İş inovasyonunu en üst düzeye çıkararak iş potansiyelinizi ortaya çıkarıyoruz.
Eposta GönderDietilen Triamin Penta Metilen Fosfonik Asit, Diethylene Triamine Penta Methylene Pphosphonic Acid, DETPMP, DTPMP, DTPMPA, 15827-60-8, 67774-91-8, 244775-22-2, 291513-72-9
DİETİLEN TRİAMİN PENTA METİLEN FOSFONİK ASİT (DTPMP)
1. Kimyasal Kimlik ve Malzeme Sınıflandırması
-
Kimyasal Adı: Dietilen Triamin Penta (Metilen Fosfonik Asit)
-
Eşanlamlılar: DTPMP, DTPMPA, Dietilentriaminpenta(metilenfosfonik asit), Dietilentriaminpentakis(metilfosfonik asit), DETPMP, Dequest 2060
-
CAS Numaraları:
-
15827-60-8 (birincil)
-
67774-91-8
-
244775-22-2
-
291513-72-9
-
-
Moleküler Formül: C₉H₂₈N₃O₁₅P₅
-
Moleküler Ağırlık: 573,20 g/mol
-
EC Numarası: 239-953-2 (15827-60-8 için)
-
Kimyasal Aile: Organofosfonat, Aminofosfonik asit
2. Fiziksel Özellikler
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Görünüm | Beyaz kristal toz |
| Fiziksel durum | Katı (asit formu) |
| Koku | Kokusuz |
| Yoğunluk | 1,35 g/cm³ |
| Erime noktası | >200°C (bozunur) |
| Suda çözünürlük (asit formu) | Sınırlı; konsantre çözeltilerde kristalleşme eğilimi |
| pH (%1 sulu çözelti) | 1,5–2,5 (kuvvetli asidik) |
| Hidrolitik kararlılık | Mükemmel (210°C'ye kadar termal kararlı) |
2.1 Çözünürlük Notu
DTPMP'nin asit formu suda sınırlı çözünürlüğe sahiptir ve konsantre sulu çözeltilerde kristalleşme eğilimi gösterir. Çoğu endüstriyel uygulama için DTPMP, daha kolay taşıma ve formülasyon için suda çözünür tuzlar (tipik olarak sodyum tuzları) halinde tedarik edilir.
3. Kimyasal Özellikler ve Spesifikasyonlar
3.1 Aktif Asit Formu (Tipik)
| Parametre | Spesifikasyon |
|---|---|
| Aktif içerik (DTPMP, ağ/ğ) | ≥ %95 |
| Fosfonik asit içeriği (PO₄³⁻ olarak) | ≥ %45 |
| Fosforlu asit (H₃PO₃) | ≤ %1,0 |
| Fosfat (PO₄³⁻) | ≤ %0,5 |
| Klorür (Cl⁻) | ≤ %0,1 |
| Demir (Fe) | ≤ 50 ppm |
| pH (%1 çözelti) | 1,5–2,5 |
| Yoğunluk (20°C, %50 çözelti) | ~1,35 g/cm³ |
3.2 Sodyum Tuzu Çözeltisi (Tipik – %40–50 aktif)
| Parametre | Spesifikasyon |
|---|---|
| Görünüm | Berrak ila hafif bulanık, renksiz ila açık sarı sıvı |
| Aktif içerik (DTPMP olarak) | %40–50 |
| Yoğunluk (20°C) | 1,28–1,35 g/cm³ |
| pH (olduğu gibi) | 6,5–8,5 |
| Serbest asit | ≤ %0,5 |
| Demir (Fe) | ≤ 50 ppm |
| Klorür (Cl) | ≤ %0,1 |
3.3 Moleküler Yapı
DTPMP, dietilen triamin omurgasındaki nitrojen atomlarına metilen (–CH₂–) köprüleri ile bağlı beş fosfonik asit grubu (–PO₃H₂) içerir.
-
Nitrojen atomları: 3 (üçüncül aminler)
-
Fosfonik asit grupları: 5
-
Yapı tipi: Azotlu organik polifosfonik asit
4. Şelasyon ve Kireç Önleme Mekanizması
4.1 Şelasyon Mekanizması
DTPMP, fosfonik asit grupları ve nitrojen yalnız elektron çiftleri aracılığıyla metal iyonları ile kararlı kompleksler oluşturur:
| Metal İyonu | Şelat Kararlılığı | Uygulama |
|---|---|---|
| Ca²⁺ (Kalsiyum) | Yüksek | Kireç önleme (CaCO₃, CaSO₄) |
| Mg²⁺ (Magnezyum) | Orta | Su yumuşatma |
| Ba²⁺ (Baryum) | Çok yüksek | BaSO₄ kireç önleme (petrol sahaları için kritik) |
| Fe²⁺/Fe³⁺ (Demir) | Çok yüksek | Demir stabilizasyonu, korozyon önleme |
| Zn²⁺ (Çinko) | Yüksek | Soğutma suyunda çinko stabilizasyonu |
4.2 Kireç Önleme Mekanizması
| Adım | Açıklama |
|---|---|
| 1 | DTPMP, kristal çekirdeklenme bölgelerine adsorplanır |
| 2 | Kristal kafes büyümesini bozar |
| 3 | Kireç oluşturan tuzların (CaCO₃, CaSO₄, BaSO₄) çökelmesini önler |
| 4 | Mikro kristalleri dağıtarak topaklanmayı önler |
| 5 | Metal iyonlarını çözeltide tutar (eşik inhibisyonu) |
4.3 Eşik İnhibisyon Performansı
| Kireç Tipi | İnhibisyon Verimi | Optimal pH | Optimal Sıcaklık |
|---|---|---|---|
| Kalsiyum karbonat (CaCO₃) | >%90 | 7–10 | 20–90°C |
| Kalsiyum sülfat (CaSO₄) | >%85 | 6–9 | 20–90°C |
| Baryum sülfat (BaSO₄) | Mükemmel (>%95) | 6–10 | 20–120°C |
| Demir (Fe) stabilizasyonu | Mükemmel | 7–11 | 20–90°C |
5. Diğer Fosfonatlara Göre Temel Avantajları
| Özellik | DTPMP | ATMP | HEDP | PBTC |
|---|---|---|---|---|
| BaSO₄ kireç önleme | Mükemmel | Zayıf | Orta | İyi |
| Termal kararlılık | 210°C'ye kadar | 150°C'ye kadar | 180°C'ye kadar | 200°C'ye kadar |
| Kalsiyum toleransı | İyi | Mükemmel | Mükemmel | İyi |
| Klor toleransı | Orta | Düşük | Yüksek | Yüksek |
| Biyobozunabilirlik | Düşük (kontrollü) | Düşük | Düşük | Düşük |
| Demir stabilizasyonu | Mükemmel | Orta | İyi | Orta |
| Maliyet | Daha yüksek | Daha düşük | Daha düşük | Daha yüksek |
6. Endüstriyel Uygulamalar
6.1 Petrol Sahası Kireç Önleme (Birincil Uygulama)
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Uygulama | Petrol ve gaz üretiminde baryum sülfat (BaSO₄), kalsiyum karbonat (CaCO₃) ve stronsiyum sülfat (SrSO₄) kirecinin önlenmesi |
| Tipik dozaj | 5–50 mg/L (aktif) |
| Sıcaklık aralığı | 210°C'ye kadar (olağanüstü termal kararlılık) |
| pH aralığı | 6–11 |
| Uyumluluk | Çoğu petrol sahası kimyasalı ile uyumludur (korozyon inhibitörleri, biyositler, demülgatörler) |
Petrol Sahaları İçin Neden DTPMP?
-
Baryum sülfat (BaSO₄) kireci mekanik olarak veya asitlerle çıkarılması son derece zordur
-
DTPMP, mevcut en etkili BaSO₄ inhibitörlerinden biridir
-
Derin kuyularda karşılaşılan yüksek sıcaklıklarda (210°C'ye kadar) kararlıdır
-
Yüksek tuzlu sularda (deniz suyu, üretim suyu) etkilidir
6.2 Su Arıtma – Soğutma Suyu Sistemleri
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Uygulama | Kireç önleme (CaCO₃, CaSO₄), korozyon önleme (Zn²⁺, molibdat, azoller ile kombinasyon halinde) |
| Tipik dozaj | 2–20 mg/L |
| Çalışma pH'ı | 7–10 |
| Sıcaklık | 90°C'ye kadar |
| Sinerjistler | Çinko tuzları, molibdatlar, toliltriazol (TTA), benzotriazol (BTA) |
6.3 Kazan Suyu Arıtma
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Uygulama | Kireç kontrolü, demir stabilizasyonu, oksijen süpürücü desteği |
| Tipik dozaj | 5–50 mg/L |
| Sıcaklık | 210°C'ye kadar (olağanüstü) |
6.4 Deterjanlar ve Temizlik Ürünleri
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Uygulama | Şelatlayıcı ajan, builder, endüstriyel ve kurumsal deterjanlarda kireç önleyici |
| Fonksiyonu | Kirin yeniden birikmesini önler, sertlik iyonlarını (Ca²⁺, Mg²⁺) bağlar, ağartıcıları stabilize eder |
| Tipik konsantrasyon | Konsantre formülasyonlarda %0,5–5 |
6.5 Endüstriyel Su Arıtma (Genel)
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Uygulama | Ters ozmoz (RO) sistemlerinde, evaporatörlerde, ısı eşanjörlerinde kireç kontrolü |
| Tipik dozaj | 2–15 mg/L |
| Uyumluluk | Poliakrilatlar, polimaleik asit ve diğer dağıtıcılarla uyumludur |
6.6 Korozyon Önleme
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Mekanizma | Metal yüzeylerinde koruyucu film oluşturur; korozyon inhibitörlerini (Zn²⁺, molibdat) stabilize eder |
| Etkili metaller | Karbon çeliği, bakır, deniz pirinci |
| Sinerjistik etki | Çinko tuzları ile mükemmel (Zn-DTPMP kompleksi) |
6.7 Tekstil ve Kağıt Hamuru & Kağıt Endüstrileri
| Uygulama | Fonksiyonu |
|---|---|
| Tekstil ağartma | Metal iyonlarını (Fe, Cu, Mn) şelatlayarak hidrojen peroksiti (H₂O₂) stabilize eder |
| Kağıt hamuru & kağıt | Hamurun bozunmasını katalize eden metal iyonlarının şelasyonu |
6.8 Beton Katkı Maddeleri
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Uygulama | Süperakışkanlaştırıcı katkı, priz geciktirici, su azaltıcı |
| Fonksiyonu | İşlenebilirlik süresini uzatır, su ihtiyacını azaltır |
7. Mevcut Ürün Formları
| Form | Aktif İçerik | Görünüm | Tipik Uygulamalar |
|---|---|---|---|
| Asit (kristal) | ≥%95 DTPMP | Beyaz toz | Kimyasal ara madde, laboratuvar kullanımı |
| Sodyum tuzu çözeltisi | %40–50 | Berrak sıvı | Su arıtma, deterjanlar, petrol sahası |
| Konsantre çözelti | %50–60 | Sıvı | Endüstriyel su arıtma |
| Özel karışımlar | Değişken | Sıvı | Kombine kireç/korozyon inhibitörü formülasyonları |
8. Dozaj Kılavuzu
| Uygulama | Tipik Dozaj (aktif DTPMP) |
|---|---|
| Petrol sahası kireç önleme (BaSO₄) | 5–50 mg/L |
| Soğutma suyu sistemleri | 2–20 mg/L |
| Kazan suyu arıtma | 5–50 mg/L |
| Ters ozmoz (RO) kireç kontrolü | 2–15 mg/L |
| Deterjan formülasyonları | %0,5–5 (konsantre) |
| Tekstil H₂O₂ stabilizasyonu | 100–500 mg/L |
9. Güvenlik ve Toksikoloji
9.1 Akut Toksisite
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Oral LD₅₀ (sıçan) | >2.000 mg/kg (düşük ila orta toksisite) |
| Dermal LD₅₀ (tavşan) | >2.000 mg/kg |
| Cilt tahrişi | Hafif tahriş edici |
| Göz tahrişi | Orta tahriş edici |
| Soluma | Toz solunum yolu tahrişine neden olabilir |
| Cilt hassasiyeti | Hassaslaştırıcı değildir |
| Mutajenite | Negatif |
| Kanserojenite | Sınıflandırılmamış |
9.2 Çevresel Akıbet
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Biyobozunabilirlik | Düşük (çevrede kalıcıdır) |
| Ekotoksisite (balık, LC₅₀, 96 saat) | 100–500 mg/L (düşük ila orta) |
| Biyobirikim potansiyeli | Düşük |
| Sucul çevre endişesi | Düşük biyobozunabilirlik nedeniyle bazı yargı bölgelerinde kullanımı kontrollüdür |
10. Güvenlik Önlemleri ve Kişisel Koruyucu Ekipman (KKE)
-
Tehlikeler:
-
Hafif ila orta derecede cilt ve göz tahriş edicidir
-
Toz solunum yolu tahrişine neden olabilir
-
Konsantre formda asidiktir (pH 1,5–2,5)
-
-
KKE (önerilen):
-
Kimyasal dayanımlı eldivenler (nitril veya neopren)
-
Yan kalkanlı koruyucu gözlük (EN 166) veya gözlük
-
Koruyucu giysi (aside dayanıklı)
-
Toz maskesi (FFP2/N95) – tozlu işlemler için
-
-
Mühendislik kontrolleri:
-
Tozlu işlemler için yerel egzoz havalandırması (LEV)
-
Göz yıkama istasyonları ve güvenlik duşları
-
-
İlk yardım:
-
Soluma: Temiz havaya çıkarın
-
Cilt teması: Sabun ve bol su ile yıkayın
-
Göz teması: 15 dakika su ile durulayın; tıbbi yardım alın
-
Yutma: Ağzı çalkalayın; su için; büyük miktarda ise tıbbi yardım alın
-
11. Depolama ve Raf Ömrü
| Parametre | Asit Formu (Toz) | Çözelti Formu |
|---|---|---|
| Depolama sıcaklığı | 5–30°C | 5–40°C (dondurmayın) |
| Kap | Kapalı, neme dayanıklı kaplar | HDPE variller, IBC, dökme tanklar |
| Korunması gerekenler | Nem, ısı, güçlü oksitleyiciler | Donma, güçlü oksitleyiciler |
| Raf ömrü | 24 ay (kuru tutulursa) | 12–24 ay |
-
Bozunma göstergeleri:
-
Toz: Topaklanma (nem emilimi)
-
Çözelti: Çökelme, renk değişimi
-
12. Taşımacılık Bilgileri
| Düzenleme | Sınıflandırma |
|---|---|
| UN Numarası (toz) | 3261 (Aşındırıcı katı, asidik, organik) |
| UN Numarası (çözelti) | 1760 (Aşındırıcı sıvı, b.b.d.) |
| ADR/RID | Sınıf 8 (Aşındırıcı), Ambalaj grubu III |
| IMDG | Sınıf 8, PG III |
| IATA | Sınıf 8, PG III |
13. Eşanlamlılar ve Yaygın İsimler
-
Türkçe: Dietilen Triamin Penta Metilen Fosfonik Asit, DTPMP, DTPMPA
-
İngilizce: Diethylene Triamine Penta (Methylene Phosphonic Acid), DTPMP, DTPMPA, Diethylenetriaminepenta(methylenephosphonic acid), Diethylenetriaminepentakis(methylphosphonic acid), DETPMP, Dequest 2060
-
Diğer isimler:
-
[[Bis[2-[bis(phosphonomethyl)amino]ethyl]amino]methyl]phosphonic acid
-
CAS Numaraları (birden fazla):
-
15827-60-8 (birincil)
-
67774-91-8
-
244775-22-2
-
291513-72-9
14. Standart Uygunluğu
| Standart | Uygunluk |
|---|---|
| NSF/ANSI 60 | Belirli sınıflar için sertifikalı (içme suyu arıtma) |
| REACH (EC 1907/2006) | Kayıtlı |
| TSCA (ABD) | Listelenmiştir |
| RoHS | Uyumlu |
| AB Deterjan Yönetmeliği (EC 648/2004) | Builder/kompleks yapıcı ajan olarak izin verilmiştir |
15. Neden DTPMP Tercih Edilmelidir? (Teknik Özet)
| Avantaj | Açıklama |
|---|---|
| Mükemmel BaSO₄ kireç önleme | Baryum sülfat kireci için en etkili inhibitörlerden biridir – petrol sahası uygulamaları için kritiktir |
| Olağanüstü termal kararlılık | 210°C'ye kadar kararlıdır – derin kuyular, jeotermal ve yüksek sıcaklıklı kazanlar için uygundur |
| Beş fosfonik asit grubu | Birden fazla metal iyonu (Ca, Mg, Ba, Sr, Fe, Zn) için güçlü şelasyon ve eşik inhibisyonu sağlar |
| Yüksek alkalilik toleransı | pH 7–11'de etkilidir – soğutma suyu, kazan suyu ve alkali deterjanlar için uygundur |
| Korozyon önleme sinerjisi | Zn²⁺, molibdatlar ve azoller ile birleştirildiğinde mükemmel performans gösterir |
| Çok yönlü uygulamalar | Petrol sahaları, soğutma suyu, kazanlar, RO sistemleri, deterjanlar, tekstil, beton |
| Demir stabilizasyonu | Demir çökelmesini ve birikimini önler (kırmızı su, demir kirlenmesi) |
| Birden fazla formda mevcuttur | Asit tozu ve sodyum tuzu çözeltileri – formülasyon esnekliği |
Sınırlamalar:
-
Sınırlı çözünürlük (asit formu) – konsantre çözeltilerde kristalleşme eğilimi gösterir; sıvı uygulamalar için sodyum tuzu kullanın
-
Düşük biyobozunabilirlik – çevrede kalıcıdır; bazı yargı bölgelerinde kullanımı kontrollüdür
-
ATMP ve HEDP'den daha yüksek maliyet (ancak BaSO₄ önleme ve yüksek sıcaklık uygulamaları için haklıdır)
-
Klor toleransı – orta (HEDP ve PBTC'den düşüktür)
16. Tipik Uygulamalar Özet Tablosu
| Sektör | Uygulama | Tipik Dozaj | Alternatifler |
|---|---|---|---|
| Petrol ve Gaz | Üretim kuyularında, su enjeksiyonunda BaSO₄, CaCO₃, SrSO₄ kireç önleme | 5–50 mg/L | ATMP (BaSO₄ için zayıf), HEDP |
| Soğutma Suyu | Kireç önleme (CaCO₃, CaSO₄), korozyon önleme (Zn²⁺ ile) | 2–20 mg/L | HEDP, ATMP, PBTC |
| Kazan Suyu | Kireç kontrolü, demir stabilizasyonu | 5–50 mg/L | HEDP, fosfatlar |
| Ters Ozmoz (RO) | Kireç kontrolü, antiskalant | 2–15 mg/L | Poliakrilatlar, HEDP |
| Deterjanlar | Şelatlayıcı ajan, builder, kireç önleyici | %0,5–5 (konsantre) | EDTA, NTA, sitrik asit |
| Tekstil | Ağartmada H₂O₂ stabilizatörü | 100–500 mg/L | Sodyum silikat, DTPA |
| Beton | Süperakışkanlaştırıcı katkı, priz geciktirici | Çimentonun %0,1–1'i | Lignosülfonatlar, polikarboksilatlar |
17. İlgili Ürünler – Diğer Fosfonatlar
| Ürün | Fosfonat Grubu Sayısı | Temel Uygulamalar |
|---|---|---|
| DTPMP | 5 | Petrol sahası (BaSO₄), soğutma suyu, deterjanlar |
| EDTMP | 4 | CaCO₃ önleme, soğutma suyu |
| ATMP | 1 | CaCO₃ önleme, soğutma suyu, düşük sıcaklık |
| HEDP | 1 (hidroksil ile) | CaCO₃, CaSO₄ önleme, klora dayanıklı |
| PBTC | 1 (karboksil ile) | Yüksek klor toleransı, soğutma suyu |
| BHMTPMP | 5 (daha yüksek moleküler ağırlık) | Yüksek tuzlu su, petrol sahası kireç önleme |
18. Birden Fazla CAS Numarası Hakkında Not
DTPMP için birden fazla CAS numarası kaydedilmiştir:
-
Asit formu (birincil: 15827-60-8)
-
Çeşitli tuz formları (sodyum, potasyum, amonyum tuzları)
-
Farklı saflık dereceleri ve hidrat formları
-
İzomerik veya polimerik varyantlar
Ticari uygulamalar için 15827-60-8, aktif asit formu için en yaygın referans alınan CAS numarasıdır.
19. İlgili Makaleler ve İleri Okuma
-
DTPMP'nin petrol sahası BaSO₄ kireç önlemedeki etkinliği üzerine SPE makaleleri
-
Yüksek sıcaklık su arıtma sistemlerinde fosfonat performansı
-
Aminofosfonatların çevresel akıbeti (düşük biyobozunabilirlik endişeleri)
20. Özet Tablo – Tek Bakışta Temel Spesifikasyonlar
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Ürün Adı | Dietilen Triamin Penta Metilen Fosfonik Asit |
| Yaygın Kısaltma | DTPMP, DTPMPA |
| CAS Numarası (birincil) | 15827-60-8 |
| Moleküler Formül | C₉H₂₈N₃O₁₅P₅ |
| Moleküler Ağırlık | 573,20 g/mol |
| Görünüm (asit formu) | Beyaz kristal toz |
| Görünüm (çözelti) | Berrak ila açık sarı sıvı |
| Yoğunluk | ~1,35 g/cm³ |
| pH (%1 çözelti, asit) | 1,5–2,5 |
| pH (%40 sodyum tuzu) | 6,5–8,5 |
| Fosfonat grubu sayısı | 5 |
| Termal kararlılık | 210°C'ye kadar |
| BaSO₄ önleme | Mükemmel (>%95) |
| Birincil uygulamalar | Petrol sahası kireç önleme, soğutma suyu, deterjanlar, kazan suyu |
| Biyobozunabilirlik | Düşük (kalıcı) |
| Raf ömrü | 12–24 ay |
Bu TDS, ISO 11014-1 formatına uygun olarak hazırlanmış olup, petrol sahası kimya mühendisleri, su arıtma uzmanları, deterjan formülatörleri ve satın alma profesyonelleri için tasarlanmıştır. Analiz Sertifikaları (CoA), Güvenlik Bilgi Formları (SDS) ve numune validasyon raporları talep üzerine temin edilebilir.
