Akrilamido-Tersiyer Bütil Sülfonik Asit, 2-Acrylamido-2-methylpropane-1-sulfonic Acid, Acrylamido-tertiary Butyl Sulfonic Acid, ATBS, AMPS, TBAS-Q, 15214-89-8
2-AKRİLAMİDO-2-METİLPROPAN SÜLFONİK ASİT (AMPS)
CAS Numarası: 15214-89-8
EC Numarası (EINECS): 239-268-0
Moleküler Formül: C₇H₁₃NO₄S
Moleküler Ağırlık: 207.25 g/mol
Kimyasal Sınıfı: Sülfonik asit monomeri (akrilamid türevi)
BÖLÜM 1: ÜRÜN TANIMI VE KİMYASAL KİMLİK
| Parametre |
Açıklama |
| Kimyasal Adı (IUPAC) |
2-Akrilamido-2-metilpropan-1-sülfonik asit |
| Diğer İsimler |
AMPS, 2-Akrilamido-2-metil-1-propansülfonik asit, ATBS, Akrilamido-Tersiyer Bütil Sülfonik Asit, 2-(Akriloilamino)-2-metilpropansülfonik asit, Lubrizol AMPS, TBAS-Q |
| CAS Numarası |
15214-89-8 |
| EC Numarası (EINECS) |
239-268-0 |
| Moleküler Formül |
C₇H₁₃NO₄S |
| Moleküler Ağırlık |
207.25 g/mol |
| Kimyasal Sınıfı |
Sülfonik asit monomeri (akrilamid türevi) |
| Yapı |
CH₂=CH-C(=O)-NH-C(CH₃)₂-CH₂-SO₃H |
| Görünüm |
Beyaz kristal toz |
| Fiziksel Hal |
Katı |
| Saflık |
≥ %98.0 |
BÖLÜM 2: FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLER
| Özellik |
Değer / Aralık |
| Moleküler Formül |
C₇H₁₃NO₄S |
| Moleküler Ağırlık |
207.25 g/mol |
| Görünüm |
Beyaz kristal toz |
| Fiziksel Hal |
Katı |
| Yoğunluk |
~1.45 g/cm³ |
| Erime / Donma Noktası |
~195°C (bozunarak) |
| Parlama Noktası |
~160°C |
| Suda Çözünürlük |
Çözünür (sulu çözeltisi asidiktir) |
| Dimetilformamid (DMF) Çözünürlüğü |
Çözünür |
| Metanol Çözünürlüğü |
Kısmen çözünür |
| Aseton Çözünürlüğü |
Çözünmez |
| pH (Sulu çözelti) |
Asidik |
| pKa |
~1.5-2.0 (kuvvetli asit) |
| Saflık |
≥ %98.0 |
BÖLÜM 3: ÇÖZÜNÜRLÜK PROFİLİ
| Çözücü |
Çözünürlük |
Koşul |
| Su |
Çözünür |
Sulu çözeltisi asidiktir |
| Dimetilformamid (DMF) |
Çözünür |
- |
| Metanol |
Kısmen çözünür |
- |
| Aseton |
Çözünmez |
- |
| Etanol |
Sınırlı |
- |
Kritik Not: AMPS, kuvvetli bir asittir (pKa ~1.5-2.0) ve doğuştan hidrolitik özelliklere sahiptir. Sulu çözeltisi asidiktir. Su ve DMF'de çözünür, metanolde kısmen çözünür, asetonda çözünmez.
BÖLÜM 4: KİMYASAL ÖZELLİKLER VE REAKSİYONLAR
| Özellik |
Açıklama |
| Kimyasal Sınıfı |
Sülfonik asit monomeri (akrilamid türevi) |
| Fonksiyonel Gruplar |
Akrilamid (C=C), sülfonik asit (-SO₃H), amid |
| Reaktivite |
Yüksek; kolayca polimerleşir |
| Polimerizasyon |
Serbest radikal polimerizasyonu (çözelti, emülsiyon, süspansiyon) |
| Kopolimerizasyon |
Akrilonitril, akrilik asit, akrilat esterler, akrilamid ve diğer vinil monomerlerle kopolimerleşir |
| İyonik Karakter |
Kuvvetli asit (sülfonik asit grubu) |
| Hidrolitik Stabilite |
Doğuştan hidrolitik stabilite |
| Termal Stabilite |
İyi termal stabilite |
| Hidrofilite |
Yüksek (sülfonik asit grubu nedeniyle) |
| Termal Bozunma |
> 200°C'de kükürt oksitler, azot oksitler, CO, CO₂ açığa çıkarır |
4.1. Başlıca Reaksiyonlar
| Reaksiyon Tipi |
Açıklama |
| Radikal Polimerizasyonu |
Homopolimerler ve kopolimerler oluşturur |
| Kopolimerizasyon |
Akrilonitril, akrilik asit, akrilatlar, akrilamid ile |
| Tuz Oluşumu |
Bazlarla reaksiyona girerek sülfonat tuzları oluşturur |
| Nötralizasyon |
Bazlarla reaksiyona girerek suda çözünür tuzlar oluşturur |
BÖLÜM 5: FONKSİYONEL ÖZELLİKLER
| Özellik |
Açıklama |
| Termal Stabilite |
Mükemmel termal stabilite sağlar |
| Hidrofilite |
Sülfonik asit grubu nedeniyle yüksek hidrofilite |
| Polarite |
Yüksek polarite |
| Reaktivite |
Polimerizasyon için yüksek reaktivite |
| Hidrolitik Stabilite |
Doğuştan hidrolitik stabilite |
| Kopolimerizasyon |
Diğer monomerlerle kolayca kopolimerleşir |
| İyonik İletkenlik |
Sulu çözeltilerde iyonik iletkenlik sağlar |
| Dispersiyon Kabiliyeti |
Mükemmel dispersiyon özellikleri |
BÖLÜM 6: BAŞLICA KULLANIM ALANLARI
6.1. Petrol Geri Kazanımı (En Önemli Uygulama)
| Uygulama |
Fonksiyon |
Uygunluk |
| Geliştirilmiş Petrol Geri Kazanımı (EOR) |
Hareketlilik kontrolü, koyulaştırıcı |
Yüksek |
| Sondaj Sıvıları |
Viskozite artırıcı, sıvı kaybı kontrolü |
Yüksek |
| Kırma Sıvıları |
Sürtünme azaltıcı, viskozite artırıcı |
Yüksek |
| Petrol Sahası Kimyasalları |
Kireç önleyici, korozyon önleyici |
Yüksek |
6.2. Su Arıtma
| Uygulama |
Fonksiyon |
Uygunluk |
| Kazan Suyu Arıtımı |
Kireç önleyici, çamur düzenleyici |
Yüksek |
| Soğutma Suyu Arıtımı |
Kireç önleyici, dispersiyon sağlayıcı |
Yüksek |
| Atık Su Arıtımı |
Flokülant, koagülant yardımcısı |
Yüksek |
| Ters Ozmoz |
Kireç önleyici |
Yüksek |
6.3. Tekstil
| Uygulama |
Fonksiyon |
Uygunluk |
| Akrilik Lifler |
Boyanabilirliği artırmak için komonomer |
Yüksek |
| Tekstil Baskısı |
Koyulaştırıcı, dispersiyon sağlayıcı |
Yüksek |
| Lif İşleme |
Antistatik ajan, kir itici |
Yüksek |
6.4. Yapıştırıcılar ve Lateks
| Uygulama |
Fonksiyon |
Uygunluk |
| Basınca Duyarlı Yapıştırıcılar |
Koyulaştırıcı, stabilizatör |
Yüksek |
| Lateks Sistemleri |
Stabilizatör, koyulaştırıcı |
Yüksek |
| Emülsiyon Polimerleri |
Komonomer, stabilizatör |
Yüksek |
6.5. Kişisel Bakım
| Uygulama |
Fonksiyon |
Uygunluk |
| Şampuanlar ve Saç Kremleri |
Koyulaştırıcı, yumuşatıcı |
Yüksek |
| Cilt Bakım Ürünleri |
Koyulaştırıcı, stabilizatör |
Yüksek |
| Kozmetikler |
Reoloji düzenleyici |
Yüksek |
6.6. Kaplamalar ve Emülsiyonlar
| Uygulama |
Fonksiyon |
Uygunluk |
| Emülsiyon Kaplamaları |
Stabilizatör, koyulaştırıcı |
Yüksek |
| Su Bazlı Kaplamalar |
Reoloji düzenleyici |
Yüksek |
| Boyalar |
Dispersiyon sağlayıcı, stabilizatör |
Yüksek |
6.7. İnşaat
| Uygulama |
Fonksiyon |
Uygunluk |
| Süper Akışkanlaştırıcılar |
Beton katkı maddeleri |
Yüksek |
| Çimento Katkıları |
Dispersiyon sağlayıcı, su azaltıcı |
Yüksek |
| Harçlar |
Koyulaştırıcı, stabilizatör |
Yüksek |
6.8. Medikal Uygulamalar
| Uygulama |
Fonksiyon |
Uygunluk |
| İlaç Salım Sistemleri |
Hidrojel bileşenleri |
Yüksek |
| Kontakt Lensler |
Hidrofilik monomer |
Yüksek |
| Medikal Yapıştırıcılar |
Biyouyumlu bileşenler |
Yüksek |
6.9. Kağıt Endüstrisi
| Uygulama |
Fonksiyon |
Uygunluk |
| Kağıt Kaplama |
Dispersiyon sağlayıcı, bağlayıcı |
Yüksek |
| Hamur İşleme |
Tutma yardımcısı |
Yüksek |
BÖLÜM 7: SEKTÖREL UYGUNLUK MATRİSİ
| Sektör |
Uygunluk |
Açıklama |
| Petrol Geri Kazanımı |
Yüksek |
Geliştirilmiş petrol geri kazanımı, sondaj sıvıları |
| Su Arıtma |
Yüksek |
Kireç önleyiciler, flokülantlar |
| Tekstil |
Yüksek |
Akrilik lifler, tekstil baskısı |
| Yapıştırıcılar |
Yüksek |
Basınca duyarlı yapıştırıcılar, lateks |
| Kişisel Bakım |
Yüksek |
Şampuanlar, cilt bakım ürünleri |
| Kaplamalar |
Yüksek |
Emülsiyon kaplamalar, boyalar |
| İnşaat |
Yüksek |
Süper akışkanlaştırıcılar, çimento katkıları |
| Medikal |
Yüksek |
İlaç salımı, kontakt lensler |
| Kağıt |
Yüksek |
Kağıt kaplama, hamur işleme |
| Kozmetik |
Uygun değil |
Kozmetiklerde kullanılmaz |
BÖLÜM 8: DİĞER İSİMLER VE TANIMLAR
| Türü |
İsim / Açıklama |
| IUPAC Adı |
2-Akrilamido-2-metilpropan-1-sülfonik asit |
| Ticari İsimler |
AMPS, ATBS, Lubrizol AMPS, TBAS-Q |
| Eşanlamlılar |
2-Akrilamido-2-metil-1-propansülfonik asit, 2-Akrilamido-2-metilpropansülfonat, 2-(Akriloilamino)-2-metilpropansülfonik asit, Akrilamido-Tersiyer Bütil Sülfonik Asit |
| CAS Numarası |
15214-89-8 |
| EC Numarası |
239-268-0 |
| HS Kodu |
29342000 |
BÖLÜM 9: TOKSİKOLOJİ VE SAĞLIK ETKİLERİ
| Parametre |
Değer / Açıklama |
| GHS Sınıflandırması |
Uyarı |
| Tehlike İfadeleri |
H315 (Cilt tahrişine neden olur), H319 (Ciddi göz tahrişine neden olur), H335 (Solunum tahrişine neden olabilir) |
| Önlem İfadeleri |
P261 (Tozunu solumaktan kaçının), P280 (Koruyucu eldiven/koruyucu giysi/göz koruması/yüz koruması kullanın), P302+P352 (CİLTTE İSE: Bol su ile yıkayın), P305+P351+P338 (GÖZDE İSE: Su ile dikkatlice durulayın) |
| Oral LD50 (Sıçan) |
~5,000 mg/kg |
| Dermal LD50 (Tavşan) |
> 2,000 mg/kg |
| Cilt Tahrişi |
Tahriş edici |
| Göz Tahrişi |
Tahriş edici |
| Cilt Duyarlılaşması |
Duyarlılaştırıcı değil |
| Mutajenite |
Negatif |
| Kanserojenite |
Sınıflandırılmamıştır |
| Hedef Organlar |
Cilt, gözler, solunum sistemi |
BÖLÜM 10: GÜVENLİK VE DEPOLAMA
| Parametre |
Bilgi |
| Depolama Koşulları |
Serin, kuru, iyi havalandırılmış alan |
| Sıcaklık |
Oda sıcaklığı (15-30°C) |
| Kap |
Sıkıca kapalı, orijinal ambalaj |
| Kaçınılması Gerekenler |
Güçlü oksitleyiciler, kuvvetli bazlar, nem |
| Raf Ömrü |
24 ay (önerilen koşullarda) |
| Ambalaj |
25 kg torba, 500 kg big bag |
BÖLÜM 11: TAŞIMA BİLGİLERİ
| Parametre |
Bilgi |
| UN Numarası |
Düzenlenmemiştir (tehlikeli madde olarak sınıflandırılmamıştır) |
| Tehlike Sınıfı |
Uygulanamaz |
| Ambalaj Grubu |
Uygulanamaz |
| Doğru Taşıma Adı |
2-Akrilamido-2-metilpropan sülfonik asit |
| ADR/RID |
Düzenlenmemiştir |
| IMDG Kodu |
Düzenlenmemiştir |
| IATA (Hava) |
Düzenlenmemiştir |
| Deniz Kirletici |
Hayır |
BÖLÜM 12: YANGINLA MÜCADELE ÖNLEMLERİ
| Parametre |
Bilgi |
| Yangın Tehlikesi |
Yanıcı katı |
| Söndürme Maddeleri |
Su sisi, CO₂, kuru kimyasal, köpük |
| Özel Tehlikeler |
Isıtıldığında kükürt oksitler (SOₓ), azot oksitler (NOₓ), CO, CO₂ açığa çıkarır |
| Bozunma Ürünleri |
Kükürt oksitler, azot oksitler, CO, CO₂ |
| Koruyucu Donanım |
Basınçlı solunum cihazı (SCBA), tam koruyucu giysi |
BÖLÜM 13: KAZARA DÖKÜLME VE TEMİZLEME
| Parametre |
Bilgi |
| Kişisel Koruma |
Eldiven, koruyucu gözlük, toz maskesi |
| Havalandırma |
Havalandırmayı artırın |
| Temizleme Yöntemleri |
Toz oluşumunu önleyerek süpürün; kapalı kaplarda toplayın |
| Çevresel Önlemler |
Drenajlara girmesini önleyin |
| Atık Bertarafı |
Yerel düzenlemelere göre |
BÖLÜM 14: İLK YARDIM ÖNLEMLERİ
| Maruziyet Yolu |
Yapılacak İşlem |
| Soluma |
Temiz havaya çıkarın. Belirtiler devam ederse tıbbi yardım alın. |
| Cilt Teması |
Kirlenmiş giysileri çıkarın. Bol su ve sabun ile yıkayın. |
| Göz Teması |
Bol su ile en az 15 dakika durulayın. Tahriş devam ederse tıbbi yardım alın. |
| Yutma |
Kusturmayın. Bol su için. Tıbbi yardım alın. |
BÖLÜM 15: MEVZUAT BİLGİLERİ
| Bölge / Kurum |
Durum |
| AB REACH |
Kayıtlı |
| Türkiye KKDİK |
Kayıt zorunluluğu vardır |
| ABD TSCA |
Listelenmiştir |
| EINECS |
239-268-0 |
| WGK (Almanya) |
1 (suya hafif tehlike) |
| RoHS |
Uyumludur |
| California Prop 65 |
Listelenmemiştir |
BÖLÜM 16: ÖZET VE KRİTİK UYARILAR
Ürün Özeti
| Parametre |
Değer |
| Ürün |
2-Akrilamido-2-metilpropan sülfonik asit (AMPS) |
| CAS |
15214-89-8 |
| Görünüm |
Beyaz kristal toz |
| Moleküler Ağırlık |
207.25 g/mol |
| Saflık |
≥ %98.0 |
| Ana Sektörler |
Petrol geri kazanımı, su arıtma, tekstil, yapıştırıcılar |
KRİTİK UYARILAR
-
Kuvvetli Asit Monomer: AMPS, sülfonik asit grubu içeren kuvvetli bir asittir (pKa ~1.5-2.0). Sulu çözeltileri asidiktir ve dikkatli kullanım gerektirir.
-
Çok Yönlü Monomer: AMPS, doğuştan hidrolitik stabilite, termal kararlılık, hidrofilite ve yüksek reaktiviteye sahiptir. Bu özellikleri ile çok sayıda uygulama için çok yönlü bir monomerdir.
-
Yüksek Polimerleşebilirlik: AMPS kolayca polimerleşir ve akrilonitril, akrilik asit, akrilat esterler, akrilamid ve diğer vinil monomerlerle kopolimerleşir.
-
Petrol Geri Kazanımı Uygulaması: AMPS'nin en yüksek saflık seviyesinde kullanıldığında başlıca uygulaması, geliştirilmiş petrol geri kazanımı (EOR) endüstrisinde hareketlilik kontrol ajanı ve viskozite artırıcı olarak kullanılmasıdır.
-
Hidrofilik Özellikler: Sülfonik asit grubu, yüksek hidrofilite ve polarite sağlayarak AMPS'yi su bazlı sistemler için uygun kılar.
-
pH Hassasiyeti: Sulu çözeltiler asidiktir. Uygun KKD ile kullanın.
-
Polimerizasyon Riski: Kolayca polimerleşir; erken polimerizasyonu önlemek için inhibitör içerir. Isı ve ışıktan uzak tutun.
-
Depolama: Serin, kuru ve iyi havalandırılmış alanlarda depolayın. Güçlü oksitleyicilerden ve bazlardan uzak tutun.
-
Çözünürlük: Su ve DMF'de çözünür; metanolde kısmen çözünür; asetonda çözünmez.
-
Düzenleyici Durum: REACH kapsamında kayıtlıdır. Tehlikeli madde olarak sınıflandırılmamıştır.
ÖNEMLİ BEYAN: Bu Teknik Veri Sayfası (TDS) yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve mevcut teknik verilere dayanarak hazırlanmıştır. Kullanıcı, ürünün kendi özel uygulamasına uygunluğunu belirlemek ve tüm yerel, ulusal ve uluslararası düzenlemelere uymakla yükümlüdür. AMPS kuvvetli bir asit monomeridir ve kolayca polimerleşir! Tam güvenlik, depolama, kullanım, taşıma, atık ve mevzuat uyumluluğu bilgileri için üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS/MSDS) başvurulmalıdır. Kullanıcı, ürünü kendi proses ve uygulamalarında test etmekle sorumludur. AMPS ile çalışırken tüm yerel, ulusal ve uluslararası düzenlemelere uyulmalıdır.
