İş inovasyonunu en üst düzeye çıkararak iş potansiyelinizi ortaya çıkarıyoruz.
Eposta GönderOkaliptol, Eucalyptol, Sineol, Cineol, 470-82-6
OKALİPTOL (1,8-Sineol)
CAS No: 470-82-6 | EC No: 207-431-5 | Moleküler Formül: C₁₀H₁₈O | Molekül Ağırlığı: 154.25 g/mol
1. Fiziksel ve Kimyasal Özellikler
| Parametre | Değer | Açıklama |
|---|---|---|
| Görünüm | Renksiz ila açık sarı sıvı | Berrak, akıcı sıvı |
| Koku | Taze, nane benzeri, kafurumsu, baharatlı | Karakteristik okaliptüs kokusu |
| Tat | Serinletici, baharatlı, hafif acı | Soğuk reseptörlerini (TRPM8) uyarır |
| Erime Noktası | 2.9°C | Oda sıcaklığına yakın donar |
| Kaynama Noktası | 176-177°C | Orta derecede uçuculuk |
| Parlama Noktası | 49°C (Kapalı kap) | Yanıcı sıvı |
| Yoğunluk (20°C) | 0.921-0.927 g/cm³ | Sudan hafiftir |
| Buhar Basıncı (25°C) | ~1.5 mbar | Düşük uçuculuk |
| Suda Çözünürlük | ~3.5 g/L (az çözünür) | Bulanık karışımlar oluşturur |
| Organik Çözücülerde Çözünürlük | Etanol, yağlar, eterler, kloroform ile karışabilir | Mükemmel lipofilite |
| log P (Oktanol-Su) | 2.74 | Orta derecede lipofilik |
| Kendiliğinden Tutuşma Sıcaklığı | ~260°C |
2. Alternatif Bileşikler ile Karşılaştırma
Okaliptol, farmasötik ve kozmetik uygulamalarda sıklıkla mentol, kafur ve timol ile karşılaştırılır.
| Özellik | Okaliptol (1,8-Sineol) | Mentol | Kafur | Timol | Limonen |
|---|---|---|---|---|---|
| Kaynak | Okaliptüs, biberiye, çay ağacı | Nane yağları (yarpuz, nane) | Kafur ağacı | Kekik yağı | Narenciye kabukları |
| Kimyasal Sınıf | Siklik eter (terpenoid) | Siklik monoterpen alkol | Siklik keton | Fenolik monoterpen | Siklik terpen |
| Birincil Etki | Mukolitik, anti-inflamatuar | Soğutucu, analjezik | Tahriş edici, dekonjestan | Antifungal, antiseptik | Çözücü, yağ çözücü |
| Soğutma Hissi | Orta (dolaylı) | Güçlü (doğrudan TRPM8) | Yok (sıcak/tahriş edici) | Hafif | Yok |
| Kaynama Noktası | 177°C | 216°C | 209°C | 232°C | 176°C |
| Oral LD50 (sıçan) | ~2,500 mg/kg | ~3,300 mg/kg | ~5,000 mg/kg | ~980 mg/kg (toksik) | ~4,400 mg/kg |
| Cilt Tahrişi | Düşük | Düşük-orta | Yüksek (mukozadan uzak durun) | Orta-yüksek | Düşük-orta |
| Suda Çözünürlük | Az çözünür (3.5 g/L) | Çok az çözünür (1.4 g/L) | Çok az çözünür | Az çözünür | Çözünmez |
| GRAS Durumu (FDA) | Evet (aroma, <10 ppm) | Evet | Evet (topikal) | Evet (≤0.1%) | Evet |
| Tipik Kullanım | Öksürük şurubu, gargara, sprey | Topikal ovalar, şeker, sigara | Topikal ovalar, plastikleştirici | Gargara, dezenfektan | Yağ çözücü, parfüm |
Okaliptolün Alternatiflere Göre Avantajları:
-
Mentole karşı: Daha iyi mukolitik aktivite; solunum yolunda daha derin etki.
-
Kafura karşı: Daha düşük cilt tahrişi; inhalasyon için güvenli.
-
Timole karşı: Daha yumuşak tat; oral formülasyonlar için daha uygun.
-
Limonene karşı: Sulu formülasyonlar için yeterli çözünürlük; biyoaktif.
3. Doğal Kaynaklar ve Tipik Konsantrasyonlar
| Bitki Kaynağı | Okaliptol İçeriği (% uçucu yağ) |
|---|---|
| Eucalyptus globulus (Mavi Okaliptüs) | %70-90 |
| Eucalyptus polybractea (Mavi Mallee) | %85-95 |
| Rosmarinus officinalis (Biberiye - Sineol Kemotipi) | %40-55 |
| Melaleuca alternifolia (Çay Ağacı) | %5-15 |
| Laurus nobilis (Defne Yaprağı) | %30-50 |
| Salvia officinalis (Adaçayı) | %15-30 |
| Elettaria cardamomum (Kakule) | %25-40 |
| Artemisia herba-alba (Beyaz Pelin) | %30-50 |
Not: Saf okaliptol (≥%99) tipik olarak Eucalyptus globulus yağının fraksiyonel distilasyonu ile üretilir, sentez yoluyla değil.
4. Reçete Örnekleri (Sektörel Bazda)
Genel formülasyon prensipleri. Ticari marka adı kullanılmamıştır. Yüzdelik oranlar mevzuata göre ayarlanmalıdır.
A. Balgam Söktürücü Öksürük Şurubu (Yetişkin Dozu)
| Bileşen | Fonksiyon | Konsantrasyon (% a/h) |
|---|---|---|
| Okaliptol (≥%99) | Aktif: mukolitik, anti-inflamatuar | %0.5-1.0 |
| Guaifenesin | Balgam söktürücü (opsiyonel sinerji) | %2.0 |
| Etanol (%95) | Çözündürücü | %10.0 |
| Gliserin | Tatlandırıcı, viskozite | %20.0 |
| Sitrik asit | pH ayarlayıcı (pH 4.5-5.0) | %0.1 |
| Sodyum benzoat | Koruyucu | %0.1 |
| Saf su | Taşıyıcı | 100'e tamam |
Kullanım: Yetişkinlerde her 4-6 saatte 5-10 mL. 6 yaş altı çocuklarda tıbbi tavsiye olmadan kullanmayın.
B. Antimikrobiyal Ağız Gargarası (Alkolsüz)
| Bileşen | Fonksiyon | Konsantrasyon (% a/h) |
|---|---|---|
| Okaliptol | Antiseptik, anti-inflamatuar | %0.09 |
| Timol | Antifungal, antiseptik | %0.06 |
| Mentol | Soğutucu, hafif analjezik | %0.06 |
| Metil salisilat | Hafif anti-inflamatuar | %0.06 |
| Poloksamer 407 | Çözündürücü | %1.0 |
| Gliserin | Nemlendirici, tatlılık | %10.0 |
| Sodyum sakarin | Tatlandırıcı | %0.05 |
| Saf su | Taşıyıcı | 100'e tamam |
Kullanım: Günde iki kez 20 mL ile 30 saniye gargara yapın. Plak, diş eti iltihabı ve ağız kokusunu azaltır.
C. Topikal Dekonjestan Göğüs Ovma Kremi (Yağ Bazlı)
| Bileşen | Fonksiyon | Konsantrasyon (% a/a) |
|---|---|---|
| Okaliptol | Mukolitik, dekonjestan | %5.0 |
| Mentol | Soğutucu, tahriş azaltıcı | %2.5 |
| Kafur (sentetik) | Hafif dekonjestan | %5.0 |
| Kekik yağı (timol kemotipi) | Antimikrobiyal | %0.5 |
| Küçük hindistan cevizi yağı | Sıcaklık hissi | %0.5 |
| Vazelin (beyaz yumuşak parafin) | Baz | 100'e tamam |
Kullanım: Göğüs ve boğaza ince tabaka halinde uygulayın (yüze sürmeyin). Yetişkinler ve ≥2 yaş çocuklar için.
D. Aromaterapi Karışımı (Solunum Desteği)
| Bileşen | Fonksiyon | Konsantrasyon (% hacim) |
|---|---|---|
| Okaliptol (saf) | Mukolitik, bronkodilatör | %50 |
| Nane yağı (yüksek mentollü) | Soğutucu, penetrasyonu artırır | %30 |
| Limon yağı (limonen) | Moral yükseltir, hafif antiseptik | %20 |
Kullanım: Difüzöre veya sıcak su dolu bir kaseye 3-5 damla ekleyerek buhar inhalasyonu yapın. Seyreltilmemiş olarak cilde uygulamayın.
E. Doğal Yüzey Dezenfektan Spreyi
| Bileşen | Fonksiyon | Konsantrasyon (% hacim) |
|---|---|---|
| Okaliptol | Antimikrobiyal | %2.0 |
| Etanol (%70) | Çözücü, birincil dezenfektan | %60.0 |
| Saf su | Seyreltici | %38.0 |
| Limon esansiyel yağı | Koku, yağ çözme | isteğe bağlı (%0.5) |
Etkinlik: S. aureus, E. coli, Candida albicans'a karşı etkilidir (≥5 dakika temas süresi).
5. Etki Mekanizması (Farmakoloji)
| Etki | Mekanizma |
|---|---|
| Mukolitik | TRPA1 kanallarını aktive ederek silial atım frekansını (CBF) artırır; CFTR klorür kanalları yoluyla hava yolu hidrasyonunu uyarır. |
| Anti-inflamatuar | NF-κB yolunu inhibe eder; COX-2 ekspresyonunu ve prostaglandin E2'yi (PGE2) azaltır; TNF-α ve IL-1β'yı düşürür. |
| Antimikrobiyal | Bakteri hücre membranlarını bozar (Gram-pozitif > Gram-negatif); biyofilm oluşumunu inhibe eder; antibiyotiklerle sinerjistik. |
| Bronkodilatör | Düz kas gevşemesi (kalsiyum kanal blokajı yoluyla; beta-agonistlerden daha zayıf). |
| Antioksidan | Reaktif oksijen türlerini (ROS) temizler; glutatyonu yukarı regüle eder. |
| Soğutma hissi | TRPM8 reseptörlerini aktive eder (zayıf, mentol benzeri yapı yoluyla dolaylı). |
6. Mevzuat Durumu ve Güvenlik
Mevzuat Onayları
| Bölge | Durum |
|---|---|
| FDA (ABD) | Gıdada aroma verici olarak GRAS (≤10 ppm). Tezgah üstü (OTC) öksürük/soğuk algınlığı monografında (CFR 341) yer alır. |
| EFSA (AB) | Gıda aroması olarak izinlidir (FL No: 03.001). Maksimum seviyeler gıda kategorisine göre değişir. |
| WHO | Temel ilaçlar listesinde (okaliptüs yağının bir parçası olarak, saf okaliptol değil). |
| REACH (AB) | Kayıtlıdır; SVHC (Çok Yüksek Endişeli Madde) sınıflandırması yoktur. |
| Kozmetik Yönetmeliği (AB) | İzinlidir; Japonya'da kısıtlıdır (durulanan ürünlerde maks. %0.3). |
Güvenlik Profili
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Oral LD50 (sıçan) | 2,480 mg/kg (yüksek dozda orta derecede toksik) |
| Dermal LD50 (tavşan) | >5,000 mg/kg (düşük toksisite) |
| İnhalasyon LC50 (sıçan, 4s) | 14 mg/L (hafif toksik) |
| Cilt tahrişi (tavşan) | Hafif (≤%20'de tahriş edici değil) |
| Göz tahrişi (tavşan) | Orta (hemen yıkayın) |
| Cilt hassasiyeti | Düşük; hassas bireylerde nadir vakalar |
| Genotoksisite | Negatif (Ames testi, mikronükleus) |
| Üreme toksisitesi | Düşük dozlarda kanıt yoktur; hamilelikte yüksek dozlardan kaçının |
GHS Sınıflandırması (Küresel Uyumlu Sistem - KUS)
| Tehlike Sınıfı | İfade |
|---|---|
| Akut toksisite (oral) | Kategori 4 (H302: Yutulması halinde zararlıdır) |
| Cilt tahrişi | Kategori 3 (H316: Hafif cilt tahrişine neden olur) |
| Göz tahrişi | Kategori 2A (H319: Ciddi göz tahrişine neden olur) |
| Yanıcı sıvı | Kategori 3 (H226: Yanıcı sıvı ve buhar) |
İlk Yardım Önlemleri
| Maruziyet | Müdahale |
|---|---|
| Soluma | Temiz havaya çıkarın. Solunum zorluğu varsa oksijen verin. |
| Cilt teması | 15 dakika boyunca sabun ve su ile yıkayın. |
| Göz teması | 15 dakika su ile yıkayın; kalıcı tahriş varsa tıbbi yardım alın. |
| Yutma | KUSTURMAYIN. Ağzı çalkalayın. >10 mL yutulduysa aktif kömür verin (tıbbi gözetim). |
7. Sık Sorulan Sorular (SSS)
S1: Okaliptol ile okaliptüs yağı aynı şey midir?
Cevap: Hayır. Okaliptüs yağı %70-90 oranında okaliptol ile birlikte limonen, α-pinen, globalol, aromadendren gibi diğer terpenleri içerir. Saf okaliptol (≥%99) standartlaştırılmış, renksiz bir bileşiktir. Okaliptüs yağı daha geniş, daha karmaşık bir aromaya ve diğer terpenler nedeniyle farklı bir güvenlik profiline sahiptir (daha yüksek cilt tahrişi).
S2: Okaliptol'ü (öksürük damlası veya şurup içinde) yutmak güvenli midir?
Cevap: Evet, küçük, düzenlenmiş miktarlarda (tipik olarak doz başına 0.5-1.5 mg). FDA, okaliptolü tezgah üstü öksürük/soğuk algınlığı ürünlerinde izin vermektedir. Bununla birlikte, büyük miktarları (>1 g saf okaliptol veya >10 mL okaliptüs yağı) yutmak mide bulantısı, kusma, baş dönmesi, solunum depresyonu, nöbetler ve hatta ölüme neden olabilir. Seyreltilmemiş okaliptolü asla yutmayın.
S3: Okaliptol hamilelik veya emzirme döneminde kullanılabilir mi?
Cevap: Küçük miktarlarda (öksürük damlası, seyreltilmiş inhalasyon) genellikle güvenli kabul edilir. Bununla birlikte, hamilelik sırasında yüksek dozlar veya topikal uygulama (konsantre okaliptol) güvenlik verisi eksikliği nedeniyle önlenmelidir. Hamilelik veya emzirme döneminde kullanmadan önce mutlaka bir doktora danışın.
S4: Okaliptol COVID-19 için etkili midir?
Cevap: Bazı in vitro çalışmalar okaliptolün SARS-CoV-2 replikasyonunu inhibe ettiğini ve inflamatuar sitokinleri azalttığını göstermektedir. Bununla birlikte, okaliptolün COVID-19'u tedavi ettiğine veya önlediğine dair klinik kanıt yoktur. Semptomları (öksürük, tıkanıklık) hafifletmeye yardımcı olabilir ancak viral enfeksiyonu iyileştirmez.
S5: Okaliptol bir formülasyonda mentolün yerini alabilir mi?
Cevap: Doğrudan değil.
-
Mentol: Güçlü soğutma hissi (doğrudan TRPM8 agonisti), topikal analjezi için kullanılır.
-
Okaliptol: Zayıf soğutma, daha iyi mukolitik/anti-inflamatuar aktivite.
Genellikle sinerjistik olarak birlikte kullanılırlar (örn. solunum ürünleri için 5 kısım okaliptol : 1 kısım mentol).
S6: Okaliptol çocuklar için güvenli midir?
Cevap:
-
İnhalasyon (buhar): ≥6 yaş çocuklar için 1 L sıcak suda seyreltilmiş 2-3 damla.
-
Oral (öksürük damlası): Sadece ≥6 yaş çocuklar için (boğulma tehlikesi ve doz endişeleri).
-
Topikal göğüs ovması: ≥2 yaş çocuklar için (yüz ve mukoz membranlardan kaçının).
-
Bebeklere veya küçük çocuklara asla saf okaliptol veya okaliptüs yağı vermeyin (laringospazm, MSS depresyonu riski).
S7: Okaliptol gıdada aroma olarak kullanılabilir mi?
Cevap: Evet, okaliptol FDA tarafından çok düşük konsantrasyonlarda (tipik olarak unlu mamuller, şekerlemeler, içecekler, dondurmada <10 ppm) aroma verici olarak GRAS kabul edilir. Soğutucu, baharatlı, nanemsi bir not sağlar. Bununla birlikte, yüksek miktarlarda doğrudan gıda katkı maddesi olarak onaylanmamıştır (beslenme işlevi yoktur).
S8: Okaliptol taşımacılığı için UN numarası nedir?
Cevap: UN 1993 (Yanıcı sıvı, b.a.b.) veya UN 1169 (Ekstraktlar, aromatik, sıvı). Ambalaj grubu: III (yanıcı sıvılar arasında en düşük tehlike). Uygun nakliye adı: "Yanıcı sıvı, b.a.b. (1,8-sineol)."
S9: Okaliptol nasıl saklanmalıdır?
Cevap:
-
Hava geçirmez şekilde kapatılmış, koyu cam veya HDPE kaplarda saklayın (oksijen ve ışıktan kaçının).
-
Alev kaynaklarından uzak, serin ve iyi havalandırılmış bir alanda saklayın (parlama noktası 49°C).
-
Güçlü oksitleyicilerle (peroksitler, nitrik asit) temastan kaçının.
-
Raf ömrü: 24 ay (uygun saklama koşullarında; 12 ay sonra peroksit oluşumu için test edin).
S10: Okaliptol ile uyumlu malzemeler hangileridir?
Cevap:
-
Uyumlu: Cam, paslanmaz çelik (SS304/316), HDPE, PTFE (Teflon), Viton.
-
Uyumsuz: Doğal kauçuk, neopren, EPDM, PVC (yumuşar/şişer), düşük yoğunluklu polietilen (LDPE - geçirgenlik).
S11: Okaliptol'ün bilinen ilaç etkileşimleri var mıdır?
Cevap:
-
CYP450 etkileşimleri: Okaliptol, CYP2B6 ve CYP3A4'ü (hafif) inhibe eder. Bu enzimler tarafından metabolize edilen ilaçların (örn. midazolam, ketamin, bazı antiviraller) seviyelerini artırabilir.
-
Sinerji: Topikal ilaçların (örn. lidokain, antifungaller) cilt/mukoza yoluyla penetrasyonunu artırır.
Reçeteli ilaç kullanıyorsanız mutlaka bir doktora danışın.
S12: Okaliptol veteriner uygulamalarında kullanılabilir mi?
Cevap: Evet, ancak çok dikkatli olunmalıdır. Kediler ve köpekler insanlardan daha hassastır (glukuronidasyon enzimlerinin eksikliği).
-
Atlar/sığırlar için güvenli: Solunum rahatsızlıkları için düşük dozlar.
-
Kediler için TOKSİKTİR: Küçük miktarlar bile salya akması, titreme, karaciğer yetmezliğine neden olabilir.
-
Köpekler için orta derecede toksik: Sadece seyreltilmiş kullanım; yutulmasından kaçının.
Evcil hayvanlarda kullanmadan önce mutlaka bir veterinere danışın.
8. Özet Tablo – Artılar ve Eksiler
| Artılar | Eksiler |
|---|---|
| Doğal kaynaklı (yenilenebilir) | Yüksek oral dozlarda toksik (>2 g) |
| Etkili mukolitik ve anti-inflamatuar | Suda az çözünür (çözündürücü gerekir) |
| Hoş, taze koku | Orta derecede yanıcılık (parlama noktası 49°C) |
| Düşük cilt tahrişi (kafura kıyasla) | Göz tahrişine neden olabilir |
| Gıda aroması için GRAS statüsü (FDA/EFSA) | Birçok plastikle uyumsuz |
| Mentol ve timol ile sinerjistik | 6 yaş altı çocuklar için uygun değildir |
| Antimikrobiyal (plak, diş eti iltihabı) | Vegan sertifikalı değildir (hayvan testi varsa) |
Bu Teknik Veri Sayfası yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi veya mevzuat tavsiyesi teşkil etmez. Her zaman yerel düzenlemelere danışın ve spesifik uygulamanız için güvenlik testleri yapın.
