NONİLFENOL ETOKSİLAT (NPE)

1. Kimyasal Kimlik ve Malzeme Sınıflandırması

Kimyasal Adı: Polietilen glikol mono(dallanmış nonilfenil) eter; Nonilfenol etoksilat (dallanmış)
Eşanlamlılar: NPEO, NPE, Nonoksinol (EO sayısı ile, örn. Nonoksinol-4, -9, -12), Oktoksinol-9, Triton N-101, Igepal CO serisi, Tergitol NP serisi, Surfonic N serisi
CAS Numarası: 68412-54-4
EC Numarası (EINECS): 500-209-1
Genel Moleküler Formül: C₁₅H₂₄O.(C₂H₄O)ₙ (n = ortalama etilen oksit birim sayısı)
Kimyasal Sınıf: Non-iyonik yüzey aktif madde (etoksile alkilfenol)
UN Numarası: 3082 (Çevre için tehlikeli madde, sıvı, b.b.d.)

2. Mevcut Sınıflar ve EO İçeriği

Sınıf	EO Mol	HLB	20°C'de Form	Bulanma Noktası (°C)	Birincil Uygulama
Nonoksinol-4 (NP-4)	4	~8-9	Sıvı	<20°C	Yağda çözünür emülgatör, yağ giderici
Nonoksinol-6 (NP-6)	6	~11	Sıvı	~30-40°C	Deterjanlar, emülgatörler
Nonoksinol-9 (NP-9)	9	~13	Sıvı/Macun	50-60°C	Genel amaçlı deterjan
Nonoksinol-12 (NP-12)	12	~15	Macun/Katı	80-90°C	Yüksek HLB emülgatör
Nonoksinol-30 (NP-30)	30	~17	Katı	>100°C	Çözündürücü, emülgatör
Nonoksinol-40 (NP-40)	40	~18	Katı	>100°C	Emülgatör

3. Fiziksel Özellikler

3.1 Genel Fiziksel Özellikler (NP-9 için tipik)

Özellik	Değer
Görünüm	Renksiz ila açık sarı, berrak ila hafif bulanık sıvı
Fiziksel durum (20°C)	Sıvı (düşük EO); Macun / Katı (yüksek EO)
Koku	Hafif aromatik koku
Yoğunluk (25°C)	1,053 g/mL
Moleküler ağırlık	~617 (NP-9); EO içeriğine göre değişir
Erime noktası	46-47°C (lit.)
Kaynama noktası	250°C (lit.)
Parlama noktası	>94°C – yanıcı
pH (%1 sulu çözelti)	5-8 (nötr ila hafif alkali)
Kırılma indisi (nD20)	1,508
Buhar basıncı	20°C'de 0,043 Pa
Suda çözünürlük (NP-9)	20°C'de 4,55 mg/L

3.2 Çözünürlük

Çözücü	Çözünürlük
Su	Çözünür ila dağılabilir (EO içeriğine bağlı)
Etanol	Çözünür
İzopropanol	Çözünür
Kloroform	Az çözünür
Metanol	Az çözünür
Mineral yağ	Çözünür (düşük EO sınıfları)
Aromatik hidrokarbonlar	Çözünür

4. Kimyasal Özellikler

4.1 Moleküler Yapı

Yapı: C₉H₁₉-C₆H₄–O–(CH₂CH₂O)ₙ–H

Burada:

C₉H₁₉: Yüksek derecede dallanmış nonil grubu (hidrofobik kuyruk)
C₆H₄: Fenilen halkası
n: Ortalama etilen oksit birim sayısı (4 ila 100+)

4.2 HLB ve EO İçeriği İlişkisi

EO Mol	HLB Değeri	Suda Çözünürlük	Birincil Kullanım
1-3	4-7	Dağılabilir	Y/S emülgatörler
4-6	8-10	Kısmen çözünür	Yağda çözünür emülgatörler, yağ gidericiler
7-9	11-13	Çözünür	Deterjanlar, genel temizlik
10-15	13-15	Yüksek oranda çözünür	S/Y emülgatörler, çözündürücüler
16-40	15-18	Çok yüksek	Yüksek HLB emülgatörler

4.3 Kritik Misel Konsantrasyonu (KMK)

Sınıf	KMK (mM)
NP-9	~0,1-0,3

4.4 Kimyasal Kararlılık

Parametre	Davranış
Termal kararlılık	50°C'ye kadar kararlıdır; >150°C'de bozunur
Hidrolitik kararlılık	Nötr ve alkali koşullarda kararlıdır
pH kararlılığı	pH 4-11 aralığında kararlıdır
Oksidatif kararlılık	Orta

4.5 Uyumsuzluklar

Güçlü oksitleyici ajanlar
Güçlü indirgeyici ajanlar
Güçlü asitler (yüksek sıcaklıklarda hidrolize neden olabilir)

5. Üretim Yöntemi

5.1 Etoksilasyon Prosesi

Reaksiyon: C₁₅H₂₄O (Nonilfenol) + n C₂H₄O → C₁₅H₂₄O.(C₂H₄O)ₙ

Proses:

Nonilfenol (dallanmış izomer karışımı) reaktöre yüklenir
Alkali katalizör (KOH veya NaOH) eklenir
Etilen oksit, 120-180°C'de basınç altında (2-5 bar) eklenir
Ekzotermik reaksiyon soğutma gerektirir
Ürün nötralize edilir, filtrelenir ve paketlenir

Tipik verim: >%98

6. Etki Mekanizması

6.1 Yüzey Aktivitesi

Mekanizma	Açıklama
Hidrofobik kuyruk	Dallanmış nonilfenol grubu yağ çözünürlüğü sağlar
Hidrofilik baş	Polietilen glikol zinciri su çözünürlüğü sağlar
Yüzey gerilimini azaltır	Etkili ıslatma, emülsifikasyon ve deterjanlık
Non-iyonik	Anyonik, katyonik ve diğer non-iyonik yüzey aktif maddelerle uyumludur

7. Endüstriyel Uygulamalar

7.1 Emülsiyon Polimerizasyonu

Parametre	Değer
Fonksiyonu	Birincil emülgatör, ko-emülgatör, son stabilizatör
Faydaları	Partikül boyutunu kontrol eder, koagülüm seviyelerini azaltır, donma-çözülme kararlılığını iyileştirir, kalsiyum iyon kararlılığını artırır
Uygulamalar	Boyalar, kaplamalar, yapıştırıcılar, sentetik lateksler

7.2 Boyalar ve Kaplamalar

Uygulama	Fonksiyonu
Pigment dağıtıcılar	Pigment süspansiyonlarını stabilize eder
Islatma maddeleri	Alt tabaka ıslatmayı iyileştirir
Akış ve seviyelendirme maddeleri	Kaplama görünümünü iyileştirir

7.3 Endüstriyel ve Kurumsal Temizleyiciler

Uygulama	Fonksiyonu
Yağ gidericiler	Yağ ve gres giderimi
Çok amaçlı temizleyiciler	Islatma, deterjanlık
Metal temizleyiciler	Emülsifikasyon, korozyon koruması
Süt endüstrisi temizleyicileri	Sert yüzey temizliği
Beton temizleyiciler	Penetrasyon, kir süspansiyonu
Buharlı temizleyiciler	Düşük köpüklü yüzey aktif madde

7.4 Petrol Sahası Kimyasalları

Uygulama	Fonksiyonu
Sondaj sıvıları	Emülgatör, ıslatma maddesi
Üretim kimyasalları	Emülsiyon kırıcı, akış artırıcı
Petrol sızıntısı dağıtıcıları	Temizlik için yağı emülsiye eder

7.5 Tekstil Endüstrisi

Uygulama	Fonksiyonu
Haşıllama giderme	Islatma maddesi, emülgatör
Boyama yardımcıları	Seviyelendirici ajan, dağıtıcı
Elyaf yağlayıcılar	Yağlayıcı, antistatik

7.6 Tarımsal Formülasyonlar

Uygulama	Fonksiyonu
Pestisit emülgatörleri	Emülsiyonları stabilize eder
Adjuvanlar	Islatma ve penetrasyonu iyileştirir
Herbisit adjuvanları	Alımı artırır

7.7 Metal İşleme Sıvıları

Uygulama	Fonksiyonu
Yarı sentetik soğutucular	Emülgatör, ıslatma maddesi
Çekme bileşikleri	Yağlayıcı, emülgatör
Temizleme banyoları	Deterjan, emülgatör

7.8 Kozmetik ve Kişisel Bakım (Sınırlı)

Uygulama	Fonksiyonu
Saç boyaları	Emülgatör, dağıtıcı
Şampuanlar	Yüzey aktif madde (düzenleyici endişeler nedeniyle kullanımı azalmaktadır)

8. Toksisite ve Çevresel Endişeler (Kritik)

8.1 Düzenleyici Durum – Kısıtlı Kullanım

Önemli Uyarı: Nonilfenol etoksilatlar (NPE'ler), çevresel kalıcılık ve toksisite nedeniyle birçok yargı bölgesinde ağır şekilde kısıtlanmıştır:

Yargı Bölgesi	Durum
AB	REACH kapsamında kısıtlanmıştır (Ek XVII) – endüstriyel ve kurumsal temizlikte kullanımı aşamalı olarak kaldırılmıştır
Kanada	Kısıtlanmıştır – NPE'ler çevre düzenlemelerine tabidir
ABD	Gönüllü aşamalı kaldırma – büyük üreticiler tarafından ev tipi deterjanlar için; endüstriyel kullanım için hala izin verilmektedir
İsviçre	Kanunen yasaklanmıştır – deterjan ve temizleyicilerde kullanımı
Çin	Konsantrasyon limitleri ile izin verilmektedir

8.2 Çevresel Akıbet – Biyobozunma

Birincil biyobozunma: Yarı sürekli aktif çamur yöntemi altında yüzey aktivitesinde %90-100 kayıp
Metabolitler: Kalıcı bozunma ara maddeleri olarak nonilfenol (NP), NP monoetoksilat (NPE1) ve NP dietoksilat (NPE2) oluşturur
Nonilfenol toksisitesi: Ana bileşikten daha toksik ve daha kalıcıdır; endokrin bozucu olarak işlev görür
Tam mineralizasyon: Sınırlıdır; EO zinciri bozunur ancak aromatik halka kalıcıdır

8.3 Sucul Toksisite (Nonilfenol)

Organizma	Bitiş Noktası	Değer
Balık (akut)	LC₅₀ (96 saat)	0,1-1,0 mg/L
Daphnia magna	EC₅₀ (48 saat)	0,1-0,5 mg/L
Algler	EC₅₀ (72 saat)	0,05-0,2 mg/L

8.4 GHS Sınıflandırması

Sınıflandırma	Kategori
Sinyal kelimesi	Tehlike
Zararlılık ifadeleri	H302 – Yutulması halinde zararlıdır
	H318 – Ciddi göz hasarına neden olur
	H411 – Sucul yaşam için uzun süreli toksik etkileri vardır
Önlem ifadeleri	P264, P270, P273, P280, P301+P312, P305+P351+P338

8.5 İnsan Sağlığı

Parametre	Değer
Oral LD₅₀ (sıçan)	>2.000 mg/kg (tahmini)
Cilt tahrişi	Hafif ila orta tahriş edici
Göz tahrişi	Şiddetli – ciddi göz hasarına neden olur (H318)
Cilt hassasiyeti	Hassaslaştırıcı değildir

8.6 California Prop 65 Uyarısı

Nonilfenol etoksilatlar, California Proposition 65 kapsamında kanserojen olarak listelenen artık etilen oksit ve 1,4-dioksan içerebilir.

9. Güvenlik Önlemleri ve KKE

Tehlikeler:
- Ciddi göz hasarına neden olur (H318)
- Yutulması halinde zararlıdır (H302)
- Sucul yaşam için uzun süreli toksik etkileri vardır (H411)
- Artık etilen oksit ve 1,4-dioksan içerebilir
KKE (zorunlu):
- Kimyasal dayanımlı eldivenler (nitril)
- Kimyasal sıçrama korumalı gözlük (EN 166) veya yüz siperi
- Koruyucu giysi (endüstriyel taşıma için)
İlk yardım:
- Göz teması: 15 dakika su ile durulayın; kontakt lensleri çıkarın; acil tıbbi yardım alın
- Cilt teması: Sabun ve su ile yıkayın
- Soluma: Temiz havaya çıkarın
- Yutma: Ağzı çalkalayın; KUSTURMAYIN; su için; tıbbi yardım alın

10. Depolama ve Taşıma

10.1 Depolama Koşulları

Parametre	Gereksinim
Sıcaklık	5-40°C
Kap	Orijinal kabında sıkıca kapalı tutun (HDPE, paslanmaz çelik veya astarlı çelik)
Korunması gerekenler	Aşırı ısı, donma (katı sınıflar), güçlü oksitleyici ajanlar
Ortam	Serin, kuru, iyi havalandırılmış alan
Raf ömrü (sıvı sınıflar)	24 ay
Raf ömrü (katı sınıflar)	36 ay

10.2 Özel Depolama Notları

Karbon çelik tanklar: Susuz depolama için kullanılabilir, ancak nem girişi şiddetli korozyona neden olur. Uzun süreli depolama için azot kaplaması kullanın
Katı tortu: Bekleme sırasında oluşabilir. Depolama tankında sirkülasyonu sürdürün
Isı takibi: Soğuk ortamlarda transfer hatları için önerilir

11. Taşımacılık Bilgileri

Düzenleme	Sınıflandırma
UN Numarası	3082
Uygun sevkiyat adı	Çevre için tehlikeli madde, sıvı, b.b.d. (nonilfenol etoksilat)
ADR/RID	Sınıf 9 (Çeşitli tehlikeli maddeler), Ambalaj grubu III
IMDG	Sınıf 9, PG III
IATA	Sınıf 9, PG III
Deniz kirleticisi	Evet
Tehlike etiketi	Sınıf 9, Çevre için tehlikeli madde

12. Eşanlamlılar ve Yaygın İsimler

Türkçe: Nonilfenol Etoksilat, NPE, NPEO, Nonoksinol (EO sayısı ile), Polioksietilen nonilfenil eter, Etoksile nonilfenol
İngilizce: Nonylphenol Ethoxylate, NPE, NPEO, Nonoxynol, Polyoxyethylene nonylphenyl ether, Ethoxylated nonylphenol
Ticari isimler: Triton N serisi (Dow), Igepal CO serisi (Solvay), Tergitol NP serisi (Dow), Surfonic N serisi (Indorama Ventures), Antarox CA, Synperonic NP
Spesifik sınıflar: Nonoxynol-4 (4 EO), Nonoxynol-9 (9 EO, ortalama Mn 617), Nonoxynol-12 (12 EO), Nonoxynol-30 (30 EO), Nonoxynol-40 (40 EO)

13. Alternatifler (Çevre Dostu)

Düzenleyici kısıtlamalar nedeniyle, NPE'lerin yerini giderek aşağıdaki alternatifler almaktadır:

Alternatif	Avantajlar	Sınırlamalar
Alkol etoksilatlar	Kolay biyobozunur, düşük sucul toksisite	Daha yüksek maliyet, farklı performans profili
Alkil poliglukozitler	Tamamen biyobozunur, yenilenebilir kaynak	Daha yüksek maliyet, daha köpüklü
Yağlı alkol alkoksilatlar	İyi biyobozunabilirlik	Performans farklı olabilir
Sorbitan esterler	Biyobozunur	Daha düşük HLB aralığı

14. Düzenleyici Özet

Düzenleme	Durum
REACH (AB)	Kayıtlı; kısıtlanmıştır (Ek XVII)
TSCA (ABD)	Listelenmiştir; ev tipi kullanım için gönüllü aşamalı kaldırma
EINECS	500-209-1
AB Deterjan Yönetmeliği	Kısıtlanmıştır – ev tipi deterjanlarda kullanımı sınırlıdır
RoHS	Uygulanamaz
WGK Almanya	3 (su için yüksek tehlike)

15. Neden Nonilfenol Etoksilat Seçilmemelidir? (Alternatifler Düşünülmelidir)

Nonilfenol etoksilatlar (NPE'ler), aşağıdaki nedenlerle birçok uygulamada aşamalı olarak kaldırılmaktadır:

Dezavantaj	Açıklama
Endokrin bozucu	Nonilfenol metaboliti endokrin bozucu olarak işlev görür
Çevresel kalıcılık	Nonilfenol çevrede kalıcıdır ve biyobirikir
Sucul toksisite	Balıklar, su pireleri ve algler için yüksek toksisite
Düzenleyici kısıtlamalar	AB, Kanada, İsviçre ve diğerlerinde kısıtlanmıştır / yasaklanmıştır
Biyobozunma metabolitleri	Nonilfenol (NP), NPE1, NPE2 – ana bileşikten daha toksik
Gönüllü aşamalı kaldırma	ABD'de ev tipi deterjanlardan üreticiler tarafından kaldırılmıştır

16. Özet Tablo – Tek Bakışta Temel Spesifikasyonlar

Parametre	Değer
Ürün Adı	Nonilfenol Etoksilat (NPE)
CAS Numarası	68412-54-4
Görünüm	Renksiz ila açık sarı sıvı/macun/katı
Yoğunluk (25°C)	1,053 g/mL
Parlama Noktası	>94°C
pH (%1 çözelti)	5-8
HLB Aralığı	8-18 (EO içeriğine bağlı)
EO Aralığı	4 ila 100+ mol
Suda Çözünürlük	Çözünür ila dağılabilir
Biyobozunma	Birincil: %90-100; Nihai: sınırlı
Sucul Toksisite	Sucul organizmalar için toksiktir (H411)
GHS Sinyal Kelimesi	Tehlike
Zararlılık İfadeleri	H302, H318, H411
UN Numarası	3082
Düzenleyici Durum	AB, Kanada'da kısıtlanmıştır; ABD ev tipi ürünlerinde aşamalı olarak kaldırılmıştır

Bu TDS, ISO 11014-1 formatına uygun olarak hazırlanmış olup, endüstriyel formülatörler, boya ve kaplama kimyagerleri, petrol sahası mühendisleri ve satın alma profesyonelleri için tasarlanmıştır. Önemli: Nonilfenol metabolitlerinin çevresel kalıcılığı ve endokrin bozucu özellikleri nedeniyle, bu ürün birçok yargı bölgesinde düzenleyici kısıtlamalara tabidir. Çevresel olarak hassas uygulamalar için alternatif yüzey aktif maddeler (alkol etoksilatlar, alkil poliglukozitler) tercih edilmelidir. Analiz Sertifikaları (CoA), Güvenlik Bilgi Formları (SDS) ve numune validasyon raporları talep üzerine temin edilebilir.

Nonilfenol Etoksilat, Nonyl Phenol Ethoxylate, NPEO, NPE, 68412-54-4