İş inovasyonunu en üst düzeye çıkararak iş potansiyelinizi ortaya çıkarıyoruz.
Eposta GönderTrisodyum Nitrilotriasetat, Trisodium Nitrilotriacetate, Trisodium NTA, Trisodyum Aminotriasetat, NTA-3Na, 5064-31-3
Trisodyum Nitrilotriasetat (NTA.Na₃)
CAS Numarası: 5064-31-3
EC Numarası: 225-768-6
Kimyasal Formül: C₆H₆NNa₃O₆
Moleküler Ağırlık: 257.09 g/mol
Eş Anlamlılar: NTA Trisodyum Tuzu, Trisodyum NTA, Nitrilotriasetik Asit Trisodyum Tuzu, Trisodyum Aminotriasetat, Hampshire NTA, Sodyum Nitrilotriasetat, Syntron A, Versene NTA 150, Versene NTA 335, Chemcolox 365 Powder, Masquol NP 140
1. KİMYASAL KİMLİK
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Ürün Adı | Trisodyum Nitrilotriasetat |
| IUPAC Adı | Trisodyum 2,2',2''-nitrilotriasetat |
| CAS Numarası | 5064-31-3 |
| EC Numarası | 225-768-6 |
| Moleküler Formül | C₆H₆NNa₃O₆ |
| Moleküler Ağırlık | 257.09 g/mol |
| Kimyasal Sınıf | Aminopolikarboksilik Asit Tuzu, Şelatlayıcı Ajan |
| Yaygın İsimler | NTA Na₃, Trisodyum NTA, NTA Trisodyum Tuzu |
2. FİZİKSEL ÖZELLİKLER
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Fiziksel Hal | Katı |
| Renk | Beyaz ila off-white |
| Görünüm | Kristal toz |
| Koku | Kokusuz |
| Erime Noktası | >200°C (bozunur) |
| Yoğunluk (20°C) | ~0.85 g/cm³ (yığın yoğunluğu) |
| pH (%1 çözelti, 20°C) | 10.5 - 11.5 (kuvvetli bazik) |
| Higroskopiklik | Hafif higroskopik |
| Kristal Form | Monohidrat formunda beyaz kristal toz |
3. ÇÖZÜNÜRLÜK ÖZELLİKLERİ
| Çözücü | Çözünürlük (20°C) |
|---|---|
| Su | Çözünür (yüksek çözünürlük) |
| Etanol | Az çözünür ila zor çözünür |
| Aseton | Zor çözünür |
| Organik Çözücüler | Pratik olarak çözünmez |
4. KİMYASAL YAPI VE ÖZELLİKLER
| Parametre | Açıklama |
|---|---|
| Şelatlayıcı Tip | Aminopolikarboksilat, Hekzadentat ligand |
| Aktif Bileşen | Trisodyum Nitrilotriasetat (genellikle monohidrat) |
| Aktif İçerik | ≥%90 |
| pKa Değerleri | pKa1 ~1.9, pKa2 ~2.5, pKa3 ~9.7 (serbest asit) |
| Stabilite pH Aralığı | 4 - 14 (geniş pH aralığı) |
| Termal Kararlılık | Yüksek (>200°C'ye kadar kararlı) |
| Metal Bağlama Kapasitesi | Divalent ve trivalent metal iyonlarını (Ca²⁺, Mg²⁺, Fe³⁺, Cu²⁺, Zn²⁺) 1:1 oranında şelatlar |
Kimyasal Yapı Notu: NTA.Na₃, bir aminopolikarboksilik asit tuzudur. Yapısında, bir nitrojen atomuna bağlı üç asetat grubu (-CH₂COONa) bulunur. Bu yapı, çok sayıda metal iyonu ile kararlı, suda çözünür kompleksler oluşturmasını sağlar. EDTA'dan daha düşük moleküler ağırlığa sahip olması, biyolojik olarak daha kolay parçalanmasını sağlar.
5. BİLEŞİM VE SPEKTRUMLAR
| Parametre | Spesifikasyon | Yöntem |
|---|---|---|
| Saflık (NTA.Na₃, kuru bazda) | ≥%99.0 | Titrasyon |
| Aktif İçerik (NTA olarak) | ≥%90 | Titrasyon |
| Nem İçeriği | ≤%1.0 | Karl Fischer |
| Klorür (Cl) | ≤%0.05 | Titrasyon |
| Sülfat (SO₄) | ≤%0.05 | Gravimetrik |
| Demir (Fe) | ≤0.001% | AAS/ICP |
| Ağır Metaller (Pb olarak) | ≤0.001% | AAS/ICP |
| pH (%1 çözelti, 20°C) | 10.5 - 11.5 | Potansiyometrik |
| Görünüm | Beyaz kristal toz | Gözle muayene |
| Serbest Asit | ≤%0.5 | Titrasyon |
6. FONKSİYONEL ÖZELLİKLER
| Fonksiyon | Açıklama |
|---|---|
| Şelatlayıcı Ajan (Bağlayıcı) | Sertlik oluşturan Ca²⁺ ve Mg²⁺ iyonlarını bağlar; geçiş metallerini (Fe³⁺, Cu²⁺, Zn²⁺) etkin şekilde şelatlar |
| Su Yumuşatıcı | Deterjan formülasyonlarında su sertliğini nötralize eder |
| Kireç ve Pas Çözücü | Metal yüzeylerden kireç, pas ve tuz birikintilerini temizler |
| Metal İyonu Kontrolcüsü | Ürün veya proseslerde metal iyonlarının neden olduğu bozulma, renk değişimi, çökelme, ekşime ve bulanıklığı önler |
| Formülasyon Stabilizatörü | Geniş pH aralığında (4-14) ve yüksek sıcaklıklarda stabil kalır |
| Çözünürlük Artırıcı | Az çözünür metal tuzlarının çözünürlüğünü artırır |
7. KULLANIM ALANLARI - DETERJAN VE TEMİZLİK SEKTÖRÜ
| Uygulama | Fonksiyonu |
|---|---|
| Ev Tipi Deterjanlar (Toz ve Sıvı) | Su yumuşatıcı, fosfat yerine kullanılan şelatlayıcı ajan |
| Endüstriyel Deterjanlar | Şelatlama, metal iyonu kontrolü |
| Otomatik Bulaşık Makinesi Deterjanları | Kireç ve tortu önleme |
| Endüstriyel Temizleyiciler | Metal yüzey temizliği, yağ ve kir sökme |
| Araba Şampuanları | Sert su etkisini nötralize etme |
| Sert Yüzey Temizleyicileri | Sabun tortusu ve mineral birikimi giderme |
| Düşük Fosfat ve Fosfatsız Deterjanlar | STPP'ye (sodyum tripolifosfat) alternatif |
8. KULLANIM ALANLARI - ENDÜSTRİYEL PROSESLER
| Sektör | Uygulama |
|---|---|
| Kazan Suyu Arıtma | Isı eşanjörlerinde ve kazanlarda kireç ve tuz birikintilerini önleme ve temizleme |
| Kağıt Hamuru ve Karton | Proses suyunda metal iyonu kontrolü, ağartma yardımcısı |
| Tekstil | Boyama yardımcı maddesi; elyaf işleme maddesi; metal iyonlarının boya ve ağartma proseslerine müdahalesini önler |
| Metal İşleme | Metallerin çıkarılması, rafine edilmesi ve işlenmesi |
| Fotografik İşlemler | Metal iyonu kontrolü |
| Yapı Malzemeleri | Katkı maddesi olarak stabilizasyon |
| Petrol ve Gaz | Proses sularında metal iyonu kontrolü |
9. KULLANIM ALANLARI - DİĞER SEKTÖRLER
| Sektör | Uygulama |
|---|---|
| Tarım | Gübre katkı maddesi (mikro besin stabilizasyonu) |
| Kozmetik ve Kişisel Bakım | Şelatlayıcı ajan, koruyucu yardımcısı |
| Farmasötik | İlaç formülasyonlarında yardımcı madde |
| Sentetik Kauçuk | Polimerizasyon proseslerinde metal kontrolü |
| Tabaklama (Deri) | Proses suyu arıtımı ve metal kontrolü |
| Ağartma Prosesleri | Şelatlayıcı ajan ve bağlayıcı yapıcı olarak |
10. METAL BAĞLAMA KAPASİTESİ VE SEÇİCİLİK
| Metal İyonu | Kararlılık Sabiti (log K) | Etkinlik Seviyesi |
|---|---|---|
| Fe³⁺ (Demir III) | ~15.9 | Çok Yüksek |
| Cu²⁺ (Bakır II) | ~12.7 | Yüksek |
| Zn²⁺ (Çinko) | ~10.7 | Yüksek |
| Ni²⁺ (Nikel) | ~11.5 | Yüksek |
| Co²⁺ (Kobalt) | ~10.8 | Yüksek |
| Ca²⁺ (Kalsiyum) | ~6.4 | Orta |
| Mg²⁺ (Magnezyum) | ~5.5 | Orta |
Not: NTA.Na₃, EDTA'ya göre biyolojik olarak daha kolay parçalanabilirken, EDTA daha yüksek kararlılık sabitlerine sahiptir. Uygulama gereksinimlerine göre seçim yapılmalıdır.
11. DİĞER ŞELATLAYICI AJANLARLA KARŞILAŞTIRMA
| Özellik | NTA.Na₃ | EDTA.Na₄ | STPP | Citrate |
|---|---|---|---|---|
| Ca²⁺ Bağlama Kapasitesi (mg/g) | ~140 | ~215 | ~100 | ~70 |
| Biyobozunabilirlik | Kolay (OECD: Hızlı) | Zor | Moderat | Tam |
| Fosfor İçeriği | Yok | Yok | Yüksek | Yok |
| pH Kararlılığı | 4-14 | 4-12 | 7-10 | 4-8 |
| Maliyet (Göreceli) | Düşük | Orta | Düşük | Yüksek |
| Kanserojen Endişesi | Var (Kategori 2B/3) | Yok | Yok | Yok |
| Çevresel Kalıcılık | Düşük | Yüksek | Orta | Düşük |
12. DÜZENLEYİCİ DURUM
| Bölge/Kurum | Durum | Kısıtlamalar/Notlar |
|---|---|---|
| AB (EC) | Kısıtlı Kullanım | Deterjanlarda fosfat alternatifi olarak kısıtlı; kanserojen şüphesi (Kategori 2) |
| ABD (EPA) | Kısıtlı | Özellikle deterjanlarda kullanım sınırlı; olası insan kanserojeni (Grup C) |
| Kanada | Kısıtlı | Kullanımı düzenlenmiş; çevresel izleme gereklidir |
| Türkiye | Kısıtlı | AB düzenlemelerine uygun olarak kullanılır |
| Japonya | Kullanım Devam Ediyor | Deterjanlarda kullanımı hala yaygındır |
| JECFA | Değerlendirilmemiştir | Gıda katkı maddesi olarak onaylı değildir |
Not: NTA ve tuzları, dünya genelinde giderek artan düzenleyici kısıtlamalara tabidir. Kullanımdan önce yerel düzenlemeleri kontrol ediniz.
13. GÜVENLİK VE TOKSİKOLOJİK PROFİL
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Akut oral toksisite (sıçan, LD₅₀) | 1,100 - 1,600 mg/kg (orta toksisite) |
| Akut dermal toksisite (tavşan, LD₅₀) | >2,000 mg/kg |
| Akut inhalasyon (sıçan, LC₅₀) | >5 mg/L (4 saat) |
| Cilt tahrişi | Hafif ila orta derecede tahriş edici |
| Göz tahrişi | Orta ila şiddetli tahriş edici (aşındırıcı) |
| Cilt hassasiyeti | Hassaslaştırıcı değildir |
| Kanserojenite | IARC: Grup 2B (insan için muhtemel kanserojen), NTP: Kategori 3 |
| Üreme Toksisitesi | Yüksek dozlarda olumsuz etkiler gözlenmiştir |
| Mutajenite | Bazı testlerde pozitif |
| Hedef Organlar | Böbrek, mesane |
14. POTANSİYEL SAĞLIK VE ÇEVRE ENDİŞELERİ
| Endişe | Bulgu |
|---|---|
| Kanserojenite Şüphesi | NTA ve tuzları, hayvan çalışmalarında yüksek dozlarda böbrek ve mesane tümörleri ile ilişkilendirilmiştir; IARC Grup 2B "muhtemel insan kanserojeni" olarak sınıflandırılmıştır |
| Böbrek Toksisitesi | Yüksek dozlarda böbrek hasarı gözlenmiştir |
| Metal Mobilizasyonu | Sedimentlerde birikmiş ağır metalleri mobilize edebilir |
| Biyobozunabilirlik Notu | EDTA'dan daha kolay biyobozunur olsa da, tamamen parçalanması için koşullar gereklidir |
| Düzenleyici Trend | Dünya genelinde kullanımı giderek kısıtlanmakta; fosfat yerine alternatif şelatlayıcılara (GLDA, MGDA) yönelim vardır |
Güvenlik Notu: NTA.Na₃ aşındırıcı bir maddedir. Cilt, göz ve solunum yollarında yaralanmaya neden olabilir. Kullanırken uygun KKD gereklidir.
15. KİŞİSEL KORUYUCU DONANIM (KKD)
| Koruma Tipi | Gereklilik |
|---|---|
| Solunum Koruması | Toz maskesi (N95/P2) - yüksek konsantrasyonlarda organik buhar kartuşu |
| El Koruması | Nitril veya neopren eldiven |
| Göz Koruması | Kimyasal sıçrama koruyucu gözlük + yüz siperi (toz sıçramalarına karşı) |
| Cilt Koruması | Koruyucu iş giysisi, toz geçirmez önlük |
| Mühendislik Kontrolleri | Lokal egzoz havalandırması (toz kontrolü için) |
| Hijyen Önlemleri | Elle muameleden sonra elleri yıkayın; kirlenmiş giysileri çıkarın |
16. DEPOLAMA KOŞULLARI
| Parametre | Gereklilik |
|---|---|
| Depolama Sıcaklığı | 15-25°C (oda sıcaklığı) |
| Nem | Düşük nem (<%60 bağıl nem) - higroskopiktir |
| Kap | Sıkıca kapalı (plastik astarlı kağıt torba) |
| Işık Koruması | Gerekli değildir |
| Raf Ömrü (uygun depolamada) | 24 ay |
| Özel Önlemler | Aşırı nem ve ısıdan koruyun; güçlü oksitleyici ajanlardan uzak tutun |
| Kimyasal Kararlılık | Normal koşullarda stabildir; yüksek sıcaklıklarda (>200°C) bozunur |
17. TAŞIMA VE ELLEME
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| UN Numarası | 1759 (aşındırıcı katı, başka yerde belirtilmemiş) |
| Taşıma Sınıfı (ADR) | 8 (Aşındırıcı madde) |
| Ambalaj Grubu | III |
| Deniz Kirletici | Hayır |
| Özel Elleme | Toz oluşumunu minimize edin; doğrudan temastan kaçının |
| Toz Tehlikesi | Yanıcı değildir ancak toz solunması tahrişe neden olabilir |
| Düzenleyici Not | Kanserojen şüphesi nedeniyle taşıma sırasında etiketleme gerekebilir |
18. ÇEVRESEL BİLGİLER
| Parametre | Değerlendirme |
|---|---|
| Biyobozunabilirlik | Kolay (OECD 301B: 14 günde >%70) - EDTA'dan daha iyi |
| Ekotoksisite (Balık LC₅₀, 96 saat) | 110 - 220 mg/L (orta toksisite) |
| Daphnia magna EC₅₀ (48 saat) | 40 - 80 mg/L |
| Alg EC₅₀ (72 saat) | 20 - 50 mg/L |
| Biyobirikim | Düşük potansiyel |
| Toprak Hareketliliği | Yüksek (suda çözünür, mobil) |
| Ağır Metal Mobilizasyonu | Çevrede birikmiş ağır metalleri mobilize edebilir |
| Su Kütleleri için Risk | Ötrofikasyona katkıda bulunmaz ancak metal mobilizasyonu endişesi vardır |
| Sürdürülebilirlik | EDTA ve fosfatlara göre daha iyi biyobozunabilirlik sunar |
19. NTA.Na₃ İLE ÇÖZÜLEN PROSES SORUNLARI
| Proses Sorunu | NTA.Na₃'ün Sağladığı Çözüm |
|---|---|
| Metal İyonu Katalizli Bozunma | Ürünlerde pro-oksidan metal iyonlarını bağlayarak oksidasyonu, acılaşmayı ve renk bozulmasını önler |
| Sertlik Kaynaklı Ölçeklenme | Isı eşanjörlerinde, kazanlarda ve borularda Ca²⁺ ve Mg²⁺ tuzlarının çökelmesini engeller |
| Çözelti Dengesizliği | Metal iyonlarının neden olduğu çökelme, bulanıklık ve faz ayrışmasını önler |
| Deterjan Etkinlik Kaybı | Sertlik iyonlarını bağlayarak yüzey aktif maddelerin ve diğer bileşenlerin verimliliğini korur |
| Leke ve Tortu Oluşumu | Yüzeylerde metal tuzu lekelerinin oluşmasını engeller |
| Proses Arıza Süresi | Ekipmanlarda kireç ve tortu birikimini azaltarak temizlik frekansını ve arıza süresini düşürür |
20. ÖZET VE KRİTİK BİLGİLER
Tanım: Trisodyum Nitrilotriasetat (NTA.Na₃, CAS 5064-31-3), su bazlı sistemlerde geniş bir pH aralığında metal iyonlarını bağlayan (şelatlayan), beyaz kristal toz formunda bir aminopolikarboksilik asit tuzudur.
Ana Avantajlar:
-
EDTA'ya göre daha iyi biyobozunabilirlik
-
Yüksek şelatlama kapasitesi (özellikle Ca²⁺, Mg²⁺, Fe³⁺ için)
-
Geniş pH kararlılığı (4-14)
-
Düşük maliyet (EDTA ve diğer alternatiflerden daha ekonomik)
-
Deterjanlarda fosfat alternatifi
-
Sıvı ve toz formülasyonlarda kullanılabilir
-
Yüksek termal kararlılık
Ana Dezavantajlar/Endişeler:
-
IARC Grup 2B (muhtemel insan kanserojeni) sınıflandırması
-
Dünya genelinde kullanımı giderek kısıtlanmakta
-
Yüksek dozlarda böbrek ve mesane tümörleri ile ilişkilendirilmiştir
-
Aşındırıcı (Cilt ve göz için)
-
Bazı bölgelerde düzenleyici kısıtlamalar mevcuttur
Başlıca Uygulama Alanları:
-
Ev ve endüstriyel deterjanlar (düşük fosfatlı/fosfatsız formülasyonlar)
-
Kazan ve ısı eşanjörü suyu arıtma
-
Tekstil prosesleri (boyama, ağartma)
-
Kağıt hamuru üretimi
-
Metal işleme ve temizleme
-
Tarım (gübre katkısı)
NTA.Na₃ vs. EDTA.Na₄ Karşılaştırması:
| Özellik | NTA.Na₃ | EDTA.Na₄ |
|---|---|---|
| Biyobozunabilirlik | Daha iyi | Zayıf |
| Ca²⁺ Bağlama Kapasitesi | ~140 mg/g | ~215 mg/g |
| Kanserojen Endişesi | Var (Grup 2B) | Yok |
| Maliyet | Daha düşük | Orta |
| Kullanım Trendi | Azalıyor | Artıyor/Stabil |
Güvenlik Değerlendirmesi:
-
Aşındırıcı madde olarak işlem görür
-
IARC Grup 2B "muhtemel insan kanserojeni"
-
Düzenleyici kısıtlamalar nedeniyle, mümkün olduğunca alternatif şelatlayıcı ajanların (GLDA, MGDA, EDTA) tercih edilmesi önerilir
-
Endüstriyel kullanımda uygun KKD şarttır
Sonuç: NTA.Na₃, düşük maliyetli, yüksek performanslı bir şelatlayıcı ajandır. Ancak kanserojen şüphesi ve artan düzenleyici kısıtlamalar nedeniyle, yeni formülasyonlarda alternatif şelatlayıcılar (GLDA, MGDA, EDTA) tercih edilmelidir. Mevcut uygulamalarda, yerel düzenlemelere uygun olarak ve uygun KKD ile kullanılmalıdır.
