korunması Gerekenler | Kuvvetli asitler, kuvvetli indirgeyici ajanlar, nem (hemihidrat için) |
| Raf Ömrü | 36 ay (açılmamış orijinal ambalajında, uygun depolama koşullarında) |
| Kararlılık Notu | Normal koşullarda kararlıdır; Dihidrat stabil; Hemihidrat nemden korunmalıdır; Susuz form hafif higroskopiktir |
| Özel Depolama Gereksinimleri | Hemihidrat (alçı) nemden korunmalıdır (priz almaması için); Kuru koşullarda saklayın; Asitlerden ayrı depolayın |
BÖLÜM 15: AMBALAJ SEÇENEKLERİ
| Ambalaj Tipi | Miktar | Malzeme |
|---|---|---|
| Plastik Torba | 5 kg, 10 kg, 25 kg | PE torba (iç astarlı) |
| Kraft Torba | 25 kg, 50 kg | PE astarlı kraft kağıt torba |
| Plastik Varil | 25 kg, 50 kg, 100 kg | HDPE / Polipropilen |
| Fiber Varil | 25 kg, 50 kg | PE astarlı fiber levha |
| IBC Konteyner | 500 kg, 1000 kg | Korozyon dayanımlı kaplamalı HDPE |
| Büyük Torba (FIBC) | 500 kg, 1000 kg, 1500 kg | PE astarlı dokuma polipropilen |
| Karton Kutu | 5 kg, 10 kg, 25 kg (gıda sınıfı) | PE astarlı karton kutu |
BÖLÜM 16: TAŞIMA BİLGİLERİ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| UN Numarası | Düzenlenmemiştir (tehlikeli değil) |
| Tehlike Sınıfı | Uygulanabilir değil |
| Ambalaj Grubu | Uygulanabilir değil |
| ADR/RID | Düzenlenmemiştir |
| IMDG Kodu | Düzenlenmemiştir (tehlikeli mal değil) |
| IATA (Hava) | Düzenlenmemiştir |
| Deniz Kirletici | Hayır |
| Taşıma Sıcaklığı | Ortam sıcaklığı; Nemden koruyun (hemihidrat) |
| HS Kodu | 28332920 |
BÖLÜM 17: DÜZENLEYİCİ MEVZUAT DURUMU
| Bölge / Otorite | Durum |
|---|---|
| Avrupa Birliği | REACH kayıtlı; CLP kapsamında tehlikeli olarak sınıflandırılmamıştır |
| ABD (TSCA) | Listelenmiş |
| ABD (EPA) | Tehlikeli madde olarak düzenlenmemiştir |
| Türkiye | Endüstriyel kimyasal; KKDIK yönetmeliğine tabidir; GHS kapsamında tehlikeli olarak sınıflandırılmamıştır |
| IARC | Grup 3 (İnsanlar için kanserojenlik açısından sınıflandırılamaz) |
| NTP | Listelenmemiştir |
| OSHA | Tehlikeli olmayan toz olarak düzenlenmiştir (10 mg/m³) |
| California (Prop 65) | Listelenmemiştir |
| AB Kısıtlamaları | REACH Ek XVII kapsamında kısıtlanmamıştır |
| FDA (Gıda) | GRAS (Generally Recognized as Safe) - E516 |
| EFSA (Gıda) | Gıda katkısı (E516) olarak onaylanmıştır |
| JECFA (Gıda) | Gıda katkısı olarak onaylanmıştır |
| Codex Alimentarius | E516 olarak listelenmiştir |
| Türk Gıda Kodeksi | E516 olarak onaylanmıştır (sınırlı kullanım) |
BÖLÜM 18: DİĞER İSİMLER VE EŞ ANLAMLILAR
| Türü | İsim |
|---|---|
| Türkçe İsimler | Kalsiyum Sülfat, Alçı, Jips, Alçıtaşı, Anhidrit, Sülfürik Asit Kalsiyum Tuzu |
| İngilizce İsimler | Calcium Sulfate, Gypsum, Plaster of Paris, Anhydrite, Drierite, Sulfuric Acid Calcium Salt, Terra Alba, Mineral White |
| Ticari İsimler | Alçı (Hemihidrat), Jips (Dihidrat), Anhidrit (Susuz), Drierite (Susuz, kurutucu), Terra Alba (Gıda), Satinite, Keene's Cement |
| Doğal İsimler | Jips (Dihidrat), Alçıtaşı, Anhidrit (Susuz), Selenit (Kristal jips), Alçı Taşı |
| CAS Numaraları | 7778-18-9 (Susuz); 10034-76-1 (Hemihidrat); 10101-41-4 (Dihidrat) |
| EC Numarası | 231-900-3 |
| Moleküler Formül | CaSO₄ (Susuz); CaSO₄·0.5H₂O (Hemihidrat); CaSO₄·2H₂O (Dihidrat) |
| Gıda Katkı Kodu | E516 |
BÖLÜM 19: ÖZET TABLOSU
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Ürün | Kalsiyum Sülfat (CaSO₄) |
| CAS Numaraları | 7778-18-9 (Susuz); 10034-76-1 (Hemihidrat); 10101-41-4 (Dihidrat) |
| Moleküler Formül | CaSO₄ (Susuz); CaSO₄·0.5H₂O (Hemihidrat); CaSO₄·2H₂O (Dihidrat) |
| Moleküler Ağırlık | 136.14 g/mol (Susuz); 145.15 g/mol (Hemihidrat); 172.17 g/mol (Dihidrat) |
| Görünüm | Beyaz ila kirli beyaz kristal toz |
| Yoğunluk (Dihidrat) | 2.32 g/cm³ |
| Erime Noktası | ~1,450°C (bozunur) |
| Suda Çözünürlük | Düşük (2.4-3.0 g/L) |
| Birincil Fonksiyon | Yapı malzemesi, toprak düzenleyici, gıda katkısı, dolgu maddesi |
| Ana Kullanım Alanları | İnşaat (alçı, levha), çimento, tarım, gıda (E516), diş, tıp, kağıt, boya, plastik, kimya |
| Raf Ömrü | 36 ay |
| GHS Sinyal Kelimesi | Sinyal kelimesi gerekmez (tehlikeli değil) |
| UN Numarası | Düzenlenmemiştir |
| Toksisite | Düşük toksisite; FDA GRAS; EFSA onaylı (E516) |
| Özel Özellik | Priz alma (hemihidrat); Higroskopik (susuz); Çoklu formlar; Gıda katkısı |
BÖLÜM 20: KRİTİK UYARILAR VE EN İYİ UYGULAMALAR
KRİTİK UYARILAR:
-
Tehlikeli olmayan malzeme ancak ince toz göz ve solunum yollarında mekanik tahrişe neden olabilir. Uygun toz kontrol önlemlerini kullanın.
-
Yanıcı değildir. Yanmaz. Yüksek sıcaklıklarda kararlıdır.
-
İnce tozun solunmasından kaçının. Kullanım alanlarında toz emme sistemleri kullanın.
-
Hemihidrat (alçı) su ile priz alır. Nemli ortamlarda saklamayın. Priz almış ürün tekrar kullanılamaz.
-
Susuz form (anhidrit) higroskopiktir. Nemden koruyun. Kurutucu olarak kullanılıyorsa, periyodik olarak rejenere edin (100-150°C'de ısıtma).
-
Gıda katkısı (E516): Sadece dihidrat formu gıda kullanımı için onaylanmıştır. Hemihidrat ve anhidrit gıda kullanımı için uygun değildir. Yerel mevzuata uygun olarak kullanın.
-
Doğal jips (dihidrat) ve alçı (hemihidrat) farklı formlardır. Kullanım amacına göre doğru formu seçin.
-
Alçı tozu uzun süreli solunumu akciğer tahrişine neden olabilir. Uygun solunum koruması kullanın.
-
Gıda Sınıfı: Gıda uygulamaları için sadece gıda sınıfı (E516) kullanılmalıdır. Endüstriyel sınıf asla gıda için kullanılmamalıdır.
EN İYİ UYGULAMA ÖNERİLERİ:
-
İnşaat ve Yapı Sektörü: Dihidrat (jips) alçı levha ve sıva üretiminde kullanın; Hemihidrat (alçı) hızlı priz gerektiren uygulamalarda kullanın (10-30 dk); Alçı levhalarda %70-90 oranında jips kullanılır; Yangına ve sese dayanıklı yapılar için tercih edin.
-
Çimento Endüstrisi: Dihidrat (jips) çimento üretiminde priz geciktirici olarak %3-5 oranında kullanın; Priz süresini kontrol eder; Beton dayanıklılığını artırır.
-
Tarım Uygulamaları: Dihidrat toprak düzenleyici olarak 200-500 kg/ha uygulayın; Alkali toprakları iyileştirir; Kalsiyum ve sülfat kaynağı olarak 50-100 kg/ha kullanın; Toprak yapısını ve su geçirgenliğini artırır.
-
Gıda Endüstrisi (E516): Sadece dihidrat formu kullanın (CAS 10101-41-4); Un işlemede %0.2-0.5; Tofu üretiminde 1-3 g/L süt; Maya besin maddesi olarak; Bira su sertleştirici olarak; EFSA, JECFA, FDA ve Türk Gıda Kodeksi düzenlemelerine uyun.
-
Diş Hekimliği ve Tıp: Hemihidrat (alçı) dental ve ortopedik kalıplarda kullanın; Kontrollü priz süresi (10-30 dk); Dental modellerde 100-200 g/kalıp; Ortopedik alçılarda 2-5 kg/uygulama.
-
Kağıt ve Boya Endüstrisi: Dihidrat dolgu maddesi olarak kullanın; Kağıtta %5-10; Boyada %5-15; Parlaklık, opaklık ve doku iyileştirme sağlar.
-
Plastik ve Kauçuk: Dihidrat dolgu maddesi olarak %10-20 oranında kullanın; Maliyet azaltır; Mekanik özellikleri iyileştirir.
-
Laboratuvar: Susuz form (anhidrit) kurutucu olarak kullanın (Drierite); Periyodik olarak 100-150°C'de rejenere edin; Analitik kimya uygulamalarında kullanın.
-
Kullanım: İyi havalandırılmış alanlarda kullanın; Toz emme sistemleri kullanın; Toz kullanırken koruyucu eldiven, güvenlik gözlüğü ve solunum koruması giyin; Toz oluşumundan kaçının.
-
Kişisel Koruyucu Donanım: Güvenlik gözlükleri, koruyucu giysi (toz geçirmez), NIOSH onaylı toz maskesi/solunum koruması, koruyucu eldivenler (nitril, neopren).
-
Hijyen: Kullandıktan sonra ellerinizi iyice yıkayın; Kullanırken yemek yemeyin, içmeyin veya sigara kullanmayın; Kirlenmiş giysileri çıkarın ve yeniden kullanmadan önce yıkayın.
-
Depolama: Sıkıca kapalı, uygun etiketli kaplarda kuru koşullarda depolayın; Hemihidrat (alçı) nemden koruyun (priz almaması için); Susuz form (anhidrit) nemden koruyun; Asitlerden ve indirgeyici ajanlardan uzak tutun.
-
Dökülme Müdahalesi: Toz oluşumundan kaçının; Toz emme sistemleri kullanın; Vakumlayın veya ıslak süpürün; Bertaraf için kapalı kaplara koyun; Toz oluşturan kuru süpürme yöntemleri kullanmayın.
-
Bertaraf: Yerel, bölgesel ve ulusal mevzuata uygun şekilde bertaraf edin; Kalsiyum sülfat tehlikeli olmayan atık olarak kabul edilir; Mümkünse geri dönüştürün; Kanalizasyona veya su kaynaklarına deşarj etmeyin.
FORM SEÇİM KILAVUZU:
| Uygulama | Önerilen Form |
|---|---|
| Alçı levha, sıva, inşaat | Dihidrat (Jips) |
| Hızlı priz alçı, kalıplar | Hemihidrat (Alçı) |
| Çimento katkısı | Dihidrat (Jips) |
| Toprak düzenleyici, tarım | Dihidrat (Jips) |
| Gıda katkısı (E516) | Dihidrat (Gıda sınıfı) |
| Dental ve ortopedik kalıplar | Hemihidrat (Alçı) |
| Kurutucu ajan, laboratuvar | Susuz (Anhidrit) |
| Kağıt, boya, plastik dolgu | Dihidrat (Jips) |
| Tofu pıhtılaştırıcı | Dihidrat (Gıda sınıfı) |
PİRİZ ALMA MEKANİZMASI (HEMİHİDRAT):
Reaksiyon: CaSO₄·0.5H₂O + 1.5H₂O → CaSO₄·2H₂O + Isı
-
Priz Süresi: 10-30 dakika (başlangıç); 20-60 dakika (son)
-
Ekzotermik: Isı açığa çıkar
-
Kristalizasyon: İğne şeklinde kristaller oluşur
-
Sertleşme: Kristallerin büyümesi ile mekanik dayanım kazanır
-
Kontrol: Katkı maddeleri ile priz süresi ayarlanabilir
GIDA KULLANIMI (E516) ÖZEL NOT:
Kalsiyum sülfat (E516) gıda katkısı olarak:
-
Onay: EFSA, JECFA, FDA (GRAS), Türk Gıda Kodeksi
-
Kullanım Alanları: Un işleme (%0.2-0.5); Tofu pıhtılaştırıcı (1-3 g/L); Maya besin maddesi; Bira sertleştirici; Konserve sebzelerde doku sertleştirici; Şarap tatlandırıcı
-
Sadece Dihidrat Formu: Gıda uygulamaları için sadece dihidrat formu (CAS 10101-41-4) onaylanmıştır
-
Gıda Sınıfı: Farmakope veya gıda sınıfı kalitesi kullanılmalıdır
-
Miktar Sınırlaması: EFSA ve Türk Gıda Kodeksi tarafından belirlenen maksimum kullanım seviyelerine uyun
YASAL UYARI:
Bu dokümanda verilen bilgiler mevcut bilgi ve deneyimlerimize dayanarak iyi niyetle sunulmuştur; ancak her türlü kullanım koşulu bizim kontrolümüz dışında olduğundan bağlayıcı bir spesifikasyon veya garanti niteliği taşımaz. Bu Teknik Veri Sayfası yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Kullanıcılar kendi uygulamaları için uygunluğu test etmekle yükümlüdür. Tam güvenlik, depolama, kullanım, taşıma, atık ve mevzuat uyumluluğu bilgileri için üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS/MSDS) başvurulmalıdır.
