İş inovasyonunu en üst düzeye çıkararak iş potansiyelinizi ortaya çıkarıyoruz.
Eposta GönderSalisilik Asit, Salicylic Acid, Ortho Hydroxy Benzoic Acid, 69-72-7
Salisilik Asit
1. Ürün Kimliği
| Özellik | Detay |
|---|---|
| Ürün Adı | Salisilik Asit |
| CAS Numarası | 69-72-7 |
| EINECS Numarası | 200-712-3 |
| Moleküler Formül | C₇H₆O₃ |
| Molekül Ağırlığı | 138.12 g/mol |
| Kimyasal Adı | 2-Hidroksibenzoik asit |
| Diğer İsimleri | Orto-hidroksibenzoik asit, o-Hidroksibenzoik asit, Fenol-2-karboksilik asit, Salisilat |
2. Eş Anlamlılar ve Diğer İsimler
Bilimsel ve Kimyasal İsimler
-
2-Hidroksibenzoik asit
-
o-Hidroksibenzoik asit
-
Orto-hidroksibenzoik asit
-
Benzoik asit, 2-hidroksi-
-
Fenol-2-karboksilik asit
-
2-Hidroksibenzenkarboksilik asit
-
2-Karboksifenol
-
o-Karboksifenol
Ticari ve Marka İsimleri
-
Akne Tedavisi Ürünleri: Stri-Dex, Compound W, Freezone, Clear away Wart Remover, Duofil Wart Remover, Duoplant, Verrugon, Trans-Ver-Sal
-
Nasır ve Siğil Ürünleri: Dr. Scholl's Wart Remover Kit, Dr. Scholl's Callus Removers, Dr. Scholl's Corn Removers, Advanced Pain Relief Callus Removers, Advanced Pain Relief Corn Removers
-
Cilt Bakım Ürünleri: Ionil, Ionil Plus, Saligel, Salicylic Acid Soap
-
Farmasötik Ürünler: Psoriacid-S-Stift, Salonil, Rutranex, Retarder W
-
Diğer Ticari Kodlar: 337, 380, 311, 51, 334, 171, K 557, K 537, NSC 180
-
Nanoteknoloji Ürünleri: Salvona Nanosal
MeSH ve Veritabanı Tanımlayıcıları
-
MeSH ID: D020156
3. Fiziksel ve Kimyasal Özellikler
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Görünüm | Beyaz kristaller, iğne şekilli kristal veya toz formunda |
| Koku | Kokusuz |
| Renk | Beyaz veya açık ten rengi |
| Molekül Ağırlığı | 138.12 g/mol |
| Erime Noktası | 158-161 °C |
| Kaynama Noktası | 211 °C (ayrışır) |
| Yoğunluk | 1.443 g/cm³ |
| Çözünürlük (Su) | 25°C'de 2.24 g/L (suda sınırlı çözünür) |
| Çözünürlük (Organik Çözücüler) | Alkol, eter, terebentin ve toluende iyi çözünür |
| Kararlılık | Genellikle kararlı, ışığa duyarlı |
| Uyumsuzluklar | Oksitleyici kimyasallar, güçlü bazlar |
| Süblimleşme | Isıtıldığında süblime olur |
| Termal Bozunma | Hızlı ısıtıldığında fenol ve karbondioksite ayrışır |
| Asitlik | Fenol ve karboksilik asit çift özelliğine sahiptir |
4. Kimyasal Yapı ve Özellikler
Salisilik asit, beta hidroksi asit (BHA) sınıfına ait bir organik bileşiktir. Yapısında hem fenolik hidroksil (-OH) hem de karboksil (-COOH) grubu bulundurur.
Beta Hidroksi Asit (BHA) Özellikleri:
-
Yağda Çözünürlük: Salisilik asit, yağda çözünebilme kabiliyetine sahiptir. Bu sayede ciltteki yağlı tabakalara nüfuz ederek gözeneklerin derinlemesine temizlenmesini sağlar.
-
Keratolitik Etki: Epidermis hücrelerinin daha kolay dökülmesine yardımcı olur.
-
Anti-inflamatuar: Enflamasyonu azaltıcı etkiye sahiptir.
-
Antibakteriyel: Topikal antibakteriyel özellikler gösterir.
5. Doğal Kaynaklar
Salisilik asit bitkilerde doğal olarak oluşan bir bileşiktir:
-
Söğüt Ağacı Kabuğu (Salix alba): En zengin doğal kaynaktır. Yüzyıllar boyunca çeşitli rahatsızlıkları gidermek için kullanılmıştır.
-
Diğer Bitkisel Kaynaklar: Yeşilbiber, zeytin, mantar, domates, kırmızıturp, hindiba, karanfil ve meyan kökü.
6. Üretim Yöntemi
Salisilik asit ticari olarak Kolbe-Schmitt Reaksiyonu ile sentezlenir:
Üretim Süreci:
-
Reaksiyon: Yüksek basınç altında sodyum fenoksit (sodyum fenolat) ve karbondioksit (CO₂) karıştırılır.
-
Ara Ürün Oluşumu: Reaksiyon sonucunda sodyum salisilat oluşur.
-
Asitlendirme: Oluşan sodyum salisilat, sülfürik asit (H₂SO₄) kullanılarak asitlendirilir.
-
Ürün Eldesi: Salisilik asit çöktürülür, saflaştırılır ve kristalize edilir.
Tarihsel Üretim: Bu yöntem geliştirilmeden önce söğüt ağacı kabuğundan elde ediliyordu ancak yüksek saflıkta ürün elde edilemediği için günümüzde sentetik üretim tercih edilmektedir.
7. Kullanım Alanları
Salisilik asit, tıp, kozmetik, tarım ve endüstri gibi çok geniş bir yelpazede kullanılan çok yönlü bir kimyasaldır.
7.1. Tıp ve Farmasötik Uygulamalar
| Uygulama Alanı | Etki Mekanizması ve Kullanım Şekli |
|---|---|
| Akne Tedavisi | Keratolitik etkisi ile gözenekleri tıkayan ölü hücreleri temizler, bakterileri inhibe eder. Benzoil peroksit ile birlikte kullanılarak daha etkili antibiyotikler elde edilir. |
| Siğil Tedavisi | Cildi yumuşatarak siğillerin düşmesine yardımcı olur. |
| Nasır ve Mısır Tedavisi | Keratolitik etkisi ile kalınlaşmış deriyi yumuşatır ve dökülmesini sağlar. |
| Sedef Hastalığı (Psoriasis) | Ciltteki pullanma ve kalınlaşmayı azaltır. |
| Seboreik Dermatit | Kepek ve yağlanma sorunlarında kullanılır. |
| Ağrı Kesici ve Anti-inflamatuar | Hasarlı hücrelerden salınan prostaglandin hormonlarının salınımını engelleyerek ağrıyı hafifletir ve iltihaplanmayı önler. Aspirin (asetilsalisilik asit) üretiminde aktif maddedir. |
| Antiseptik | Lokal kütin hiperplazisi ve cilt mantar enfeksiyonlarında antiseptik olarak kullanılır. |
| Deri Hastalıkları | Çeşitli deri hastalıklarının tedavisinde topikal olarak uygulanır. |
7.2. Kozmetik ve Cilt Bakımı
| Ürün Tipi | Kullanım Amacı |
|---|---|
| Temizleyiciler ve Tonikler | Günlük cilt temizliğinde, gözenekleri açarak cildi derinlemesine temizler. |
| Peeling Ürünleri (Kimyasal Peeling) | Ölü cilt hücrelerinin soyulmasına yardımcı olur, cildin daha canlı ve sağlıklı görünmesini sağlar. Akne tedavisi için en etkili kimyasal peeling maddelerinden biridir. |
| Serumlar | Yüksek konsantrasyonda salisilik asit içerir, hedeflenmiş cilt sorunlarına çözüm sağlar. |
| Losyonlar ve Kremler | Nemlendirirken cildin sebum dengesini sağlamaya yardımcı olur. |
| Saç Derisi Ürünleri (Şampuanlar) | Kepek tedavisinde kullanılır, saç derisindeki ölü hücreleri çözerek kepek oluşumunu azaltır. Saç kıvırma ve düzleştirme formüllerinde koruyucu olarak görev yapar. |
| Islak Mendiller | Glukonolakton, sorbik asit veya potasyum sorbat ile birlikte kullanılarak bakteri üremesini engeller. |
Cilt Tiplerine Göre Kullanım:
| Cilt Tipi | Kullanım Şekli ve Konsantrasyon |
|---|---|
| Yağlı ve Akneli Ciltler | Günde 1-2 kez kullanılabilir. Gözenekleri temizler, fazla yağı giderir. |
| Hassas ve Kuru Ciltler | Daha düşük konsantrasyonlarda ve seyrek aralıklarla kullanılmalıdır. Yatıştırıcı ve nemlendirici içeriklerle birlikte tercih edilmelidir (gliserin, panthenol, allantoin). |
Konsantrasyon Seviyeleri:
| Konsantrasyon | Kullanım Amacı |
|---|---|
| %1 - %2 | Hafif ve orta derecede akne tedavisi |
| %3 - %5 | Şiddetli akne tedavisi ve ağır cilt sorunları |
| %30'a kadar | Profesyonel kimyasal peeling uygulamaları |
7.3. Endüstriyel Uygulamalar
| Sektör | Kullanım Amacı |
|---|---|
| Boya Endüstrisi | Mordan saf sarı, direkt sarı GR, asit mordan sarı GG, direkt kahverengi 3GN, asit mordan kahverengi G ve asit boya sarı kompleksi üretiminde. Rafinaj ve kimyasal reaktif olarak. |
| Pestisit Üretimi | Organik fosfor pestisit izokarbofos ve 4-hidroksikumarin sentezinde. |
| Kauçuk Endüstrisi | Yanma önleyici madde, UV emici madde ve köpürme maddesi olarak. |
| Parfüm ve Koku Endüstrisi | Metil salisilat (kış yeşili yağı) ve etil esterin hazırlanmasında. |
| Deri Endüstrisi | Zayıf asit olması nedeniyle asitlik düzenleyici olarak. Deri tabaklama işleminde asitleştirme ve bazlaştırma aşamalarını tek bir işlemde gerçekleştirir. |
| Kazan Temizliği | Endüstriyel kazan temizliğinde organik asit olarak, korozyon inhibitörü oluşturulmasında. |
| Kimyasal Sentez | Çeşitli kimyasal reaksiyonlarda ara madde olarak (Sodyum Salisilat, Metil Salisilat, Salisilik Asit Amin, Aspirin, Fenil Salisilat üretimi). |
7.4. Tarım Uygulamaları
| Uygulama | Etki Mekanizması |
|---|---|
| Bitki Savunması | Bitkilerde fungal, viral ve bakteriyel patojenlere karşı sistemik kazanılmış direnci (SAR) aktive eder. |
| Fotosentez Kapasitesi | Bitkilerin fotosentez kapasitesini %10-20 aralığında artırabilir. |
| Stres Toleransı | Kuraklık ve sıcaklık gibi ekstrem çevresel faktörlere karşı bitkilerin dayanıklılığını artırır. |
| Antioksidan Sistem | Bitkilerde katalaz, süperoksit dismutaz ve peroksidaz gibi antioksidan enzimlerin aktivitesini düzenler. |
7.5. Koruyucu ve Antimikrobiyal Uygulamalar
| Uygulama | Kullanım Amacı |
|---|---|
| Ayak Bakterileri | Benzoik asit ile birlikte kullanılarak beriberi hastalığını önler. |
| Islak Mendil | Bakteri üremesini engeller. |
| Gıda Koruyucu | Antimikrobiyal özelliklerinden faydalanılır. |
8. Salisilik Asit Türevleri
| Türev | Kullanım Alanı |
|---|---|
| Aspirin (Asetilsalisilik Asit) | Ağrı kesici, ateş düşürücü, anti-inflamatuar |
| Metil Salisilat (Kış Yeşili Yağı) | Parfüm, koku maddesi, topikal ağrı kesici |
| Sodyum Salisilat | Ağrı kesici, analjezik |
| Fenil Salisilat | Mantar ilacı (fungisit) |
| Salisilanilid | Küf önleyici |
| Salisilik Asit Amin | Çeşitli kimyasal sentezlerde |
9. Güvenlik ve Kullanım Önlemleri
| Tehlike | Önlem |
|---|---|
| Cilt Teması | Yüksek konsantrasyonlarda tahrişe neden olabilir. Uygun koruyucu ekipman kullanılmalıdır. |
| Göz Teması | Tahriş edicidir, temasında bol su ile yıkayın. |
| Yutulması | Toksik olabilir, tıbbi yardım alınmalıdır. |
| Güneş Hassasiyeti | Salisilik asit kullanımı sonrası cilt UV ışınlarına karşı daha hassas hale gelir. Yüksek koruma faktörlü (SPF ≥ 30) güneş kremi kullanılmalıdır. |
| Kuruluk ve Tahriş | Aşırı kullanım ciltte kuruluk, pul pul dökülme ve kızarıklığa neden olabilir. Nemlendirici kullanımı önerilir. |
| Uyumsuzluklar | Güçlü oksitleyiciler, güçlü bazlar. |
10. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Soru 1: Salisilik asit nedir?
Cevap: Salisilik asit, beta hidroksi asit (BHA) sınıfına ait, söğüt ağacı kabuğunda doğal olarak bulunan, anti-inflamatuar, antiseptik ve keratolitik özelliklere sahip bir organik bileşiktir.
Soru 2: Salisilik asit cilt bakımında nasıl etkilidir?
Cevap: Yağda çözünebilen özellikleri sayesinde cildin derinliklerine nüfuz eder, gözenekleri tıkayan ölü hücreleri temizler, fazla yağı giderir ve akne oluşumunu engeller.
Soru 3: Salisilik asit hangi cilt problemlerinde kullanılır?
Cevap: Akne, siyah nokta, siğil, nasır, mısır, sedef hastalığı, seboreik dermatit, kepek ve hiperpigmentasyon gibi birçok cilt probleminde kullanılır.
Soru 4: Salisilik asit kullanırken dikkat edilmesi gerekenler nelerdir?
Cevap: Düşük konsantrasyonlarla başlanmalı, güneş koruyucu kullanılmalı, hassas ciltlerde daha seyrek uygulanmalı ve aşırı kullanımdan kaçınılmalıdır.
Soru 5: Salisilik asit ile aspirin arasında nasıl bir ilişki vardır?
Cevap: Aspirin (asetilsalisilik asit), salisilik asidin bir türevidir. Salisilik asidin asetillenmesiyle elde edilir.
Soru 6: Salisilik asit evde kullanım için güvenli midir?
Cevap: Düşük konsantrasyonlu ürünler (%1-2) evde kullanım için güvenlidir. Yüksek konsantrasyonlu ürünler profesyonel gözetim altında kullanılmalıdır.
Soru 7: Salisilik asit diğer cilt bakım ürünleriyle birlikte kullanılabilir mi?
Cevap: Evet, ancak retinol veya benzoil peroksit gibi diğer aktif bileşenlerle birlikte kullanırken dikkatli olunmalı, cilt tahrişini önlemek için bir uzmana danışılmalıdır.
Soru 8: Salisilik asidin yan etkileri nelerdir?
Cevap: Kuruluk, pullanma, kızarıklık, hafif tahriş ve güneşe karşı hassasiyet.
11. Özet
Salisilik Asit (CAS: 69-72-7) , beta hidroksi asit (BHA) sınıfına ait, doğal olarak söğüt ağacı kabuğunda bulunan veya sentetik olarak Kolbe-Schmitt reaksiyonu ile üretilen çok yönlü bir organik bileşiktir. Beyaz kristal toz formunda, suda az, alkol ve eterde iyi çözünür.
Başlıca Özellikleri:
-
Keratolitik (ölü hücreleri döker)
-
Anti-inflamatuar (iltihap giderici)
-
Antiseptik ve antibakteriyel
-
Komedolitik (gözenekleri açar)
-
Yağda çözünür (BHA özelliği)
Başlıca Kullanım Alanları:
-
Tıp: Akne, siğil, nasır, sedef, seboreik dermatit tedavisi ve aspirin üretimi
-
Kozmetik: Cilt bakım ürünleri (temizleyici, tonik, peeling, serum, krem, şampuan)
-
Endüstri: Boya, pestisit, kauçuk, parfüm, deri, kazan temizliği
-
Tarım: Bitki savunması, fotosentez artırma, stres toleransı
Güvenlik: Düşük konsantrasyonlarda güvenli olmakla birlikte, yüksek konsantrasyonlarda tahriş edici olabilir. Kullanım sonrası güneş koruyucu kullanımı önerilir.
Salisilik asit, cilt bakımından ilaç endüstrisine, tarımdan kimyasal senteze kadar geniş bir yelpazede vazgeçilmez bir bileşendir. Özellikle akne tedavisindeki etkinliği ve keratolitik özellikleri ile dermatoloji ve kozmetik sektöründe altın standart olarak kabul edilmektedir.
