Trikloretilen, Trichloroethylene, Trichloroethene, Ethylene Trichloride, Acetylene Trichloride, Trilene, TCE, 79-01-6

TRİKLOROETİLEN (TCE)

1. Kimyasal Kimlik ve Malzeme Sınıflandırması

• Kimyasal Adı: Trikloroetilen, 1,1,2-Trikloroeten

• Eşanlamlılar: TCE, Etilen Triklorür, Asetilen Triklorür, Trilene, Triklon, Dow-Tri, Westrosol, Triad

• CAS Numarası: 79-01-6

• Moleküler Formül: C₂HCl₃

• Moleküler Ağırlık: 131,39 g/mol

• EC Numarası (EINECS): 201-167-4

• MDL Numarası: MFCD00000838

• RTECS: KX4550000

• UN Numarası: 1710

2. Fiziksel Özellikler

2.1 Genel Fiziksel Özellikler

2.2 Suda Çözünürlük

2.3 Organik Çözücülerde Çözünürlük

• Çoğu organik çözücü ile karışabilir (etanol, dietil eter, aseton, kloroform, benzen)

• Su ile karışmaz

3. Kimyasal Özellikler

3.1 Moleküler Yapı

• Yapı: CHCl=CCl₂ (1,1,2-Trikloroeten)

• Tip: Klorlu doymamış hidrokarbon (alken)

• Çift bağ: Bir karbon-karbon çift bağı

• Klor atomları: Üç (bir karbonda iki, diğerinde bir)

3.2 Kararlılık ve Bozunma

3.3 Kimyasal Reaktivite

3.4 Uyumsuzluklar

• Güçlü oksitleyici ajanlar (nitratlar, permanganatlar, peroksitler, kromatlar)

• Güçlü bazlar (KOH, NaOH) – patlayıcı dikloroasetilen oluşturur

• Reaktif metaller (Al, Mg, Ba, Li, Na, K, Ti, Zn)

• Sıvı oksijen, ozon

• Baryum, dinitrojen tetroksit, potasyum nitrat

4. Üretim Yöntemleri

4.1 Tetrakloroetanın Dehidroklorinasyonu (Birincil Yöntem)

Reaksiyon: C₂H₂Cl₄ + Ca(OH)₂ → C₂HCl₃ + CaCl₂ + 2H₂O

Proses:

1. Tetrakloroetan, su varlığında kireç veya alkali ile işlenir

2. Reaksiyon trikloroetilen ve kalsiyum klorür üretir

3. Distilasyon ve saflaştırma

4.2 Etilen Klorlama Prosesi

Proses:

1. Etilen, tetrakloroetan üretmek için klorlanır

2. Tetrakloroetan, trikloroetilene dehidroklorinlenir

3. Saflaştırma için fraksiyonel distilasyon

5. Endüstriyel Uygulamalar

5.1 Metal Yağ Giderme ve Temizleme (Birincil Uygulama)

5.2 Kimyasal Ara Madde

5.3 Ekstraksiyon Çözücüsü

5.4 Kuru Temizleme (Tarihsel, Artık Büyük Ölçüde Kullanımdan Kaldırılmıştır)

5.5 Farmasötik ve Organik Sentez

5.6 Kauçuk ve Polimer İşleme

5.7 Tekstil Endüstrisi (Tarihsel)

5.8 Pestisit ve Parfüm Endüstrisi

5.9 Soğutma (Tarihsel)

6. Toksikoloji ve Sağlık Tehlikeleri

6.1 Akut Toksisite

6.2 Akut Sağlık Etkileri

6.3 Kronik Sağlık Etkileri (Şiddetli – Kanserojen)

6.4 Kanserojenite Sınıflandırması

6.5 Hedef Organlar

• Böbrekler (birincil hedef)

• Karaciğer

• Merkezi sinir sistemi (MSS)

• Kalp

• Bağışıklık sistemi

6.6 Mutajenite

• Bazı genotoksisite çalışmalarında pozitif

• Genetik hasara neden olabilir

7. GHS Sınıflandırması

8. Mesleki Maruziyet Limitleri

9. Güvenlik Önlemleri ve Kişisel Koruyucu Ekipman (KKE)

• Tehlikeler:

  • Doğrulanmış insan kanserojeni (IARC Grup 1)

  • Yanıcıdır – parlama noktası 12,1°C

  • Buharlar havadan ağırdır ve tutuşma kaynaklarına ulaşabilir

  • Isıtıldığında toksik fosgen ve HCl'ye bozunur

  • MSS depresanı – uyuşukluğa ve baş dönmesine neden olur

• KKE (zorunlu):

  • Kimyasal dayanımlı eldivenler (PVA, Viton veya bütil kauçuk – uzun süreli temas için neopren veya nitril KULLANMAYIN)

  • Kimyasal sıçrama korumalı gözlük (EN 166) veya tam yüz siperi

  • Koruyucu giysi (kimyasal dayanımlı)

  • Solunum koruması: Yüksek konsantrasyonlar için basınçlı hava solunum cihazı (SCBA) veya basınçlı hava beslemeli solunum cihazı; düşük konsantrasyonlar için organik buhar kartuşu (Tip A)

• Mühendislik kontrolleri:

  • Yerel egzoz havalandırması (LEV) zorunludur

  • Mümkün olduğunda kapalı prosesler

  • Göz yıkama istasyonları ve güvenlik duşları

  • Patlamaya dayanıklı elektrik ekipmanı

• Yangın koruması:

  • CO₂, kuru kimyasal veya alkole dayanıklı köpük kullanın (su spreyi yangını yayabilir)

  • Su jeti KULLANMAYIN (buharı yayabilir)

• İlk yardım:

  • Soluma: Temiz havaya çıkarın; solunum zorsa oksijen verin; durmuşsa suni teneffüs yapın; acil tıbbi yardım alın

  • Göz teması: 15 dakika su ile durulayın; tıbbi yardım alın

  • Cilt teması: Kirlenmiş giysileri çıkarın; sabun ve su ile yıkayın; tıbbi yardım alın

  • Yutma: KUSTURMAYIN; aspirasyon tehlikesi; acil tıbbi yardım alın

10. Çevresel Akıbet

10.1 Ekotoksisite

Tehlike sınıflandırması: H411 – Sucul yaşam için uzun süreli toksik etkileri vardır

11. Depolama ve Taşıma

11.1 Depolama Koşulları

11.2 Raf Ömrü

11.3 Kap Malzemeleri

12. Taşımacılık Bilgileri

13. Düzenleyici Durum (Kritik – Yüksek Derecede Düzenlenmiş)

Kullanımdan Kaldırma ve Kısıtlamalar:

• AB: REACH kapsamında kullanımı kısıtlanmıştır; birçok kullanım yasaklanmıştır (örn. metal yağ giderme, birçok üye devlette aşamalı olarak kaldırılmıştır)

• ABD: Kullanım azalmaktadır; EPA düzenlemelerine tabidir; birçok eyalet kullanımı kısıtlamıştır

• Kaliforniya: Proposition 65 kapsamında listelenmiştir; sıkı maruziyet kontrolleri gereklidir

14. Eşanlamlılar ve Yaygın İsimler

• Türkçe: Trikloroetilen, TCE, Etilen triklorür, Asetilen triklorür, Trikloroeten

• İngilizce: Trichloroethylene, TCE, Ethylene trichloride, Acetylene trichloride, Trichloroethene, Trilene, Triad, Dow-Tri, Westrosol

• Fransızca: Trichloroéthylène

• Almanca: Trichlorethylen

• İspanyolca: Tricloroetileno

15. Tarihçe ve Mevcut Durum

• Tarihsel kullanımlar: Metal yağ giderme, kuru temizleme, anestezik (Trilene), soğutucu akışkan, kahve kafeinsizleştirme, gıda ekstraksiyonu

• Mevcut durum:

  • Metal yağ giderme: Azalmaktadır; diğer çözücülerle (HFE, nPB, sulu temizlik) değiştirilmektedir

  • Kimyasal ara madde: HFC-134a üretimi için hala kullanılmaktadır (aşamalı olarak azaltılmaktadır)

  • Kuru temizleme: Büyük ölçüde perkloroetilen ile değiştirilmiştir (o da kullanımdan kaldırılmaktadır)

  • Kanserojenite nedeniyle birçok uygulamada yasaklanmıştır

6. Neden TCE Kullanıldı? (Tarihsel Avantajlar – Önerilmez)

Mevcut Dezavantajlar (Neden Kaçınılmalıdır):

• Doğrulanmış insan kanserojeni (IARC Grup 1)

• Böbrekler ve karaciğer için toksiktir

• Nörotoksiktir

• Çevresel kirletici (yeraltı suyunda kalıcı)

• Yanıcıdır (parlama noktası 12,1°C)

• Fosgene (toksik gaz) bozunur

• Ağır şekilde düzenlenmiştir

17. TCE'ye Alternatifler

18. Çevresel Kirlenme (Superfund)

TCE, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Superfund alanlarında en yaygın yeraltı suyu kirleticilerinden biridir:

• Birincil kaynaklar: Metal yağ giderme operasyonları, kuru temizleyiciler, endüstriyel atık bertarafı

• Tipik kirletici seviyeler: ppb ila ppm aralığı

• İyileştirme teknolojileri: Hava sıyırma, aktif karbon, biyoremediasyon, kimyasal oksidasyon, pompa-ve-arıtma

19. Tehlike Özeti

20. Özet Tablo – Tek Bakışta Temel Spesifikasyonlar

KRİTİK GÜVENLİK BİLDİRİMİ: Trikloroetilen (TCE), IARC Grup 1 – İnsanlar için kanserojen (böbrek kanseri, non-Hodgkin lenfoma ve karaciğer kanserine neden olur) olarak sınıflandırılmıştır. Doğrulanmış insan kanserojeni, nörotoksin, hepatotoksin ve nefrotoksindir. Kullanımı birçok yargı bölgesinde ağır şekilde kısıtlanmıştır. Kapsamlı risk değerlendirmesi, mühendislik kontrolleri (yerel egzoz havalandırması), kişisel koruyucu ekipman ve tıbbi gözetim olmadan KULLANMAYIN. Mümkün olan her yerde alternatif çözücüler düşünülmelidir.

Bu TDS, ISO 11014-1 formatına uygun olarak hazırlanmış olup, endüstriyel hijyen profesyonelleri, çevre mühendisleri, kimya mühendisleri, güvenlik profesyonelleri ve satın alma uzmanları için tasarlanmıştır. Bu malzeme, kanserojenitesi ve düzenleyici kısıtlamaları nedeniyle yeni uygulamalar için ÖNERİLMEZ. Güvenlik Bilgi Formları (SDS), maruziyet izleme protokolleri ve düzenleyici uyumluluk kılavuzları talep üzerine temin edilebilir.