Sodyum Formiyat, Sodyum Format, Sodium Formate, E237, 141-53-7, 84050-15-7, 84050-16-8, 84050-17-9

Sodyum Formiyat, Sodyum Format, Sodium Formate, E237, 141-53-7, 84050-15-7, 84050-16-8, 84050-17-9

Sodyum Format 

1. Ürün Kimliği

2. Eş Anlamlılar ve Diğer İsimler

Yaygın İsimler

• Sodyum format

• Formik asit sodyum tuzu

• Formik asit, Na tuzu

Kimyasal İsimler

• Sodyum metanoat

• Formik asit, sodyum tuzu (1:1)

Teknik İsimler

• Sodyum format hidrat (nemli formlar)

• Mravencan sodny (Çekçe)

• Salachlor

• Sodyum format sigmaultra (yüksek saflık)

Veritabanı Tanımlayıcıları

• Hsdb 744

• Ccris 1037

• Einecs 205-488-0

3. Fizikokimyasal Özellikler

4. Kimyasal Özellikler ve Davranış

• Deliquesan: Sodyum format havadaki nemi kolayca emer.

• Termal Bozunma: Yüksek sıcaklıklarda sodyum format, sodyum oksalat ve hidrojene, nihayetinde ise sodyum karbonata dönüşür.

• Sulu Çözelti: Sulu çözeltisi nötrdür (pH ~7).

• Kompleks Oluşumu: Çözeltide üç değerlikli metallerle kompleks iyonlar oluşturabilir.

• Reaktivite: Kuvvetli asitler (formik asit açığa çıkarır) ve kuvvetli oksitleyicilerle uyumsuzdur.

5. Üretim Yöntemleri

Sodyum format çeşitli endüstriyel proseslerle üretilebilir:

Yöntem 1: Karbon Monoksit Sentezi (Birincil Endüstriyel Yöntem)

Reaksiyon Prensibi:
Karbon monoksit, yüksek sıcaklık ve basınçta sodyum hidroksit çözeltisi ile reaksiyona girer:
CO + NaOH → HCOONa

Proses Akışı:

1. Gaz Üretimi: Kok, bir gazlaştırıcıda yetersiz hava ile yakılarak karbon monoksit (CO), karbondioksit (CO₂) ve azot (N₂) içeren bir karışım gaz üretilir.

   • C + O₂ → CO₂ + Q

   • CO₂ + C → 2CO – Q

   • 2C + O₂ → 2CO + Q

2. Saflaştırma:

   • Siklon Toz Tutucu: Katı partikülleri uzaklaştırır.

   • Gaz Yıkama Kulesi: Su ile ek katı partiküller uzaklaştırılır.

   • Alkali Yıkama Kulesi: Sodyum hidroksit çözeltisi CO₂'yi uzaklaştırır:

     • CO₂ + 2NaOH → Na₂CO₃ + H₂O

     • CO₂ + NaOH → NaHCO₃

   • Elektrostatik Çöktürücü: Kalan katı partikülleri uzaklaştırır.

3. Sıkıştırma: Saflaştırılmış karışım gaz 2.0-2.2 MPa basınca sıkıştırılır.

4. Sentez: Sıkıştırılmış gaz 140-150°C'ye ısıtılır ve CO'nun NaOH ile reaksiyona girerek sodyum format çözeltisi oluşturduğu bir sentez reaktörüne girer.

5. Ayırma: Ürün karışımı, bir hidrosiklon kullanılarak gaz-sıvı ayrımına tabi tutulur. Sodyum format çözeltisi depolama tanklarında toplanır.

6. Buharlaştırma: Çözelti, ısı transfer yağı kullanılarak %70-80 konsantrasyona kadar buharlaştırılır.

7. Santrifüjleme ve Kurutma: Konsantre çözelti santrifüjlenir ve ardından sıcak hava ile kurutularak nihai ürün elde edilir (yaklaşık %5 nem).

8. Paketleme: Kurutulmuş ürün, bitmiş sodyum format olarak paketlenir.

Yöntem 2: Neopentil Glikol Üretimi Yan Ürünü

• Neopentil glikol üretimi sırasındaki orantısızlaşma (disproportionasyon) prosesinde yan ürün olarak oluşur.

• İki tip:

  • Konvansiyonel proses: Düşük fiyat, siyah renk (genellikle formik asit üretimi için kullanılır).

  • Geliştirilmiş metanol prosesi: Beyaz renk, yüksek içerik, topaklanma yapmaz, ihracata uygundur.

Yöntem 3: Pentaeritritol Üretimi Yan Ürünü

• Pentaeritritol üretiminde yan ürün olarak oluşur.

• İki tip:

  • Konvansiyonel proses: Açık sarı renk, düşük fiyat.

  • Saflaştırılmış proses: Beyaz renk, yüksek içerik, ihracata uygundur.

Yöntem 4: Trimetilolpropan Üretimi Yan Ürünü

• Trimetilolpropan sentezi sırasında fazla formaldehitin formik aside oksitlenmesi ve ardından sodyum hidroksit ile nötralize edilmesiyle oluşur.

Yöntem 5: Doğrudan Nötralizasyon

• Formik asit, sodyum hidroksit veya sodyum bikarbonat ile reaksiyona sokulur:

  • HCOOH + NaOH → HCOONa + H₂O

  • HCOOH + NaHCO₃ → HCOONa + CO₂ + H₂O

6. Kalite Spesifikasyonları ve Sınıflar

7. Kullanım Alanları ve Uygulamalar

Sodyum format, çok sayıda endüstriyel uygulamaya sahip çok yönlü bir kimyasaldır:

1. Buz Çözücü (De-icing) Ajan

• Havaalanı pistleri ve yolların buzlanmasını çözmek için kullanılır.

• Düşük sıcaklıklarda etkilidir ve geleneksel klorür bazlı buz çözücülere göre daha az koroziftir.

2. Deri Tabaklama Endüstrisi

• Deri tabaklama işleminde tabaklama çözeltilerinin pH'ını stabilize etmek için kullanılır.

• Tamponlama maddesi ve mordan (renk sabitleyici) olarak görev yapar.

3. Kimyasal Sentez ve Endüstri

• Ara Madde: Aşağıdakilerin üretimi için ana ara madde:

  • Formik asit (sülfürik asit ile asitlendirme yoluyla)

  • Oksalik asit (sodyum hidroksit ile ısıtma yoluyla)

  • Dimetilformamid (DMF) ve diğer formamid türevleri

• Reaktif: Çeşitli organik sentez reaksiyonlarında reaktif olarak kullanılır.

• Çöktürücü: Ağır metaller için çöktürücü olarak kullanılır; üç değerlikli metallerle kompleks iyonlar oluşturabilir.

4. Analitik Kimya

• Reaktif: Fosfor ve arsenik tayini için kullanılır.

• Tampon: Tamponlama kapasitesine sahiptir ve kuvvetli mineral asitlerin pH'ını daha yüksek değerlere düzeltebilir.

• Kompleks Oluşturucu: Çözeltide üç değerlikli metallerle kompleks iyonlar oluşturur.

5. Koruyucu ve Antimikrobiyal

• Bazı gıda ürünlerinde koruyucu olarak görev yapar (İngiltere hariç AET ülkelerinde onaylıdır).

• Dezenfektan ve büzücü (astringent) özelliklere sahiptir.

• Hayvan yemini korumak için silaj katkı maddesi olarak kullanılır.

6. İlaç Endüstrisi

• İlaç üretiminde ara madde olarak kullanılır.

• İdrar söktürücü (diüretik) etkileri vardır (tarihsel kullanım).

7. Matbaa ve Boya Endüstrisi

• Tekstil işlemede yardımcı madde olarak kullanılır.

8. Polimer ve Reçine Endüstrisi

• Alkid reçine kaplamalarında kullanılır.

• Yapıştırıcılarda katkı maddesi.

• Plastikleştirici üretiminde.

9. Diğer Endüstriyel Uygulamalar

• Yüksek Patlayıcılar: Patlayıcı formülasyonlarında bileşen.

• Asite Dayanıklı Malzemeler: Asite dayanıklı malzemelerin üretiminde.

• Havacılık Yağlayıcıları: Özel yağlayıcılarda katkı maddesi.

• Değerli Metal Çöktürme: Çözeltilerden değerli metalleri çökeltmek için kullanılır.

8. Güvenlik ve Kullanım Bilgileri

9. Depolama ve Kullanım

• Depolama: Serin ve kuru bir yerde oda sıcaklığında saklayın. Kapları sıkıca kapalı tutun. Nemden koruyun.

• Kullanım: Uygun kişisel koruyucu ekipman (eldiven, gözlük, koruyucu giysi) kullanın. Toz oluşumundan kaçının. Solunmasından, yutulmasından ve cilt temasından kaçının.

• Ambalaj: Genellikle çok katlı kağıt torbalar veya plastik astarlı varillerde paketlenir.

• Taşıma: Belirli formlar için UN 2810, Tehlike Sınıfı 6.1, Paketleme Grubu II.

10. Öncül ve Ardıl Ürünler

Hammaddeler (Öncüller):

• Karbon monoksit (CO)

• Sodyum hidroksit (NaOH)

• Formik asit (HCOOH)

• Kok (CO üretimi için)

• Yan ürün kaynakları: Pentaeritritol üretimi, Neopentil glikol üretimi, Trimetilolpropan üretimi

Türev Ürünler (Ardıllar):

• Formik asit

• Oksalik asit

• Sodyum hidrosülfit

• Dimetilformamid (DMF)

• Sodyum sülfat

• 4,4'-oksibisbenzenamin

• Asulam (herbisit)

11. Özet

Sodyum Format (CAS: 141-53-7), formik asidin sodyum tuzudur. Hafif formik asit kokusuna sahip beyaz kristal toz halinde bulunur. Suda yüksek oranda çözünür ve çözeltisi nötr pH'a (yaklaşık 7) sahiptir.

Başlıca karbon monoksit ile sodyum hidroksitin yüksek sıcaklık ve basınçta reaksiyonu ile üretilir veya neopentil glikol, pentaeritritol ve trimetilolpropan üretiminde yan ürün olarak elde edilir.

Sodyum format, çok yönlü bir endüstriyel kimyasaldır ve kullanım alanları şunları içerir:

• Buz çözücü (havaalanı pistleri ve yollar için)

• Deri tabaklamada pH dengeleyici

• Kimyasal ara madde (formik asit, oksalik asit ve DMF üretimi için)

• Analitik reaktif (fosfor ve arsenik tayini için)

• Koruyucu ve antimikrobiyal ajan

• Polimerler, reçineler, yağlayıcılar ve patlayıcılarda katkı maddesi

Higroskopiktir (nemi çeker) ve kuru ortamda saklanmalıdır. Genel olarak düşük toksisiteli olsa da tahrişe neden olabilir ve uygun güvenlik önlemleriyle kullanılmalıdır. Ürün, farklı endüstriyel uygulamalar için farklı saflık spesifikasyonlarına sahip çeşitli sınıflarda (üst sınıf, birinci sınıf, kaliteli ürün) mevcuttur.