İş inovasyonunu en üst düzeye çıkararak iş potansiyelinizi ortaya çıkarıyoruz.
Eposta GönderKromik Asit, Krom Trioksit, Krom Anhidrit, Dikromik Asit, Chromic Acid, Chromium Trioxide, Chromium Anhydride, Dichromic Acid, 7738-94-5
KROMİK ASİT (H₂CrO₄ / CrO₃)
Krom Trioksit / Krom Anhidrit / Dikromik Asit
CAS Numarası: 7738-94-5
EC Numarası: 231-801-5
1. KİMLİK BİLGİLERİ
| Özellik | Bilgi |
|---|---|
| Kimyasal Adı | Kromik Asit |
| Diğer İsimleri | Krom trioksit, Krom(VI) oksit, Krom anhidrit, Dikromik asit, Kromik(VI) asit |
| Kimyasal Formülü | H₂CrO₄ (çözeltide) / CrO₃ (susuz katı) |
| Molekül Ağırlığı | 118.01 g/mol (H₂CrO₄) / 99.99 g/mol (CrO₃) |
| CAS Numarası | 7738-94-5 |
| EC Numarası (EINECS) | 231-801-5 |
| Görünüm | Koyu kırmızı ila mor-kırmızı kristal katı (CrO₃) / Turuncu çözelti (H₂CrO₄) |
| Koku | Kokusuz |
2. FİZİKSEL ÖZELLİKLER
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Fiziksel Hali (20°C) | Katı (kristal) – CrO₃ |
| Görünüm | Koyu kırmızı ila mor-kırmızı, deliquescent kristaller |
| Koku | Kokusuz |
| Molekül Ağırlığı (CrO₃) | 99.99 g/mol |
| Molekül Ağırlığı (H₂CrO₄) | 118.01 g/mol |
| Yoğunluk (20°C) | 2.70 g/cm³ |
| Erime Noktası | 196 °C |
| Kaynama Noktası | 250°C üzerinde bozunur |
| Suda Çözünürlük (20°C) | Çok yüksek (166 g/100 mL) |
| Asitlerde Çözünürlük | Çözünür |
| pH (1 mM çözelti) | 3.03 |
| pH (10 mM çözelti) | 2.33 |
| pH (100 mM çözelti) | 2.06 |
| Buhar Basıncı | İhmal edilebilir |
| Higroskopiklik | Çok higroskopik (nem çeker) |
3. KİMYASAL ÖZELLİKLER
| Özellik | Bilgi |
|---|---|
| Kimyasal Formül | H₂CrO₄ (çözeltide) / CrO₃ (susuz katı) |
| Molekül Ağırlığı | 118.01 g/mol (H₂CrO₄) |
| Krom (Cr) İçeriği | ~%44.0 (Cr(VI) olarak) |
| Oksidasyon Durumu | Cr(VI) (altı değerlikli krom) – son derece toksik ve kanserojen |
| pH (%1 çözelti) | ~2.0 – 3.0 (kuvvetli asidik) |
| Asit Gücü | Kuvvetli asit (pKa1 = 4.1, pKa2 = 3.2 × 10⁻⁷) |
| Kararlılık | Normal koşullarda kararlıdır |
| Oksitleyici Özellikler | Çok güçlü oksitleyici |
| Su ile Reaksiyon | CrO₃ + H₂O → H₂CrO₄ (ekzotermik) |
| Organiklerle Reaksiyon | Şiddetli reaksiyonlar, yangın veya patlamaya neden olabilir |
| Geçimsiz Maddeler | Organik maddeler, indirgeyiciler, yanıcı maddeler, alkoller, aseton, gliserol |
Sulu Çözeltide Denge:
2 CrO₄²⁻ (sarı) + 2 H⁺ ⇌ Cr₂O₇²⁻ (turuncu) + H₂O (K = 4.2 × 10¹⁴)
-
Asidik çözeltide: Cr₂O₇²⁻ (turuncu-kırmızı, dikromat baskın)
-
Alkali çözeltide: CrO₄²⁻ (sarı, kromat baskın)
Alkollerle Reaksiyon:
2 H₂CrO₄ + 3 CH₃CH₂OH + 6 H⁺ → 2 Cr³⁺ + 3 CH₃CHO + 8 H₂O
4. TİPLER VE SINIFLAR
| Sınıf | Saflık (CrO₃) | Form | Uygulamalar |
|---|---|---|---|
| Teknik Sınıf | ≥ %99.0 | Kristal | Elektrokaplama, metal bitirme |
| Reaktif Sınıf | ≥ %99.5 | Kristal | Laboratuvar, analitik kimya |
| Yüksek Saflık Sınıfı | ≥ %99.9 | Kristal | Özel uygulamalar, araştırma |
| Kromik Asit Çözeltisi | Çeşitli konsantrasyonlar | Sıvı (sulu) | Temizlik çözeltileri, elektrokaplama banyoları |
5. ÜRETİM PROSESİ
| Aşama | Açıklama |
|---|---|
| 1. Hammadde | Sodyum dikromat (Na₂Cr₂O₇) veya potasyum dikromat (K₂Cr₂O₇) |
| 2. Asitlendirme | Sodyum dikromat, konsantre sülfürik asit (H₂SO₄) ile reaksiyona sokulur |
| 3. Reaksiyon | Na₂Cr₂O₇ + H₂SO₄ → 2 CrO₃ + Na₂SO₄ + H₂O |
| 4. Kristalizasyon | Krom trioksit (CrO₃) kristalleşir |
| 5. Santrifüjleme | Kristaller ana likörden ayrılır |
| 6. Kurutma | Kristaller kontrollü sıcaklıkta kurutulur |
| 7. Paketleme | Ürün paketlenir (hava geçirmez, neme dayanıklı kaplar) |
Reaksiyon Denklemi:
Na₂Cr₂O₇ + H₂SO₄ → 2 CrO₃ + Na₂SO₄ + H₂O
6. KULLANIM ALANLARI
6.1. Elektrokaplama (Krom Kaplama) – En Büyük Kullanım (~%70)
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Dekoratif Krom Kaplama | Otomotiv parçaları, musluklar, hırdavat üzerinde parlak, cilalı yüzey sağlar |
| Sert Krom Kaplama (Endüstriyel) | Endüstriyel bileşenlerde aşınma direncini, sertliği ve korozyon korumasını artırır |
| Elektrokaplama Banyosu | CrO₃ + H₂SO₄ + H₂O → Krom kaplama elektroliti |
| Anodizasyon | Anodize edilmiş alüminyum yüzeylerin kapatılması |
Tipik Sert Krom Kaplama Banyosu Bileşimi:
-
200-300 g/L CrO₃
-
2-3 g/L H₂SO₄
-
Akım yoğunluğu: 20-50 A/dm²
-
Sıcaklık: 50-60°C
6.2. Laboratuvar Temizlik Çözeltileri
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Kromik Asit Temizlik Çözeltisi | Cam malzemelerden organik kalıntıların uzaklaştırılması (sodyum dikromat + H₂SO₄) |
| Cam Malzeme Dekontaminasyonu | Organik kirleticileri oksitler, cam malzemeyi temiz bırakır |
Not: Toksisite nedeniyle, kullanımı daha güvenli alternatifler (deterjanlar, NOCHROMIX) lehine aşamalı olarak kaldırılmaktadır.
6.3. Ahşap Koruma
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Ahşap İşleme | Çürümeye, mantar oluşumuna ve böcek hasarına karşı korur |
| CCA Alternatifi | Bazı ahşap koruyucu formülasyonlarında bileşen |
6.4. Pigment Üretimi
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Krom Sarısı | PbCrO₄ – boyalar, plastikler, mürekkepler için sarı pigment |
| Krom Turuncusu | Turuncu pigment |
| Krom Yeşili | Karışım pigment |
6.5. Deri Tabaklama (Yardımcı)
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Krom Tabaklama | Bazik krom sülfat üretiminde ara ürün olarak kullanılır |
| Deri İşleme | Deriye yumuşaklık ve dayanıklılık sağlar |
6.6. Katalizör ve Kimyasal Sentez
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Oksidasyon Katalizörü | Organik sentezde oksidasyon reaksiyonlarını katalize eder |
| Kimyasal Ara Ürün | Diğer krom bileşikleri için hammadde |
| Pestisit Üretimi | Bazı pestisitler için ara ürün |
6.7. Metal Bitirme
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Pasivasyon | Metaller üzerinde koruyucu oksit tabakası oluşturur |
| Korozyon İnhibisyonu | Metal yüzeylerde pas ve korozyonu önler |
| Dağlama | Metal yüzey hazırlığı |
6.8. Diğer Uygulamalar
| Uygulama | Fonksiyon |
|---|---|
| Batarya Üretimi | Bazı batarya tiplerinde bileşen |
| Piroteknik | Havai fişeklerde oksitleyici ajan |
| Manyetik Bant Üretimi | Aşındırıcı bileşen |
| Tekstil Boyama | Kumaş boyaları için mordan |
7. KROMİK ASİT TEMİZLİK ÇÖZELTİSİ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Bileşim | Sodyum dikromat (Na₂Cr₂O₇) + konsantre H₂SO₄ |
| Görünüm | Koyu kırmızı çözelti |
| Fonksiyon | Organik kalıntıları oksitler – cam malzemeyi temiz bırakır |
| Güvenlik | Son derece aşındırıcı, toksik, kanserojen |
| Alternatifler | Deterjanlar, NOCHROMIX, alkali temizleyiciler |
8. KALİTE SPESİFİKASYONLARI (TEKNİK SINIF – CrO₃)
| Parametre | Spesifikasyon |
|---|---|
| Saflık (CrO₃) | ≥ %99.0 |
| Cr(VI) İçeriği | ~%68.0 |
| Sülfat (SO₄) | ≤ %0.10 |
| Klorür (Cl) | ≤ %0.005 |
| Demir (Fe) | ≤ %0.01 |
| Suda Çözünmeyenler | ≤ %0.05 |
| Nem | ≤ %0.5 |
9. DEPOLAMA VE KULLANIM
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Depolama Koşulları | Serin, kuru, iyi havalandırılmış alan |
| Kap Gereksinimleri | Sıkıca kapatılmış, neme dayanıklı, korozyona dayanıklı kaplar (HDPE, paslanmaz çelik, cam) |
| Korunması Gerekenler | Nem (higroskopik), organik maddeler, indirgeyiciler, ısı |
| Raf Ömrü | 12-24 ay (açılmamış, hava geçirmez kaplarda uygun depolamada) |
| Higroskopiklik | Çok higroskopik – havadan nem çeker |
| Geçimsiz Maddeler | Organik maddeler, indirgeyiciler, yanıcı maddeler, alkoller, aseton, gliserol |
| Ambalaj Seçenekleri | 25 kg varil (HDPE), 50 kg varil, 500 kg/1000 kg FIBC (büyük torbalar) |
10. GÜVENLİK VE SAĞLIK BİLGİLERİ (GHS SINIFLANDIRMASI)
| Tehlike Sınıfı | Kategori |
|---|---|
| Oksitleyici Katılar | Kategori 1 (H271) |
| Akut Toksisite (Oral) | Kategori 3 (H301) |
| Akut Toksisite (Soluma) | Kategori 2 (H330) |
| Akut Toksisite (Dermal) | Kategori 3 (H311) |
| Cilt Aşınması/Tahrişi | Kategori 1B (H314) |
| Ciddi Göz Hasarı | Kategori 1 (H318) |
| Solunum Duyarlılaşması | Kategori 1 (H334) |
| Cilt Duyarlılaşması | Kategori 1 (H317) |
| Germ Hücre Mutajenitesi | Kategori 1B (H340) |
| Kanserojenite | Kategori 1A (H350) |
| Üreme Toksisitesi | Kategori 2 (H361) |
| Hedef Organ Toksisitesi (Tekrarlı) | Kategori 1 (H372) |
| Akut Sucul Toksisite | Kategori 1 (H400) |
| Kronik Sucul Toksisite | Kategori 1 (H410) |
11. ZARARLILIK İFADELERİ (H-CODES)
| Kod | İfade |
|---|---|
| H271 | Yangına veya patlamaya neden olabilir; güçlü oksitleyicidir |
| H301 | Yutulması halinde toksiktir |
| H311 | Cilt ile teması halinde toksiktir |
| H314 | Ciddi cilt yanıklarına ve göz hasarına neden olur |
| H317 | Alerjik cilt reaksiyonuna neden olabilir |
| H318 | Ciddi göz hasarına neden olur |
| H330 | Solunması halinde ölümcüldür |
| H334 | Solunması halinde alerji veya astım semptomlarına neden olabilir |
| H340 | Genetik kusurlara neden olabilir |
| H350 | Kansere neden olabilir |
| H361 | Doğmamış çocuğa zarar verme şüphesi vardır |
| H372 | Uzun süreli veya tekrarlı maruziyet sonucu organlarda hasara neden olur |
| H400 | Sucul yaşam için çok toksiktir |
| H410 | Sucul yaşam için çok toksik, uzun süreli etkiler gösterir |
12. GÜVENLİK İFADELERİ (P-CODES)
| Kod | İfade |
|---|---|
| P201 | Kullanmadan önce özel talimatları edinin |
| P202 | Tüm güvenlik önlemleri okunup anlaşılmadan kullanmayın |
| P210 | Isıdan, sıcak yüzeylerden, kıvılcımlardan, açık alevlerden uzak tutun |
| P220 | Yanıcı maddelerden uzak tutun |
| P260 | Tozu solumayın |
| P280 | Koruyucu eldiven, koruyucu giysi, göz koruması, yüz koruması kullanın |
| P301+P310 | YUTULDUĞUNDA: Hemen ZEHİR MERKEZİ veya doktor arayın |
| P302+P352 | CİLT İLE TEMASINDA: Bol su ile yıkayın |
| P304+P340 | SOLUNDUĞUNDA: Kişiyi temiz havaya çıkarın |
| P305+P351+P338 | GÖZ İLE TEMASINDA: Su ile birkaç dakika dikkatlice durulayın |
| P308+P313 | Maruziyet veya etkileşim durumunda: Tıbbi yardım alın |
| P501 | İçeriği/kabı yerel düzenlemelere göre bertaraf edin |
13. TOKSİKOLOJİK BİLGİLER
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Oral LD50 (sıçan) | ~80 mg/kg (son derece toksik) |
| İnhalasyon TCL0 (insan) | 20 mg/m³ (tahriş, solunum etkileri) |
| Kanserojenite | IARC Grup 1 (İnsanlar için kanserojen) |
| Mutajenite | Pozitif – genetik mutasyonlara neden olur |
| Üreme Toksisitesi | Şüpheli üreme toksikantı |
| Hedef Organlar | Solunum sistemi, cilt, gözler, böbrekler, karaciğer |
| Kronik Etkiler | Akciğer kanseri, burun septumu perforasyonu, dermatit, böbrek hasarı |
Sağlık Etkileri:
-
Akut (Yutma): Mide bulantısı, kusma, ishal, karın ağrısı, gastrointestinal kanama, akut böbrek yetmezliği
-
Akut (Soluma): Solunum yolu tahrişi, öksürük, hırıltı, pulmoner ödem
-
Akut (Cilt Teması): Şiddetli yanıklar, dermatit, duyarlılaşma
-
Akut (Göz Teması): Şiddetli yanıklar, potansiyel körlük
-
Kronik: Akciğer kanseri, burun ülserleri ve perforasyonu, kronik dermatit, böbrek hasarı
14. İLK YARDIM ÖNLEMLERİ
| Maruziyet Yolu | Yapılacak İşlem |
|---|---|
| Soluma | Temiz havaya çıkarın. Solunum zorluğu varsa oksijen verin. Derhal tıbbi yardım alın. |
| Cilt Teması | Kirlenmiş giysileri çıkarın. En az 15 dakika bol su ile yıkayın. Tıbbi yardım alın. |
| Göz Teması | En az 15 dakika bol su ile hemen durulayın. Derhal tıbbi yardım alın. |
| Yutma | Kusturmayın. Ağzı çalkalayın. Su için. Derhal tıbbi yardım alın. |
15. YANGINLA MÜCADELE ÖNLEMLERİ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Yangın Tehlikesi | Güçlü oksitleyici – yanıcı maddelerle temasında yangın veya patlamaya neden olabilir |
| Söndürme Maddeleri | Su spreyi (büyük miktarlar), kuru kum, CO₂ (küçük yangınlar için) |
| Özel Tehlikeler | Isıtıldığında bozunarak toksik krom dumanları ve oksijen salar |
| Koruyucu Donanım | Basınçlı solunum cihazı (SCBA), tam koruyucu giysi |
16. ÇEVRESEL BİLGİLER
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Sucul Toksisite | Sucul yaşam için çok toksiktir (balık, alg, omurgasızlar) |
| Kalıcılık | Çevrede kalıcıdır (Cr(VI) bozunmaz) |
| Biyobirikim | Orta potansiyel |
| Toprakta Hareketlilik | Yüksek (suda çözünür) |
| Atık Bertarafı | Yerel düzenlemelere göre tehlikeli atık olarak bertaraf edin. Doğal su kütlelerine deşarj etmeyin. |
17. TAŞIMA BİLGİLERİ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| UN Numarası | 1463 (Krom trioksit, susuz) |
| Tehlike Sınıfı | 5.1 (Oksitleyici madde) |
| Yan Tehlike | 6.1 (Toksik madde) |
| Ambalaj Grubu | II |
| Doğru Taşıma Adı | KROM TRİOKSİT, SUSUZ |
| Deniz Kirletici | Evet |
| ADR/RID Etiketi | 5.1 + 6.1 |
| EMS | F-A, S-Q |
18. MEVZUAT BİLGİLERİ
| Bölge | Durum |
|---|---|
| AB | REACH kayıtlı; Ek XVII kapsamında kısıtlı (SVHC – Çok Yüksek Endişe Verici Madde) |
| Türkiye (KKDİK) | Zorunlu uyum; kayıt gerektirir |
| ABD (TSCA) | Listelenmiştir; raporlama gerektirir |
| Kanada (DSL) | Listelenmiştir |
| Avustralya (AICS) | Listelenmiştir |
| Japonya (ENCS) | Listelenmiştir |
| Kore (KECL) | Listelenmiştir |
| Çin (IECSC) | Listelenmiştir |
| RoHS | Elektrikli ve elektronik ekipmanlarda kısıtlı |
19. DİĞER İSİMLER VE EŞ ANLAMLILAR
| Türkçe İsim | İngilizce İsim |
|---|---|
| Kromik Asit | Chromic Acid |
| Krom Trioksit | Chromium Trioxide |
| Krom(VI) Oksit | Chromium(VI) Oxide |
| Krom Anhidrit | Chromium Anhydride |
| Dikromik Asit | Dichromic Acid |
Veritabanı Tanımlayıcıları:
-
CAS: 7738-94-5
-
EC: 231-801-5
-
MDL: MFCD00010952
-
PubChem CID: 14915
-
RTECS: GB6650000
-
UN: 1463
20. ÖZET VE ÖNEMLİ UYARILAR
ÖZET:
Kromik Asit (H₂CrO₄ / CrO₃, CAS 7738-94-5) , koyu kırmızı ila mor-kırmızı renkli, kristal, son derece toksik ve güçlü bir oksitleyici ajandır. Altı değerlikli krom (Cr(VI)) içerir ve IARC Grup 1 kanserojen olarak sınıflandırılmıştır. İnsan sağlığı ve çevre için son derece tehlikelidir.
Temel Özellikler:
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Görünüm | Koyu kırmızı ila mor-kırmızı kristal katı |
| Molekül Ağırlığı (CrO₃) | 99.99 g/mol |
| Yoğunluk | 2.70 g/cm³ |
| Erime Noktası | 196°C |
| Suda Çözünürlük | Çok yüksek (166 g/100 mL) |
| Oksitleyici Sınıfı | Güçlü oksitleyici (UN 1463, Sınıf 5.1 + 6.1) |
Başlıca Kullanım Alanları:
| Sektör | Uygulamalar |
|---|---|
| Elektrokaplama | Dekoratif ve sert krom kaplama |
| Laboratuvar | Cam malzeme temizliği (kromik asit çözeltisi) |
| Ahşap Koruma | Fungisit, böcek ilacı |
| Pigmentler | Krom sarısı, krom turuncusu |
| Deri Tabaklama | Krom tabaklama (ara ürün) |
| Katalizör | Oksidasyon reaksiyonları |
ÖNEMLİ UYARILAR:
-
Altı Değerlikli Krom (Cr(VI)) Tehlikesi: Kromik asit, IARC tarafından Grup 1 kanserojen (insanlar için kanserojen) olarak sınıflandırılan altı değerlikli krom içerir. Akciğer kanseri, burun septumu perforasyonu ve cilt ülserleri ile ilişkilidir.
-
Güçlü Oksitleyici: Kromik asit çok güçlü bir oksitleyicidir. Organik maddelerden, indirgeyicilerden ve yanıcı maddelerden uzak tutun – yangın veya patlamaya neden olabilir.
-
Krom Kaplama (Elektrokaplama): Kromik asit, dekoratif ve sert krom kaplama banyolarının ana bileşenidir. Tipik banyo: 200-300 g/L CrO₃ + 2-3 g/L H₂SO₄.
-
Kromik Asit Temizlik Çözeltisi: Laboratuvar cam malzemelerini temizlemek için kullanılan "kromik asit" çözeltisi (sodyum dikromat + sülfürik asit) son derece aşındırıcı, toksik ve kanserojendir. Alternatif temizlik çözeltileri (deterjanlar, NOCHROMIX) tercih edilmelidir.
-
Çevresel Kalıcılık: Cr(VI) çevrede bozunmaz. Suda yüksek hareketliliğe sahiptir ve sucul yaşam için toksiktir. Döküntüler derhal kontrol altına alınmalı ve işlenmelidir.
-
Mevzuat Kısıtlamaları: Kromik asit, REACH (AB), RoHS ve birçok ulusal düzenleme kapsamında kısıtlanmıştır. Çok Yüksek Endişe Verici Madde (SVHC) olarak listelenmiştir.
-
Kromik Asit Sis Kontrolü: Elektrokaplama sırasında oluşan kromik asit sisini kontrol etmek için yüzey aktif maddeler (F-53) eklenir veya sis tutucu filtreler kullanılır.
-
pH Dengesi: Sulu çözeltide, kromat (CrO₄²⁻, sarı) ve dikromat (Cr₂O₇²⁻, turuncu) arasında pH'a bağlı bir denge vardır. Asidik çözeltilerde dikromat (turuncu) baskındır; alkali çözeltilerde kromat (sarı) baskındır.
-
Kişisel Koruyucu Donanım: Kromik asit kullanırken her zaman:
-
Nitril veya neopren eldiven (lateks kullanmayın)
-
Kimyasal güvenlik gözlüğü + yüz siperi
-
Tam koruyucu giysi
-
Solunum koruması (N100 veya P100 respiratör) kullanın.
-
-
Tıbbi Gözetim: Krom(VI) bileşikleriyle çalışan işçiler, akciğer fonksiyon testleri, cilt muayeneleri ve burun septumu muayenelerini içeren düzenli tıbbi gözetim altında olmalıdır.
Önemli Beyan: Bu Teknik Veri Sayfası (TDS) yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Tam güvenlik, kullanım, depolama ve mevzuat uyumluluğu bilgileri için her zaman üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS) başvurun. Kromik asit son derece tehlikeli bir maddedir. Kullanım, depolama ve bertaraf sırasında aşırı dikkat gösterilmelidir.
