İş inovasyonunu en üst düzeye çıkararak iş potansiyelinizi ortaya çıkarıyoruz.
Eposta GönderAyçiçek Yağı, Sunflower Oil, Sunflower Oil, Sunflower Seed Oil, Gina Glyceride, Helianthus Annuus Oil, 8001-21-6
AYÇİÇEK YAĞI
Sunflower Oil / Ayçiçek Tohumu Yağı
CAS Numarası: 8001-21-6
EC Numarası: 232-273-9
1. KİMLİK BİLGİLERİ
| Özellik | Bilgi |
|---|---|
| Ürün Adı | Ayçiçek Yağı (Rafine) |
| Bitkisel Kaynak | Helianthus annuus (Ayçiçeği bitkisi tohumları) |
| CAS Numarası | 8001-21-6 |
| EINECS Numarası | 232-273-9 |
| Moleküler Formül | Uygulanamaz (trigliserit karışımı) |
| Görünüm | Açık sarı ila açık kehribar rengi berrak sıvı |
| Koku | Neredeyse kokusuz; çok hafif karakteristik yağlı/fındıksı aroma |
| Tat | Hafif, yumuşak tat |
2. AYÇİÇEK YAĞI TİPLERİ VE SINIFLARI
| Sınıf | Açıklama | Temel Özellikler | Uygulamalar |
|---|---|---|---|
| Ham Ayçiçek Yağı | Pres/ekstraksiyondan rafine edilmemiş | Koyu renk, güçlü koku, yüksek serbest yağ asidi | İleri rafinasyon, endüstriyel |
| Rafine Ayçiçek Yağı (Standart) | Tam rafine (degummed, nötralize, ağartılmış, deodorize) | Açık sarı, nötr tat, çok yönlü | Genel pişirme, kızartma, fırınlama |
| Yüksek Oleik Ayçiçek Yağı (HOSO) | Yüksek oleik asit içeriği (%75-90) | Çok yüksek ısı kararlılığı, uzun kızartma ömrü | Derin kızartma, endüstriyel kızartma |
| Orta Oleik Ayçiçek Yağı (NuSun) | Orta oleik asit içeriği (%55-75) | Dengeli profil, iyi kararlılık | Ticari kızartma, paketli gıdalar |
| Standart (Linoleik) Ayçiçek Yağı | Yüksek linoleik asit içeriği (%48-74) | Standart profil, soğuk uygulamalar için iyi | Salata sosları, margarin |
| Soğuk Pres Ayçiçek Yağı | Isısız mekanik presleme | Açık sarı, doğal lezzeti korur | Premium gıda, kozmetik |
| Organik Ayçiçek Yağı | USDA/AB organik sertifikalı | GDO'suz, sentetik pestisit yok | Sağlıklı gıda, doğal kozmetik |
| Kışlaştırılmış Ayçiçek Yağı | Soğuk filtrelenmiş | Buzdolabı sıcaklıklarında berrak kalır | Salata sosları, berrak ürünler |
3. FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLER
| Özellik | Standart Ayçiçek Yağı | Yüksek Oleik Ayçiçek Yağı |
|---|---|---|
| Fiziksel Hali (20°C) | Sıvı | Sıvı |
| Görünüm | Açık sarı, berrak | Açık sarı, berrak |
| Yoğunluk (20°C) | 0.918 – 0.923 g/mL | 0.914 – 0.920 g/mL |
| Kırılma İndisi (20°C) | 1.472 – 1.476 | 1.467 – 1.471 |
| Erime Noktası | -18°C ila -16°C | -15°C ila -10°C |
| Dumanlanma Noktası (Rafine) | 210-227°C (410-440°F) | 230-240°C (446-464°F) |
| Parlama Noktası | >110°C (>230°F) | >110°C (>230°F) |
| Ateş Noktası | >330°C (>626°F) | >340°C (>644°F) |
| İyot Değeri | 118 – 141 | 78 – 90 |
| Sabunlaşma Değeri | 188 – 194 | 185 – 192 |
| Asit Değeri (Rafine) | ≤ 0.2 mg KOH/g | ≤ 0.2 mg KOH/g |
| Peroksit Değeri | ≤ 10 mEq/kg | ≤ 10 mEq/kg |
| Sabunlaşmayan Madde | ≤ %1.5 | ≤ %1.5 |
| Su ve Uçucular | ≤ %0.1 | ≤ %0.1 |
4. TİPİK YAĞ ASİDİ KOMPOZİSYONU
| Yağ Asidi | Yaygın İsim | Standart Ayçiçek Yağı (%) | Yüksek Oleik Ayçiçek Yağı (%) | Orta Oleik (NuSun) (%) |
|---|---|---|---|---|
| C16:0 | Palmitik asit | 5.0 – 7.6 | 3.0 – 6.0 | 4.0 – 6.0 |
| C18:0 | Stearik asit | 2.5 – 6.0 | 2.0 – 5.0 | 3.0 – 5.0 |
| C18:1 | Oleik asit (Omega-9) | 14 – 40 | 75 – 90 | 55 – 75 |
| C18:2 | Linoleik asit (Omega-6) | 48 – 74 | 2 – 17 | 15 – 35 |
| C18:3 | α-Linolenik asit (Omega-3) | < 0.3 | < 0.3 | < 0.3 |
| C20:0 | Araşidik asit | 0.2 – 0.5 | 0.2 – 0.5 | 0.2 – 0.5 |
| C22:0 | Behenik asit | 0.5 – 1.0 | 0.5 – 1.0 | 0.5 – 1.0 |
| C24:0 | Lignoserik asit | < 0.5 | < 0.5 | < 0.5 |
Tipe Göre Temel Özellikler:
| Tip | Oleik Asit | Linoleik Asit | Isı Kararlılığı | En İyi Kullanım |
|---|---|---|---|---|
| Yüksek Oleik | %75-90 | %2-17 | Mükemmel | Derin kızartma, yüksek ısıda pişirme |
| Orta Oleik (NuSun) | %55-75 | %15-35 | İyi | Ticari kızartma, paketli gıdalar |
| Standart (Linoleik) | %14-40 | %48-74 | Orta | Salata sosları, hafif soteleme |
5. VİTAMİN VE BESİNSEL İÇERİK
| Besin | Miktar (100g başına) | Günlük Değerin %'si |
|---|---|---|
| E Vitamini (Tokoferoller) | 40 – 60 mg | %270-400 |
| K Vitamini | 5 – 10 µg | %6-12 |
| Toplam Yağ | 100 g | – |
| – Doymuş Yağ | 10-12 g | – |
| – Tekli Doymamış Yağ | 20-80 g (tipine göre değişir) | – |
| – Çoklu Doymamış Yağ | 10-70 g (tipine göre değişir) | – |
| – Trans Yağ | 0 g | – |
| Kolesterol | 0 mg | – |
| Kalori | 884 kcal | – |
Not: Ayçiçek yağı, E vitamininin (tokoferoller) en zengin doğal kaynaklarından biridir. Yüksek E vitamini içeriği, doğal antioksidan görevi görerek depolama kararlılığını artırır.
6. ÜRETİM PROSESİ
| Aşama | Açıklama |
|---|---|
| 1. Tohum Temizleme | Ayçiçek tohumları yabancı maddelerden (taş, toz, kabuk) temizlenir |
| 2. Kabuk Soyma (Opsiyonel) | Dış kabuğu çıkarmak için tohumlar kabuktan ayrılır (yağ içeriğine bağlı) |
| 3. Şartlandırma | Tohumlar yağ ekstraksiyonunu optimize etmek için 60-80°C'ye ısıtılır |
| 4. Pul Pul Etme | Tohumlar yağ hücrelerini parçalamak için ince pullar halinde ezilir |
| 5. Pişirme | Pullar 90-120°C'de pişirilir |
| 6. Presleme (Mekanik) | Yağ, vidalı pres (ekspeller) ile sıkılır – yağın ~%70-75'i elde edilir |
| 7. Çözücü Ekstraksiyonu | Kalan yağ, pres kekinden hekzan kullanılarak ekstrakte edilir – ek %10-15 verim |
| 8. Ham Yağ | Ham ayçiçek yağı elde edilir |
| 9. Rafinasyon (RBD Prosesi) | Zamk Giderme: Fosfolipitlerin (zamkların) su/asit ile uzaklaştırılması; Nötralizasyon: Serbest yağ asitlerinin kostik soda ile uzaklaştırılması; Ağartma: Pigmentlerin (klorofil, karotenoidler) ağartma toprağı ile uzaklaştırılması; Deodorizasyon: Kokuları ve serbest yağ asitlerini uzaklaştırmak için vakum altında buhar distilasyonu (180-260°C) |
| 10. Kışlaştırma (Opsiyonel) | Yağ 4-10°C'ye soğutulur ve yüksek erime noktalı mumları ve trigliseritleri çıkarmak için filtrelenir – düşük sıcaklıklarda berraklık sağlar |
| 11. Bitmiş Yağ | Rafine, Ağartılmış, Deodorize (RBD) Ayçiçek Yağı paketlenir |
Verim: 1 kg ayçiçek tohumundan yaklaşık 350-450 gram yağ elde edilir (tohum kalitesi ve ekstraksiyon yöntemine bağlı).
Soğuk Pres Üretimi (Alternatif):
-
50°C'nin altındaki sıcaklıklarda mekanik presleme
-
Çözücü veya kimyasal rafinasyon yok
-
Doğal lezzeti, rengi ve besinleri korur
-
Daha düşük verim, premium ürün
7. KULLANIM ALANLARI
7.1. Gıda Endüstrisi (Birincil Kullanım – >%80)
| Uygulama | Fonksiyon | Tercih Edilen Tip |
|---|---|---|
| Yemeklik Yağ | Çok amaçlı pişirme, soteleme | Standart veya Yüksek Oleik |
| Derin Kızartma | Yüksek ısı kararlılığı, uzun kızartma ömrü | Yüksek Oleik |
| Salata Sosları ve Mayonez | Nötr tat, iyi emülsiyon kararlılığı | Standart (kışlaştırılmış) |
| Margarin ve Katı Yağ | Sürülebilir ürünler için baz yağ | Hidrojene veya karışım |
| Fırıncılık Ürünleri | Nem ve doku sağlar | Standart |
| Atıştırmalık Gıdalar | Cips, krakerler için sprey yağ | Yüksek Oleik |
| Soslar ve Marinatlar | Tatlar için taşıyıcı yağ | Standart |
7.2. Endüstriyel Uygulamalar
| Uygulama | Fonksiyon | Yağ Tipi |
|---|---|---|
| Biyodizel Üretimi | Metil esterler için hammadde | Ham veya atık yağ |
| Boya ve Kaplamalar | Kuruyan yağ bileşeni (yarı kuruyan) | Standart (yüksek linoleik) |
| Sabun Üretimi | Sabunlaştırma | Teknik sınıf |
| Yağlayıcılar | Biyo-bazlı yağlayıcılar | Yüksek oleik |
| Matbaa Mürekkepleri | Mürekkep taşıyıcısı | Standart |
| Plastikleştiriciler | Epoksitlenmiş ayçiçek yağı | Yüksek oleik |
| Kozmetik | Taşıyıcı yağ, yumuşatıcı | Rafine veya soğuk pres |
7.3. İlaç Endüstrisi
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Eksipiyan | Yağda çözünen ilaçlar için taşıyıcı yağ |
| Vitamin Taşıyıcı | E, D, A vitaminleri formülasyonları için |
| Topikal Preparatlar | Merhemler ve kremler için baz |
| Yumuşak Jel Kapsüller | Softjeller için dolgu maddesi |
7.4. Kozmetik ve Kişisel Bakım
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Cilt Bakımı | Yumuşatıcı, nemlendirici, komedojenik değil |
| Saç Bakımı | Kondüsyoner, parlaklık artırıcı |
| Dudak Balmları ve Rujlar | Baz yağ, doku iyileştirici |
| Masaj Yağları | Taşıyıcı yağ |
| Sabun Bazı | Doğal sabunlar için |
8. YÜKSEK OLEİK AYÇİÇEK YAĞININ AVANTAJLARI
| Avantaj | Açıklama |
|---|---|
| Yüksek Isı Kararlılığı | Dumanlanma noktası 230-240°C – derin kızartma için mükemmel |
| Uzun Kızartma Ömrü | Polimerizasyon ve oksidasyona direnç gösterir – daha uzun yağ değişim aralığı |
| Düşük Linoleik Asit | Oksijen ile düşük reaktivite – daha az acılaşma |
| Trans Yağ Yok | Doğal olarak trans yağ içermez (kısmi hidrojenasyon yapılmadıkça) |
| Nötr Lezzet | Kızartılmış gıdalara lezzet transfer etmez |
| İyi Raf Ömrü | Uygun depolamada 12-24 ay |
9. BESİNSEL VE SAĞLIK BİLGİLERİ
Sağlık Faydaları
| Fayda | Mekanizma |
|---|---|
| Kalp Sağlığı | Doymamış yağ oranı yüksek; LDL kolesterolü düşürmeye yardımcı olabilir |
| E Vitamini Zengini | Güçlü antioksidan – hücreleri oksidatif hasardan korur |
| Cilt Sağlığı | Yumuşatıcı özellikler; E vitamini cilt bariyerini destekler |
| Kolesterolsüz | Doğal olarak kolesterol içermez |
| Düşük Doymuş Yağ | Sadece %10-12 doymuş yağ – palm ve hindistan cevizi yağından daha düşük |
Sağlık Hususları
| Husus | Bilgi |
|---|---|
| Omega-6 İçeriği | Standart ayçiçek yağı Omega-6 (%48-74) açısından yüksektir – aşırı alım inflamasyonu artırabilir. Yüksek oleik çeşit daha düşük Omega-6 içerir. |
| Omega-3 Eksikliği | Omega-3 (α-linolenik asit) çok düşüktür – Omega-3 kaynakları (keten tohumu, balık yağı) ile dengelenmelidir. |
| Trans Yağlar | Rafine ayçiçek yağı trans yağ içermez. Kısmi hidrojene versiyonlar trans yağ içerebilir. |
| Kalori Yoğunluğu | 884 kcal/100g – kilo yönetimi için ölçülü kullanın. |
10. DEPOLAMA VE KULLANIM
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Depolama Koşulları | Serin, kuru, karanlık yer; 10-25°C önerilir |
| Korunması Gerekenler | Işık, ısı, oksijen, nem |
| Kap Gereksinimleri | Sıkıca kapatılmış, gıda sınıfı kaplar (paslanmaz çelik, HDPE, PET, cam, astarlı variller) |
| Raf Ömrü (RBD Yağ) | 12-24 ay (ilave antioksidanlarla) |
| Raf Ömrü (Yüksek Oleik) | 18-24 ay (daha kararlı) |
| Oksidasyon Önleme | Azot gazı altında saklayın; antioksidanlar eklenir (tokoferoller, TBHQ, sitrik asit) |
| Ambalaj Seçenekleri | 1 L – 5 L PET şişeler (perakende), 20 L bidon, 200 L varil, 1000 kg IBC, flexibag, dökme tanker |
Tipe Göre Depolama Kararlılığı:
| Tip | Oksidatif Kararlılık (Rancimat @ 110°C) |
|---|---|
| Yüksek Oleik | 20-25 saat |
| Orta Oleik (NuSun) | 10-15 saat |
| Standart (Linoleik) | 5-8 saat |
11. GÜVENLİK VE MEVZUAT BİLGİLERİ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| FDA Durumu (ABD) | GRAS – 21 CFR 184.1472 |
| AB Durumu | Onaylı gıda bileşeni |
| Türkiye Durumu | Türk Gıda Kodeksi (TGK) Yenilebilir Yağlar Yönetmeliği'ne uygundur |
| Alerjen Durumu | Önemli alerjen değildir; rafine yağ tespit edilebilir protein içermez |
| GDO Durumu | GDO'suz çeşitler mevcuttur; konvansiyonel GDO içerebilir (nadir) |
| TSCA | Listelenmiştir |
| HS Kodu (Ham) | 1512110000 |
| HS Kodu (Rafine) | 1512199000 |
| HS Kodu (Yüksek Oleik) | 1512199010 |
12. DİĞER BİTKİSEL YAĞLARLA KARŞILAŞTIRMA (100g başına)
| Yağ Tipi | Doymuş Yağ | Tekli Doymamış (Oleik) | Çoklu Doymamış (Linoleik) | Omega-3 (ALA) | Dumanlanma Noktası |
|---|---|---|---|---|---|
| Ayçiçek (Standart) | %10-12 | %14-40 | %48-74 | <%0.3 | 210-227°C |
| Ayçiçek (Yüksek Oleik) | %9-11 | %75-90 | %2-17 | <%0.3 | 230-240°C |
| Zeytinyağı | %14-15 | %71-80 | %5-10 | %0.8 | 190-210°C |
| Kanola Yağı | %7 | %55-70 | %15-30 | %7-12 | 200-230°C |
| Soya Yağı | %15 | %17-30 | %48-58 | %5-11 | 230-238°C |
| Palm Yağı | %49 | %37-40 | %9-11 | <%0.3 | 230-240°C |
| Hindistan Cevizi Yağı | %87 | %6-8 | %1-2 | %0 | 175-200°C |
13. ÜRETİM İSTATİSTİKLERİ
| Parametre | Veri |
|---|---|
| Küresel Üretim (2023) | ~20-22 milyon metrik ton |
| En Büyük Üreticiler | Ukrayna, Rusya, Arjantin, Türkiye, AB (Romanya, Bulgaristan, Macaristan) |
| Dünya Sıralaması | En çok üretilen 4. bitkisel yağ (palm, soya, kanoladan sonra) |
| Türkiye Üretimi | Önemli üretici; Trakya, Marmara, Ege, İç Anadolu bölgeleri |
| Hektar Başına Verim | ~1.5 – 2.5 ton tohum (0.5-1.0 ton yağ) |
14. YAN ÜRÜNLER VE TÜREVLER
| Yan Ürün | Kaynak | Uygulamalar |
|---|---|---|
| Ayçiçek Küspesi | Yağ ekstraksiyonundan sonra pres keki | Hayvan yemi (yüksek protein, %25-35) |
| Ayçiçek Lesitini | Zamk giderme prosesi | Gıda, kozmetikte emülgatör |
| Ayçiçek Yağı Yağ Asitleri | Rafinasyon yan ürünü | Sabun, deterjan, sürfaktanlar |
| Distile Yağ Asitleri | Deodorizer distilatı | Endüstriyel uygulamalar |
| Zamklar (Fosfolipitler) | Zamk giderme | Lesitin üretimi |
| Mumlar | Kışlaştırma prosesi | Kozmetik, kaplamalar |
15. DİĞER İSİMLER VE EŞ ANLAMLILAR
| İsim | Açıklama |
|---|---|
| Sunflower Oil | Standart İngilizce isim |
| Ayçiçek Yağı | Türkçe isim |
| Ayçiçek Tohumu Yağı | Tam isim |
| Rafine Ayçiçek Yağı | Proses bazlı isim |
| Yüksek Oleik Ayçiçek Yağı (HOSO) | Yüksek kararlılık çeşidi |
| Orta Oleik Ayçiçek Yağı (NuSun) | Orta kararlılık çeşidi |
| Helianthus annuus Seed Oil | Kozmetik için INCI adı |
Veritabanı Tanımlayıcıları:
-
CAS: 8001-21-6
-
EC: 232-273-9
-
MDL: MFCD00132473
-
INCI: Helianthus Annuus (Sunflower) Seed Oil
16. ÖZET
Ayçiçek Yağı (CAS 8001-21-6) , ayçiçeği bitkisinin (Helianthus annuus) tohumlarından elde edilen bir bitkisel yağdır. Dünyada en çok üretilen dört bitkisel yağdan biridir ve açık rengi, hafif tadı ve çok yönlülüğü ile değerlidir.
Tipe Göre Temel Özellikler:
| Tip | Temel Özellik | En İyi Kullanım |
|---|---|---|
| Standart (Linoleik) | Yüksek linoleik asit (%48-74), E vitamini zengini | Genel pişirme, salata sosları |
| Yüksek Oleik (HOSO) | Yüksek oleik asit (%75-90), mükemmel ısı kararlılığı | Derin kızartma, endüstriyel kızartma |
| Orta Oleik (NuSun) | Dengeli profil (%55-75 oleik) | Ticari kızartma, paketli gıdalar |
Başlıca Kullanım Alanları:
| Sektör | Uygulamalar |
|---|---|
| Gıda Endüstrisi | Yemeklik yağ, kızartma yağı, salata sosları, margarin, fırıncılık |
| Endüstriyel | Biyodizel, boyalar, sabunlar, yağlayıcılar, matbaa mürekkepleri |
| İlaç Endüstrisi | Eksipiyan, vitamin taşıyıcı, softjel dolgusu |
| Kozmetik | Yumuşatıcı, taşıyıcı yağ, cilt/saç bakımı |
17. ÖNEMLİ UYARILAR
-
Yüksek Oleik vs Standart: Yağ asidi kompozisyonu tipler arasında önemli ölçüde değişir. Yüksek oleik ayçiçek yağı (%75-90 oleik asit), standart ayçiçek yağına (%14-40 oleik asit) kıyasla çok daha yüksek ısı kararlılığına ve daha uzun kızartma ömrüne sahiptir. Uygulamanız için her zaman gerekli tipi belirtin.
-
E Vitamini Kaynağı: Ayçiçek yağı, E vitamininin (tokoferoller) en zengin doğal kaynaklarından biridir – 100g'da 40-60 mg. Bu doğal antioksidan oksidatif kararlılığı artırır.
-
Soğuk Pres vs Rafine: Soğuk pres ayçiçek yağı daha fazla doğal lezzet, renk ve besin maddesi tutar ancak daha kısa raf ömrüne ve daha düşük dumanlanma noktasına sahiptir. Rafine yağ daha kararlıdır ve yüksek ısıda pişirme için uygundur.
-
Kışlaştırma: Buzdolabı sıcaklıklarında berraklık gerektiren uygulamalar için (örneğin salata sosları), kışlaştırılmış ayçiçek yağı kullanın. Kışlaştırılmamış yağ, mum kristalleşmesi nedeniyle düşük sıcaklıklarda bulanıklaşabilir.
-
Omega-6 İçeriği: Standart ayçiçek yağı Omega-6 linoleik asit (%48-74) açısından çok yüksektir ve Omega-3 açısından çok düşüktür. Sağlık bilincine sahip uygulamalar için, daha düşük Omega-6'ya sahip yüksek oleik çeşitleri düşünün.
-
GDO Durumu: Ayçiçek yağı genellikle GDO'suzdur, çünkü ticari olarak yetiştirilen genetiği değiştirilmiş ayçiçeği çeşidi yoktur. Ancak, gerekiyorsa GDO'suz sertifikası için tedarikçi ile doğrulayın.
-
Alerjen Bilgisi: Rafine ayçiçek yağı yüksek oranda rafine edilmiştir ve tespit edilebilir protein içermez. Tohum alerjisi olan bireyler için genel olarak güvenli kabul edilir, ancak soğuk pres yağlar için dikkatli olunması önerilir.
-
Depolama: Yüksek çoklu doymamış yağ içeriği nedeniyle (özellikle standart çeşit), ışıktan, ısıdan ve oksijenden koruyun. Yüksek oleik çeşit önemli ölçüde daha iyi oksidatif kararlılığa sahiptir.
-
Biyodizel Kullanımı: 2007 yılında, AB ayçiçek yağı üretiminin yaklaşık %10'u ekolojik yakıt (biyodizel) olarak kullanılmıştır. Bu uygulama büyümeye devam etmektedir.
Önemli Beyan: Bu Teknik Veri Sayfası (TDS) yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Tam güvenlik, kullanım, depolama ve mevzuat uyumluluğu bilgileri için her zaman üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS) başvurun.
