Etilendiamin, Diaminoetan, Etandiamin, Ethylenediamine, Ethanediamine, Diaminoethane, EDA, 107-15-3

ETİLEN DİAMİN (EDA)

1. Kimyasal Kimlik ve Malzeme Sınıflandırması

• Kimyasal Adı: Etilen Diamin, 1,2-Diaminoetan, 1,2-Etandiamin

• Eşanlamlılar: EDA, En, 1,2-Diaminoetan, Dimetilen diamin

• CAS Numarası: 107-15-3

• EC Numarası (EINECS): 203-468-6

• Moleküler Formül: C₂H₈N₂ (H₂N–CH₂–CH₂–NH₂)

• Moleküler Ağırlık: 60,10 g/mol

• Kimyasal Sınıf: Birincil diamin (alifatik amin)

• HS Kodu / GTIP: 2921.51

• UN Numarası: 1604 (Etilen diamin, yanıcı sıvı, aşındırıcı)

• REACH Durumu: EC 203-468-6 kayıtlı

2. Fiziksel Özellikler

2.1 Genel Fiziksel Özellikler

2.2 Termal Özellikler

2.3 Çözünürlük

2.4 Higroskopiklik ve Kararlılık

• Higroskopiktir: Havadan nemi kolayca emer

• CO₂ emer: Havaya maruz kaldığında uçucu olmayan karbonat oluşturur

• Kararlılık: Normal koşullar altında kararlıdır; ısı, kıvılcım, açık alev, güçlü oksitleyici ajanlar, asitler, asit klorürler, karbondioksitten uzak tutun

3. Kimyasal Özellikler

3.1 Moleküler Yapı

Yapı: H₂N–CH₂–CH₂–NH₂

• İki birincil amin grubu (–NH₂)

• Güçlü baz (pKb ~4,07)

• İki dişli ligand – metal iyonları ile kararlı şelatlar oluşturur (örn. EDTA)

• İki nükleofilik amin grubu nedeniyle yüksek reaktivite

3.2 Baziklik

3.3 Kimyasal Reaktivite

3.4 Ana Reaksiyonlar

3.5 Uyumsuzluklar

4. Kalite Spesifikasyonları

4.1 Ticari / Endüstriyel Sınıf

4.2 Analitik Standart Sınıf

5. Üretim Yöntemleri

5.1 Endüstriyel Sentez

Birincil yöntem: 1,2-Dikloroetanın amonyak ile reaksiyonu

Reaksiyon: Cl–CH₂–CH₂–Cl + 4 NH₃ → H₂N–CH₂–CH₂–NH₂ + 2 NH₄Cl

Proses:

1. 1,2-Dikloroetan, basınç altında (15–25 bar) fazla amonyak ile reaksiyona sokulur

2. Sıcaklık: 100–150°C

3. Reaksiyon süresi: 2–4 saat

4. Ürün, yan ürün amonyum klorürden ayrılır

5. Distilasyon ile saflaştırma

Tipik verim: %80–85

Yan ürünler: Dietilentriamin (DETA), trietilentetramin (TETA) ve daha yüksek poliaminler (amonyak:dikloroetan oranı değiştirilerek)

5.2 Alternatif Yöntem (Etanolamin Yolu)

• Etanolamin + NH₃ → Etilen diamin + H₂O (yüksek basınç, katalizör ile)

6. Endüstriyel Uygulamalar

6.1 EDTA Üretimi (Birincil Uygulama – En Büyük Kullanım)

EDTA uygulamaları: Deterjanlarda, su arıtmada, kozmetiklerde, gıda korumada, farmasötiklerde, petrol sahası kimyasallarında şelatlayıcı ajan

6.2 Epoksi Kürleme Ajanı (Sertleştirici) – İkinci Büyük Uygulama

Formüle edilmiş ürünler: Adductlar, gizli kürleme ajanları, hızlandırılmış sistemler

6.3 Şelatlayıcı Ajanlar ve Kompleks Yapıcı Ajanlar

6.4 Yüzey Aktif Maddeler ve Deterjan Ara Maddeleri

6.5 Tarım Kimyasalları

6.6 Poliamid ve Polimer Üretimi

6.7 Gaz Arıtma ve CO₂ Yakalama

6.8 Kauçuk ve Tekstil Endüstrisi

6.9 Farmasötik ve Kişisel Bakım

6.10 Diğer Uygulamalar

7. Toksikoloji ve Güvenlik

7.1 Akut Toksisite

7.2 Tahriş ve Hassasiyet

7.3 Kronik Toksisite

7.4 GHS Sınıflandırması (AB CLP 1272/2008)

7.5 NFPA Derecelendirmesi

NFPA Açıklamaları:

• Sağlık 3: Kısa süreli maruziyet ciddi geçici veya kalıcı hasara neden olabilir

• Alevlenirlik 2: Tutuşmadan önce orta derecede ısıtılmalıdır (parlama noktası 38°C)

8. Mesleki Maruziyet Limitleri

9. Güvenlik Önlemleri ve Kişisel Koruyucu Ekipman (KKE)

• Tehlikeler:

  • Yanıcı sıvı ve buhar (H226) – parlama noktası 38°C

  • Ciddi cilt yanıklarına ve göz hasarına neden olur (H314)

  • Cilt teması halinde toksiktir (H311)

  • Alerjik cilt reaksiyonuna neden olabilir (H317) – temas hassaslaştırıcısı

  • Solunması halinde alerji veya astım semptomlarına neden olabilir (H334) – solunum hassaslaştırıcısı

  • Yutulması veya solunması halinde zararlıdır (H302+H332)

  • Higroskopiktir – havadan nem ve CO₂ emer

• KKE (zorunlu):

  • Kimyasal dayanımlı eldivenler (nitril, neopren veya bütil kauçuk, EN 374)

  • Kimyasal sıçrama korumalı gözlük (EN 166) veya tam yüz siperi – zorunludur

  • Koruyucu giysi (aside/alkaliye dayanıklı, kimyasal dayanımlı tulum)

  • Solunum koruması: Organik gazlar ve buharlar için Tip A (kahverengi) filtre (EN 14387); yüksek konsantrasyonlar için SCBA

• Mühendislik kontrolleri:

  • Yerel egzoz havalandırması (LEV) zorunludur

  • Patlamaya dayanıklı elektrik ekipmanı (yanıcı buharlar)

  • Acil durumlarda göz yıkama istasyonları ve güvenlik duşları

• Depolama:

  • Serin, kuru, iyi havalandırılmış alanda saklayın (30°C veya altı)

  • Kabı sıkıca kapalı tutun

  • CO₂ emilimini önlemek için inert gaz (N₂) altında saklayın

  • Nemden koruyun (higroskopik)

  • Güçlü oksitleyici ajanlar, güçlü asitler, asit klorürlerden ayrı tutun

  • Patlamaya dayanıklı alanda saklayın (yanıcı sıvılar)

  • Statik deşarjı önlemek için kapları bağlayın ve topraklayın

• İlk yardım:

  • Soluma: Temiz havaya çıkarın; nefes almayı kolaylaştırmak için dinlenme pozisyonunda tutun; nefes alma zorsa oksijen uygulayın; solunum durursa suni teneffüs yapın (tek yönlü valfli cep maskesi kullanın); acil tıbbi yardım alın

  • Cilt teması: Kirlenmiş giysileri çıkarın; cildi en az 15 dakika su/duş ile durulayın; yeniden kullanmadan önce kirlenmiş giysileri yıkayın; acil tıbbi yardım alın

  • Göz teması: En az 15 dakika su ile dikkatlice durulayın; varsa kontakt lensleri çıkarın; durulamaya devam edin; acil tıbbi yardım alın

  • Yutma: KUSTURMAYIN; ağzı çalkalayın; bol su için; acil tıbbi yardım alın (Bilinçsiz bir kişiye asla ağızdan bir şey vermeyin)

10. Çevresel Akıbet

11. Taşımacılık Bilgileri

12. Eşanlamlılar ve Yaygın İsimler

• Türkçe: Etilen Diamin, EDA, 1,2-Diaminoetan, 1,2-Etandiamin, Dimetilen diamin

• İngilizce: Ethylenediamine, EDA, 1,2-Diaminoethane, 1,2-Ethanediamine, Dimethylenediamine

• Almanca: Ethylendiamin

• Fransızca: Éthylènediamine

• İspanyolca: Etilendiamina

13. Düzenleyici Durum

14. Neden Etilen Diamin (EDA) Tercih Edilmelidir? (Teknik Özet)

Sınırlamalar:

• Aşındırıcıdır – Ciddi cilt yanıklarına ve göz hasarına neden olur; KKE gerektirir (gözlük, eldiven, koruyucu giysi)

• Yanıcıdır – Parlama noktası 38°C (Kategori 3); patlamaya dayanıklı ekipman ve tutuşma kaynağı kontrolü gerektirir

• Cilt ve solunum hassaslaştırıcısıdır – Alerjik reaksiyonlara neden olabilir; uygun havalandırma ve cilt koruması gereklidir

• Higroskopiktir – Havadan nem ve CO₂ emer; inert gaz altında sıkıca kapalı kaplarda saklanmalıdır

• Toksiktir – Yutulması, solunması veya cilt yoluyla emilmesi halinde zararlıdır; sıkı maruziyet kontrolleri gereklidir (OSHA PEL 10 ppm)

15. Uygulamalar Özet Tablosu

16. EDA vs. Diğer Diaminler – Karşılaştırma

17. Depolama ve Raf Ömrü

• Depolama koşulları:

  • Serin, kuru, iyi havalandırılmış alan (10–30°C)

  • Orijinal kabında sıkıca kapalı tutun (paslanmaz çelik, karbon çeliği veya astarlı variller)

  • CO₂ emilimini ve karbonat oluşumunu önlemek için inert gaz (N₂) altında saklayın

  • Nemden koruyun (higroskopik)

  • Patlamaya dayanıklı alanda saklayın (yanıcı sıvılar – parlama noktası 38°C)

  • Statik deşarjı önlemek için kapları bağlayın ve topraklayın

  • Güçlü oksitleyici ajanlar, güçlü asitler, asit klorürlerden ayrı tutun

• Raf ömrü:

  • Açılmamış kap: 12–24 ay

  • Açılmış kap: 6–12 ay (inert gaz altında saklanır, kuru tutulur ve sıkıca kapatılırsa)

• Bozunma göstergeleri:

  • Renk koyulaşması (sarıdan kahverengine – oksidasyon)

  • Tortu/kristaller (CO₂ emiliminden karbonat oluşumu)

  • Azalmış saflık (GC analizi)

  • Koku değişimi

18. Taşıma Kılavuzu

19. Malzemelerin Kimyasal Direnci

20. Özet Tablo – Tek Bakışta Temel Spesifikasyonlar

Bu TDS, ISO 11014-1 formatına uygun olarak hazırlanmış olup, kimya mühendisleri, epoksi formülatörleri, su arıtma uzmanları, farmasötik kimyagerler, tarım kimyasalları üreticileri ve satın alma profesyonelleri için tasarlanmıştır. Analiz Sertifikaları (CoA), Güvenlik Bilgi Formları (SDS) ve numune validasyon raporları talep üzerine temin edilebilir.