Korozyon İnhibitörü, Korozyon Önleyici, Katodik, Anodik, Karışık Adsorpsiyon Tipi İnhibitör, Oksijen İnhibitör, Film Oluşturan İnhibitör

Korozyon İnhibitörü, Korozyon Önleyici, Katodik, Anodik, Karışık Adsorpsiyon Tipi İnhibitör, Oksijen İnhibitör, Film Oluşturan İnhibitör

Korozyon ve Korozyon İnhibitörleri Raporu

1. Korozyon Nedir?

Korozyon, metallerin çevre ile kimyasal veya elektrokimyasal reaksiyonlar sonucu bozulmasıdır. Endüstrilerde her yıl yaklaşık 300 milyar $ maliyet doğuran kritik bir sorundur. Özellikle karbon çeliği ve paslanmaz çelik gibi malzemelerde yapısal bütünlüğü zayıflatır, güvenlik risklerini artırır.

2. İnhibitör Nedir?

İnhibitör, kimyasal reaksiyonların gerçekleşmesini engelleyen veya yavaşlatan kimyasal maddelerdir. Örnekler:

• Metallerin yükseltgenmesini yavaşlatan inhibitörler

• Bakteri enzimlerini engelleyen antibiyotikler

3. Korozyon İnhibitörleri

Korozyon inhibitörleri, metal yüzeylerinde ince bir film tabakası oluşturarak korozyonu önler veya yavaşlatır. Etkinlikleri; kimyasal bileşim, moleküler yapı ve adsorpsiyon kalınlığına bağlıdır.

3.1 Çeşitleri

• Anodik İnhibitörler: Anodik reaksiyonları yavaşlatır (ör. kromatlar, molibdatlar, fosfatlar).

• Katodik İnhibitörler: Katodik reaksiyonları yavaşlatır (ör. çinko, kalsiyum, magnezyum tuzları).

• Karışık İnhibitörler: Hem anodik hem katodik reaksiyonları engeller (ör. organik aminler, karboksilatlar).

• Oksijen İnhibitörleri: Çözünmüş oksijeni bağlayarak korozyonu engeller (ör. sodyum sülfat, hidrazin).

• Film Oluşturan İnhibitörler: Metal yüzeyinde koruyucu film tabakası oluşturur (ör. organofosfor bileşikleri, organik aminler).

3.2 Adsorpsiyon Mekanizmaları

• Fiziksel Adsorpsiyon: Elektrostatik çekim ile hızlı etkileşim, ancak kolayca yüzeyden ayrılır.

• Kimyasal Adsorpsiyon (Kemisorpsiyon): Yük paylaşımı/aktarımı ile güçlü bağ, geri döndürülemez.

• Film Formasyonu: Organik inhibitörlerin hidrofobik film tabakası oluşturmasıyla koruma sağlar.

3.3 Organik İnhibitörler

Mükemmel performans gösteren bazı organik inhibitörler:

• Yağlı Amidler

• Piridinler

• İmidazolinler

• 1,3 Azoller

• Polimerler

4. Karbon Çeliği Üzerinde Korozyon Önlenmesi

• Mono Etanol Amin (MEA): Katodik ve anodik reaksiyonları azaltarak koruyucu film tabakası oluşturur.

• Alkanolaminler: CO₂ absorbsiyon sistemlerinde inhibitör olarak görev yapar.

5. Kullanım Alanları

Korozyon inhibitörleri endüstride geniş kullanım alanına sahiptir:

• Rafineri ve petrokimya tesisleri (soğutma suyu sistemleri)

• Açık devre soğutma kuleleri ve ısı eşanjörleri

• Kristallendirme evaporatörleri (ör. EDTA + Hidroksilamonyum Sülfat)

• Petrol taşıma ve depolama sistemleri

• Metal boru hatları, otomobiller, endüstriyel ekipmanlar

6. Korozyon Koruyucu Yöntemler

• Kaplamalar: Boya, epoksi, toz kaplama

• Galvanizasyon: Çelik/demir yüzeylerin çinko ile kaplanması

• Katodik Koruma: Uygulanmış akım veya galvanik anot yöntemi

• Anodik Koruma: Paslanmaz çelik ve alaşımlarda kullanılır

• Malzeme Seçimi: Paslanmaz çelik, titanyum, alaşımlı metaller

• Çevre Kontrolü: Nem ve oksijenin azaltılması

7. Sonuç

Korozyon inhibitörleri ve koruyucu yöntemler, metal yüzeylerin ömrünü uzatır, bakım maliyetlerini azaltır ve güvenliği artırır. Başarılı bir korozyon kontrolü için doğru inhibitör seçimi ve uygun koruma yöntemlerinin kombinasyonu kritik öneme sahiptir.

1. Petrokimya ve Rafineri Tesisleri

• Sorun: Soğutma suyu sistemlerinde yüksek sıcaklık ve kimyasal birikintiler korozyona yol açar.

• Ne Yapmalı:

  • Katodik ve anodik inhibitörler kullanılarak metal yüzeylerde film tabakası oluşturulmalı.

  • Resirkülasyon pompaları ve ısı eşanjörleri için sürdürülebilir inhibitör dozajı yapılmalı.

  • Tortu giderme sırasında kullanılan asit çözeltilerine inhibitör eklenmeli.

2. Enerji ve Soğutma Kuleleri

• Sorun: Açık devre sistemlerde sürekli su teması ve oksijen varlığı korozyonu hızlandırır.

• Ne Yapmalı:

  • Oksijen inhibitörleri (ör. sodyum sülfat, hidrazin) kullanılmalı.

  • Film oluşturan organik inhibitörlerle yüzeyde koruyucu tabaka sağlanmalı.

  • Çevresel kontrol (nem ve oksijen azaltımı) desteklenmeli.

3. Kimya ve Kristallendirme Evaporatörleri

• Sorun: Paslanmaz çelik ekipmanlarda asidik çözeltiler korozyona neden olur.

• Ne Yapmalı:

  • EDTA ve Hidroksilamonyum Sülfat kombinasyonu kullanılmalı.

  • Organik amin bazlı inhibitörlerle film tabakası güçlendirilmeli.

4. Petrol Taşıma ve Depolama

• Sorun: Boru hatları ve tanklarda sürekli metal-yüzey temasından dolayı korozyon oluşur.

• Ne Yapmalı:

  • Katodik koruma (galvanik anot veya akım uygulaması) ile desteklenmeli.

  • Film oluşturan inhibitörler ile iç yüzey kaplanmalı.

  • Malzeme seçimi (paslanmaz çelik, alaşımlı metaller) kritik noktalarda tercih edilmeli.

5. Tekstil ve Gıda Endüstrisi (Su Bazlı Sistemler)

• Sorun: Kapalı devre su sistemlerinde tortu ve biyolojik birikintiler korozyona yol açar.

• Ne Yapmalı:

  • Organik inhibitörler (ör. imidazolinler, azoller) kullanılmalı.

  • Kendiliğinden iyileşen kaplamalar tercih edilmeli.

  • Çevre kontrolü (pH ve sıcaklık dengesi) sağlanmalı.

6. Altyapı ve İnşaat (Borular, Metal Yapılar)

• Sorun: Atmosferik koşullar ve nem korozyonu hızlandırır.

• Ne Yapmalı:

  • Galvanizasyon (çinko kaplama) uygulanmalı.

  • Epoksi veya toz kaplama gibi fiziksel bariyerler kullanılmalı.

  • Anodik inhibitörlerle pasif film tabakası desteklenmeli.

7. Karbon Çeliği Sistemleri

• Sorun: Asidik ortamda hızlı elektrokimyasal korozyon.

• Ne Yapmalı:

  • Mono Etanol Amin (MEA) ile hem katodik hem anodik reaksiyonlar yavaşlatılmalı.

  • Alkanolaminler CO₂ absorbsiyon sistemlerinde inhibitör olarak kullanılmalı.

  • Kemisorpsiyon mekanizması ile güçlü film tabakası oluşturulmalı.