Hyaluronik Asit, Hyaluronic Acid, Hyaluronan, Uronic Acid, HA, 9004-61-9

Hyaluronik Asit, Hyaluronic Acid, Hyaluronan, Uronic Acid, HA, 9004-61-9

Hyaluronik Asit 

1. Ürün Kimliği

2. Eş Anlamlılar ve Tanımlayıcılar

Hyaluronik asit, farklı endüstrilerde ve uygulamalarda çeşitli isimlerle bilinir:

• Yaygın İsimler: HA, Hyaluronan, Hyalüronik asit, Üronik asit, Glass sugar carbon asit

• Tuz Formu İsimleri: Hyaluronic Acid Sodium, HYALURONIC ACID NA-SALT, Sodyum hyaluronat

• Kaynak Bazlı İsimler: HYALURONIC ACID HUMAN SODIUM SALT, HYALURONIC ACID, SODIUM SALT, STREPTOCOCCUS SPECIES

• Kimyasal Tanımlayıcılar:

  • [BETA-SODIUM-GLUCONATE-(1,3)-BETA-N-ACETYL-D-GLUCOSAMINE-1,4-]N

  • sodium (2S,3S,4R,5R,6R)-3-((2S,3R,5S,6R)-3-acetamido-5-hydroxy-6-(hydroxymethyl)tetrahydro-2H-pyran-2-yloxy)-4,5,6-trihydroxytetrahydro-2H-pyran-2-carboxylate

• InChI: InChI=1/C28H44N2O23/c1-5(33)29-9-18(11(35)7(3-31)47-25(9)46)49-28-17(41)15(39)20(22(53-28)24(44)45)51-26-10(30-6(2)34)19(12(36)8(4-32)48-26)50-27-16(40)13(37)14(38)21(52-27)23(42)43/h7-22,25-28,31-32,35-41,46H,3-4H2,1-2H3,(H,29,33)(H,30,34)(H,42,43)(H,44,45)/t7-,8-,9-,10-,11-,12-,13+,14?,15-,16-,17-,18-,19?,20+,21+,22?,25?,26+,27+,28-/m1/s1

• InChI Anahtarı: InChIKey bilgisi sağlanmamıştır.

3. Fizikokimyasal Özellikler

4. Yapısal Özellikler

Hyaluronik asit, bir asit mükopolisakkarittir (glikozaminoglikandır). Diğer mükopolisakkaritlerden farklı olarak kükürt içermez.

• Temel Yapı: D-glukuronik asit ve N-asetilglukozamin disakkarit birimlerinden oluşan yüksek moleküler ağırlıklı bir polimerdir.

• Bağlantı: Disakkarit birimleri (1 → 3)-2-asetilamino-2-deoksi-β-D-glikoz-(1 → 4)-O-β-D-glukuronik asit şeklinde tekrarlanır.

• Moleküler Ağırlık: 100.000 ila 10 milyon Dalton arasında değişir (3 × 10⁵ ~ 4 × 10⁶).

• Hidroliz: Hidrolize edildiğinde bir heksozamin (glukozamin gibi) ve bir üronik asit (glukuronik asit gibi) üretir.

• Özgül Çevirme (Spesifik Rotasyon): Sulu çözeltisinin özgül çevirme değeri -70° ila -80° arasındadır.

5. Viskozite ve Stabilite

Hyaluronik asidin en belirgin özelliği yüksek viskozitesidir. Çözeltinin viskozitesi aşağıdaki durumlarda geri dönüşümsüz olarak azalabilir:

1. pH Değeri: pH'ın 7'nin altına düşmesi veya üstüne çıkması.

2. Enzimler: Hyaluronidaz enziminin varlığı.

3. İndirgeyici Maddeler: Sistein, pirogallik asit, askorbik asit (C vitamini) veya ağır metal iyonlarının varlığı.

4. Işınlama: Ultraviyole (UV) ışınları, elektron demeti radyasyonu.

6. Doğal Kaynakları ve Bulunma

Hyaluronik asit doğada yaygın olarak hayvan dokularında bulunur:

• Bağ dokusu

• Göbek kordonu (Umbilical cord)

• Deri (insan derisinin dermis tabakasında bol miktarda)

• İnsan serumu

• Horoz ibiği (Cockscomb - en zengin kaynaklardan biri)

• Eklem sıvısı (Synovial sıvı)

• Beyin

• Kıkırdak

• Gözün camsı cismi (Vitreous humor)

• İnsan idrarı

• Tavuk embriyosu

• Atardamar ve toplardamar duvarları

Dokularda genellikle proteinlerle birleşik halde ve diğer mükopolisakkaritlerle birlikte bulunur.

• Camsı cisim ve eklem sıvısında: Çözünmüş formda.

• Horoz ibiği ve göbek kordonunda: Jel formunda.

7. Üretim Yöntemleri

Hyaluronik asit üç ana yöntemle üretilir:

1. Hayvansal Dokudan Ekstraksiyon (Geleneksel Yöntem):

• Hammadde: Horoz ibiği, sığır gözü camsı sıvısı, insan göbek kordonu.

• İşlem: Dokular aseton veya etanol ile yağdan arındırılır ve dehidrate edilir. Distile su ile ekstraksiyon yapılır. Sodyum klorür ve kloroform ile muamele edilir. Tripsin gibi enzimler eklenerek saflaştırılır. İyon değiştiriciler kullanılarak yüksek saflıkta ürün elde edilir.

• Avantaj/Deza avantaj: Verim çok düşüktür (~%1). Karmaşık ve pahalı bir işlemdir, bu nedenle maliyeti yüksektir.

2. Mikrobiyal Fermantasyon (En Yaygın Modern Yöntem):

• Mikroorganizma: Streptococcus zooepidemicus gibi özel seçilmiş streptokok veya laktokok türleri.

• İşlem: Karbon kaynağı olarak glikoz içeren bir besiyerinde 48 saat fermentasyon yapılır. Fermentasyon sonrası miseller ve safsızlıklar filtrasyonla uzaklaştırılır. Alkol çöktürmesi gibi basit işlemlerle yüksek saflıkta ürün elde edilir.

• Avantaj: Maliyeti düşüktür. İstenen moleküler ağırlıkta ürün tasarlanabilir.

3. Kimyasal Sentez:

• İşlem: Doğal enzim polimerizasyonu kullanılır. Polisakkarit polimer sentezi ile hyaluronik asit türevleri üretilir, ardından enzimatik işlemlerle hyaluronik asit sentezlenir.

• Avantaj/Dezavantaj: Maliyeti önemli ölçüde düşürebilir ancak yapısal saflık sorunları olabilir.

8. Fizyolojik Fonksiyonları ve Sağlığa Faydaları

Hyaluronik asit, vücutta benzersiz moleküler yapısı ve fizikokimyasal özellikleri sayesinde birçok önemli fizyolojik işleve sahiptir:

1. Eklem Sağlığı:

• Eklem sıvısının önemli bir bileşenidir.

• Eklemleri kayganlaştırır (lubrikant) ve hareket sırasında oluşan sürtünmeyi azaltır.

• Şok emici görevi görerek eklemleri darbelere karşı korur.

• Osteoartrit tedavisinde eklem içi enjeksiyon olarak kullanılır.

2. Cilt Sağlığı ve Yaşlanma Karşıtı Etki:

• Cildin dermis tabakasında bol miktarda bulunur ve cildin nem dengesini sağlar.

• Doğal Nemlendirici Faktör (NMF) olarak kabul edilir. Kendi ağırlığının 500 katına kadar su tutabilir. %2'lik saf hyaluronik asit çözeltisi, suyun %98'ini tutar.

• Cilt elastikiyetini korur, kırışıklıkların oluşumunu geciktirir ve cildin pürüzsüz, yumuşak ve esnek kalmasını sağlar.

• Yaşla birlikte ciltteki hyaluronik asit miktarı azalır:

  • 20 yaşında: %100 (referans)

  • 30 yaşında: %65

  • 50 yaşında: %45

  • 60 yaşında: %25

• UV ışınları ciltteki hyaluronik asidi parçalar.

3. Doku Onarımı ve Yara İyileşmesi:

• Hücre çoğalması ve göçü için uygun bir ortam sağlar.

• Yara iyileşmesini hızlandırır, doku rejenerasyonunu destekler.

• Yanık, donma ve yara tedavisinde kullanılır.

4. Göz Sağlığı:

• Gözün camsı cisminde (vitreus) bulunur ve göz şeklinin korunmasına yardımcı olur.

• Katarakt cerrahisi gibi göz operasyonlarında "visko-cerrahi" ajan olarak kullanılır. Ön kamarada kalarak cerrahi alanın net kalmasını sağlar ve dokuları korur.

5. Hücresel İşlevler:

• Kan damarı duvarının geçirgenliğini düzenler.

• Protein, su ve elektrolitlerin (Ca²⁺, Mg²⁺, K⁺, Na⁺) difüzyonunu ve hareketini düzenler.

• Hücre yüzeyinde ve çevresinde iyon hareketlerini düzenler.

• Bağışıklık hücreleri (makrofajlar, lenfositler) üzerinde etkilidir.

6. Karaciğer ve Teşhis:

• Hyaluronik asit, karaciğerde parçalanır. Karaciğer fibrozisinde (skar dokusu oluşumu) HA sentezi artar ve sirozda karaciğer fonksiyonu azaldığı için kanda HA seviyesi yükselir. Bu nedenle kan HA seviyesi, karaciğer fibrozisi ve sirozu teşhisinde hassas ve spesifik bir biyobelirteç olarak kullanılır.

9. Kullanım Alanları

Kozmetik ve Kişisel Bakım (En Yaygın Kullanım):

• Nemlendirici: Kremler, losyonlar, maskeler, serumlar ve güneş kremlerinde ideal bir doğal nemlendirici faktör olarak kullanılır. Cilt beslenmesini iyileştirir, cildi pürüzsüz ve yumuşak yapar.

• Yaşlanma Karşıtı Ürünler: Kırışıklık önleyici krem ve serumlarda.

• Saç ve Vücut Ürünleri: Şampuan, saç kremi ve vücut losyonlarında.

Medikal ve Farmasötik Uygulamalar:

• Oftalmoloji (Göz Hastalıkları):

  • Katarakt cerrahisinde (fakoemülsifikasyon) ön kamarayı korumak ve cerrahi görüşü netleştirmek için.

  • Kornea nakli ve retina dekolmanı cerrahisinde.

  • Kuru göz tedavisinde suni gözyaşı damlalarında.

• Ortopedi ve Romatoloji:

  • Osteoartrit tedavisinde eklem içi visko-takviye (viscosupplementation) enjeksiyonları (örneğin, diz eklemine hyaluronik asit enjeksiyonu).

• Cerrahi:

  • Yapışıklıkları önlemek için cerrahi bariyer olarak.

  • Yara iyileşmesini hızlandırmak için yara örtülerinde.

• Estetik ve Plastik Cerrahi:

  • Dermal Dolgu: Yüzdeki kırışıklıkları doldurmak, dudakları hacimlendirmek ve yüz hatlarını belirginleştirmek için enjekte edilebilir dolgu maddesi olarak yaygın şekilde kullanılır. (Çapraz bağlı hyaluronik asit jel formu).

Gıda Takviyeleri:

• Oral hyaluronik asit takviyeleri (kapsül, sıvı) cilt, eklem ve göz sağlığını desteklemek için kullanılır. Ağızdan alındığında bağırsaklardan emilir, kana karışır ve dokulara ulaşır.

10. Yan Etkiler ve Önlemler

Hyaluronik asit genellikle güvenli kabul edilir, ancak bazı durumlarda yan etkiler görülebilir:

• Enjeksiyon Sonrası Lokal Reaksiyonlar: Ağrı, şişlik, kızarıklık, ısı artışı, basınç hissi (genellikle geçicidir, 1 hafta içinde düzelir).

• Alerjik Reaksiyonlar: Ürtiker (kurdeşen), kaşıntı (nadir).

• Kontrendikasyonlar:

  • Gebelik ve emzirme dönemi.

  • 18 yaş altı.

  • Enjeksiyon bölgesinde enfeksiyon veya inflamasyon (iltihap).

  • Hyaluronik aside karşı bilinen alerji.

  • Kan sulandırıcı ilaç kullananlar (aspirin, NSAID'ler) enjeksiyon öncesi doktora danışmalıdır.

Önlemler:

• Enjeksiyonlar mutlaka steril koşullarda yapılmalıdır.

• Eklem enjeksiyonlarında, eklemde belirgin inflamasyon varsa enjeksiyon yapılmamalı, inflamasyon geçtikten sonra yapılmalıdır.

• Enjeksiyon sonrası 2 hafta sauna, buhar banyosu gibi aşırı sıcak ortamlardan kaçınılmalıdır.

• Enjeksiyon bölgesine masaj yapılmamalıdır.

11. Gerçek ve Sahte Ürün Ayrımı

Piyasada hyaluronik asit ile karıştırılabilecek maddeler: Ormadin, silikon yağı, parafin yağı, selüloz, kolajen. Basit bir test ile ayırt edilebilir:

1. Yağlılık Testi: Jeli beyaz bir kağıda sıkın. Yağlı bir hale (yağ lekesi) yayılıyorsa, bu hyaluronik asit değildir; silikon yağı veya parafin yağı olabilir.

2. Su Testi: Sulu bir hale yayılıyorsa hyaluronik asit, ormadin, selüloz veya kolajen olabilir.

3. Parmak Testi: Az miktar jeli avucunuza koyun ve parmağınızla ovun. Su buharlaştıktan sonra kalan kalıntıda kum benzeri kristal parçacıklar varsa, bu çapraz bağlı hyaluronik asittir (gerçek hyaluronik asit dolgu maddesi).

4. Cam Testi: Jeli bir cam plakaya sıkın ve ertesi güne kadar bekleyin. Su buharlaştıktan sonra:

   • "Buz kristali" benzeri partiküller birikmişse: Hyaluronik asit.

   • Opak bir kabuk oluşmuşsa: Ormadin.

   • Yumuşak, sarımsı bir film oluşmuşsa: Selüloz.

   • Uçmayan yağlı bir kalıntı varsa: Silikon yağı veya parafin yağı.

   • Hiçbir şey kalmamışsa: Çapraz bağlı olmayan hyaluronik asit.

5. Enzim Testi: Şüpheli katı partikülleri hyaluronidaz enzimi içeren bir kapta 45°C'de bekletin. Yaklaşık 2 saat içinde partiküller eriyorsa (degrade oluyorsa) hyaluronik asittir. Eğer erimezse kesinlikle hyaluronik asit değildir.

12. Güvenlik Bilgisi

Saklama: -20°C'de, kuru ve karanlık bir ortamda saklayın.