Sodyum Metabisülfit, Sodium Metabisulfite, Sodyum Pirosülfit, Sodium Pyrosulfite, Sodyum Bisülfit Anhidrat, Sodium Bisulfite Anhydrous, SMBS, E223, 7681-57-4

Sodyum Metabisülfit, Sodium Metabisulfite, Sodyum Pirosülfit, Sodium Pyrosulfite, Sodyum Bisülfit Anhidrat, Sodium Bisulfite Anhydrous, SMBS, E223, 7681-57-4

Genel Tanım

Sodyum Metabisülfit (Na₂S₂O₅), beyaz kristal toz formunda bulunan, hafif kükürt kokusuna sahip bir inorganik tuzdur. E223 koduyla gıda katkı maddesi olarak bilinir. Hem gıda endüstrisinde hem de endüstriyel üretim süreçlerinde yaygın şekilde kullanılır.

Fiziksel ve Kimyasal Özellikler

• Görünüm: Beyaz kristal toz (hafif sarımsı olabilir)

• Koku: Hafif kükürt kokusu

• Yoğunluk: 1.48 g/cm³

• Erime Noktası: 150 °C’de ayrışır (erime yerine bozunma gösterir)

• Çözünürlük: 20 °C’de 540 g/L (suda yüksek çözünürlük)

• pH (çözeltide): 3.5 – 5 (asit karakterli)

• Duyarlılık: Hava ve neme karşı hassas, kuru ortamda saklanmalı

• Reaktivite:

  • Güçlü oksitleyiciler ve asitlerle uyumsuzdur.

  • Asitlerle temasında SO₂ (kükürt dioksit) gazı açığa çıkar, bu gaz toksiktir.

• Toksisite: Solunması halinde zararlı, cilt ve dokulara tahriş edici.

Kimyasal Davranış

• Suda çözündüğünde: Bisülfit iyonu (HSO₃⁻) açığa çıkar. Bu iyon, güçlü bir indirgeme ajanıdır.

• Asitlerle reaksiyonu: SO₂ gazı çıkararak ortamı toksik hale getirir.

• Oksitleyicilerle reaksiyonu: Şiddetli olabilir, bu yüzden depolama sırasında oksitleyici maddelerden uzak tutulmalıdır.

Endüstriyel Kullanım Alanları

• Tekstil Sanayi: Elyaf ağartmada antiklor, boyada sabitleştirici.

• Kağıt ve Tutkal Sanayi: İşleme katkısı.

• Deri Sanayi: Depilatör (kıl giderici).

• Organik Kimya: Sodyum hidrosülfit üretiminde hammadde.

• Kozmetik: Dezenfektan ve koruyucu.

• Galvanoplasti ve Lastik Üretimi: Katkı maddesi olarak.

Gıda Endüstrisindeki Kullanımı

Sodyum Metabisülfit, E223 koduyla gıda katkı maddesi olarak kullanılır.

• Antioksidan: Gıdalarda oksidasyonu önler, raf ömrünü uzatır.

• Koruyucu: Mikroorganizmaların gelişimini engeller.

• Renk Koruyucu: Özellikle şarap, kuru meyve ve konserve ürünlerde renk bozulmasını önler.

• Fermantasyon: Şarap yapımında fermantasyonu kontrol etmek için kullanılır.

Örnek Kullanım Alanları:

• Şarap: Fermantasyonu kontrol eder, istenmeyen mikroorganizmaları baskılar.

• Kuru Meyveler (ör. kayısı, üzüm): Renk korunumu sağlar, bozulmayı geciktirir.

• Konserve ve Turşu: Antimikrobiyal etki gösterir.

• Meyve Suları: Oksidasyonu önler, tat ve renk stabilitesini artırır.

Sağlık ve Güvenlik

• Solunması: Solunum yollarında tahriş ve astım benzeri reaksiyonlara yol açabilir.

• Cilt Teması: Tahriş edici, alerjik reaksiyonlara neden olabilir.

• Gıda Tüketimi: Belirli miktarların üzerinde tüketildiğinde hassas kişilerde alerjik reaksiyonlar (özellikle astımlılarda) görülebilir.

• Depolama: Hava ve nemden uzak, kuru ve serin ortamlarda saklanmalı.

Özet Tablo

Sodyum Metabisülfit (E223) farklı sektörlerde çeşitli amaçlarla kullanılan çok yönlü bir kimyasaldır. Her sektör bu maddenin indirgeme, koruyucu, dezenfektan ve renk sabitleyici özelliklerinden yararlanır. Detaylı olarak şöyle sınıflandırılabilir:

Gıda Sektörü

• Koruyucu ve antioksidan: Gıdaların raf ömrünü uzatır, mikroorganizmaların gelişimini engeller.

• Renk koruyucu: Kuru meyvelerde (kayısı, üzüm vb.) ve meyve sularında renk bozulmasını önler.

• Şarap üretimi: Fermantasyonu kontrol eder, istenmeyen mikroorganizmaları baskılar, tat ve aroma korunur.

• Konserve ve turşu: Antimikrobiyal etki gösterir, bozulmayı geciktirir.

Tekstil Sektörü

• Ağartma sonrası antiklor: Elyaf üzerinde kalan kloru nötralize eder.

• Boyama işlemleri: Renklerin sabitlenmesini sağlar.

Kağıt ve Tutkal Sanayi

• İşleme katkısı: Üretim süreçlerinde yardımcı kimyasal olarak kullanılır.

Deri Sanayi

• Depilatör: Deri işleme sırasında kılların giderilmesinde kullanılır.

Kimya Endüstrisi

• Sodyum hidrosülfit üretimi: Ana hammadde olarak görev yapar.

• Organik sentezlerde: Aromatik alkoller, aldehitler ve selüloz esterleri üretiminde kullanılır.

Kozmetik

• Dezenfektan ve koruyucu: Bazı kozmetik ürünlerde mikrobiyal gelişimi engeller.

Lastik ve Galvanoplasti

• Katkı maddesi: Üretim süreçlerinde stabilizatör ve işlem kolaylaştırıcı olarak kullanılır.

Güvenlik ve Depolama

• Solunduğunda toksiktir, cilt ve dokulara tahriş edicidir.

• Asitlerle temasında zehirli SO₂ gazı açığa çıkar.

• Hava ve neme duyarlı olduğundan kuru ve serin ortamlarda saklanmalıdır.

Özetle, gıda sektöründe koruyucu ve antioksidan, tekstil ve deri sektöründe işlem kimyasalı, kimya endüstrisinde hammadde, kozmetik ve diğer sanayilerde dezenfektan ve katkı maddesi olarak kullanılır.