Kalsiyum Oksit, Sönmemiş Kireç, Yanmış Kireç, Kalsiyum Monooksit, Calcium Oxide, Quicklime, Burnt Lime, Calx, E529, 1305-78-8

Kalsiyum Oksit, Sönmemiş Kireç, Yanmış Kireç, Kalsiyum Monooksit, Calcium Oxide, Quicklime, Burnt Lime, Calx, E529, 1305-78-8

Kalsiyum oksit (CaO), endüstride “sönmemiş kireç” veya “quicklime” olarak bilinen, çok yönlü ve kritik bir kimyasal hammaddedir. Ürünü detaylı olarak şöyle açıklayabiliriz:

1. Kimyasal Tanım ve Temel Bilgiler

• Bilimsel Adı: Kalsiyum oksit

• Kimyasal Formül: CaO

• CAS Numarası: 1305-78-8

• Molekül Ağırlığı: 56.08 g/mol

• E Kodu (Gıda Katkısı): E529

• Diğer İsimler: Sönmemiş kireç, yanmış kireç, quicklime, burnt lime, calx, calcia

2. Fiziksel ve Kimyasal Özellikler

• Görünüm: Beyazdan sarıya veya kahverengiye değişen toz veya kristal form

• Yoğunluk: 3.34 g/cm³

• Erime Noktası: 2613 °C

• Kaynama Noktası: 2850–3850 °C (literatürde farklı değerler bulunur)

• Çözünürlük:

  • Su ile ekzotermik reaksiyon vererek kalsiyum hidroksit (Ca(OH)₂) oluşturur

  • Asitlerde çözünür

  • Alkolde çözünmez

• Koku: Yok

• Yanıcılık: Yanıcı değildir

• Tahriş: Cilt ve mukoza için tahriş edici

3. Üretim Yöntemi

Kalsiyum oksit genellikle kalsinasyon yöntemiyle üretilir:

• CaCO₃ (kalsiyum karbonat) yüksek sıcaklıkta ısıtılır → CaO + CO₂

• Endüstriyel ölçekte bu işlem kireç ocaklarında yapılır.

• Laboratuvar ölçeğinde CaCl₂ ve Ca(OH)₂ üzerinden alternatif sentez yolları da mümkündür.

4. Kullanım Alanları

• İnşaat: Çimento ve harç üretiminde temel bileşen.

• Metalurji: Çelik üretiminde curuf giderici; kükürt ve fosfor temizlemede zorunlu.

• Su Arıtma: Asidik ortamların nötralizasyonu ve ağır metal çöktürmede kritik.

• Tarım: Toprak pH düzenleyici ve gübre katkısı.

• Kağıt Endüstrisi: Selüloz hamurunun ağartılması ve arıtılması.

• Gıda & İlaç: Gıda katkısı (E529), jelatin ve şeker üretiminde reaktif.

• Enerji & Teknoloji: Katı oksit yakıt hücrelerinde ve oksijen üretim sistemlerinde kullanılır.

• Cam Endüstrisi: Camın dayanıklılığını artırıcı katkı.

5. Sağlık ve Güvenlik

• Tehlikeler:

  • Cilt ve göz temasında ciddi tahriş ve yanıklara yol açabilir.

  • Solunması halinde solunum yollarında tahriş yapar.

  • Su ile temasında yüksek ısı açığa çıkar, bu da ek risk oluşturur.

• Depolama: Nemden uzak tutulmalı; aksi halde kendiliğinden sönerek Ca(OH)₂’ye dönüşür.

• GHS Etiketleme:

  • Tehlike İfadeleri: H302, H314, H315, H335

  • Önlem İfadeleri: P260–P405 arası geniş kapsamlı güvenlik önlemleri

6. Sektörel Zorunluluk

• Çimento üretimi: Onsuz mümkün değildir.

• Metalurji: Çelik üretiminde curuf giderici olarak vazgeçilmez.

• Su arıtma: Asidik ortam nötralizasyonunda kritik rol oynar.

• Kağıt endüstrisi: Selüloz hamurunun işlenmesinde gerekli.

• Gıda & İlaç: E529 kodu ile sınırlı ama yerine geçebilecek alternatif yoktur.

7. Özet

Kalsiyum oksit, yüksek sıcaklık dayanımı, bazik yapısı ve reaktif özellikleri sayesinde inşaat, metalurji, su arıtma ve tarım sektörlerinde vazgeçilmez bir kimyasaldır. Aynı zamanda gıda ve ilaçta sınırlı fakat kritik kullanım alanlarına sahiptir. Güvenlik açısından aşındırıcı ve tahriş edici olduğundan, depolama ve kullanım sırasında özel önlemler gerektirir.

1. Sektörel Kullanım ve Uygunluk

2. Alternatif Karşılaştırma

3. Genel Değerlendirme

• Zorunlu Kullanım Alanları: Çimento, metalurji, su arıtma.

• Alternatiflerle Rekabet: Tarım, kağıt, cam ve enerji sektörlerinde alternatifler mevcut ancak CaO genellikle daha ekonomik ve erişilebilir.

• Sınırlı Kullanım: Gıda ve ilaçta özel kalite gerektirir, alternatifler daha sık tercih edilir.

Kalsiyum oksit (CaO) farklı sektörlerde farklı isimlerle anılır. Bu isimler hem teknik literatürde hem de ticari kullanımda çeşitlilik gösterir. İşte detaylı bir liste:

Yaygın İsimler

• Kalsiyum Oksit

• Sönmemiş Kireç

• Yanmış Kireç

• Kireç

• Kalsiyum Monooksit

İngilizce İsimler

• Calcium Oxide

• Quicklime

• Burnt Lime

• Calx

• Calcia

Endüstriyel / Teknik İsimler

• Caustic Lime

• Airlock Lime

• Bellcml Lime

• Calcium Quick Lime

• Calcium Oxide Powder

• Calcium (II) Oxide

Kodlar ve Kısaltmalar

• CaO (kimyasal formül)

• E529 (gıda katkı kodu)

• USP Kalite / İlaç Kalite (farmasötik kullanım için)

Sektörel Kullanımda İsimlendirme

• İnşaat ve Çimento: Sönmemiş kireç, quicklime

• Metalurji: Yanmış kireç, flux lime

• Su Arıtma: Kalsiyum oksit, quicklime

• Tarım: Kireç, calcia

• Gıda & İlaç: E529, USP Grade

• Cam ve Kağıt Endüstrisi: Calcium oxide, burnt lime

Bu çeşitlilik, CaO’nun çok sektörlü kullanımını ve terminolojiye göre farklı adlandırıldığını gösteriyor.