Metilen Klorür, Metilen Klorit, Methylene Chloride, Methylene Dichloride, Dichloromethane, Methane Dichloride, DCM, 75-09-2

Metilen Klorür, Metilen Klorit, Methylene Chloride, Methylene Dichloride, Dichloromethane, Methane Dichloride, DCM, 75-09-2

METİLEN KLORÜR (DİKLOROMETAN)

Metilen Klorür / Metilen Klorit / Diklorometan / Dichloromethane / Methylene Chloride
CAS Numarası: 75-09-2
EC Numarası: 200-838-9

1. KİMLİK BİLGİLERİ

2. FİZİKSEL ÖZELLİKLER

3. KİMYASAL ÖZELLİKLER

Termal Bozunma Reaksiyonu (120°C üzeri):

2 CH₂Cl₂ + O₂  —[Isı]—> 2 COCl₂ (Fosgen) + 2 HCl (Hidrojen klorür)

Işıkla Bozunma Reaksiyonu:

CH₂Cl₂ + hν → HCl + CHCl₃ → Phosgene (COCl₂)

Üretim Reaksiyonu (Metil Klorür Klorlaması):

CH₃OH + HCl → CH₃Cl (Metil Klorür) + H₂O
CH₃Cl + Cl₂ → CH₂Cl₂ (Diklorometan) + HCl

4. ÜRETİM YÖNTEMLERİ

Reaksiyon Adımları:

Adım 1 (Metil Klorür Üretimi):

CH₃OH + HCl → CH₃Cl + H₂O

Adım 2 (Klorlama):

CH₃Cl + Cl₂ —[UV/Isı]—> CH₂Cl₂ + HCl
CH₂Cl₂ + Cl₂ —[UV/Isı]—> CHCl₃ (Kloroform) + HCl
CHCl₃ + Cl₂ —[UV/Isı]—> CCl₄ (Karbon Tetraklorür) + HCl

Proses Notu: Farklı klorlanmış metan türevlerinin oranı, reaksiyon koşulları (klor metan oranı, sıcaklık, UV yoğunluğu) ile kontrol edilir. İstenilen ürün distilasyon ile ayrıştırılır.

5. MEVCUT FORMLAR VE SPESİFİKASYONLAR

Tipik Spesifikasyonlar (Teknik Kalite):

6. KULLANIM ALANLARI

6.1. Boya Sökücüler – En Büyük Kullanım

6.2. Kimya Endüstrisi

6.3. Farmasötik (İlaç) Endüstrisi

6.4. Gıda Endüstrisi (Sınırlı Kullanım)

Not: Gıda uygulamaları giderek süperkritik CO₂ gibi alternatiflerle değiştirilmektedir.

6.5. Metal Endüstrisi

6.6. Kauçuk Endüstrisi

6.7. Aerosol ve Yapıştırıcılar

6.8. Elektronik Endüstrisi

6.9. Polimer ve Plastik Endüstrisi

6.10. Laboratuvar Uygulamaları

6.11. Diğer Uygulamalar

7. FİZİKSEL ÖZELLİKLERİN UYGULAMALARLA İLİŞKİSİ

8. GÜVENLİK VE SAĞLIK BİLGİLERİ (GHS SINIFLANDIRMASI)

Not: Metilen klorür, son sınıflandırmalarda (EC 1272/2008) Kategori 1B kanserojen olarak sınıflandırılmıştır (yutak ve karaciğer kanseri ile ilişkili).

9. ZARARLILIK İFADELERİ (H-CODES)

10. GÜVENLİK İFADELERİ (P-CODES)

11. MARUZİYET LİMİTLERİ

Not: Farklı kurumlar arasında sınır değerleri önemli ölçüde farklılık göstermektedir. En düşük (en koruyucu) limitlere uyulması önerilir (özellikle kanserojenite endişeleri nedeniyle NIOSH REL 25 ppm).

12. TOKSİKOLOJİK BİLGİLER

Sağlık Etkileri:

Metabolizma Notu: Metilen klorür, vücutta karbon monoksite (CO) metabolize edilir, bu da karboksihemoglobin (COHb) seviyelerini yükseltir. Bu, doku oksijenasyonunu azaltır ve kardiyovasküler stres yaratır. Sigara içenler, kalp hastaları ve anemi hastaları daha yüksek risk altındadır.

13. İLK YARDIM ÖNLEMLERİ

14. YANGINLA MÜCADELE ÖNLEMLERİ

15. ÇEVRESEL BİLGİLER

16. DEPOLAMA VE KULLANIM

Kullanım Notları:

• Sadece iyi havalandırılmış alanlarda veya çeker ocak altında kullanın

• Buharları solumaktan kaçının

• Göz ve cilt temasından kaçının

• Alüminyum, magnezyum, çinko veya berilyum kaplar kullanmayın (reaksiyon)

• Işığa maruziyet bozunmaya neden olabilir (stabilize edilmiş kalite kullanın)

• Döküntüleri hemen emici malzeme ile toplayın

• Isı ve tutuşma kaynaklarından uzak tutun

• Kullanılmış çözücüleri geri dönüştürün veya lisanslı atık tesislerinde bertaraf edin

17. TAŞIMA BİLGİLERİ

18. MEVZUAT BİLGİLERİ

Ozon Tabakası: Montreal Protokolü Sınıf II ozon tabakası inceltici (gelişmiş ülkelerde aşamalı olarak kaldırılmaktadır)

VOC Statüsü: Uçucu Organik Bileşik (VOC) - hava kalitesi düzenlemelerine tabidir

AB Sınırlamaları: Aerosollerde, boya sökücülerde ve bazı tüketici ürünlerinde kullanımı kısıtlanmıştır

FDA Durumu: Belirli gıda uygulamaları için onaylanmıştır (kafein giderme - kısıtlı)

19. DİĞER İSİMLER VE EŞ ANLAMLILAR

Veritabanı Tanımlayıcıları:

20. ÖZET VE ÖNEMLİ UYARILAR

ÖZET:

Metilen klorür (diklorometan, CH₂Cl₂, CAS 75-09-2), tatlımsı, eter benzeri kokulu, renksiz, uçucu bir sıvıdır. Molekül ağırlığı 84.93 g/mol, kaynama noktası 40°C ve yoğunluğu 1.33 g/cm³'tür. Suda 17.5 g/L (25°C) çözünür ve etanol, eter, dimetilformamid ile her oranda karışabilir. Normal koşullar altında yanıcı değildir ancak yüksek sıcaklıkta toksik klorür dumanları yayar. Metanol ve hidrojen klorürden metil klorür üretimi ve ardından klorlama ile endüstriyel olarak üretilir; yan ürünler kloroform ve karbon tetraklorürdür. En büyük kullanım alanları arasında boya sökücüler, kimya endüstrisi (çözücü), farmasötik (ekstraksiyon ve kristalizasyon çözücüsü), gıda (kafein giderme - sınırlı), metal temizleme, kauçuk endüstrisi, aerosol ürünleri, yapıştırıcılar, elektronik (PCB imalatı), polimer işleme ve laboratuvar uygulamaları bulunur. Metilen klorür, IARC Grup 2A (muhtemelen insanlarda kanserojen) olarak sınıflandırılmıştır ve yutak ve karaciğer kanseri ile ilişkilidir.

Temel Özellikler:

Başlıca Kullanım Alanları:

Temel Güvenlik Noktaları:

• KANSEROJEN: Kansere neden olabilir - yutak ve karaciğer (H350, IARC Grup 2A, NTP Kategori 2)

• TOKSİK: Solunum yolu aspirasyonu öldürücü olabilir (H304)

• TAHRİŞ EDİCİ: Cilt ve göz tahrişine neden olur (H315, H319)

• MSS ETKİLERİ: Uyuşukluğa ve baş dönmesine neden olabilir (H336)

• KARACİĞER HASARI: Uzun süreli maruziyet karaciğer hasarına neden olur (H372)

• CO METABOLİZMASI: Vücutta karbon monoksite metabolize olur (karboksihemoglobin oluşumu)

• ÖZEL RİSKLER: Sigara içenler, kalp hastaları, anemi hastaları daha yüksek risk altındadır

• KKD KULLANIN: Kimyasal gözlük, yüz siperi, kimyasal dayanıklı eldiven (nitril, Viton, Teflon - neopren veya butil önerilmez), koruyucu giysi, uygun solunum koruması

• HAVALANDIRMA: Çeker ocak veya iyi havalandırılmış alanda kullanın; kapalı alanlarda hava izleme gerekir

• DEPOLAMA: Serin, iyi havalandırılmış alanda, ışıktan korunmuş, stabilize edilmiş formda, alüminyum veya magnezyum kaplardan kaçının

• GEÇİMSİZLİKLER: Kuvvetli oksitleyiciler, alkali metaller, alüminyum, magnezyum

ÖNEMLİ UYARILAR:

Kanser Riski (Kanserojenite): Metilen klorür, IARC tarafından Grup 2A (muhtemelen insanlarda kanserojen) olarak ve NTP tarafından Kategori 2 olarak sınıflandırılmıştır. Epidemiyolojik çalışmalar, yutak (farinks) ve karaciğer kanseri insidansında artış olduğunu göstermiştir. Uzun süreli veya tekrarlanan maruziyetten kaçının. Mümkün olduğunda daha az toksik alternatifler kullanın. Maruziyet seviyelerini mümkün olduğunca düşük tutmak için mühendislik kontrolleri (havalandırma, kapalı sistemler) kullanın.

CO Metabolizması (Karboksihemoglobin Oluşumu): Metilen klorür vücutta metabolize edildiğinde, karbon monoksite (CO) dönüşür. CO, hemoglobine oksijenden daha güçlü bağlanarak karboksihemoglobin (COHb) oluşturur, bu da doku oksijen taşıma kapasitesini azaltır. Bu durum kardiyovasküler sistem üzerinde stres yaratır. Sigara içenler, kalp hastalığı olanlar, anemi hastaları ve akciğer hastalığı olanlar daha yüksek risk altındadır. Metilen klorüre maruziyet sonrası COHb seviyeleri 8-12 saat boyunca yüksek kalabilir. Maruziyet sonrası belirtiler arasında baş ağrısı, baş dönmesi, mide bulantısı, yorgunluk ve bilinç bulanıklığı bulunur. Yüksek konsantrasyonlarda solunum durması ve ölüm meydana gelebilir.

Aspirasyon Riski (H304): Metilen klorür düşük viskoziteye ve yüksek uçuculuğa sahiptir. Yutulması durumunda akciğerlere aspire edilebilir (solunum yoluna kaçabilir) ve kimyasal pnömoniye neden olabilir. Kusturmayın (kusma aspirasyon riskini artırır). Yutma durumunda, hava yolunu açık tutun ve derhal tıbbi yardım alın.

Karbon Monoksit Zehirlenmesi Belirtileri:

• Baş ağrısı, baş dönmesi

• Mide bulantısı, kusma

• Yorgunluk, halsizlik

• Bilinç bulanıklığı, uyuşukluk

• Yüksek konsantrasyonlarda bilinç kaybı, solunum durması, ölüm

Maruziyet Sonrası COHb Seviyeleri:

• Normal: <%1 (sigara içmeyen), <%5-10 (sigara içen)

• Hafif zehirlenme: %10-20

• Orta zehirlenme: %20-30

• Şiddetli zehirlenme: %30-50

• Ölümcül: >%50-60

Stabilizasyon: Saf metilen klorür, ışığa maruz kaldığında yavaşça bozunarak fosgen (COCl₂) ve hidrojen klorür (HCl) oluşturur. Ticari kaliteler tipik olarak 20-50 ppm amilen, etanol veya sikloheksen ile stabilize edilir. Stabilize edilmemiş metilen klorür kullanmayın. Stabilizatör içermeyen eski veya açık kaplar, tehlikeli bozunma ürünleri içerebilir.

Geçimsiz Malzemeler: Metilen klorür, alüminyum, magnezyum, çinko, berilyum ve lityum gibi bazı metallerle reaksiyona girer. Bu metallerle teması, hidrojen gazı üretimine ve potansiyel yangın/patlama riskine neden olabilir. Paslanmaz çelik, cam veya uyumlu plastik kaplar kullanın. Alüminyum veya magnezyum boru hatları, depolama tankları veya ekipmanlardan kaçının.

Yanıcılık Hususları: Normal koşullar altında metilen klorür yanıcı değildir. Ancak, yüksek sıcaklıklarda (120°C üzeri) bozunarak toksik ve korozif gazlar (fosgen, HCl, Cl₂) üretir. Patlama sınırları (%12-19 V) nispeten dardır ve yüksek konsantrasyonlar gerektirir. Bununla birlikte, yangın ortamında (örneğin, çevredeki yangın) metilen klorür kapları bu sıcaklıklara ulaşabilir ve toksik dumanlar yayabilir. Yangın söndürme personeli SCBA ve tam koruyucu giysi giymelidir.

VOC ve Ozon Tabakası: Metilen klorür, Uçucu Organik Bileşik (VOC) olarak sınıflandırılır ve hava kalitesi düzenlemelerine tabidir. Ayrıca Montreal Protokolü kapsamında Sınıf II ozon tabakası inceltici olarak listelenmiştir. Gelişmiş ülkelerde, metilen klorür kullanımı aşamalı olarak kaldırılmaktadır ve birçok uygulamada alternatifler mevcuttur.

Düzenleyici Durum: Metilen klorür, dünya çapında giderek artan şekilde düzenlenmektedir. AB'de, aşağıdakiler dahil olmak üzere birçok tüketici ve endüstriyel uygulamada kullanımı kısıtlanmıştır:

• Boya sökücüler (tüketici kullanımı yasaktır)

• Aerosoller

• Belirli temizlik uygulamaları
  AB'de 1B sınıfı kanserojen olarak sınıflandırılmıştır (H350). ABD'de, EPA ve OSHA tarafından düzenlenir; tüketici boya sökücülerde kullanımı yasaklanmıştır ve endüstriyel kullanım için sıkı maruziyet limitleri ve yönetim gereksinimleri vardır.

Kişisel Koruyucu Ekipman (KKD) Seçimi:

• Eldivenler: Nitril (bütil veya neopren önerilmez - metilen klorür nüfuz eder), Viton, Teflon. Eldivenler düzenli olarak değiştirilmelidir.

• Solunum Koruması: Konsantrasyona bağlı olarak, organik buhar kartuşlu yarım maske veya tam yüz solunum cihazı. Yüksek konsantrasyonlar veya kapalı alanlar için SCBA (Basınçlı Solunum Cihazı) gereklidir.

• Göz/Yüz Koruması: Tam yüz siperi ile kullanılan kimyasal gözlük.

• Vücut Koruması: Kimyasal dayanıklı önlük (Viton, Teflon, Saranex).

Alternatifler: Mümkün olduğunda, metilen klorür yerine aşağıdaki alternatifleri kullanmayı düşünün:

• Boya sökücüler için: N-metil-2-pirolidon (NMP), dimetil sülfoksit (DMSO), benzil alkol bazlı sökücüler

• Ekstraksiyon için: Etil asetat, heksan, süperkritik CO₂

• Kafein giderme için: Süperkritik CO₂, etil asetat

• Temizlik için: Su bazlı temizleyiciler, daha az toksik organik çözücüler

Döküntü Müdahalesi:

1. Alanı boşaltın ve yeterli havalandırmayı sağlayın

2. Tüm tutuşma kaynaklarını ortadan kaldırın

3. Uygun KKD giyin (SCBA, kimyasal dayanıklı giysi, nitril/Viton eldivenler)

4. Döküntüyü inert emici malzeme (kum, vermikülit, diatomlu toprak) ile çevreleyin

5. Emici malzemeyi toplayın ve uygun şekilde etiketlenmiş tehlikeli atık kabına koyun

6. Alanı su ile yıkayın (yerel düzenlemelere izin veriyorsa)

7. Kanalizasyona veya su yollarına girmesini önleyin

8. Bertaraf için lisanslı tehlikeli atık taşıyıcısına başvurun

Önemli Beyan: Bu Teknik Veri Sayfası (TDS) yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Tam güvenlik, kullanım, depolama ve mevzuat uyumluluğu bilgileri için her zaman üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS) başvurun. Metilen klorür (diklorometan) şüpheli bir kanserojendir ve vücutta karbon monoksite metabolize olur. Maruziyeti en aza indirmek için uygun mühendislik kontrolleri, kişisel koruyucu ekipman ve çalışma uygulamaları kullanın. İyi havalandırılmış alanlarda kullanın. Buharları solumaktan kaçının. Alüminyum veya magnezyum kaplarda saklamayın. Işıktan koruyun (stabilize edilmiş kalite kullanın). Bu ürünü kullanırken yemeyin, içmeyin veya sigara içmeyin. Maruziyet durumunda derhal tıbbi yardım alın. Bu belge, çeşitli kaynaklardan derlenen bilgileri özetler ve teknik uzmanlığın veya sahaya özel güvenlik değerlendirmelerinin yerine geçmez.