E529, KALSİYUM OKSİT, Kalsiyum Oksit, Sönmemiş Kireç, Calcium Oxide, Kalsiyum Monoksit, Calcium Monoxide, Calcium Oxide Powder, 1305-78-8

Kalsiyum Oksit

Tanım:

• Bilimsel Adı: Kalsiyum oksit

• Kimyasal Formül: CaO

• CAS Numarası: 1305-78-8

• Diğer İsimler: Sönmemiş kireç, yanmış kireç, quicklime, burnt lime, calx

Özellikler:

• Molekül Ağırlığı: 56.08 g/mol

• Görünüm: Beyazdan sarıya veya kahverengiye kadar değişen renklerde toz

• Koku: Kokusuz

• Yoğunluk: 3.34 g/cm³

• Erime Noktası: 2613 °C

• Kaynama Noktası: 3850 °C

• Çözünürlük: Su ile tepkimeye girerek kalsiyum hidroksit (Ca(OH)₂) oluşturur. Metanol, dietil eter ve n-oktanolde çözünmez.

Kullanım Alanları:

• Çimento Üretimi: Kalsiyum oksit, çimento üretiminde önemli bir bileşendir.

• Atık Su Arıtma: Atık su arıtma tesislerinde kullanılır.

• Sanayi: Çeşitli sanayi uygulamalarında, özellikle metalurji ve kimya endüstrilerinde kullanılır.

• Tarım: Toprak düzenleyici olarak kullanılır.

• İnşaat: Tuğla ve taşlar arasında yapışmayı sağlayan bir malzeme olarak kullanılır.

Sağlık ve Güvenlik:

• Tehlikeler: Kalsiyum oksit, cilt ve gözlerle temas ettiğinde tahrişe neden olabilir. Solunması durumunda solunum yollarında tahrişe yol açabilir.

• GHS Etiketleme: Tehlike ifadeleri H302, H314, H315, H335; Önlem ifadeleri P260, P261, P264, P270, P271, P280, P301+P312, P301+P330+P331, P302+P352, P303+P361+P353, P304+P340, P305+P351+P338, P310, P312, P321, P330, P332+P313, P362, P363, P403+P233, P405, P50

Diğer İsimler:

• E Kodu: E529

• İngilizce: Calcium oxide, Quicklime, Burnt lime, Calx

• Türkçe: Kalsiyum oksit, Sönmemiş kireç, Yanmış kireç, Kalsiyum monooksit

• Diğer İsimler: Calcia, Airlock, Bellcml, Lime, Caustic, Calcium (II) oxide, Calcium quick lime, Calcium oxide powder

Kalsiyum oksit, çeşitli endüstriyel ve tarımsal uygulamalarda yaygın olarak kullanılan bir kimyasal bileşiktir. Özellikle çimento üretimi, atık su arıtma, metalurji ve toprak düzenleyici olarak kullanılır.

🧪 Kalsiyum Oksit (CaO)

📌 Genel Bilgiler

• Molekül Formülü: CaO

• Molekül Ağırlığı: 56.08 g/mol

• Kimyasal Adı: Kalsiyum Monooksit

• CAS Numarası: 1305-78-8

• E Kodu (Gıda Katkısı): E529

• Diğer İsimleri:

  • Kalsiyum Monooksit

  • Kireç / Sönmemiş Kireç

  • CaO

  • USP Kalite / İlaç Kalite

⚙️ Üretim Yöntemi

Kalsiyum oksit üretimi genellikle kalsinasyon ile yapılır. Alternatif laboratuvar ölçekli üretim adımları:

1. CaCO₃ + 2HCl → CaCl₂ + CO₂ + H₂O

2. CaCl₂ + 2NH₃ + H₂O → Ca(OH)₂ + 2NH₄Cl

3. Ca(OH)₂ + NaHCO₃ → CaCO₃ + NaOH + H₂O

4. CaCO₃ [ısıtma] → CaO + CO₂

Son aşamada dehidratasyon, saflaştırma ve eleme işlemleriyle endüstriyel veya ilaç kalite CaO elde edilir.

🔬 Fiziksel ve Kimyasal Özellikler

• Form: Beyaz kübik kristal (endüstriyel kalite: gri, kahverengi, sarı tonları)

• Yoğunluk: 3.34 g/cm³

• Erime Noktası: 2613 °C

• Kaynama Noktası: 2850 °C

• Çözünürlük:

  • Su ile ekzotermik reaksiyon → Ca(OH)₂ oluşur

  • Asitlerde çözünür

  • Gliserinde çözünür

  • Alkolde genellikle çözünmez

• Koku: Yok

• Yanıcılık: Yanıcı değildir

• Tahriş: Cilt ve mukoza için tahriş edici

🌍 Kullanım Alanları

• Kimya Endüstrisi:

  • Solvay prosesi (Na₂CO₃ üretimi, amonyak geri kazanımı)

  • Metalurji sektöründe curuf giderici (kükürt ve fosfor temizleme)

• Su Arıtma: Dünya genelinde %7 oranında su yumuşatma ve arıtma amaçlı

• Tarım: Kalsiyumlu gübre üretimi

• Kağıt Endüstrisi: Selüloz hamurunun ağartılması ve arıtılması

• Gıda ve İlaç: Gıda katkı maddesi (E529), jelatin ve şeker üretiminde reaktif

• Hayvancılık: Enerji verimliliği yüksek yem üretiminde katkı

• Enerji: Katı oksit yakıt hücrelerinde katot, oksijen üretim sistemlerinde uygulama

• Cam Endüstrisi: Camın dayanıklılığını artırmak için katkı

⚠️ Güvenlik Notları

• Aşındırıcıdır. Su ile temasında yüksek ısı açığa çıkar.

• Depolama: Nemden uzak tutulmalı, aksi halde kendiliğinden sönerek Ca(OH)₂’ye dönüşür.

📊 Kalsiyum Oksit – Teknik Bilgiler

📊 Kalsiyum Oksit – Sektörel Uygunluk Derecelendirmesi

📊 Kalsiyum Oksit – Zorunlu Kullanım Alanları

📌 Kalsiyum Oksit (CaO) – Diğer İsimleri / Eşanlamlılar

Kalsiyum oksit literatürde ve endüstride farklı isimlerle anılır. İşte yaygın kullanılan alternatif adları:

• Kalsiyum Monooksit

• Kireç

• Sönmemiş Kireç

• Yanmış Kireç

• Quicklime (İngilizce)

• Burnt Lime (İngilizce)

• Calx / Calcia

• Caustic Lime

• Airlock Lime

• Calcium Quick Lime

• Calcium Oxide Powder

• CaO (kimyasal formül)

• E529 (Gıda katkı kodu)

• USP Kalite / İlaç Kalite (farmasötik kullanım için)