Benzofenon, Benzophenone, Difenil Keton, Diphenyl Ketone, Oksibenzon, Oxybenzone, Sulisobenzon, Sulisobenzone, Benzofenon‑1, Benzofenon‑3, Benzofenon‑4, Benzophenone‑1, Benzophenone‑3, Benzophenone‑4, 119‑61‑9, 131‑56‑6, 131‑57‑7, 4065‑45‑6

Benzofenon, Benzophenone, Difenil Keton, Diphenyl Ketone, Oksibenzon, Oxybenzone, Sulisobenzon, Sulisobenzone, Benzofenon‑1, Benzofenon‑3, Benzofenon‑4, Benzophenone‑1, Benzophenone‑3, Benzophenone‑4, 119‑61‑9, 131‑56‑6, 131‑57‑7, 4065‑45‑6
 

1. BENZOFENON (CAS No: 119-61-9)

Genel Bilgi:
Benzofenon, en basit yapılı benzofenon türevidir. Aromatik bir keton olan bu bileşik, beyaz kristal toz formundadır ve gül benzeri kendine özgü hafif tatlı bir kokusu vardır.

Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri:

• Görünüm: Beyaz kristal katı.

• Koku: Gül kokusunu andıran, tatlımsı, hoş.

• Erime Noktası: Yaklaşık 47.8 °C – 48 °C.

• Kaynama Noktası: 305 °C.

• Çözünürlük: Suda çözünmez; organik çözücülerde (aseton, etanol, benzen) yüksek oranda çözünür.

Kullanım Alanları:

1. Koku Sabitleyici (Fiksatör): Parfüm ve sabunlarda, uçucu kokuların kalıcılığını artırmak ve tatlı bir alt ton sağlamak için kullanılır. Gül, sardunya, vanilya, krema, şeftali ve oryantal esanslarında yaygındır.

2. Endüstriyel Ara Madde:

   • İlaç sentezinde (örneğin; difenhidramin hidroklorür, bisikloheksipridin gibi antihistaminiklerin üretiminde).

   • Organik pigmentlerin ve pestisitlerin üretiminde.

   • Reçine ve kaplamalarda foto başlatıcı (ışıkla kürlenen sistemlerde).

3. Polimerizasyon İnhibitörü: Stiren gibi monomerlerin depolama sırasında kendiliğinden polimerleşmesini (katılaşmasını) önlemek için kullanılır.

4. UV Emici: Ürünlerin güneş ışığına maruz kaldığında bozulmasını engellemek için kullanılır. Vernik, cila ve bazı plastiklerde stabilizatördür.

5. Kauçuk Sektörü: Floro kauçuk için düşük sıcaklıkta hızlı vulkanize edici madde olarak görev yapar.

2. BENZOFENON-1 (CAS No: 131-56-6)

Genel Bilgi:
Benzofenon-1 (2,4-Dihidroksibenzofenon), özellikle UV ışınlarının neden olduğu bozulmaya karşı koruma sağlamak için kullanılan bir benzofenon türevidir.

Kullanım Alanları:

• UV Emici ve Işık Dengeleyici: Plastikler, yapıştırıcılar, reçineler ve kaplamalarda, ürünlerin ışık etkisiyle sararmasını veya bozulmasını engeller.

• Foto Başlatıcı: UV ışıkla kürlenebilen (UV Curable) mürekkepler, kaplamalar ve yapıştırıcılar için polimerizasyon başlatıcısı olarak kullanılır.

• Kozmetik: Güneş kremlerinde UV-A ve UV-B filtreleriyle sinerjistik etki göstermek için kullanılır, ancak kullanımı günümüzde Benzofenon-3 veya -4 kadar yaygın değildir.

3. BENZOFENON-3 (CAS No: 131-57-7) – Oksibenzon

Genel Bilgi:
Benzofenon-3, kimyasal adı Oksibenzon olan en yaygın kullanılan benzofenon türevlerinden biridir. Kozmetik ve kişisel bakım ürünlerinde geniş spektrumlu UV filtresi olarak görev yapar. Doğada üzüm gibi bazı meyvelerde ve bitkilerde de bulunur.

Kimyasal Özellikler:

• Molekül Formülü: C14H12O3

• Molekül Ağırlığı: 182.22 g/mol (Metinde 228.24 olmalı, ancak not edilen 182.22 muhtemelen benzofenon-3 değil, temel benzofenon ağırlığıdır; doğru molekül ağırlığı 228.24 g/mol’dir.)

• Fiziksel Form: Soluk sarı kristal toz.

• Erime Noktası: 62-64 °C civarı.

• Çözünürlük: Suda çözünmez; yağlarda ve organik çözücülerde (aseton, etanol) çözünür.

Kullanım Alanları:

1. Kozmetik ve Güneş Koruyucular: Güneş kremleri, losyonlar, rujlar ve saç bakım ürünlerinde cildi veya ürünü UV-A ve UV-B ışınlarının zararlı etkilerinden korur.

2. Renk ve Koku Stabilizatörü: Sabun, duş jeli, şampuan gibi ürünlerde, ürünün içerdiği renklendiricilerin ve parfümlerin güneş ışığına maruz kaldığında okside olup bozulmasını (renk solması, koku değişmesi) engeller.

3. Polimerizasyon İnhibitörü: Stiren ve diğer monomerlerin üretiminde ve depolanmasında inhibitör olarak kullanılır.

4. Gıda Aroması: GB 2760-1996 gibi bazı yönetmeliklerde, vanilya, krema, taze meyve, fındık, şeftali gibi tatların hazırlanmasında eser miktarlarda lezzet artırıcı ve sabitleyici olarak kullanımına izin verilir.

5. Endüstriyel: Vernikler, boyalar, plastik kaplamalar ve baskı mürekkeplerinde ışık stabilizatörü ve foto başlatıcı olarak.

4. BENZOFENON-4 (CAS No: 4065-45-6) – Sulisobenzone

Genel Bilgi:
Benzofenon-4 (Sodyum benzofenon-4 sülfonat), Sulisobenzone olarak da bilinir. Benzofenon-3’ten farklı olarak suda çözünebilen bir yapıya sahiptir. Bu özelliği sayesinde özellikle su bazlı kozmetik formüllerde ve şeffaf ürünlerde tercih edilir.

Fiziksel ve Kimyasal Özellikler:

• INCI Adı: Benzophenone-4 / Sulisobenzone

• Görünüm: Sarımsı toz.

• Çözünürlük: Suda yüksek oranda çözünür. Yağda çözünmez.

• Stabilite: pH 5-8 aralığında stabildir.

Kullanım Alanları ve Faydaları:

1. Su Bazlı UV Filtre: Yağda çözünen bir UV koruyucu (örneğin Benzofenon-3 veya avobenzon) ile kombine edildiğinde, güneş koruyucu ürünlerin SPF değerini artırır ve geniş spektrumlu koruma sağlar.

2. Renk Koruyucu (Boya Koruyucu): Şampuan, saç kremi, maskara ve renkli kozmetiklerde, saç boyalarının veya ürünün renginin güneş ışığında solmasını engeller. Özellikle şeffaf ambalajlarda bulunan ürünlerin renk stabilitesini korur.

3. Koku Koruyucu: Parfüm ve kokulu ürünlerde, kokunun oksidasyona uğrayarak bozulmasını (acılaşmasını) önler.

4. Antimikrobiyal Etki: Bakteri, mantar ve maya gibi mikroorganizmaların üremesini engelleyerek ürünün raf ömrünü uzatır. (Koruyucu olarak işlev görür).

5. Formülasyon Yardımcısı: Formülde bulunan diğer aktif bileşenlerin cilde daha hızlı ve etkili nüfuz etmesine yardımcı olur.

6. Kullanım Oranı: FDA (ABD) ve Avrupa ülkelerinde genellikle %5-8 oranında kullanımı onaylanmıştır.

Özet ve Genel Değerlendirme

Metinde bahsedilen bu dört benzofenon türü, kimyasal yapılarındaki farklılıklar nedeniyle farklı işlevler görür:

Benzofenon Türevleri Karşılaştırma Tablosu

Özet Farklar

• Çözünürlük: Benzofenon‑4 diğerlerinden farklı olarak suda çözünür. Bu özellik, onu şampuan, duş jeli, maskara gibi su bazlı ve şeffaf ürünlerde vazgeçilmez kılar.

• Kullanım Amacı: Benzofenon ve Benzofenon‑1 daha çok endüstriyel (reçine, kaplama, polimer) uygulamalarda öne çıkarken; Benzofenon‑3 ve Benzofenon‑4 kozmetik ve kişisel bakım alanında yoğunlaşır.

• UV Koruma: Hepsi UV emici özellik taşımakla birlikte, Benzofenon‑3 geniş spektrumlu (UV‑A/UV‑B) güneş filtresi olarak en yaygın kullanılanıdır. Benzofenon‑4 ise suda çözünebilen UV filtresi olarak özellikle su bazlı güneş koruyucularda tercih edilir.

• Koku Sabitleme: Benzofenon ve Benzofenon‑3 parfüm ve sabunlarda koku sabitleyici olarak kullanılır; Benzofenon‑4 de kokuların oksidasyonunu engelleyerek aynı işlevi görür.

Benzofenon Türevleri – Diğer İsimler, Alternatifler ve Sektörel Uygunluk