Azodikarbonamid, Diazenedicarboxamide, Azodiformamide, Azobisformamide, Azodicarbonamide, DCA, ADA, 123-77-3

Azodikarbonamid, Diazenedicarboxamide, Azodiformamide, Azobisformamide, Azodicarbonamide, DCA, ADA, 123-77-3

Azodikarbonamid / Azobisformamid / E927a / ADA
CAS Numarası: 123-77-3
EC Numarası: 204-650-8
E Numarası: E927a

1. TANIMLAYICI BİLGİLER

2. FİZİKSEL ÖZELLİKLER

3. KİMYASAL ÖZELLİKLER

Moleküler Yapı:

H₂N - C - N = N - C - NH₂
       ||         ||
       O          O

Termal Bozunma Reaksiyonu:

text

C₂H₄N₄O₂ —[Isı 180-220°C]—> N₂↑ + CO↑ + NH₃↑ + CO₂↑ + H₂O

Bozunma Ürünleri:

Hidroliz Reaksiyonu (Asit veya Baz ile):

C₂H₄N₄O₂ + 2 H₂O —[H⁺/OH⁻]—> Hidrazodikarbonamid (Hidroliz)

Oluşum Reaksiyonu:

Hidrazin + Üre + Oksidasyon → Azodikarbonamid + H₂O

4. ÜRETİM PROSESİ

Reaksiyon Denklemleri:

Adım 1 (Hidrazodikarbonamid Oluşumu):

N₂H₄ (Hidrazin) + 2 NH₂CONH₂ (Üre) —[Isı]—> H₂NNHCONHCONH₂ (Hidrazodikarbonamid) + 2 NH₃

Adım 2 (Azodikarbonamide Oksidasyon):

H₂NNHCONHCONH₂ + [O] —[Klor/Brom/Hava]—> N₂C₂H₄O₂ (Azodikarbonamid) + H₂O

Genel Reaksiyon:

N₂H₄ + 2 NH₂CONH₂ + [O] —[Isı]—> N₂C₂H₄O₂ + 2 NH₃ + H₂O

5. MEVCUT GRADELER VE SPESİFİKASYONLAR

Tipik Spesifikasyonlar (Teknik Grade):

Tipik Spesifikasyonlar (Gıda Grade):

6. UYGULAMALAR

6.1. Plastik ve Kauçuk Endüstrisi – En Büyük Kullanım (Köpürtücü Ajan)

Köpürtücü Ajan Mekanizması:

• 180-220°C'ye ısıtma bozunmaya neden olur

• Gaz kabarcıkları (N₂, CO₂, CO, NH₃) açığa çıkar

• Kabarcıklar polimer matrisinde hücreler oluşturur

• Hafif, süngerimsi veya köpük malzeme elde edilir

• Endotermik reaksiyon (ısı emer) işlem sıcaklığının kontrolüne yardımcı olur

6.2. Gıda Endüstrisi (Un İşleme – E927a)

Un İşleme Faydaları:

• Pişirme özelliklerini iyileştirmek için un bileşenlerini okside eder

• Daha iyi gaz tutma için gluten ağını güçlendirir

• Ekmek hacmini ve kırıntı yapısını iyileştirir

• Daha beyaz un için karotenoidleri ağartır

• Karıştırma süresini azaltır ve hamur işlenebilirliğini iyileştirir

6.3. Kauçuk Endüstrisi

6.4. Kaplamalar ve Yapıştırıcılar

6.5. Diğer Uygulamalar

7. BOZUNMA KARAKTERİSTİKLERİ

Bozunmayı Etkileyen Faktörler:

8. GIDA GÜVENLİĞİ VE DÜZENLEYİCİ DURUM

Gıda Güvenliği Endişeleri:

• Bozunma ürünleri arasında semikarbazid (SEM) bulunur

• Semikarbazid şüpheli kanserojendir

• Un içinde ısıtma, üretan ve diğer yan ürünleri oluşturur

• Bazı çalışmalar ADA'yı işçilerde solunum hassasiyeti ile ilişkilendirir

9. GÜVENLİK VE SAĞLIK BİLGİLERİ (GHS SINIFLANDIRMASI)

10. ZARAR BİLDİRİMLERİ (H-KODLARI)

11. GÜVENLİK BİLDİRİMLERİ (P-KODLARI)

12. TOKSİKOLOJİK BİLGİLER

Sağlık Etkileri:

Düzenleyici Limitler (Gıda Kullanımı):

13. İLK YARDIM ÖNLEMLERİ

14. YANGINLA MÜCADELE ÖNLEMLERİ

15. ÇEVRESEL BİLGİLER

16. DEPOLAMA VE KULLANIM

Kullanım Notları:

• Toz oluşumundan kaçının (solunum hassasiyet maddesi)

• Lokal egzoz havalandırması kullanın

• Isı kaynaklarından uzak tutun (erken bozunma)

• Kuru bir yerde saklayın (nem topaklanmaya neden olabilir)

• Ağır metal tuzlarıyla temastan kaçının (aktivatörler)

• Uygun KKD kullanın (toz maskesi, eldiven, gözlük)

• Kullanılmadığında kapları kapalı tutun

17. TAŞIMA BİLGİLERİ

Not: Bazı taşıma sınıflandırmaları, uygun şekilde stabilize edilmemişse ADA'yı kendiliğinden reaktif madde olarak değerlendirebilir.

18. DÜZENLEYİCİ BİLGİLER

ABD FDA Durumu:

AB Durumu:

• Gıda katkı maddesi olarak izin verilmez (Regülasyon (EC) No 1333/2008)

• Endüstriyel kullanım (köpürtücü ajan) izinlidir

• Sınıflandırma: CLP Regülasyonu (EC) No 1272/2008

19. DİĞER ADLAR VE EŞ ANLAMLILAR

Ticari İsimler:

Veritabanı Tanımlayıcıları:

20. ÖZET VE ÖNEMLİ UYARILAR

Azodikarbonamid (ADA, C₂H₄N₄O₂, CAS 123-77-3), esas olarak plastik ve kauçuk endüstrisinde kimyasal köpürtücü ajan olarak ve gıda katkı maddesi (un beyazlatıcı ve hamur düzenleyici, E927a) olarak kullanılan sarıdan turuncu-kırmızıya kristal toz formunda bir bileşiktir. İki amid grubu içeren bir azo bileşiğidir. ADA, 180-220°C’de endotermik olarak bozunur ve gazlar (N₂, CO, NH₃, CO₂) açığa çıkararak polimerlerde hücreler oluşturur, böylece hafif ve köpüklü ürünler elde edilir.

• Endüstriyel kullanım: PVC, EVA, kauçuk, poliolefin ve poliüretan köpüklerde.

• Gıda katkısı: Unun karotenoidlerini beyazlatır, gluten gücünü ve elastikiyetini artırır, ekmek hacmini yükseltir.

• Regülasyon: ADA, AB, Kanada, Avustralya, Japonya ve Türkiye’de gıda katkısı olarak yasaklanmıştır. ABD’de FDA tarafından un işleminde 45 ppm’e kadar izin verilmektedir.

• Tüketici algısı: “Yoga matı kimyasalı” olarak bilinir, çünkü yoga matları ve benzeri köpüklü plastiklerde kullanılır.

Temel Özellikler:

Başlıca Uygulama Alanları:

• Plastik/Kauçuk: PVC, EVA, kauçuk süngerler, poliolefin köpükler (ayakkabı tabanı, mat, conta, kablo izolasyonu)

• Gıda: Un beyazlatma ve hamur düzenleme (E927a – sadece ABD’de)

• Kaplamalar: Köpük kaplamalar, yapıştırıcılar, mastikler

• Otomotiv: İç trim, contalar, sızdırmazlık elemanları

• Diğer: Hava yastığı şişiricileri, piroteknik, yangın söndürücüler

Önemli Güvenlik Noktaları:

• Solunum Hassaslaştırıcı (H334): Astım benzeri semptomlara yol açabilir.

• Cilt Hassaslaştırıcı (H317): Alerjik cilt reaksiyonlarına neden olabilir.

• Göz Tahrişi (H319): Ciddi göz tahrişine yol açar.

• Zararlı (H302): Yutulduğunda zararlıdır.

• Organ Hasarı (H373): Uzun süreli maruziyet akciğer hasarına neden olabilir.

• Toz Riski: Toz solunmamalıdır, uygun solunum koruması kullanılmalıdır.

• Kişisel Koruyucu Donanım: Maske, eldiven, gözlük, koruyucu giysi.

• Havalandırma: Lokal egzoz havalandırması şarttır.

• Depolama: Serin, kuru, oksitleyicilerden ve ısı kaynaklarından uzak tutulmalıdır.

Önemli Uyarılar:

• Gıda Güvenliği – Regülasyon: ADA, ABD dışında gıda katkısı olarak yasaktır. Türkiye’de Türk Gıda Kodeksi kapsamında yasaktır.

• Semikarbazid (SEM) Sorunu: ADA pişirme sırasında SEM’e dönüşebilir. SEM olası kanserojen olarak sınıflandırılmıştır. Bu nedenle birçok ülkede yasaklanmıştır.

• Endüstriyel Kullanım: PVC, EVA, kauçuk ve poliolefin köpüklerde yaygın olarak kullanılır.

• Bozunma Ürünleri: CO, NH₃, NOx ve bazı koşullarda HCN gibi toksik gazlar açığa çıkabilir. Yeterli havalandırma sağlanmalıdır.

• Mesleki Astım Riski: ADA tozuna maruz kalan işçilerde astım gelişebilir.

• Aktivatörler: Çinko oksit, çinko stearat gibi aktivatörler bozunma sıcaklığını düşürür.

• Partikül Boyutu: Hücre yapısını belirler (ince partikül → ince hücreler, kaba partikül → büyük hücreler).

• Tüketici Algısı: “Yoga matı kimyasalı” olarak bilinir, gıda ürünlerinde olumsuz algı yaratır.

• Çevresel Etki: Biyolojik olarak kolay parçalanmaz, yan ürünleri çevreye zararlı olabilir.

• Termal Stabilite: 180°C üzerinde, aktivatörlerle veya UV ışığı altında erken bozunma riski vardır.

Önemli Not:

Bu teknik bilgi formu yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Tam güvenlik, depolama ve regülasyon bilgileri için üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu (SDS) kullanılmalıdır. ADA, gıda katkısı olarak Türkiye ve AB’de yasaktır. Endüstriyel kullanımda uygun kişisel koruyucu donanım ve havalandırma şarttır.