İş inovasyonunu en üst düzeye çıkararak iş potansiyelinizi ortaya çıkarıyoruz.
Eposta GönderFumarik Asit, Fumaric Acid, Trans Butenedioic Acid, Allomaleik Asit, Allomaleic Acid, Likenik Asit, Lichenic Acid, Tumarik Asit, Tumaric Acid, Boletate, E297, 110-17-8
FUMARİK ASİT
1. ÜRÜN TANIMLAMA
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Kimyasal Adı | Trans-Bütendioik Asit |
| Yaygın Adı | Fumarik Asit |
| Molekül Formülü | C₄H₄O₄ |
| Molekül Ağırlığı | 116,07 g/mol |
| CAS Numarası | 110-17-8 |
| E Kodu | E297 |
| EC Numarası | 203-743-0 |
| GTİP Kodu | 2917.19.10 |
Diğer İsimleri:
-
Trans-1,2-Etilendikarboksilik Asit
-
Allomaleik Asit
-
Likenik Asit
-
Tumarik Asit
-
Boletate
-
(E)-2-Bütenedioik Asit
-
Sodyum Fumarat (tuz formu)
-
Amonyum Fumarat (tuz formu)
2. FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLER
| Özellik | Değer / Açıklama |
|---|---|
| Görünüm | Beyaz kristal toz veya renksiz kristaller |
| Koku | Kokusuz |
| Tat | Karakteristik ekşi, meyvemsi; Sitrik asitten ~1,5 kat daha ekşi |
| pH (%0,1 sulu çözelti, 25°C) | Yaklaşık 2,6 – 2,8 |
| Erime Noktası | 287°C (kapalı tüpte) |
| Süblimleşme | 200°C’nin üzerinde süblimleşir |
| Bozunma | 230°C’ye ısıtıldığında su kaybederek Maleik Anhidrite dönüşür |
| Yoğunluk | 1,635 g/cm³ (20°C) |
| Çözünürlük (25°C, su) | 0,63 g/100 mL (az çözünür) |
| Çözünürlük (etanol) | Çözünür |
| Çözünürlük (aseton) | Az çözünür |
| Çözünürlük (dietil eter) | Çok az çözünür |
| Çözünürlük (der. sülfürik asit) | Çözünür |
| Çözünürlük artırıcı | Dioktil Sodyum Sülfosüksinat ile karıştırıldığında sudaki çözünürlüğü artar |
| Tamponlama Kapasitesi | Sitrik asit ve Malik asitten yüksek, organik asitler arasında en yüksek tamponlama değerine sahiptir |
| Asitlik Sabiti (pKa₁/pKa₂) | pKa₁ = 3,03 / pKa₂ = 4,44 |
| Alevlenebilirlik | Yanıcı değildir |
| Toksiklik | Toksik değildir (gıda sınıfı) |
3. ÜRETİM DETAYLARI
3.1. Hammadde
Günümüzde fumarik asit üretimi, Maleik Anhidrit üzerinden gerçekleştirilmektedir. Maleik anhidrit ise uygun hidrokarbonların (benzen, n-bütan veya n-büten karışımları) katalitik oksidasyonu ile elde edilir.
3.2. Katalizörler
Sabit yataklı tübüler reaktörlere gömülü vanadyum-fosfor oksit (VPO) esaslı katalizörler kullanılır. Yan ürün olarak su oluşur.
3.3. Üretim Aşamaları
-
Katalitik Oksidasyon: Benzen veya n-bütan/n-büten karışımları hava ile oksitlenerek Maleik Anhidrit (MA) elde edilir.
-
Hidroliz: Maleik Anhidrit, su ile reaksiyona girerek Maleik Asit'e dönüştürülür.
-
İzomerizasyon: Maleik Asit (cis form), uygun katalizör (genellikle mineral asit, peroksit veya ısı/UV) eşliğinde cis-trans izomerizasyonu ile termodinamik olarak daha kararlı olan Fumarik Aside (trans form) dönüştürülür.
-
Saflaştırma: Kristalizasyon, filtrasyon ve kurutma işlemleriyle yüksek saflıkta (>%99,5) fumarik asit elde edilir.
4. SEKTÖREL UYGUNLUK TABLOSU
| Sektör / Alt Uygulama | Kullanım Amacı | Tipik Dozaj (%) |
|---|---|---|
| Gıda ve İçecek | ||
| - Alkolsüz içecekler, meyve suları | Asitlik düzenleyici, aroma artırıcı | %0,05 – 0,3 |
| - Şekerlemeler, sakızlar | Ekşi tat verici | %0,1 – 0,5 |
| - Pasta dolguları, kremalar | Tat stabilitesi, asitlik | %0,1 – 0,4 |
| - Süt ürünleri (çikolatalı süt, yumurta likörü, kremalı çorba) | Stabilizatör, ekşi tat | %0,05 – 0,2 |
| - Tahıl ürünleri (yulaf, kahvaltı gevreği, pirinç pudingi, makarna) | Raf ömrü, lezzet iyileştirici | %0,05 – 0,2 |
| - İşlenmiş et (pastırma, konserve) | Koruyucu etki, tat | %0,1 – 0,3 |
| - Hardal, sirke, elma suyu | Asitlik dengeleme | %0,05 – 0,2 |
| - Şarap üretimi | Malolaktik fermantasyon önleyici | 0,5 – 1,5 g/L |
| - Jelatinli jeller | Jel mukavemet artırıcı | %0,1 – 0,8 |
| - Aljinatlı sistemler | Kalsiyum salınımı tetikleyici | Formüle bağlı |
| Hayvan Yemi | ||
| - Silaj katkısı, kanatlı/büyükbaş yemi | Asitlik düşürücü, bakteri/maya önleyici, sindirim artırıcı, antioksidan | %0,2 – 1,0 |
| İlaç | ||
| - Sedef hastalığı (psoriasis) tedavisi | Etken madde (fumarik asit esterleri) | Farmasötik formülasyon |
| - Demir eksikliği anemisi | Demir fumarat üretiminde ara ürün | - |
| Yapıştırıcı Sanayi | ||
| - Folyo laminasyon yapıştırıcıları | Vinil asetat-fumarik asit kopolimeri | %0,5 – 5 (monomer) |
| - Lateks yapıştırıcılar | Kıvam arttırıcı | %0,1 – 1 |
| Kompozit / Cam Elyaf | ||
| - Doymamış polyester reçine (stiren kopolimeri) | Cam elyaf takviyeli plastiklerde reçine modifikasyonu | %1 – 5 (reçineye göre) |
| Petrol ve Doğalgaz | ||
| - Matris asitlemesi | Kireç oluşumunu önleyen çözelti bileşeni | %1 – 10 (solüsyonda) |
| Kozmetik ve Kişisel Bakım | pH ayarlayıcı, tampon | %0,01 – 0,2 |
5. KULLANIM REÇETELERİ (ÖRNEK FORMÜLASYONLAR)
5.1. Ekşi Şekerleme (Toz Kaplama Karışımı)
| Bileşen | Oran (%) |
|---|---|
| Pudra şekeri | 85,0 |
| Sitrik Asit | 8,0 |
| Fumarik Asit | 5,0 |
| Malik Asit | 2,0 |
| Aroma | q.s. |
Uygulama: Şeker hamuru şekillendirilip kurutulduktan sonra bu karışım ile kaplanır. Fumarik asit kalıcı ekşilik ve düşük higroskopi sağlar.
5.2. Şarap Stabilizasyonu (Malolaktik Fermantasyon Kontrolü)
| Aşama | Miktar |
|---|---|
| Şarap (alkol fermantasyonu sonrası) | 100 L |
| Fumarik Asit (önceden az suda çözülmüş) | 50 – 150 g |
Not: Eklendikten sonra karıştırılır, 1 hafta beklenir. Malolaktik bakterilerin (Oenococcus oeni) inhibisyonu sağlanır. Yasal sınırlara uyulmalıdır.
5.3. Silaj Katkısı (Büyükbaş Yemi)
| Bileşen | Miktar (1000 kg silaj için) |
|---|---|
| Fumarik Asit | 2 – 5 kg |
| Propiyonik Asit | 1 – 2 kg |
| Su (seyreltme) | 10 – 20 L |
Uygulama: Tabakalar halinde silaja püskürtülür, pH’ı hızla düşürerek küf ve maya gelişimini engeller, sindirilebilirliği artırır.
5.4. Lateks Yapıştırıcı Kıvam Ayarı
| Bileşen | Oran (%) |
|---|---|
| Lateks emülsiyonu (%50 katı) | 90,0 |
| Fumarik Asit (%10’luk çözelti) | 5,0 – 10,0 |
| Koruyucu, stabilizatör | q.s. |
Uygulama: Yavaş karıştırmayla fumarik asit çözeltisi eklenir, istenen viskoziteye ulaşana kadar devam edilir.
6. ALTERNATİF ÜRÜNLER VE KARŞILAŞTIRMA
| Alternatif | Fumarik Asit ile Karşılaştırma |
|---|---|
| Sitrik Asit (E330) | En yaygın gıda asididir. Çözünürlüğü çok yüksektir (~147 g/100mL). Fumarik asit daha az çözünür, daha yüksek asitlik hissi (1,5 kat) verir, tamponlama değeri yüksektir. Nem çekmez. |
| Malik Asit (E296) | Elma asidi. Pürüzsüz bir ekşilik profili vardır. Fumarik asit daha keskindir ve daha uzun süreli tat bırakır. Daha düşük dozajla aynı ekşilik sağlanabilir. |
| Tartarik Asit (E334) | Üzüm asidi. Şarapçılıkta yaygın. Fumarik asit şarapta malolaktik inhibisyon için spesifik bir alternatiftir. Tartarik asit daha güçlü bir asittir (pKa₁ 2,98), fakat fumarik asit tamponlamada üstündür. |
| Laktik Asit (E270) | Süt asidi. Sıvı formda satılır. Fumarik asit toz formun avantajlarını sunar, daha kolay taşınır, depolanır. |
| Fosforik Asit (E338) | İnorganik asit, sıvı. Fumarik asit organik asit olarak temiz etiketli ürünlerde tercih edilir. |
| Glukono Delta Lakton (GDL) | Yavaş asit salımı yapar. Fumarik asit doğrudan asitlik sağlar; GDL daha yumuşak bir profil için alternatiftir. |
Not: Asit seçimi; tat profili, çözünürlük ihtiyacı, işlem sıcaklığı, nem hassasiyeti ve yasal limitlere göre yapılmalıdır.
7. AMBALAJ, DEPOLAMA VE RAF ÖMRÜ
-
Ambalaj: 25 kg kraft torba içi PE astarlı, big bag (500-1000 kg) veya müşteri talebine özel.
-
Depolama: Serin (<30°C), kuru ve iyi havalandırılmış ortamda, doğrudan güneş ışığından ve nemden korunarak saklanmalıdır.
-
Raf Ömrü: Uygun koşullarda saklandığında üretim tarihinden itibaren 24 ay.
-
Güvenlik: Toksik olmamakla birlikte; toz oluşumunda göz ve solunum tahrişine karşı toz maskesi ve gözlük kullanılması tavsiye edilir.
8. SIK SORULAN SORULAR (SSS)
Soru 1: Fumarik asit diğer asitlerden neden daha ekşidir?
Fumarik asidin moleküler yapısı ve düşük çözünürlüğü, tat alma hücrelerinde daha uzun süreli ve yoğun bir sinyal oluşturur. Özellikle toz kaplamalı şekerlemelerde sitrik asitten 1,5 kat daha ekşi algılanır.
Soru 2: Fumarik asitin suda çözünürlüğü düşük; bu kullanımda sorun yaratır mı?
Evet, soğuk suda çözünürlüğü sınırlıdır (0,63 g/100 mL). Ancak ısıtılmış suda çözünürlük artar, ayrıca Dioktil Sodyum Sülfosüksinat gibi yüzey aktif maddelerle çözünürlüğü iyileştirilebilir. Toz uygulamalarda (kaplama) çözünürlüğe ihtiyaç duyulmaz. Sıvı sistemlerde asidi önceden hamur içine dağıtmak veya öğüterek partikül boyutunu küçültmek çözünme hızını artırır.
Soru 3: Fumarik asit helal/koşer/vegan mıdır?
Ticari olarak petrokimyasal (benzen, n-bütan) veya biyoteknolojik kaynaklardan üretilmektedir. Hayvansal bileşen içermez. Genellikle helal, koşer ve vegan sertifikaları mevcuttur (tedarikçiden belge istenmelidir).
Soru 4: Şarapta fumarik asit kullanımı yasal mıdır?
Birçok ülkede (AB, OIV) malolaktik fermantasyonun inhibisyonu amacıyla sınırlı miktarlarda kullanımına izin verilir. Türkiye'de Türk Gıda Kodeksi kapsamında gıda katkı maddesi olarak E297 kodu ile izinlidir. Spesifik şarap mevzuatına göre maksimum kullanım dozu kontrol edilmelidir.
Soru 5: Fumarik asit, sitrik asit ile birlikte kullanılabilir mi?
Evet, sinerjik etki sağlar. Sitrik asit anlık asitlik hissi verirken, fumarik asit kalıcı ekşilik sağlar. Özellikle ekşi şekerlemelerde her ikisinin karışımı idealdir.
Soru 6: Fumarik asit gıda dışında nerelerde kullanılır?
Doymamış polyester reçinelerde stiren ile kopolimer oluşturarak cam elyaf takviyeli plastiklerin mekanik dayanımını artırır. Ayrıca yapıştırıcılarda, petrol kuyusu asitlemede ve ilaç (sedef tedavisi, demir fumarat) üretiminde kullanılır.
Soru 7: Fumarik asitin tamponlama kapasitesi neden önemlidir?
Gıdalarda pH’ın sabit tutulması, mikrobiyolojik stabilite, renk koruması ve lezzet dengesini sağlamak için kritiktir. Fumarik asit, sitrik ve malik asitten daha yüksek tamponlama değeri ile düşük konsantrasyonlarda bile etkili pH kontrolü sağlar.
9. YASAL DURUM VE SERTİFİKASYONLAR
-
Gıda Katkısı: E297, EFSA ve Türk Gıda Kodeksi tarafından onaylıdır. "Quantum satis" prensibine göre iyi üretim uygulamaları çerçevesinde kullanılır (belirli ürünler için özel limitler olabilir).
-
Farmakope: USP/NF, EP monograflarına uygun kaliteler mevcuttur.
-
Sertifikalar: ISO 9001, ISO 22000, FSSC 22000, Helal, Koşer, GMO-Free talebe bağlı sağlanabilir.
Uyarı: Bu Teknik Bilgi Formu, genel bilgilendirme amaçlıdır. Kesin spesifikasyon ve uygulama rehberi için tedarikçinizle iletişime geçiniz ve nihai ürününüzde gerekli testleri yapınız.
