İş inovasyonunu en üst düzeye çıkararak iş potansiyelinizi ortaya çıkarıyoruz.
Eposta GönderStevia Ekstraktı, Steviol Glikozit, Şeker Otu, Steviosid, Reb A, Reb M, E960, 57817-89-7, 58543-16-1
STEVİA EKSTRAKTI (STEVIOL GLİKOZİTLER)
Stevia / Şeker Otu / Steviosid / Rebaudiosid A / Rebaudiosid M / E960
CAS Numaraları: 57817-89-7, 58543-16-1, 91722-21-3
1. KİMLİK BİLGİLERİ
| Özellik | Bilgi |
|---|---|
| Ürün Adı | Stevia Ekstraktı (Steviol Glikozitler) |
| Diğer İsimleri | Stevia, Şeker Otu, Steviosid, Rebaudiosid A (Reb A), Rebaudiosid M (Reb M), E960 |
| Bitkisel Kaynak | Stevia rebaudiana Bertoni (yaprakları) |
| Kategori | Doğal yüksek yoğunluklu tatlandırıcı |
| CAS Numaraları | 57817-89-7 (Steviosid) 58543-16-1 (Rebaudiosid A) 91722-21-3 (Karışık Steviol Glikozit Ekstraktı) |
| E Numarası | E960 |
| Görünüm | Beyaz ila açık krem renkli kristal toz |
| Koku | Kokusuz veya hafif karakteristik koku |
2. STEVİA ÇEŞİTLERİ
| Tip | CAS Numarası | Tatlılık (Sukroza vs) | Tat Profili | Birincil Kullanım |
|---|---|---|---|---|
| Steviosid | 57817-89-7 | 200-300 kat | Yüksek acılık, meyan kökü aftertaste | Endüstriyel karışımlar, hayvan yemi |
| Rebaudiosid A (Reb A) | 58543-16-1 | 250-450 kat | Daha temiz tat, daha az acılık, en yaygın | İçecekler, süt ürünleri, sofra tatlandırıcıları |
| Rebaudiosid M (Reb M) | Yeni | 250-350 kat | Şekere en yakın tat profili, acılık yok | Premium içecekler, yüksek kaliteli gıdalar |
| Karışık Steviol Glikozitler | 91722-21-3 | 200-300 kat | Bileşime bağlı değişir | Genel gıda uygulamaları, ekonomik |
3. FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLER
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Görünüm | Beyaz ila açık krem renkli kristal toz |
| Koku | Kokusuz veya hafif karakteristik koku |
| Tat | Yoğun tatlı (sukrozdan 200-450 kat daha tatlı) |
| Suda Çözünürlük (20°C) | Çözünür (saflık ve tipe bağlı olarak yaklaşık %10-30) |
| Etanolde Çözünürlük | Az çözünür |
| Erime Noktası | >200°C (bozunur) |
| pH Kararlılığı | pH 3-9 aralığında kararlı |
| Isı Kararlılığı | 200°C'ye kadar ısıya dayanıklı – pişirme, pastörizasyon, UHT için uygundur |
| Higroskopiklik | Orta derecede higroskopik |
4. KİMYASAL YAPI
Steviol glikozitler, ortak bir aglikon (steviol) ve değişen şeker gruplarına sahip diterpen glikozitlerdir.
| Glikozit | Şeker Birimi | R1 | R2 | Tatlılık Faktörü |
|---|---|---|---|---|
| Steviosid | 3 | Glikoz | Glikoz-Glikoz | 200-300 kat |
| Rebaudiosid A | 4 | Glikoz | Glikoz-Glikoz-Glikoz | 250-450 kat |
| Rebaudiosid B | 3 | H | Glikoz-Glikoz-Glikoz | 150-250 kat |
| Rebaudiosid C | 4 | Glikoz-Ramnoz | Glikoz-Glikoz | 50-100 kat |
| Rebaudiosid D | 5 | Glikoz-Glikoz | Glikoz-Glikoz-Glikoz | 250-350 kat |
| Rebaudiosid M | 5-6 | Glikoz-Glikoz | Glikoz-Glikoz-Glikoz | 250-350 kat |
| Dulkosid A | 3 | Glikoz-Ramnoz | Glikoz | 50-100 kat |
Önemli Not: Reb A ve Reb M, minimum acılık/aftertaste ile daha temiz, şeker benzeri tat profilleri için tercih edilir.
5. ÜRETİM PROSESİ
| Aşama | Açıklama |
|---|---|
| 1. Hasat | Stevia rebaudiana bitkisinin olgun yaprakları hasat edilir (yılda 3-4 kez) |
| 2. Kurutma | Yapraklar nem içeriğini azaltmak için kurutulur |
| 3. Ekstraksiyon | Steviol glikozitler su veya su-etanol çözeltisi ile ekstrakte edilir (40-60°C) |
| 4. Filtrasyon | Bitki kalıntıları ve çözünmeyen maddeler uzaklaştırılır |
| 5. Saflaştırma | Çok aşamalı saflaştırma: iyon değişimi reçineleri, aktif karbon işlemi, membran filtrasyonu (UF/NF/RO) |
| 6. Konsantrasyon | Saflaştırılmış ekstrakt vakum altında konsantre edilir |
| 7. Kristalizasyon | Steviosid ve/veya Rebaudiosid A kristalize edilir (farklı glikozitler için farklı koşullar) |
| 8. Kurutma | Kristaller kurutulur (püskürtmeli kurutma veya vakumlu kurutma) |
| 9. Öğütme ve Karıştırma | Kurutulmuş ürün istenen partikül boyutuna öğütülür; diğer glikozitler veya hacim artırıcı maddelerle (eritritol, maltodekstrin) karıştırılabilir |
| 10. Paketleme | Nihai ürün kontrollü koşullarda paketlenir |
Mevcut Saflık Sınıfları:
-
%80 Toplam Steviol Glikozit (Standart)
-
%90 Toplam Steviol Glikozit
-
%95 Reb A (Yüksek Saflık)
-
%97 Reb A (Premium)
-
%99 Reb A / Reb M (Ultra Premium)
6. KULLANIM ALANLARI
6.1. Gıda ve İçecek Endüstrisi (Birincil Kullanım – %70)
| Uygulama | Tercih Edilen Tip | Fonksiyon |
|---|---|---|
| Gazlı İçecekler | Reb A veya Reb M | Sıfır/düşük kalorili tatlandırıcı, şeker ikamesi |
| Aromalı Sular | Reb A | Hafif tatlılık, temiz tat |
| Meyve Suları ve Nektarlar | Reb A | Kalori azaltma |
| Süt Ürünleri (Yoğurt, Süt) | Reb A | Şekersiz tatlandırma |
| Dondurma ve Dondurulmuş Tatlılar | Reb A veya Reb M | Şeker azaltma, doku koruma |
| Fırıncılık Ürünleri | Reb A (ısıya dayanıklı) | Kurabiye, keklerde şeker ikamesi |
| Şekerleme (Şeker, Sakız) | Reb A veya Steviosid | Yoğun tatlılık, şekersiz |
| Soslar ve Salata Sosları | Reb A | Tatlılık dengesi |
| Sofra Tatlandırıcıları | Reb A (genellikle hacim artırıcılarla karıştırılır) | Ev kullanımı, kahve/çay tatlandırıcısı |
| Kahvaltılık Gevrekler | Reb A | Azaltılmış şeker formülasyonları |
| Çikolata ve Atıştırmalıklar | Reb M (premium) | Şekersiz, temiz tat |
6.2. İlaç ve Nutrasötik Endüstrisi
| Uygulama | Tercih Edilen Tip | Fonksiyon |
|---|---|---|
| Diyabet Dostu Formülasyonlar | Reb A | Kan şekerini etkilemeyen tatlandırıcı |
| Sıvı İlaçlar | Reb A (saf) | Acı API'ler için tat maskeleme |
| Çiğneme Tabletleri ve Şekerlemeler | Reb A | Tatlandırma ve tat maskeleme |
| Vitamin ve Mineral Takviyeleri | Reb A | Kalorisiz tatlandırma |
| Diyet Takviyeleri | Reb A veya Reb M | Düşük kalorili tatlandırma |
| Protein Tozları | Reb A | Tat iyileştirme |
6.3. Kozmetik ve Kişisel Bakım
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Dudak Balmları ve Rujlar | Tatlı lezzet, tat maskeleme |
| Yüz Nemlendiricileri | Doğal tatlandırıcı, nemlendirici (az kullanım) |
| Diş Macunu ve Ağız Gargarası | Çürük riski olmadan tatlandırma |
| Ağız Bakım Ürünleri | Non-karyojenik tatlandırma |
6.4. Hayvan Yemi
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Evcil Hayvan Maması | Lezzet artırıcı (ilaçlı yemlerde acı API maskeleme) |
| Çiftlik Hayvanı Yemi | Tat artırıcı, yem alımını iyileştirme |
| At Takviyeleri | Lezzetlilik |
7. REB A vs REB M vs STEVIOSID – KARŞILAŞTIRMA
| Özellik | Steviosid | Reb A | Reb M |
|---|---|---|---|
| Tatlılık (Sukroza vs) | 200-300 kat | 250-450 kat | 250-350 kat |
| Acılık | Yüksek (meyan kökü aftertaste) | Düşük | Çok düşük (algılanamaz) |
| Şeker Benzeri Tat | Zayıf | İyi | Mükemmel (şekere en yakın) |
| Tatlılık Başlangıcı | Yavaş | Hızlı | Çok hızlı |
| Aftertaste Süresi | Uzun | Kısa | Çok kısa |
| Isı Kararlılığı | Mükemmel | Mükemmel | Mükemmel |
| Maliyet | Düşük | Orta | Yüksek (premium) |
| Bulunabilirlik | Yüksek | Çok yüksek | Sınırlı (premium) |
| Birincil Uygulamalar | Endüstriyel karışımlar, hayvan yemi | İçecekler, süt ürünleri, sofra | Premium içecekler, yüksek kaliteli gıdalar |
Ürün Geliştiriciler İçin Sonuç:
-
Reb A: En iyi genel denge – temiz tat, maliyet etkin, yaygın bulunur
-
Reb M: En iyi tat kalitesi – şekere en yakın, sıfır acılık – premium konumlandırma
-
Steviosid: Daha düşük tat kalitesi – endüstriyel karışımlar veya acılığın maskelenebileceği yerler için uygundur
8. DİĞER BİLEŞENLERLE KARIŞTIRMA
Tat ve işlevselliği iyileştirmek için stevia genellikle şunlarla karıştırılır:
| Karışım Ajanı | Oran (Stevia:Ajan) | Fayda |
|---|---|---|
| Eritritol | 1:100 ila 1:300 | Hacim yerine koyma, gelişmiş ağız hissi, azaltılmış acılık |
| Maltodekstrin | 1:50 ila 1:200 | Sofra tatlandırıcıları için hacim artırıcı |
| Sukraloz | 1:10 ila 1:50 | Sinerjistik tatlılık, gelişmiş tat profili |
| Monk Fruit Ekstraktı | 1:1 ila 1:5 | Gelişmiş tatlılık, iyileştirilmiş aftertaste |
| Alluloz | 1:50 ila 1:150 | Hacim, esmerleşme, donma noktası düşürme |
9. DİĞER TATLANDIRICILARLA TAT PROFİLİ KARŞILAŞTIRMASI
| Tatlandırıcı | Tatlılık (x Sukroz) | Kalori (kcal/g) | Isıya Dayanıklı | Diyabet Dostu | Doğal | Aftertaste |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Stevia (Reb A) | 250-450 | 0 | Evet | Evet | Evet | Hafif acılık |
| Stevia (Reb M) | 250-350 | 0 | Evet | Evet | Evet | Yok |
| Sukroz (Şeker) | 1 | 4 | Evet | Hayır | Evet | Yok |
| Sukraloz | 600 | 0 | Evet | Evet | Hayır | Yok |
| Aspartam | 200 | 4 | Hayır (bozunur) | Evet | Hayır | Yok |
| Monk Fruit | 150-300 | 0 | Evet | Evet | Evet | Hafif (değişir) |
| Eritritol | 0.7 | 0.2 | Evet | Evet | Evet | Soğutma etkisi |
10. SAĞLIK VE BESİNSEL BİLGİLER
Temel Faydalar
| Fayda | Mekanizma | Kanıt Düzeyi |
|---|---|---|
| Sıfır Kalori | Metabolize edilmez; değişmeden atılır | Güçlü |
| Kan Şekerini Etkilemez | İnsülin veya kan şekeri seviyelerini etkilemez | Güçlü |
| Diyabet Dostu | Diyabetiklere ve prediyabetiklere uygundur | Güçlü |
| Diş Sağlığı | Non-karyojenik – diş çürüğünü teşvik etmez | Güçlü |
| Kilo Yönetimi | Şekere sıfır kalorili alternatif | Güçlü |
| Antioksidan Özellikler | Bazı steviol glikozitler hafif antioksidan aktiviteye sahip olabilir | Ön |
Güvenlik ve Tolerabilite
| Parametre | Değer |
|---|---|
| ADI (Kabul Edilebilir Günlük Alım) | 4 mg/kg vücut ağırlığı (steviol eşdeğeri olarak) |
| JECFA Durumu | Onaylı (1998, 2008) |
| FDA Durumu | GRAS (Genel Olarak Güvenli Kabul Edilir) |
| EFSA Durumu | Onaylı (2010) |
| Türkiye Durumu | Türk Gıda Kodeksi E960 kapsamında onaylı |
| Yaygın Yan Etkiler | ADI seviyelerinde yok; yüksek dozlar hafif GI rahatsızlığına neden olabilir |
11. KALİTE SPESİFİKASYONLARI (TİPİK – Reb A %95)
| Parametre | Spesifikasyon |
|---|---|
| Toplam Steviol Glikozit | ≥ %95 |
| Rebaudiosid A İçeriği | Toplam steviol glikozitlerin ≥ %95'i |
| Steviosid İçeriği | ≤ %5 |
| Kurutma Kaybı | ≤ %6 |
| Kül İçeriği | ≤ %1 |
| pH (%1 çözelti) | 5.0 – 7.5 |
| Ağır Metaller (Toplam) | ≤ 10 ppm |
| Kurşun (Pb) | ≤ 1 ppm |
| Arsenik (As) | ≤ 1 ppm |
| Kadmiyum (Cd) | ≤ 1 ppm |
| Cıva (Hg) | ≤ 0.1 ppm |
| Kalıntı Çözücüler | ≤ %0.5 |
| Mikrobiyolojik: Toplam Plak Sayısı | ≤ 1000 CFU/g |
| Maya ve Küf | ≤ 100 CFU/g |
| E. coli | Negatif |
| Salmonella | Negatif |
12. SERTİFİKALAR VE MEVZUAT ONAYLARI
| Sertifika / Onay | Durum |
|---|---|
| FDA GRAS | Evet (GRN 424 Reb A için, çoklu GRN'ler) |
| EFSA (Avrupa Birliği) | Onaylı (Regülasyon (EU) 1131/2011) |
| JECFA / WHO | Onaylı (1998, 2008) |
| Türk Gıda Kodeksi | E960 olarak onaylı (Tatlandırıcılar Tebliği) |
| Çin (CFDA) | Gıda katkı maddesi olarak onaylı |
| Japonya | Onaylı (en uzun kullanım geçmişi) |
| Brezilya | Onaylı |
| Avustralya / Yeni Zelanda (FSANZ) | Onaylı |
| HACCP | Mevcuttur (üreticiye bağlı) |
| ISO 22000 / 9001 | Mevcuttur (üreticiye bağlı) |
| Koşer | Mevcuttur (sertifikalı) |
| Helal | Mevcuttur (sertifikalı) |
| Organik | Mevcuttur (USDA/AB organik sertifikalı stevia) |
| Non-GMO Projesi Onaylı | Mevcuttur |
13. DEPOLAMA VE KULLANIM
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Depolama Koşulları | Serin, kuru, karanlık yer; 15-25°C önerilir |
| Korunması Gerekenler | Işık, ısı, nem, güçlü kokular |
| Kap Gereksinimleri | Sıkıca kapatılmış, neme dayanıklı kaplar (HDPE, astarlı variller, folyo astarlı torbalar) |
| Raf Ömrü | 24-36 ay (uygun depolamada) |
| Higroskopiklik | Orta derecede higroskopik – kabı kapalı tutun |
| Ambalaj Seçenekleri | 1 kg, 5 kg, 10 kg, 20 kg, 25 kg torba/varil; 500 kg, 1000 kg IBC/flexibag; dökme |
14. DİĞER İSİMLER VE EŞ ANLAMLILAR
| Türkçe İsim | İngilizce İsim |
|---|---|
| Stevia Ekstraktı | Stevia Extract |
| Şeker Otu | Sugar Leaf / Sweet Leaf |
| Steviosid | Stevioside |
| Rebaudiosid A (Reb A) | Rebaudioside A (Reb A) |
| Rebaudiosid M (Reb M) | Rebaudioside M (Reb M) |
| E960 | E960 |
| Glikozil Steviol Glikozitleri | Glycosylated Steviol Glycosides |
| Doğal Tatlandırıcı | Natural Sweetener |
| Stevia Bio | Stevia Bio / Organic Stevia |
| Stevia Yaprak Ekstraktı | Stevia Leaf Extract |
Veritabanı Tanımlayıcıları:
-
CAS (Steviosid): 57817-89-7
-
CAS (Rebaudiosid A): 58543-16-1
-
CAS (Karışık Ekstrakt): 91722-21-3
-
E Numarası: E960
-
JECFA INS: 960
-
HS Kodu (İhracat): 2938.90.00.00.00 (Glikozitler)
15. PAZAR VE TREND BİLGİLERİ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Küresel Pazar Büyüklüğü (2023) | ~1.5-2.0 milyar $ |
| Projeksiyon CAGR (2024-2030) | %8-10 |
| Ana Büyüme Sürücüleri | Temiz etiket trendleri, şeker azaltma düzenlemeleri, diyabet farkındalığı |
| Lider Üreticiler | Çin (Tianjin, Yunnan), Paraguay, Brezilya, ABD |
| Ana Uygulamalarda Büyüme | Gazlı içecekler, aromalı sular, süt ürünleri, sofra tatlandırıcıları |
| Yeni Trendler | Reb M (şeker benzeri tat), stevia + alluloz karışımları, şeffaf etiketleme |
16. ÖZET
Stevia Ekstraktı (Steviol Glikozitler, E960, CAS 57817-89-7, 58543-16-1) , Stevia rebaudiana Bertoni bitkisinin yapraklarından elde edilen doğal, sıfır kalorili, yüksek yoğunluklu bir tatlandırıcıdır. Şekerden 200-450 kat daha tatlıdır ve ısıya dayanıklı, pH'a dayanıklı ve diyabet dostudur.
Tipe Göre Temel Özellikler:
| Tip | Tatlılık | Tat Kalitesi | Birincil Kullanım |
|---|---|---|---|
| Steviosid | 200-300 kat | Acı, meyan kökü aftertaste | Endüstriyel karışımlar, hayvan yemi |
| Rebaudiosid A (Reb A) | 250-450 kat | Temiz, hafif acılık | İçecekler, süt ürünleri, sofra – en yaygın |
| Rebaudiosid M (Reb M) | 250-350 kat | Mükemmel, şekere en yakın | Premium içecekler, yüksek kaliteli gıdalar |
Başlıca Kullanım Alanları:
| Sektör | Uygulamalar |
|---|---|
| Gıda ve İçecek | Gazlı içecekler, süt ürünleri, fırıncılık, şekerleme, sofra tatlandırıcıları |
| İlaç | Diyabet dostu formülasyonlar, tat maskeleme, sıvı ilaçlar |
| Kozmetik | Dudak balmları, ağız bakım ürünleri |
| Hayvan Yemi | Lezzet artırıcı |
Temel Faydalar:
-
Sıfır kalori
-
Kan şekerini etkilemez (diyabet dostu)
-
Diş dostu (non-karyojenik)
-
Isıya ve pH'a dayanıklı (pişirme, pastörizasyon, asidik içecekler)
-
FDA, EFSA, JECFA onaylı
17. ÖNEMLİ UYARILAR
-
Tüm Stevialar Aynı Değildir: Tat kalitesi steviosid, Reb A ve Reb M arasında önemli ölçüde değişir. Reb A endüstri standardıdır; Reb M şeker benzeri tat için premiumdur.
-
Acılık/Aftertaste: Steviosid belirgin bir meyan kökü benzeri aftertaste'e sahiptir. Reb A minimum acılığa sahiptir. Reb M'de neredeyse hiç acılık yoktur. Eritritol veya diğer tatlandırıcılarla karıştırma, tadı daha da iyileştirebilir.
-
ADI (Kabul Edilebilir Günlük Alım): 4 mg/kg vücut ağırlığı (steviol eşdeğeri olarak). Bu, Reb A'nın yaklaşık 10-12 mg/kg'ına eşdeğerdir. 70 kg bir kişi için: günde ~700-840 mg.
-
Dozaj Eşdeğerleri: Yüksek tatlılık yoğunluğu nedeniyle, stevia tipik olarak formülasyon ağırlığının %0.01-0.5'i oranında kullanılır (istenen tatlılığa ve uygulamaya bağlı).
-
Isı Kararlılığı: Stevia 200°C'ye kadar kararlıdır, bu da onu pişirme, pastörizasyon (72°C/15 sn), UHT (135-140°C) ve retort işleme (121°C) için uygun kılar. Bununla birlikte, uzun süreli yüksek ısıya maruz kalma zamanla hafif bozulmaya neden olabilir.
-
Şeker İkamesi: Stevia tatlılık sağlar, ancak şeker gibi hacim, doku, esmerleşme veya donma noktası düşürme sağlamaz. Fırınlama uygulamaları için, stevia ile birlikte tipik olarak hacim artırıcı maddeler (eritritol, alluloz, maltodekstrin) kullanılır.
-
Mevzuat Onayı: Stevia 100'den fazla ülkede onaylıdır. Bununla birlikte, maksimum kullanım seviyeleri ülkeye ve uygulamaya göre değişebilir. Yerel düzenlemeleri her zaman doğrulayın.
-
Temiz Etiket: Stevia birçok pazarda "doğal tatlandırıcı" olarak sınıflandırılır (bitki yapraklarından elde edilir), bu da onu temiz etiketli ürünler için çekici kılar.
-
Maliyet Değerlendirmesi: Reb M, daha düşük doğal bolluk ve daha karmaşık saflaştırma nedeniyle Reb A'dan önemli ölçüde daha pahalıdır. Reb A, en uygun maliyetli yüksek kaliteli seçenek olmaya devam etmektedir.
-
Karıştırma Stratejisi: Azaltılmış şekerli ürünlerde optimal tat için, stevia'yı hacim artırıcı maddeler (eritritol, alluloz) ve diğer tatlandırıcılarla (monk fruit, sukraloz) birleştirerek tat, ağız hissi ve işleme özelliklerini dengeleyin.
Önemli Beyan: Bu Teknik Veri Sayfası (TDS) yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Tam güvenlik, kullanım, depolama ve mevzuat uyumluluğu bilgileri için her zaman üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS) ve ürün spesifikasyonlarına başvurun.
