İş inovasyonunu en üst düzeye çıkararak iş potansiyelinizi ortaya çıkarıyoruz.
Eposta GönderSodyum Kromat, Krom Disodyum Oksit, Sodyum Monokromat, Sodium Chromate, Sodium Monochromate, Chromium Disodium Oxide, 7775-11-3, 12680-48-7
SODYUM KROMAT (Na₂CrO₄)
Krom Disodyum Oksit / Sodyum Monokromat / Kromyum Sodyum
CAS Numaraları: 7775-11-3 (Susuz), 12680-48-7 (Hidrat)
EC Numarası: 231-889-5
1. KİMLİK BİLGİLERİ
| Özellik | Bilgi |
|---|---|
| Kimyasal Adı | Sodyum Kromat |
| Diğer İsimleri | Krom disodyum oksit, Sodada kromat, Krom sodyum oksit, Sodyum monokromat, Kromyum sodyum |
| Kimyasal Formülü | Na₂CrO₄ |
| Molekül Ağırlığı | 161.97 g/mol |
| CAS Numaraları | 7775-11-3 (Susuz) 12680-48-7 (Hidrat) |
| EC Numarası (EINECS) | 231-889-5 |
| Görünüm | Sarı ila açık sarı kristal katı |
| Koku | Kokusuz |
| Tat | Acı, metalik tat |
2. FİZİKSEL ÖZELLİKLER
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Fiziksel Hali (20°C) | Katı (kristal) |
| Görünüm | Sarı ila açık sarı, ortofobik kristaller |
| Koku | Kokusuz |
| Tat | Acı, metalik tat |
| Molekül Ağırlığı | 161.97 g/mol |
| Yoğunluk (20°C) | 2.70 g/cm³ |
| Erime Noktası | 762 °C |
| Kaynama Noktası | 1,000°C üzerinde bozunur |
| Suda Çözünürlük (25°C) | 87.6 g/100 g su (çok yüksek) |
| Metanolde Çözünürlük | Az çözünür |
| Etanolde Çözünürlük | Az çözünür |
| pH (%1 çözelti) | 10 – 12 (kuvvetli alkali) |
| Higroskopiklik | Higroskopiktir – havadan nem çeker |
| Kristal Form | Ortorombik (susuz), tetrahidrat (hidrat) |
3. KİMYASAL ÖZELLİKLER
| Özellik | Bilgi |
|---|---|
| Kimyasal Formül | Na₂CrO₄ |
| Molekül Ağırlığı | 161.97 g/mol |
| Krom (Cr) İçeriği | ~%32.1 (Cr(VI) olarak) |
| Sodyum (Na) İçeriği | ~%28.4 |
| Oksijen (O) İçeriği | ~%39.5 |
| Oksidasyon Durumu | Cr(VI) (altı değerlikli krom) – son derece toksik ve kanserojen |
| pH (%1 çözelti) | 10 – 12 (kuvvetli alkali) |
| Kararlılık | Normal depolama koşullarında kararlıdır |
| Oksitleyici Özellikler | Güçlü oksitleyici |
| Asitlerle Reaksiyon | Dikromata dönüşür: 2 Na₂CrO₄ + H₂SO₄ → Na₂Cr₂O₇ + Na₂SO₄ + H₂O |
| İndirgeyicilerle Reaksiyon | Şiddetli reaksiyon, yangın veya patlamaya neden olabilir |
| Geçimsiz Maddeler | Organik maddeler, indirgeyiciler, yanıcı maddeler, asitler |
Sulu Çözeltide Denge (Kromat – Dikromat):
2 CrO₄²⁻ (sarı) + 2 H⁺ ⇌ Cr₂O₇²⁻ (turuncu) + H₂O
-
Alkali çözeltide: CrO₄²⁻ (sarı, kromat baskın)
-
Asidik çözeltide: Cr₂O₇²⁻ (turuncu, dikromat baskın)
Dikromata Dönüşüm:
2 Na₂CrO₄ + H₂SO₄ → Na₂Cr₂O₇ + Na₂SO₄ + H₂O
4. HİDRAT FORMLARI
| Form | Formül | CAS | Görünüm | Özellikler |
|---|---|---|---|---|
| Susuz | Na₂CrO₄ | 7775-11-3 | Sarı kristaller | Higroskopik |
| Tetrahidrat | Na₂CrO₄·4H₂O | 12680-48-7 | Sarı kristaller | Daha kararlı |
| Hekzahidrat | Na₂CrO₄·6H₂O | – | Sarı kristaller | Daha az yaygın |
5. ÜRETİM PROSESİ
| Aşama | Açıklama |
|---|---|
| 1. Hammadde | Kromit cevheri (FeCr₂O₄) |
| 2. Kavurma | Kromit cevheri, soda (Na₂CO₃) ve kireç ile reverberatory fırınında hava yardımıyla kavrulur |
| 3. Reaksiyon | 4 FeCr₂O₄ + 8 Na₂CO₃ + 7 O₂ → 8 Na₂CrO₄ + 2 Fe₂O₃ + 8 CO₂↑ |
| 4. Liç (Çözme) | Kavrulmuş ürün su ile liç edilir |
| 5. Filtrasyon | Çözünmeyen safsızlıklar (demir oksitler) uzaklaştırılır |
| 6. Asitlendirme | Az miktarda asetik asit eklenir |
| 7. Konsantrasyon | Çözelti buharlaştırma ile konsantre edilir |
| 8. Kristalizasyon | Sodyum kromat kristalleşir |
| 9. Santrifüjleme | Kristaller ayrıştırılır |
| 10. Kurutma ve Paketleme | Ürün kurutulur ve paketlenir |
Reaksiyon Denklemi:
4 FeCr₂O₄ + 8 Na₂CO₃ + 7 O₂ → 8 Na₂CrO₄ + 2 Fe₂O₃ + 8 CO₂↑
6. KULLANIM ALANLARI
6.1. Sodyum Dikromat Üretimi (Birincil Kullanım – En Büyük)
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Sodyum Dikromat Üretimi | Sodyum dikromat (Na₂Cr₂O₇) için ana öncü |
| Kromik Asit Üretimi | Dolaylı öncü |
| Krom Bileşikleri | Diğer krom bileşikleri için hammadde |
6.2. Korozyon İnhibisyonu
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Soğutma Suyu Sistemleri | Endüstriyel soğutma sistemlerinde korozyon inhibitörü |
| Jeotermal Enerji Santralleri | Jeotermal enerji sistemlerinde korozyonu önler |
| Metal İşleme | Metal yüzeylerin pasivasyonu |
| Antifriz Formülasyonları | Otomotiv antifrizinde korozyon inhibitörü |
6.3. Pigmentler ve Boyalar
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Krom Sarısı | PbCrO₄ – boyalar ve mürekkepler için sarı pigment |
| Krom Turuncusu | Turuncu pigment |
| Krom Yeşili | Karışım pigment |
| Tekstil Boyama | Yün boyama için mordan |
6.4. Ahşap Koruma
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Ahşap İşleme | Çürümeye, mantar oluşumuna ve böcek hasarına karşı korur |
| CCA Bileşeni | Kromlu bakır arsenat (CCA) ahşap koruyucularda bileşen |
6.5. Petrol ve Gaz Sondajı
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Sondaj Sıvıları | Korozyon inhibitörü, biyosit |
| Workover Sıvıları | Korozyon koruması |
6.6. Boyalar ve Mürekkepler
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Boya Üretimi | Antikorozif boyalarda bileşen |
| Matbaa Mürekkepleri | Pigment bileşeni |
| Metal Kaplamalar | Korozyona dayanıklı kaplamalar |
6.7. Böcek İlaçları ve Pestisitler
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Böcek İlacı Üretimi | Bazı böcek ilaçları için hammadde |
| Pestisit Formülasyonları | Pestisit formülasyonlarında bileşen |
6.8. Kataliz ve Organik Sentez
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Katalizör | Organik sentezde oksidasyon katalizörü |
| Kimyasal Ara Ürün | Çeşitli kimyasal prosesler için ara ürün |
6.9. Tekstil Endüstrisi
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Yün Boyama | Boyaları yün liflerine sabitlemek için mordan |
| Kumaş İşleme | Kumaşlar için oksidasyon işlemi |
6.10. Diğer Uygulamalar
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Deri Tabaklama | Krom tabaklama için ara ürün (dikromat üzerinden) |
| Fotoğrafçılık | Fotoğraf proseslerinde bileşen |
| Piroteknik | Havai fişeklerde oksitleyici ajan |
| Seramik | Seramik sırları için renklendirici |
| Cam Üretimi | Yeşil cam için renklendirici |
7. DİKROMATA DÖNÜŞÜM
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Reaksiyon | 2 Na₂CrO₄ + H₂SO₄ → Na₂Cr₂O₇ + Na₂SO₄ + H₂O |
| Koşullar | Sülfürik asit ile asitlendirme |
| Ürün | Sodyum dikromat (Na₂Cr₂O₇) – turuncu-kırmızı kristaller |
| Uygulama | Sodyum dikromat, diğer krom bileşiklerinin çoğu için öncüdür |
8. KALİTE SPESİFİKASYONLARI (TEKNİK SINIF)
| Parametre | Spesifikasyon |
|---|---|
| Saflık (Na₂CrO₄) | ≥ %98.0 |
| Cr(VI) İçeriği | ~%32.1 |
| Klorür (Cl) | ≤ %0.05 |
| Sülfat (SO₄) | ≤ %0.10 |
| Demir (Fe) | ≤ %0.01 |
| Suda Çözünmeyenler | ≤ %0.05 |
| Nem | ≤ %0.5 |
| pH (%1 çözelti) | 10 – 12 |
9. DEPOLAMA VE KULLANIM
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Depolama Koşulları | Serin, kuru, iyi havalandırılmış alan |
| Kap Gereksinimleri | Sıkıca kapatılmış, korozyona dayanıklı kaplar (HDPE, astarlı variller) |
| Korunması Gerekenler | Nem (higroskopik), organik maddeler, indirgeyiciler, asitler |
| Raf Ömrü | 12-24 ay (açılmamış orijinal ambalajında uygun depolamada) |
| Higroskopiklik | Higroskopiktir – havadan nem çeker |
| Geçimsiz Maddeler | Organik maddeler, indirgeyiciler, yanıcı maddeler, asitler |
| Ambalaj Seçenekleri | 25 kg varil (HDPE), 50 kg varil, 500 kg/1000 kg FIBC (büyük torbalar) |
10. GÜVENLİK VE SAĞLIK BİLGİLERİ (GHS SINIFLANDIRMASI)
| Tehlike Sınıfı | Kategori |
|---|---|
| Oksitleyici Katılar | Kategori 2 (H272) |
| Akut Toksisite (Oral) | Kategori 4 (H302) |
| Akut Toksisite (Soluma) | Kategori 2 (H330) |
| Cilt Aşınması/Tahrişi | Kategori 2 (H315) |
| Ciddi Göz Hasarı | Kategori 1 (H318) |
| Solunum Duyarlılaşması | Kategori 1 (H334) |
| Cilt Duyarlılaşması | Kategori 1 (H317) |
| Germ Hücre Mutajenitesi | Kategori 1B (H340) |
| Kanserojenite | Kategori 1A (H350) |
| Üreme Toksisitesi | Kategori 2 (H361) |
| Hedef Organ Toksisitesi (Tekrarlı) | Kategori 1 (H372) |
| Akut Sucul Toksisite | Kategori 1 (H400) |
| Kronik Sucul Toksisite | Kategori 1 (H410) |
11. ZARARLILIK İFADELERİ (H-CODES)
| Kod | İfade |
|---|---|
| H272 | Yangını şiddetlendirebilir; oksitleyicidir |
| H302 | Yutulması halinde zararlıdır |
| H315 | Cilt tahrişine neden olur |
| H317 | Alerjik cilt reaksiyonuna neden olabilir |
| H318 | Ciddi göz hasarına neden olur |
| H330 | Solunması halinde ölümcüldür |
| H334 | Solunması halinde alerji veya astım semptomlarına neden olabilir |
| H340 | Genetik kusurlara neden olabilir |
| H350 | Kansere neden olabilir |
| H361 | Doğmamış çocuğa zarar verme şüphesi vardır |
| H372 | Uzun süreli veya tekrarlı maruziyet sonucu organlarda hasara neden olur |
| H400 | Sucul yaşam için çok toksiktir |
| H410 | Sucul yaşam için çok toksik, uzun süreli etkiler gösterir |
12. GÜVENLİK İFADELERİ (P-CODES)
| Kod | İfade |
|---|---|
| P201 | Kullanmadan önce özel talimatları edinin |
| P202 | Tüm güvenlik önlemleri okunup anlaşılmadan kullanmayın |
| P210 | Isıdan, sıcak yüzeylerden, kıvılcımlardan, açık alevlerden uzak tutun |
| P220 | Yanıcı maddelerden uzak tutun |
| P260 | Tozu solumayın |
| P280 | Koruyucu eldiven, koruyucu giysi, göz koruması, yüz koruması kullanın |
| P301+P312 | YUTULDUĞUNDA: Kendinizi iyi hissetmezseniz ZEHİR MERKEZİNİ arayın |
| P302+P352 | CİLT İLE TEMASINDA: Bol su ile yıkayın |
| P304+P340 | SOLUNDUĞUNDA: Kişiyi temiz havaya çıkarın |
| P305+P351+P338 | GÖZ İLE TEMASINDA: Su ile birkaç dakika dikkatlice durulayın |
| P308+P313 | Maruziyet veya etkileşim durumunda: Tıbbi yardım alın |
| P501 | İçeriği/kabı yerel düzenlemelere göre bertaraf edin |
13. TOKSİKOLOJİK BİLGİLER
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Oral LD50 (sıçan) | ~1,000 – 2,000 mg/kg (orta toksisite) |
| Dermal LD50 (tavşan) | > 2,000 mg/kg |
| İnhalasyon LC50 (sıçan) | Belirlenmemiştir (çok toksik) |
| Kanserojenite | IARC Grup 1 (İnsanlar için kanserojen) |
| Mutajenite | Pozitif – genetik mutasyonlara neden olur |
| Üreme Toksisitesi | Şüpheli üreme toksikantı |
| Hedef Organlar | Solunum sistemi, cilt, gözler, böbrekler, karaciğer |
| Kronik Etkiler | Akciğer kanseri, burun septumu perforasyonu, dermatit, böbrek hasarı |
Sağlık Etkileri:
-
Akut (Yutma): Mide bulantısı, kusma, ishal, karın ağrısı, gastrointestinal kanama, akut böbrek yetmezliği
-
Akut (Soluma): Solunum yolu tahrişi, öksürük, hırıltı, pulmoner ödem
-
Akut (Cilt Teması): Tahriş, dermatit, duyarlılaşma
-
Akut (Göz Teması): Şiddetli tahriş, potansiyel göz hasarı
-
Kronik: Akciğer kanseri, burun ülserleri ve perforasyonu, kronik dermatit, karaciğer ve böbrek hasarı
14. İLK YARDIM ÖNLEMLERİ
| Maruziyet Yolu | Yapılacak İşlem |
|---|---|
| Soluma | Temiz havaya çıkarın. Solunum zorluğu varsa oksijen verin. Derhal tıbbi yardım alın. |
| Cilt Teması | Kirlenmiş giysileri çıkarın. En az 15 dakika bol su ile yıkayın. Tıbbi yardım alın. |
| Göz Teması | En az 15 dakika bol su ile hemen durulayın. Derhal tıbbi yardım alın. |
| Yutma | Kusturmayın. Ağzı çalkalayın. Su için. Derhal tıbbi yardım alın. |
15. YANGINLA MÜCADELE ÖNLEMLERİ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Yangın Tehlikesi | Oksitleyici – yanıcı maddelerle temasında yangın veya patlamaya neden olabilir |
| Söndürme Maddeleri | Su spreyi (büyük miktarlar), kuru kum, CO₂ (küçük yangınlar için) |
| Özel Tehlikeler | Isıtıldığında bozunarak toksik krom dumanları ve oksijen salar |
| Koruyucu Donanım | Basınçlı solunum cihazı (SCBA), tam koruyucu giysi |
16. ÇEVRESEL BİLGİLER
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Sucul Toksisite | Sucul yaşam için çok toksik, uzun süreli etkiler gösterir |
| Kalıcılık | Çevrede kalıcıdır (Cr(VI) bozunmaz) |
| Biyobirikim | Orta potansiyel |
| Toprakta Hareketlilik | Yüksek (suda çözünür) |
| Atık Bertarafı | Yerel düzenlemelere göre tehlikeli atık olarak bertaraf edin. Doğal su kütlelerine deşarj etmeyin. |
17. TAşıMA BİLGİLERİ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| UN Numarası | 3086 (Toksik katı, oksitleyici, b.a.g.) |
| Tehlike Sınıfı | 5.1 (Oksitleyici madde) |
| Yan Tehlike | 6.1 (Toksik madde) |
| Ambalaj Grubu | II |
| Doğru Taşıma Adı | TOKSİK KATI, OKSİTLEYİCİ, B.A.G. (Sodyum kromat) |
| Deniz Kirletici | Evet |
| ADR/RID Etiketi | 5.1 + 6.1 |
| EMS | F-A, S-Q |
18. MEVZUAT BİLGİLERİ
| Bölge | Durum |
|---|---|
| AB | REACH kayıtlı; Ek XVII kapsamında kısıtlı (SVHC – Çok Yüksek Endişe Verici Madde) |
| Türkiye (KKDİK) | Zorunlu uyum; kayıt gerektirir |
| ABD (TSCA) | Listelenmiştir; raporlama gerektirir |
| Kanada (DSL) | Listelenmiştir |
| Avustralya (AICS) | Listelenmiştir |
| Japonya (ENCS) | Listelenmiştir |
| Kore (KECL) | Listelenmiştir |
| Çin (IECSC) | Listelenmiştir |
| RoHS | Elektrikli ve elektronik ekipmanlarda kısıtlı |
19. DİĞER İSİMLER VE EŞ ANLAMLILAR
| Türkçe İsim | İngilizce İsim |
|---|---|
| Sodyum Kromat | Sodium Chromate |
| Krom Disodyum Oksit | Chromium Disodium Oxide |
| Sodada Kromat | Soda Chromate |
| Krom Sodyum Oksit | Chromium Sodium Oxide |
| Sodyum Monokromat | Sodium Monochromate |
| Kromyum Sodyum | Chromium Sodium |
Veritabanı Tanımlayıcıları:
-
CAS (Susuz): 7775-11-3
-
CAS (Hidrat): 12680-48-7
-
EC: 231-889-5
-
MDL: MFCD00003488
-
PubChem CID: 24904
-
RTECS: GB2955000
-
UN: 3086
20. ÖZET VE ÖNEMLİ UYARILAR
ÖZET:
Sodyum Kromat (Na₂CrO₄, CAS 7775-11-3) , sarı renkli, kristal, higroskopik ve güçlü bir oksitleyici ajandır. Altı değerlikli krom (Cr(VI)) içerdiğinden IARC Grup 1 kanserojen olarak sınıflandırılmıştır.
Temel Özellikler:
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Görünüm | Sarı kristal katı |
| Molekül Ağırlığı | 161.97 g/mol |
| Yoğunluk | 2.70 g/cm³ |
| Erime Noktası | 762°C |
| Suda Çözünürlük (25°C) | 87.6 g/100 g su |
| pH (%1 çözelti) | 10-12 (kuvvetli alkali) |
Başlıca Kullanım Alanları:
| Sektör | Uygulamalar |
|---|---|
| Sodyum Dikromat Üretimi | Dikromat ve diğer krom bileşikleri için birincil öncü |
| Korozyon İnhibisyonu | Soğutma suyu sistemleri, jeotermal enerji santralleri, antifriz |
| Pigmentler ve Boyalar | Krom sarısı, krom turuncusu, tekstil mordanı |
| Ahşap Koruma | Ahşap koruyucularda bileşen |
| Petrol ve Gaz | Sondaj sıvılarında korozyon inhibitörü |
| Boyalar ve Mürekkepler | Antikorozif boyalar, matbaa mürekkepleri |
| Böcek İlaçları | Böcek ilacı üretimi için hammadde |
ÖNEMLİ UYARILAR:
-
Altı Değerlikli Krom (Cr(VI)) Tehlikesi: Sodyum kromat, IARC Grup 1 kanserojen (insanlar için kanserojen) altı değerlikli krom içerir. Akciğer kanseri, burun septumu perforasyonu ve cilt ülserleri ile ilişkilidir.
-
Krom Bileşikleri için Birincil Öncü: Sodyum kromat, sodyum dikromat üretimi için başlangıç malzemesidir; bu da diğer krom bileşiklerinin (kromik asit, krom pigmentleri, krom tabaklama maddeleri) çoğunun üretiminde kullanılır.
-
Kromat-Dikromat Dengesi: Sulu çözeltide, kromat (sarı, CrO₄²⁻) ve dikromat (turuncu, Cr₂O₇²⁻) dengededir. Alkali koşullar kromatı, asidik koşullar dikromatı destekler.
-
Alkali Yapı: Sodyum kromat çözeltileri kuvvetli alkalidir (pH 10-12). Bu alkalilik, aşındırıcı özelliklerine katkıda bulunur.
-
Higroskopik: Sodyum kromat higroskopiktir ve havadan nem çeker. Topaklanmayı ve bozulmayı önlemek için sıkıca kapalı kaplarda saklayın.
-
Jeotermal Uygulamalar: Sodyum kromat, yüksek sıcaklıkların ve agresif tuzlu suların şiddetli korozyona neden olduğu jeotermal enerji santrallerinde korozyon inhibitörü olarak kullanılır.
-
Alternatifler: Toksisite endişeleri nedeniyle birçok uygulama için alternatifler geliştirilmektedir:
-
Korozyon inhibisyonu: Molibdat bazlı inhibitörler, nitritler
-
Ahşap koruma: Bakır bazlı koruyucular (bakır azol, alkalin bakır kuaterner)
-
-
Mevzuat Kısıtlamaları: Sodyum kromat, REACH (AB), RoHS ve birçok ulusal düzenleme kapsamında kısıtlanmıştır. Çok Yüksek Endişe Verici Madde (SVHC) olarak listelenmiştir.
-
Kişisel Koruyucu Donanım: Sodyum kromat kullanırken her zaman:
-
Nitril veya neopren eldiven (lateks kullanmayın)
-
Kimyasal güvenlik gözlüğü + yüz siperi
-
Tam koruyucu giysi
-
Solunum koruması (N100 veya P100 respiratör) kullanın.
-
-
Tıbbi Gözetim: Krom(VI) bileşikleriyle çalışan işçiler, akciğer fonksiyon testleri, cilt muayeneleri ve burun septumu muayenelerini içeren düzenli tıbbi gözetim altında olmalıdır.
Önemli Beyan: Bu Teknik Veri Sayfası (TDS) yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Tam güvenlik, kullanım, depolama ve mevzuat uyumluluğu bilgileri için her zaman üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS) başvurun. Sodyum kromat son derece tehlikeli bir maddedir. Kullanım, depolama ve bertaraf sırasında aşırı dikkat gösterilmelidir.
