Sodyum Stearat, Sodium Stearate, Sodium Octadecanoate, Sodyum Sabunu, Sodium Soap, 822-16-2

SODIUM STEARATE

Sodyum Stearat / Sodium Octadecanoate / Sodyum Sabunu
CAS Numarası: 822-16-2
EC Numarası: 212-490-5

1. ÜRÜN TANIMI VE KİMYASAL KİMLİK

Sodyum stearat, stearik asidin (oktadekanoik asit) sodyum tuzudur. Beyaz, kokusuz bir toz, pul veya granül formunda bulunan bir metal tuzudur (yağ asidi tuzu) ve yaygın olarak "sodyum sabunu" olarak bilinir. En yaygın sabun bileşiklerinden biri olan sodyum stearat, geleneksel kalıp sabunların temel bileşenidir ve çok yönlü bir yüzey aktif maddedir (sürfaktan). Stearik asidin sodyum hidroksit ile sabunlaştırılması veya sodyum karbonat ile nötralizasyonu yoluyla üretilir. Sodyum stearat suda yüksek çözünürlüğe sahiptir ve mükemmel emülgatör, stabilize edici ve koyulaştırıcı özellikler gösterir. Çok yönlülüğü ve yumuşaklığı nedeniyle sabunlar, deterjanlar, kozmetikler, farmasötikler, gıda işleme, plastikler, kauçuk ve diğer birçok endüstriyel uygulamada yaygın olarak kullanılır.

2. FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLER

Sodyum stearat, hafif sabunlu, acımsı bir tada sahip beyaz, kokusuz bir toz, pul veya granüldür. Gerçek yoğunluğu yaklaşık 1,02-1,05 g/cm³ iken, yığma yoğunluğu formuna bağlı olarak 0,2-0,5 g/cm³ arasında değişir. Erime noktası yaklaşık 245°C'dir ve bu sıcaklıkta dekompozisyon başlar. 25°C'de suda 150-200 g/L çözünür, alkollerde az çözünür, hidrokarbonlarda ve yağlarda çözünmez. %1'lik sulu çözeltisinin pH değeri yaklaşık 10-11 olup bazik karakterdedir. Amfifilik bir bileşik olarak, hidrofilik bir baş ve hidrofobik bir kuyruğa sahiptir ve bu da ona yüzey aktif madde özellikleri kazandırır. Ağır metaller tipik olarak ≤ 20 ppm'dir (Pb olarak). Serbest yağ asidi içeriği ≤ %0,5, kurutma kaybı ≤ %2,0 ve sodyum oksit (Na₂O) içeriği yaklaşık %10-12'dir. Normal koşullar altında kararlıdır ancak ışığa karşı hassastır. Güçlü asitler, güçlü oksitleyiciler ve sert su iyonları (Ca²⁺, Mg²⁺) ile geçimsizdir; bu iyonlar çözünmeyen kalsiyum ve magnezyum stearatlar oluşturur.

3. KİMYASAL ÖZELLİKLER VE REAKSİYONLAR

Sodyum stearat, bir sodyum metal tuzu ve bir yağ asidi sabunudur (sodyum sabunu). Kimyasal davranışı, stearat anyonu ve sodyum katyonunun özellikleri tarafından belirlenir.

Asitlerle Reaksiyon:

Sodyum stearat, güçlü asitlerle reaksiyona girerek stearik asit ve karşılık gelen sodyum tuzunu oluşturur:

C₁₇H₃₅COONa + HCl → C₁₇H₃₅COOH + NaCl

Sert Su İyonları ile Reaksiyon:

Sodyum stearat, sert sudaki kalsiyum ve magnezyum iyonları ile reaksiyona girerek çözünmeyen kalsiyum ve magnezyum stearatları (sabun kalıntısı) oluşturur:

2 C₁₇H₃₅COONa + Ca²⁺ → (C₁₇H₃₅COO)₂Ca↓ + 2 Na⁺

2 C₁₇H₃₅COONa + Mg²⁺ → (C₁₇H₃₅COO)₂Mg↓ + 2 Na⁺

Hidroliz:

Zayıf bir asidin (stearik asit) ve güçlü bir bazın (sodyum hidroksit) tuzu olarak, sodyum stearat suda hidrolize olarak bazik bir çözelti oluşturur:

C₁₇H₃₅COONa + H₂O ⇌ C₁₇H₃₅COOH + NaOH

Sabunlaştırma:

Sodyum stearat, sabunlaştırmanın (yağ + NaOH → gliserol + sodyum stearat) bir ürünüdür.

Termal Bozunma:

245°C'nin üzerindeki sıcaklıklarda, sodyum stearat bozunarak sodyum karbonat, karbon dioksit ve hidrokarbonlar oluşturur.

Yüzey Aktif Madde Özellikleri:

Bir yüzey aktif madde olarak sodyum stearat, yüzey gerilimini ve ara yüzey gerilimini azaltarak emülsifikasyon, ıslatma ve köpürme sağlar.

Misel Oluşumu:

Kritik misel konsantrasyonunun (CMC) üzerinde, sodyum stearat sulu çözeltide, hidrofobik kuyrukların içe, hidrofilik başların dışa dönük olduğu küresel agregatlar olan miseller oluşturur.

4. ÜRETİM YÖNTEMLERİ

Sodyum stearat, endüstriyel olarak öncelikle stearik asidin sodyum hidroksit ile sabunlaştırılması veya stearik asidin sodyum karbonat ile nötralizasyonu yoluyla üretilir.

Detaylı Üretim Prosesi (Sabunlaştırma - En Yaygın):

1. Hammadde Hazırlama: Stearik asit (tipik olarak > %95 saflık) ve sodyum hidroksit (kostik soda) hazırlanır. Stearik asit tipik olarak eritilir.

2. Reaksiyon: Eritilmiş stearik asit, 80-100°C'de karıştırma ile sulu sodyum hidroksit çözeltisine eklenir:

C₁₇H₃₅COOH + NaOH → C₁₇H₃₅COONa + H₂O

3. Soğutma: Oluşan sodyum stearat çözeltisi, ürünü katılaştırmak için soğutulur.

4. Kurutma: Katı sodyum stearat, nem içeriğini ≤ %2,0'a düşürmek için kurutulur.

5. Öğütme ve Eleme: Kurutulmuş ürün istenen partikül boyutuna (toz, pul veya granül) öğütülür ve elenir.

6. Paketleme: Nihai ürün, 25 kg torbalarda, varillerde veya FIBC'lerde paketlenir.

Reaksiyon Denklemi (Sodyum Hidroksit ile Sabunlaştırma):

C₁₇H₃₅COOH + NaOH → C₁₇H₃₅COONa + H₂O

Reaksiyon Denklemi (Sodyum Karbonat ile Nötralizasyon):

2 C₁₇H₃₅COOH + Na₂CO₃ → 2 C₁₇H₃₅COONa + CO₂ + H₂O

5. DİĞER METAL STEARATLARLA KARŞILAŞTIRMA

Sodyum stearat, suda yüksek çözünürlüğe ve mükemmel köpürme özelliklerine sahiptir, bu da onu kalıp sabunlar ve diğer temizlik ürünleri için ideal kılar. Potasyum stearat da suda çözünür ve sıvı sabunlarda kullanılır. Kalsiyum stearat ve magnezyum stearat suda çözünmez ve öncelikle plastikler, kauçuk ve farmasötik uygulamalarda salma ajanı, yağlayıcı ve stabilizatör olarak kullanılır.

6. KULLANIM ALANLARI VE ENDÜSTRİYEL UYGULAMALAR

Sodyum stearat, mükemmel emülsifiye edici, stabilize edici, koyulaştırıcı ve yüzey aktif madde özellikleri nedeniyle çeşitli endüstrilerde geniş bir uygulama yelpazesine sahip çok yönlü bir bileşiktir.

6.1. Sabunlar ve Deterjanlar (En Önemli Kullanım)

Sodyum stearat, en yaygın sabun bileşiklerinden biridir ve geleneksel kalıp sabunların temel bileşenidir. Mükemmel temizleme, köpürme ve lather özellikleri sağlar. Sabunlarda, sodyum stearat, yağların ve yağların (trigliseritler) sodyum hidroksit ile sabunlaştırılmasıyla üretilir. Ayrıca sentetik deterjan kalıplarında (syndet kalıplar) bağlayıcı ve yapılandırıcı olarak kullanılır. Çamaşır deterjanları, bulaşık deterjanları ve endüstriyel temizleyicilerde sodyum stearat, kir ve yağı çıkarmaya yardımcı olan bir yüzey aktif madde ve yapıcı olarak işlev görür.

6.2. Kozmetik ve Kişisel Bakım Ürünleri

Sodyum stearat, kozmetik ve kişisel bakım ürünlerinde emülgatör, stabilizatör, koyulaştırıcı, bağlayıcı ve kıvam maddesi olarak yaygın şekilde kullanılır. Kremler, losyonlar, makyaj ürünleri, deodorantlar, şampuanlar, saç kremleri, güneş kremleri, diş macunları ve tıraş kremlerinde bulunur.

6.3. Gıda Endüstrisi

Sodyum stearat, emülgatör, stabilizatör ve topaklanma önleyici olarak gıda katkı maddesi olarak kullanılır (E 470a). Fırınlanmış ürünlerde hamur koşullandırıcı ve emülgatör olarak, şekerleme ürünlerinde, margarin ve sürülebilir ürünlerde ve dondurmada stabilizatör ve emülgatör olarak kullanılır.

6.4. İlaç Endüstrisi

Sodyum stearat, ilaç endüstrisinde bağlayıcı, yağlayıcı, emülgatör ve stabilizatör olarak kullanılır, ancak magnezyum stearat kadar yaygın değildir.

6.5. Plastik ve Kauçuk Endüstrisi

Sodyum stearat, plastik ve kauçuk endüstrisinde kalıptan çıkarma maddesi, yağlayıcı, stabilizatör, yapışmayı önleyici, dispersiyon maddesi ve antistatik ajan olarak kullanılır. PVC, polietilen, polipropilen ve diğer polimerlerin işlenmesinde kullanılır.

6.6. Kağıt Endüstrisi

Sodyum stearat, kağıt endüstrisinde kaplama maddesi, boyutlandırma maddesi ve kalıptan çıkarma maddesi olarak kullanılır.

6.7. Tekstil Endüstrisi

Sodyum stearat, tekstil endüstrisinde yumuşatıcı, yağlayıcı, antistatik ajan ve emülgatör olarak kullanılır.

6.8. Diğer Uygulamalar

7. GÜVENLİK VE SAĞLIK BİLGİLERİ

Sodyum stearat, genel olarak düşük toksisiteye sahip olarak kabul edilir ve gıda, kozmetik ve farmasötik uygulamalarında yaygın olarak kullanılır.

7.1. Toksikolojik Veriler

7.2. Sağlık Etkileri

8. İLK YARDIM ÖNLEMLERİ

9. GÜVENLİK BİLGİLERİ (GHS SINIFLANDIRMASI)

Sodyum stearat, GHS kapsamında tehlikeli madde olarak sınıflandırılmamıştır. Ancak, ince toz formu solunum tahrişine neden olabilir.

Sinyal Kelimesi: UYARI

Tehlike İfadeleri (H-Codes):

Güvenlik İfadeleri (P-Codes):

10. YANGINLA MÜCADELE ÖNLEMLERİ

11. KAZARA DÖKÜLME ÖNLEMLERİ

12. DEPOLAMA VE KULLANIM

Sodyum stearat, serin, kuru, iyi havalandırılmış alanlarda, orijinal ambalajında sıkıca kapalı olarak muhafaza edilmelidir. Hafif higroskopiktir ve nemden korunmalıdır. Işıktan ve ısıdan korunmalıdır. Güçlü asitler ve güçlü oksitleyiciler ile temasından kaçınılmalıdır. Statik elektrik birikimini önlemek için uygun topraklama kullanılmalıdır.

Kullanım Notları:

• Toz oluşumundan kaçının (kapalı sistemler, yerel egzoz havalandırması kullanın)

• Cilt ve göz ile temasından kaçının (koruyucu eldiven ve gözlük kullanın)

• Tozu solumaktan kaçının (toz maskesi veya solunum cihazı kullanın)

• Tutuşma kaynaklarından uzak tutun

• Malzemenin ıslanmasına izin vermeyin (topaklanabilir ve taşınması zorlaşabilir)

13. TAŞIMA BİLGİLERİ

Sodyum stearat, tehlikeli madde olarak sınıflandırılmamıştır. 25 kg torbalarda, varillerde veya FIBC'lerde sevk edilir. Taşıma sırasında neme, darbeye ve aşırı ısıya karşı koruyun.

14. MEVZUAT BİLGİLERİ

Düzenleyici Durum:

15. DİĞER ADLARI VE VERİTABANI TANIMLAYICILARI

Veritabanı Tanımlayıcıları:

16. ÇEVRESEL BİLGİLER

17. KULLANIM ALANLARI ÖZET TABLOSU

18. FİZİKSEL FORMLAR

19. DİĞER SODİYUM SABUNLARI İLE KARŞILAŞTIRMA

Sodyum stearat, geleneksel sert kalıp sabunların ana bileşenidir. Sodyum palmitat da kalıp sabunlarda yaygın bir bileşendir, sodyum oleat ise sıvı sabunlarda ve yumuşak sabunlarda daha yaygındır.

20. ÖZET VE ÖNEMLİ UYARILAR

ÖZET:

Sodyum stearat (C₁₈H₃₅NaO₂, CAS 822-16-2), stearik asidin (oktadekanoik asit) sodyum tuzudur. Beyaz, kokusuz bir toz, pul veya granül formunda bulunan bir metal tuzudur (yağ asidi tuzu) ve yaygın olarak "sodyum sabunu" olarak bilinir. Moleküler ağırlığı 306,47 g/mol, erime noktası yaklaşık 245°C'dir. Suda çözünür (25°C'de ~150-200 g/L), alkollerde az çözünür, hidrokarbonlarda ve yağlarda çözünmez. Stearik asidin sodyum hidroksit ile sabunlaştırılması veya sodyum karbonat ile nötralizasyonu yoluyla üretilir. En yaygın sabun bileşiklerinden biri olan sodyum stearat, geleneksel kalıp sabunların temel bileşenidir ve çok yönlü bir yüzey aktif maddedir. Sabunlar ve deterjanlar, kozmetikler, gıda işleme, farmasötikler, plastikler, kauçuk, kağıt ve tekstillerde yaygın olarak kullanılır. Düşük toksisiteye sahiptir ve GHS kapsamında tehlikeli madde olarak sınıflandırılmamıştır. Serin, kuru, iyi havalandırılmış alanlarda, ışıktan, ısıdan ve nemden korunarak saklanır. Ambalaj: 25 kg torbalar, variller veya FIBC'ler.

Temel Özellikler:

Başlıca Kullanım Alanları:

Temel Güvenlik Noktaları:

• DÜŞÜK TOKSİSİTE: FDA tarafından GRAS; gıda katkı maddesi olarak onaylı

• HAFİF HİGROSKOPİK: Nemden koruyun; sıkıca kapalı kaplarda saklayın

• HAFİF TAHRİŞ EDİCİ: Hafif cilt ve göz tahrişine neden olabilir

• SOLUNUM TAHRİŞ EDİCİ: Yüksek konsantrasyonlarda tozdan solunum tahrişine neden olabilir

• DEPOLAMA: Serin, kuru, iyi havalandırılmış alanda, ışıktan, ısıdan ve nemden koruyarak saklayın

• KKD GEREKLİ: Toz maskesi, koruyucu gözlük, koruyucu eldivenler (toz taşıma için)

• GIDA KATKI MADDESİ: E 470a olarak gıda ürünlerinde kullanım için onaylı

• SERT SU İLE REAKSİYON: Kalsiyum ve magnezyum iyonları ile reaksiyona girerek çözünmeyen sabun kalıntısı oluşturur

KRİTİK UYARILAR:

Sabun ve Deterjan Uygulaması: Sodyum stearat, en yaygın sabun bileşiklerinden biridir ve geleneksel kalıp sabunların temel bileşenidir. Mükemmel temizleme, köpürme ve lather özellikleri sağlar. Sabunlarda, sodyum stearat, yağların ve yağların sodyum hidroksit ile sabunlaştırılmasıyla üretilir. Ayrıca sentetik deterjan kalıplarında bağlayıcı ve yapılandırıcı olarak kullanılır.

Yüzey Aktif Madde Özellikleri: Bir yüzey aktif madde olarak sodyum stearat, yüzey gerilimini ve ara yüzey gerilimini azaltarak emülsifikasyon, ıslatma ve köpürme sağlar. Bu, onu geniş bir temizlik, kişisel bakım ve endüstriyel uygulama yelpazesinde değerli kılar. Sulu çözeltide, sodyum stearat, yağları ve kiri çözmeye yardımcı olan yüzey aktif madde moleküllerinin küresel agregatları olan miseller oluşturur.

Gıda Katkı Maddesi: Sodyum stearat, emülgatör, stabilizatör ve topaklanma önleyici olarak gıda katkı maddesi (E 470a) olarak onaylanmıştır. Fırınlanmış ürünler, şekerleme, margarin, sürülebilir ürünler ve dondurmada kullanılır. FDA tarafından Genel Olarak Güvenli Kabul Edilir (GRAS) olarak onaylanmıştır.

Sert Su ile Reaksiyon: Sodyum stearatın sınırlamalarından biri, sert sudaki kalsiyum ve magnezyum iyonları ile reaksiyona girerek çözünmeyen kalsiyum ve magnezyum stearatları (sabun kalıntısı) oluşturmasıdır. Bu, temizleme verimliliğini azaltır ve yüzeylerde kalıntı bırakabilir. Bu nedenle, geleneksel sabunlara alternatif olarak sentetik deterjanlar (syndetler) geliştirilmiştir.

Kozmetik Kullanım: Sodyum stearat, kozmetik ürünlerde emülgatör, stabilizatör, koyulaştırıcı ve bağlayıcı olarak yaygın şekilde kullanılır. Kremler, losyonlar, makyaj ürünleri, deodorantlar, şampuanlar, saç kremleri ve diş macunlarında bulunur. Yumuşaklığı ve cilt ile uyumluluğu, onu kişisel bakım uygulamaları için uygun kılar.

Plastik ve Kauçuk Kullanımı: Plastiklerde ve kauçukta, sodyum stearat kalıptan çıkarma maddesi, yağlayıcı, stabilizatör, yapışmayı önleyici ve dispersiyon maddesi olarak kullanılır. PVC, polietilen, polipropilen ve diğer polimerlerin işlenmesinde kullanılır. Akış özelliklerini iyileştirir, yapışmayı önler ve polimeri ısı bozunmasına karşı stabilize eder.

Çevre: Sodyum stearat, yağ asidi bileşeni nedeniyle kolay biyobozunurdur. Sucul organizmalar için düşük toksisite gösterir. Ancak, su kütlelerine büyük deşarjlar, biyobozunma nedeniyle köpük oluşumuna ve oksijen tükenmesine neden olabilir. Uygun atık yönetimi uygulamaları izlenmelidir.

Önemli Beyan: Bu Teknik Veri Sayfası (TDS) yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Sağlanan bilgiler mevcut verilere dayanmaktadır ve doğru olduğuna inanılmaktadır. Ancak, kullanıcı ürünün kendi özel uygulamaları için uygunluğunu belirleme ve tüm geçerli düzenlemelere ve güvenlik gerekliliklerine uyma konusunda tek başına sorumludur. Tam güvenlik, kullanım, depolama ve mevzuat uyumluluğu bilgileri için her zaman üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS/MSDS) başvurun. Kullanıcılar ürünü kendi proses ve uygulamalarında test etmekle yükümlüdür. Sodyum stearat ile çalışırken tüm yerel, ulusal ve uluslararası düzenlemelere uyulmalıdır.