İş inovasyonunu en üst düzeye çıkararak iş potansiyelinizi ortaya çıkarıyoruz.
Eposta GönderKükürt, Sülfür, Sulfur, Sulphur, Brimstone, Elemental Sulfur, Sulfur Powder, Granular Sulfur, Lump Sulphur, Solid Sulfur, 7704-34-9
KÜKÜRT (SÜLFÜR - S₈)
1. ÜRÜN TANIMI VE KİMYASAL KİMLİK
| Parametre | Açıklama |
|---|---|
| Kimyasal Adı | Kükürt (Sülfür) |
| Molekül Formülü | S₈ (elementel formda) |
| CAS Numarası | 7704-34-9 |
| EINECS Numarası | 231-722-6 |
| Molekül Ağırlığı | 256,52 g/mol (S₈ olarak) / 32,06 g/mol (S atomu olarak) |
| Kimyasal Sınıfı | Metal Olmayan Element (Kalkojen) |
| Görünüm | Limon sarısı, katı (toz, granül, kristal, külçe) |
| Koku | Saf halde kokusuzdur |
Not: Kükürt, periyodik tablonun 16. grubunda (Kalkojenler) yer alan, limon sarısı rengiyle tanınan, metalik olmayan bir kimyasal elementtir. Doğada saf halde veya pirit (FeS₂) ve jips (CaSO₄·2H₂O) gibi mineraller şeklinde yaygın olarak bulunur. Modern endüstrinin vazgeçilmez yapı taşlarından biridir; üretilen kükürdün yaklaşık %90'ı sülfürik asit (H₂SO₄) üretiminde kullanılır.
2. FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLER
| Özellik | Değer / Açıklama |
|---|---|
| Fiziksel Görünüm | Limon sarısı, katı (toz, granül, kristal, külçe) |
| Koku | Saf halde kokusuzdur |
| Yoğunluk | ~2,07 g/cm³ (Rombik, 25 °C'de) |
| Erime Noktası | 115 °C (Rombik) / 119 °C (Monoklinik) |
| Kaynama Noktası | 444,7 °C |
| Çözünürlük | Suda çözünmez. Karbon disülfid (CS₂) içinde çok iyi çözünür. Benzen, toluen gibi organik çözücülerde kısmen çözünür. |
| Özdirenç | 2x10²³ μΩ-cm (20 °C'de) – Çok iyi bir yalıtkandır |
| Buhar Yoğunluğu | 8,9 (hava=1) |
| Kendiliğinden Tutuşma Sıcaklığı | 232 °C (450 °F) |
| Kristal Yapıları | Alfa Kükürt (Rombik) – oda sıcaklığında kararlı; Beta Kükürt (Monoklinik) – 95,5 °C'nin üzerinde kararlı |
3. DİĞER İSİMLERİ (SİNONİMLER)
| İsim / Terim | Açıklama / Bağlam |
|---|---|
| Sülfür (Sulfur) | Yaygın eş anlamlı |
| Elementel Kükürt | Kimyasal tanım |
| Brimstone | Eski İngilizce'de kullanılan tarihsel bir terim |
| Kükürt Çiçeği (Flowers of Sulfur) | Süblimasyon yoluyla elde edilen ince, toz halindeki saf form |
| Süt Kükürt (Milk of Sulfur) | Kükürt ve kireç karışımından çökeltilerek elde edilen amorf toz |
| Yıkanmış Kükürt (Washed Sulfur) | Safsızlıkları gidermek için amonyakla yıkanmış ince kristal form |
| Toz Kükürt (Flour Sulfur) | İnce öğütülmüş toz form |
| Granül Kükürt (Prill) | 2-4 mm çaplı, serbest akışlı granül form |
| Külçe / Katı Kükürt (Block/Lump) | Büyük, katı bloklar halinde |
4. ÜRETİM YÖNTEMLERİ
A. Claus Prosesi (Petrokimya Kaynaklı – Birincil Yöntem):
Ham petrol ve doğalgazdan ayrıştırılan hidrojen sülfür (H₂S) gazı, bir katalizör (alümina) varlığında kontrollü olarak havayla yakılır. Reaksiyon sonucu elementel kükürt ve su oluşur: 2 H₂S + O₂ → 2 S + 2 H₂O. Günümüzde dünya kükürt arzının büyük kısmı bu yöntemle elde edilir.
B. Frasch Prosesi (Madencilik – İkincil Yöntem):
Yeraltındaki kükürt yataklarına aşırı ısıtılmış su (170 °C) enjekte edilerek kükürt yerinde eritilir. Basınçlı hava yardımıyla erimiş kükürt yüzeye çıkarılır ve soğutularak saflaştırılır. Bu yöntemle %99,5 - %99,9 saflıkta kükürt elde edilir.
5. SAFLIK DERECELERİ VE FİZİKSEL FORMLAR
| Tip | Form | Saflık | Başlıca Uygulamalar | Özellikler |
|---|---|---|---|---|
| Toz Kükürt | İnce toz | Yüksek | Tarım (fungisit, toprak düzenleyici), kauçuk, barut | Yüksek reaktivite, tozuma riski |
| Granül Kükürt (Prill) | 2-4 mm granül | Yüksek | Sülfürik asit üretimi, gübre karışımı | Düşük toz, serbest akış, kolay taşıma |
| Yüksek Saflıkta Kükürt | Kristal / Parça | >%99,99 | İlaç, yüksek teknoloji pilleri, elektronik | Minimum metal safsızlığı |
| Sıvı Kükürt | Sıvı (erimiş) | >%99,5 | Kimyasal üretim tesisleri (kaprolaktam, SO₃) | Boru hattı ile taşınır, doğrudan proseste kullanılır |
6. SEKTÖREL UYGULAMALAR VE KULLANIM ORANLARI
| Sektör | Kullanım Amacı | Tipik Kullanım / Küresel Pay |
|---|---|---|
| Sülfürik Asit Üretimi | Gübre, metalurji, petrokimya, boya, deterjan için temel girdi | %85-90 (en büyük pazar) |
| Kauçuk ve Lastik Sanayi | Vulkanizasyon (çapraz bağ oluşturarak dayanıklılık ve esneklik kazandırma) | %5-7 |
| Tarım | Gübre (besin kaynağı), toprak düzenleyici (pH düşürücü), fungisit ve akarisit | %3-5 |
| Madencilik ve Metal İşleme | Liç (sülfürik asit üretimi), flotasyon (cevher zenginleştirme) | %2-3 |
| İnşaat | Sülfür betonu (asit ve tuzlu suya dayanıklı), sülfürlü asfalt | %2-3 |
| İlaç ve Kozmetik | Akne, egzama, sedef, uyuz tedavisinde; losyon ve sabunlarda | %2-3 |
| Gıda Sanayi | Kuru meyvelerde raf ömrü ve renk koruma (kükürtleme/sülfit uygulaması) | %2-3 |
| İleri Teknoloji | Lityum-Kükürt (Li-S) pilleri, kadmiyum sülfür (CdS) güneş hücreleri | %2-3 |
| Kağıt ve Selüloz | Kağıt hamurunun ağartılması (SO₂ üretimi) | %2-3 |
7. TARIMDA KÜKÜRDÜN ÇOK YÖNLÜ ROLÜ
| Fonksiyon | Etki Mekanizması | Sağladığı Fayda |
|---|---|---|
| Besin Kaynağı (Gübre) | Azot, fosfor ve potasyumdan sonra dördüncü en önemli makro besin elementidir; amino asit ve protein sentezi için temel yapı taşıdır. | Bitki büyümesi, verim ve kalite artışı |
| Toprak Düzenleyici | Toprak bakterileri tarafından oksitlenerek sülfürik aside dönüşür; toprak pH'ını düşürür ve tuzları yıkar. | Alkali ve tuzlu toprakların ıslahı, besin alımının iyileştirilmesi |
| Bitki Koruyucu (Fungisit/Akarisit) | Mantar sporları ve akarlarla doğrudan temas ederek onların çimlenmesini ve gelişmesini engeller. | Külleme, pas, kırmızı örümcek gibi hastalık ve zararlıları kontrol eder (organik tarım dahil) |
| Gelişmiş Gübre (BPS/BS) | Biyo-Polimerize Kükürt (BPS) ve Biyolojik Kükürt (BS) teknolojileri ile kontrollü ve hızlı oksitlenme sağlar. | Daha yüksek verim, sürdürülebilir tarım, atık yönetimine katkı |
8. ALTERNATİFLER VE KARŞILAŞTIRMA
| Kullanım Alanı | Alternatif(ler) | Alternatifin Etkinliği / Durumu |
|---|---|---|
| Sülfürik Asit Üretimi | Pirit (FeS₂) gibi sülfürlü cevherlerin yakılması | Teknik olarak mümkün ancak petrokimya kaynaklı kükürt daha ekonomik ve saf olduğu için pirit kullanımı büyük ölçüde azalmıştır. |
| Vulkanizasyon | Peroksitler, metal oksitler, reçineler veya radyasyon | Özel amaçlı kauçuklarda kullanılır. Genel amaçlı lastik üretiminde kükürt kadar etkili ve ekonomik değillerdir. |
| Tarım (Fungisit) | Sentetik organik fungisitler (triazoller, strobilurinler vb.) | Daha hedefe yönelik ve düşük dozda etkilidir ancak maliyetleri daha yüksektir. Kükürt, özellikle organik tarımda hala yaygın olarak tercih edilmektedir. |
| Toprak Düzenleyici | Alüminyum sülfat, amonyum sülfat, demir sülfat | Bu alternatifler de toprak pH'ını düşürebilir ancak kükürt genellikle en yoğun ve en uzun süreli etkiyi sağlayan, en ekonomik seçenektir. |
9. GÜVENLİK, DEPOLAMA VE TAŞIMA
-
GHS Sınıflandırması:
-
Cilt Tahrişi (Skin Irrit. 2): Tozları gözleri, cildi ve solunum yollarını tahriş edebilir.
-
Yanma Ürünü: Yanması sonucu oluşan kükürt dioksit (SO₂) gazı oldukça tahriş edici ve solunum için son derece zehirlidir.
-
-
Yanıcılık ve Patlama Riski: Kükürt tozu, havada asılı kaldığında (toz bulutu) şiddetli patlamalara neden olabilecek şekilde yanıcıdır. Statik elektrik, kıvılcım veya ısıdan uzak tutulmalıdır. NFPA 655 standardına uyulmalıdır.
-
Depolama:
-
Serin, kuru ve iyi havalandırılan alanlarda saklanmalıdır.
-
Oksitleyici maddelerden (nitratlar, kloratlar, permanganatlar) kesinlikle ayrı olarak depolanmalıdır.
-
Amonyum nitrat gibi gübrelerle birlikte depolanmamalıdır.
-
-
Taşıma Sınıfı: UN 1350, KÜKÜRT, Tehlike Sınıfı 4.1 (Yanıcı Katı).
-
Kişisel Koruyucu Donanım (KKD): Koruyucu eldiven ve gözlük kullanın; tozun solunmasından kaçının.
10. HIZLI REFERANS TABLOSU
| Özellik | Değer |
|---|---|
| CAS | 7704-34-9 |
| Formül | S₈ |
| Molekül Ağırlığı | 256,52 g/mol |
| Görünüm | Limon sarısı katı (toz, granül, kristal, külçe) |
| Erime Noktası | 115 °C |
| Kaynama Noktası | 444,7 °C |
| Yoğunluk | ~2,07 g/cm³ |
| Ana Kullanımlar | Sülfürik asit üretimi (%85-90), vulkanizasyon, tarım |
| Tehlike Sınıfı | UN 1350, Sınıf 4.1 (Yanıcı Katı) |
