Kalsiyum Hipoklorit, Kalsiyum Oksiklorür, Klorlu Kireç, Kalsiyum Dihipoklorit, Calcium Hypochlorite, Calcium Oxychloride, Calcium Dihypochlorite, Ağartma Tozu, 7778-54-3

Kalsiyum Hipoklorit, Kalsiyum Oksiklorür, Klorlu Kireç, Kalsiyum Dihipoklorit, Calcium Hypochlorite, Calcium Oxychloride, Calcium Dihypochlorite, Ağartma Tozu, 7778-54-3

KALSİYUM HİPOKLORİT

1. ÜRÜN TANIMI VE KİMYASAL KİMLİK

Not: Ticari kalsiyum hipoklorit tipik olarak %65–70 oranında etkin klor içerir. Güçlü bir oksitleyici madde olup, dezenfektan ve ağartıcı olarak yaygın şekilde kullanılır. Yüksek reaktivitesi nedeniyle dikkatli kullanım ve depolama gerektirir.

2. FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLER

3. REAKSİYON MEKANİZMASI VE ETKİ ŞEKLİ

Kalsiyum hipoklorit suda çözündüğünde hidrolize uğrayarak aktif biyosidal ve ağartıcı tür olan hipokloröz asit (HOCl) ile alkali pH sağlayan kalsiyum hidroksit açığa çıkarır:

Ca(ClO)₂ + 2 H₂O → 2 HOCl + Ca(OH)₂

• Dezenfeksiyon ve Oksidasyon: Hipokloröz asit (HOCl), güçlü, geniş spektrumlu oksitleyici bir biyosittir. Mikrobiyal hücre duvarlarına nüfuz eder, proteinleri denatüre eder ve enzim sistemlerini bozarak bakteri, virüs, mantar ve algleri etkili bir şekilde yok eder.

• Ağartma Etkisi: HOCl, renkli organik bileşikleri (kromoforlar) oksitleyerek kimyasal bağlarını kırar ve onları renksiz hâle getirir. Bu özellik, tekstil ve kâğıt hamuru ağartması için temeldir.

• Alkali pH: Eş zamanlı olarak açığa çıkan kalsiyum hidroksit, çözeltiye alkali bir karakter kazandırır. Bu, belirli temizlik ve dezenfeksiyon işlemlerine yardımcı olabilir, ancak pH'a duyarlı uygulamalar için dikkate alınmalıdır.

• Kararsızlık: Stabilize klor kaynaklarının (izosiyanüratlar) aksine, kalsiyum hipoklorit bir UV stabilizatörü içermez. Dış mekân uygulamalarında, serbest klor, ayrıca bir stabilizatör (siyanürik asit gibi) eklenmediği sürece güneş ışığı tarafından hızla parçalanır.

4. DİĞER ADLARI VE SİNONİMLER

• Kalsiyum Hipoklorit

• Ağartma Tozu

• Kalsiyum Oksiklorür

• Klorlu Kireç

• Kalsiyum Dihipoklorit

• Cal Hypo (İngilizce kısaltma)

5. ÜRETİM YÖNTEMLERİ (ÖZET)

Kalsiyum hipoklorit, endüstriyel olarak iki ana prosesle üretilir:

A. Kireç Yöntemi:
Klor gazı, sönmüş kireç (kalsiyum hidroksit) üzerinden geçirilir. Reaksiyon sonucu kalsiyum hipoklorit ile birlikte yan ürün olarak kalsiyum klorür oluşur.
2 Ca(OH)₂ + 2 Cl₂ → Ca(ClO)₂ + CaCl₂ + 2 H₂O

B. Sodyum Yöntemi:
Kalsiyum oksit su ile söndürülür ve sodyum hidroksit ile karıştırılır. Bu bulamaca klor gazı verilir. Ayırma, filtrasyon ve vakum kurutma işlemlerinden sonra yüksek saflıkta kalsiyum hipoklorit kristalleri elde edilir.
Genel reaksiyon: Ca(OH)₂ + 2 NaOH + 2 Cl₂ → Ca(ClO)₂ + 2 NaCl + 2 H₂O

6. SEKTÖREL UYGULAMALAR VE KULLANIM ORANLARI

7. ZORUNLU / VAZGEÇİLMEZ UYGULAMALAR

• Büyük Ölçekli Belediye Su Arıtımı: Kalsiyum hipoklorit, klorun yerinde üretiminin mümkün olmadığı durumlarda büyük hacimli içme sularının dezenfeksiyonu için ekonomik ve etkili bir dezenfektandır.

• Saha Dekontaminasyonu: Askeri ve acil müdahale senaryolarında, katı, taşınabilir formu ve yüksek etkin klor içeriği, kimyasal ve biyolojik tehlikelerin dekontaminasyonu için onu vazgeçilmez kılar.

8. ALTERNATİFLER VE KARŞILAŞTIRMA

9. YASAL DURUM, GÜVENLİK VE DEPOLAMA

• GHS Sınıflandırması (CLP Yönetmeliği):

  • Uyarı Kelimesi: Tehlike

  • Zararlılık İfadeleri: H272 (Yangını yoğunlaştırabilir; oksitleyici), H302 (Yutulması hâlinde zararlı), H314 (Ciddi cilt yanıklarına ve göz hasarına yol açar), H400 (Sucul ortamda çok toksiktir).

  • İlave Zararlılık (EUH): EUH031 (Asitlerle temasında zehirli gaz çıkarır).

  • Önlem İfadeleri: P210, P220, P260, P280, P301+P330+P331, P303+P361+P353, P304+P340+P310, P305+P351+P338, P310, P405.

• Taşıma: UN 1748, Sınıf 5.1 (Oksitleyici madde), Ambalaj Grubu II.

• Toksisite:

  • Akut oral toksisite (LD50, tavşan): 850 mg/kg.

  • Akut dermal toksisite (LD50, tavşan): >2000 mg/kg.

• Depolama:

  • Serin (15–25 °C), kuru ve iyi havalandırılmış bir alanda, doğrudan güneş ışığından uzakta saklayın.

  • Kapları sıkıca kapalı tutun. Ürün higroskopiktir; nemle teması bozunmaya, klor gazı salınımına ve aktivite kaybına neden olur.

  • Tüm yanıcı maddeler, indirgen maddeler, asitler, organik maddeler, yağlar ve greslerden kesinlikle ayrı tutun. Bunlarla teması şiddetli reaksiyonlara veya yangına yol açabilir.

• Kişisel Koruyucu Donanım (KKD): Kimyasal dayanımlı eldiven, koruyucu gözlük/yüz siperi ve koruyucu giysi kullanın. Havalandırma yetersizse, asit gazı/inorganik buhar kartuşlu solunum koruyucu kullanın. Tozunu solumaktan kaçının.

• İlk Yardım:

  • Göz teması: Derhâl en az 15 dakika bol su ile yıkayın ve tıbbi yardım alın.

  • Cilt teması: Kirlenmiş giysileri çıkarın, cildi bol su ile yıkayın.

  • Yutma: Ağzı çalkalayın, kusturmayın, derhâl tıbbi yardım alın.

• Ambalaj: Genellikle iç PE astarlı 45–50 kg plastik varil veya kova.

10. SIKÇA SORULAN SORULAR

S1: Kalsiyum hipoklorit neden kalıntı bırakır?
Çözündüğünde, sudaki karbonatlarla reaksiyona girerek çözünmeyen kalsiyum karbonat (kireç tortusu) oluşturabilen veya basitçe bulanık bir kalıntı olarak kalabilen kalsiyum iyonları salar. Bu, temiz bir şekilde çözünen TCCA gibi organik klor vericilerinden temel bir farktır.

S2: Kalsiyum hipokloriti yüzme havuzunda kullanabilir miyim?
Evet, ticari ve halka açık havuzlarda yaygın olarak kullanılır. Ancak, bir UV stabilizatörü içermediğinden, klorun güneş ışığı tarafından hızla yok edilmesini önlemek için ayrıca siyanürik asit (stabilizatör) eklemelisiniz.

S3: Diğer temizlik ürünleriyle karıştırmak güvenli midir?
Hayır. Kalsiyum hipokloriti asitler, amonyak veya diğer temizlik maddeleriyle asla karıştırmayın. Asitlerle karıştırmak zehirli klor gazı açığa çıkarır. Amonyak veya aminlerle karıştırmak patlayıcı azot triklorür oluşturabilir.

S4: Raf ömrü nedir?
İdeal depolama koşullarında (serin, kuru, kapalı), klor içeriğinde minimum kayıpla 12–24 aya kadar saklanabilir. Isı, nem veya güneş ışığına maruz kalmak ürünü hızla bozar.

11. HIZLI REFERANS TABLOSU