Sodyum İzobütil Ksantat, Sodyum İzobütil Ditiyokarbonat, Sodium Isobutyl Xanthate, Sodium Isobutyl Dithiocarbonate, Sodium Isobutyl Xanthogenate, SIBX, 25306-75-6
SODYUM İZOBÜTİL KSANTAT (SIBX)
Ürün Adı: Sodyum İzobütil Ksantat
Diğer Adları: Sodyum İzobütil Ditiyokarbonat, Sodyum İzobütil Ksantogenat, SIBX, Sodyum İzobütilksantat
CAS Numarası: 25306-75-6
Kimyasal Formülü: C₄H₉OCSSNa
Moleküler Ağırlık: ~172.24 g/mol
Kimyasal Sınıfı: Ksantat (Ditiyokarbonat) – Flotasyon Reaktifi
Kaynak: Sentetik, flotasyon reaktifi
BÖLÜM 1: ÜRÜN TANIMI VE TANIMLAMA
| Parametre |
Bilgi |
| Ürün Adı |
Sodyum İzobütil Ksantat |
| Diğer Adları |
Sodyum İzobütil Ditiyokarbonat, Sodyum İzobütil Ksantogenat, SIBX, Sodyum İzobütilksantat, Sodyum O-İzobütil Ditiyokarbonat |
| CAS Numarası |
25306-75-6 |
| Kimyasal Formülü |
C₄H₉OCSSNa |
| Moleküler Ağırlık |
~172.24 g/mol |
| Kimyasal Sınıfı |
Ksantat (Ditiyokarbonat) – Flotasyon Reaktifi |
| Kaynak |
Sentetik, flotasyon reaktifi |
| Görünüm |
Sarımsı ila açık sarı toz veya granül |
| Koku |
Karakteristik keskin, rahatsız edici koku |
| Çözünürlük |
Suda çözünür |
| Fiziksel Form |
Üretim yöntemine bağlı olarak toz veya granül |
BÖLÜM 2: FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLER
| Özellik |
Değer |
| Görünüm |
Sarımsı ila açık sarı toz veya granül |
| Koku |
Karakteristik keskin, rahatsız edici koku |
| Moleküler Ağırlık |
~172.24 g/mol |
| Kimyasal Formülü |
C₄H₉OCSSNa |
| pH (%1'lik çözelti) |
8 – 11 |
| Yoğunluk |
~1.1 g/cm³ |
| Çözünürlük |
Suda çözünür |
| Stabilite |
Önerilen depolama koşullarında kararlıdır |
| Higroskopisite |
Higroskopiktir (havadan nem çeker) |
| Bozunma Sıcaklığı |
> 200 °C |
| Yığın Yoğunluğu |
~0.6 – 0.9 g/cm³ |
BÖLÜM 3: KİMYASAL YAPI VE ÖZELLİKLER
3.1. Kimyasal Yapı
| Parametre |
Bilgi |
| Kimyasal Adı |
Sodyum O-İzobütil Ditiyokarbonat |
| IUPAC Adı |
Sodyum 2-metilpropoksimetan ditiyoat |
| SMILES |
CC(C)COC(=S)[S-].[Na+] |
| Alkil Grubu |
İzobütil – C₄ (4-karbon dallı zincir) |
| Fonksiyonel Grup |
Ditiyokarbonat (ksantat) – OCSS⁻ |
| Zincir Tipi |
Dallı zincir (bütilin izomeri) |
3.2. Kimyasal Özellikler
| Özellik |
Açıklama |
| pH Stabilitesi |
Alkali koşullarda kararlı; asidik ortamlarda (pH < 7) hızla bozunur |
| Metal İyonları ile Reaksiyon |
Ağır metal iyonları ile çözünmeyen kompleksler oluşturur |
| Hidroliz |
Ksantik asit ve izobütil alkol üretmek üzere hidrolize olur |
| Oksidasyon |
Oksijen varlığında diksantojene oksitlenir |
| Sulu Çözelti Stabilitesi |
Zamanla bozunur; asidik koşullarda daha hızlı bozunur |
BÖLÜM 4: FLOTASYONDA ETKİ MEKANİZMASI
4.1. Kolektör Mekanizması
| Mekanizma |
Açıklama |
| Adsorpsiyon |
SIBX, sülfürlü minerallerin yüzeyine kemisorpsiyon (metal-ksantat kompleksleri oluşumu) yoluyla adsorbe olur |
| Hidrofobiklik |
Adsorbe olan SIBX tabakası, mineral yüzeyini hidrofobik hale getirerek hava kabarcıklarına bağlanmasını sağlar |
| İzobütil Zinciri |
4-karbonlu izobütil zinciri, dengeli seçicilik ile orta derecede toplama gücü sağlar |
| Flotasyon |
Hidrofobik mineral parçacıkları hava kabarcıklarına bağlanır ve toplama için yüzeye yükselir |
4.2. Toplama Gücü Karşılaştırması (Ksantat Serisi)
| Ksantat Tipi |
Alkil Zinciri |
Toplama Gücü |
Seçicilik |
Tipik Uygulama |
| Sodyum Etil Ksantat (SEX) |
Etil (C₂) |
En Zayıf |
En Yüksek |
Seçici flotasyon |
| Potasyum Etil Ksantat (KEX) |
Etil (C₂) |
Zayıf |
Yüksek |
Seçici flotasyon |
| Sodyum İzopropil Ksantat (SIPX) |
İzopropil (C₃) |
Orta |
Orta-Yüksek |
Geniş aralık |
| Sodyum İzobütil Ksantat (SIBX) |
İzobütil (C₄) |
Güçlü |
Orta |
Dengeli (Pb, Zn) |
| Potasyum Amil Ksantat (PAX) |
Amil (C₅) |
En Güçlü |
En Düşük |
Zor cevherler |
| Sodyum Heksil Ksantat (SHX) |
Heksil (C₆) |
Çok Güçlü |
Çok Düşük |
Refrakter cevherler |
BÖLÜM 5: DİĞER KSANTATLARLA DETAYLI KARŞILAŞTIRMA
| Parametre |
SEX (140-90-9) |
KEX (140-89-6) |
SIPX (140-93-2) |
SIBX (25306-75-6) |
PAX (2720-73-2) |
SHX (35042-31-6) |
| Alkil Zinciri |
Etil (C₂) |
Etil (C₂) |
İzopropil (C₃) |
İzobütil (C₄) |
Amil (C₅) |
Heksil (C₆) |
| Toplama Gücü |
En Zayıf |
Zayıf |
Orta |
Güçlü |
En Güçlü |
Çok Güçlü |
| Seçicilik |
En Yüksek |
Yüksek |
Orta-Yüksek |
Orta |
En Düşük |
Çok Düşük |
| Birincil Uygulama |
Cu, Pb, Zn sülfürler |
Cu, Zn cevherleri |
Au, Cu sülfürler |
Pb, Zn sülfürler |
Au, Cu, Ni, pirit |
Refrakter cevherler |
| Uygun Cevherler |
Seçici flotasyon |
Seçici flotasyon |
Geniş aralık |
Dengeli |
Zor cevherler |
Çok zor cevherler |
| Zincir Tipi |
Lineer |
Lineer |
Dallı |
Dallı |
Lineer |
Lineer |
BÖLÜM 6: UYGULAMA ALANLARI
6.1. Maden İşleme (Flotasyon)
| Uygulama |
Açıklama |
| Kurşun Cevherleri |
Galen (PbS) flotasyonu; SIBX mükemmel geri kazanım ve iyi seçicilik sağlar |
| Çinko Cevherleri |
Sfalerit (ZnS) flotasyonu, özellikle aktivatörlerle (bakır sülfat) birlikte |
| Bakır Cevherleri |
Kalkopirit ve diğer bakır sülfürlü minerallerin flotasyonu |
| Karma Sülfürlü Cevherler |
Toplama gücü ve seçicilik arasında denge gerektiğinde |
| Kurşun-Çinko Kompleks Cevherleri |
Toplu flotasyon veya seçici flotasyon devreleri |
| Gümüş İçeren Cevherler |
Gümüş içeren sülfürlü minerallerin flotasyonu |
6.2. Diğer Uygulamalar
| Uygulama |
Açıklama |
| Kauçuk Endüstrisi |
Kauçuk işlemede vulkanizasyon hızlandırıcısı olarak kullanılır |
| Hidrometalurji |
Liç öncesi cevherlerin ön konsantrasyonu |
| Analitik Kimya |
Metal iyonu tespiti ve çöktürme için reaktif |
BÖLÜM 7: AVANTAJLAR VE DEZAVANTAJLAR
7.1. Avantajlar
| Avantaj |
Açıklama |
| Dengeli Performans |
Toplama gücü ve seçicilik arasında mükemmel denge sağlar |
| Çok Yönlü |
Kurşun, çinko ve bakır cevheri flotasyonunda etkilidir |
| SIPX'ten Daha Güçlü |
Daha uzun alkil zinciri, SIPX'ten daha güçlü toplama gücü sağlar |
| Dallı Zincir |
Dallı yapı, lineer ksantatlara kıyasla farklı adsorpsiyon özellikleri sunar |
| İyi Geri Kazanım |
Sülfürlü minerallerin iyi geri kazanımını sağlar |
| Uyumluluk |
Aktivatörlerle (çinko flotasyonu için bakır sülfat) iyi çalışır |
7.2. Dezavantajlar
| Dezavantaj |
Açıklama |
| PAX Kadar Güçlü Değil |
PAX'a kıyasla daha az toplama gücü; çok zor cevherler için yetersiz olabilir |
| Çevresel Risk |
Bozunma, toksik olan karbon disülfür (CS₂) açığa çıkarır |
| Tehlikeli Madde |
Depolama ve kullanımda özel güvenlik önlemleri gerektirir |
| Hassas |
Isı, nem, ışık ve asidik koşullara karşı hassastır |
| Keskin Koku |
Kullanım sırasında güçlü, rahatsız edici koku |
BÖLÜM 8: TİPİK DOZAJ VE UYGULAMA
8.1. Önerilen Dozaj
| Parametre |
Değer |
| Tipik Dozaj Aralığı |
Cevher tonu başına 50 – 300 g/t (cevher tipine ve koşullara bağlı olarak) |
| Optimum Dozaj |
Flotasyon test çalışmaları ile belirlenir |
| Ekleme Noktası |
Öğütme devresine veya koşullandırma tankına eklenir |
| Çözelti Gücü |
Tipik olarak %5-10'luk sulu çözelti |
8.2. Uygulama Talimatları
| Adım |
Açıklama |
| 1 |
SIBX çözeltisini suda çözerek hazırlayın (tipik olarak %5-10'luk çözelti) |
| 2 |
Belirlenen ekleme noktasında flotasyon devresine ekleyin |
| 3 |
Optimum adsorpsiyon için hamuru 2-5 dakika koşullandırın |
| 4 |
Dozajı cevher özelliklerine ve flotasyon tepkisine göre ayarlayın |
| 5 |
Bozunmayı önlemek için çözeltileri 3-5 gün içinde kullanın |
8.3. Uygulamaya Göre Ksantat Seçim Kılavuzu
| Uygulama |
Önerilen Ksantat |
Neden |
| Seçici Flotasyon |
SEX, KEX |
En yüksek seçicilik gereklidir |
| Bakır Sülfürler (Temiz Cevherler) |
SEX, SIPX |
İyi denge |
| Kurşun Cevherleri (Galen) |
SIBX, PAX |
SIBX galen için optimal performans sağlar |
| Çinko Cevherleri (Sfalerit) |
SIBX, PAX |
SIBX bakır sülfat aktivatörü ile |
| Altın İçeren Pirit |
PAX, SIPX |
PAX pirit için en güçlüsüdür |
| Karma Sülfürlü Cevherler |
SIBX |
Dengeli performans |
| Refrakter Cevherler |
PAX, SHX |
Maksimum toplama gücü gereklidir |
| Toplu Sülfür Flotasyonu |
PAX, SIBX |
Güçlü toplama gücü gereklidir |
BÖLÜM 9: KALİTE ÖZELLİKLERİ
| Parametre |
Özellik |
| Görünüm |
Sarımsı ila açık sarı toz veya granül |
| Saflık (Aktif Madde İçeriği) |
≥ %90.0 |
| Serbest Alkali (NaOH cinsinden) |
≤ %0.5 |
| Nem |
≤ %4.0 |
| Çözünmeyen Madde |
≤ %0.5 |
| pH (%1'lik çözelti) |
8 – 11 |
| Sülfür İçeriği |
< %0.5 |
| Ağır Metaller (Pb cinsinden) |
< 10 ppm |
| GTİP Kodu |
2930902000 |
BÖLÜM 10: AMBALAJ SEÇENEKLERİ
| Ambalaj Türü |
Miktar |
Malzeme |
| Plastik Varil |
100 – 200 kg |
HDPE |
| Lif Varil |
100 – 150 kg |
HDPE + PE astar |
| Çok Katmanlı Torba |
25 kg |
PE astarlı kraft kağıt |
| Büyük Çuval |
500 – 1000 kg |
Polipropilen (PE astarlı) |
BÖLÜM 11: DEPOLAMA VE RAF ÖMRÜ
| Parametre |
Bilgi |
| Depolama Koşulları |
Serin (<15-25°C), kuru, iyi havalandırılmış alan; doğrudan güneş ışığından uzak |
| Kap Gereksinimleri |
Sıkıca kapatılmış, orijinal ambalaj |
| Korunması Gerekenler |
Isı, nem, doğrudan güneş ışığı, asidik koşullar, oksitleyici maddeler |
| Raf Ömrü |
6-12 ay (açılmamış orijinal ambalaj) |
| Stabilite Notu |
Asidik koşullarda bozunur; ısı ve neme karşı hassastır; karbon disülfüre (CS₂) bozunur |
BÖLÜM 12: GÜVENLİK VE SAĞLIK BİLGİLERİ
12.1. Sınıflandırma
| Parametre |
Bilgi |
| GHS Sınıflandırması |
Kendiliğinden ısınan maddeler (Kategori 2), Akut Toksisite (Kategori 4), Cilt Tahrişi (Kategori 2), Göz Tahrişi (Kategori 2A), Üreme Toksisitesi (Kategori 2), Belirli Hedef Organ Toksisitesi (Kategori 2/3) |
| Sinyal Kelimesi |
UYARI |
| UN Numarası |
3342 |
| Tehlike Sınıfı |
4.2 (Kendiliğinden tutuşmaya eğilimli maddeler) |
12.2. Tehlike İfadeleri
| Kod |
İfade |
| H252 |
Büyük miktarlarda kendiliğinden ısınır; yangına neden olabilir |
| H302 |
Yutulması halinde zararlıdır |
| H315 |
Cilt tahrişine neden olur |
| H319 |
Ciddi göz tahrişine neden olur |
| H335 |
Solunum yolu tahrişine neden olabilir |
| H361 |
Doğurganlığa veya doğmamış çocuğa zarar verme şüphesi vardır |
| H373 |
Uzun süreli veya tekrarlı maruz kalma sonucu organlarda hasara neden olabilir |
12.3. Önlem İfadeleri
| Kod |
İfade |
| P201 |
Kullanmadan önce özel talimatlar alın |
| P235+P410 |
Serin tutun. Güneş ışığından koruyun. |
| P261 |
Tozunu solumaktan kaçının |
| P280 |
Koruyucu eldiven, koruyucu kıyafet, göz/yüz koruyucu kullanın |
| P301+P312 |
YUTULDUĞUNDA: Kendinizi iyi hissetmiyorsanız ZEHİR MERKEZİ/doktoru arayın |
| P305+P351+P338 |
GÖZE TEMAS EDERSE: Birkaç dakika boyunca su ile dikkatlice durulayın |
| P308+P313 |
Maruz kalma durumunda veya endişe varsa: Tıbbi yardım/dikkat alın |
| P403+P233 |
İyi havalandırılmış bir yerde saklayın. Kabı sıkıca kapalı tutun |
12.4. Toksikolojik Bilgiler
| Parametre |
Değer |
| Oral LD50 (Sıçan) |
Akut Oral Toksisite – Kategori 4 (Yutulması halinde zararlıdır) |
| Dermal LD50 (Tavşan) |
Akut Dermal Toksisite – Kategori 4 |
| Cilt Tahrişi |
Kategori 2 (Cilt tahrişine neden olur) |
| Göz Tahrişi |
Kategori 2A (Ciddi göz tahrişine neden olur) |
| Solunum |
Solunum yolu tahrişine neden olabilir |
BÖLÜM 13: ÇEVRESEL BİLGİLER
| Parametre |
Bilgi |
| Bozunma |
Toksik ve çevresel olarak tehlikeli olan karbon disülfüre (CS₂) bozunur |
| Sucul Toksisite |
Sucul organizmalar için toksiktir |
| Kalıcılık |
Çevrede bozunur; bazı koşullar altında kalıcı olabilir |
| Çevresel Önlemler |
Kanalizasyona, toprağa ve yüzey sularına girişini önleyin |
BÖLÜM 14: NAKLİYE BİLGİLERİ
| Parametre |
Bilgi |
| UN Numarası |
3342 |
| UN Uygun Sevkiyat Adı |
KSANTATLAR (Sodyum İzobütil Ksantat) |
| Tehlike Sınıfı |
4.2 (Kendiliğinden tutuşmaya eğilimli maddeler) |
| Ambalaj Grubu |
II veya III (formülasyona bağlı olarak) |
| ADR/RID |
Düzenlenmiştir |
| IMDG Kodu |
Düzenlenmiştir |
| IATA (Hava) |
Düzenlenmiştir |
BÖLÜM 15: MEVZUAT DURUMU
| Parametre |
Bilgi |
| TSCA (ABD) |
Evet |
| EINECS |
Atanmamıştır |
| GTİP Kodu |
2930902000 |
BÖLÜM 16: ÖZET VE KRİTİK NOTLAR
Ürün Özeti
| Parametre |
Değer |
| Ürün |
Sodyum İzobütil Ksantat (SIBX) |
| CAS Numarası |
25306-75-6 |
| Kimyasal Formülü |
C₄H₉OCSSNa |
| Görünüm |
Sarımsı ila açık sarı toz veya granül |
| Birincil Fonksiyonu |
Sülfürlü minerallerin köpük flotasyonunda kolektör |
| Ana Özellik |
Dengeli toplama gücü ve seçicilik |
Kritik Notlar
-
Dengeli Performans: SIBX, toplama gücü ve seçicilik arasında mükemmel bir denge sağlar; bu da onu kurşun ve çinko sülfür flotasyonu için ideal kılar.
-
Dallı Zincir: İzobütil (dallı C₄) yapısı, lineer ksantatlara kıyasla farklı adsorpsiyon özellikleri sunar ve benzersiz seçicilik modelleri sağlar.
-
Birincil Uygulamalar: Kurşun cevherleri (galen), çinko cevherleri (aktivatörlerle sfalerit), bakır sülfürler ve karma sülfürlü cevherler.
-
SIPX'ten Daha Güçlü: SIBX, SIPX'ten daha uzun bir alkil zincirine (C₄ vs C₃) sahiptir ve iyi seçiciliği korurken daha güçlü toplama gücü sağlar.
-
PAX'tan Daha Zayıf: SIBX, PAX kadar güçlü değildir; bu nedenle maksimum toplama gücü gerektiren çok zor cevherler için daha az uygundur.
-
Çinko Flotasyonu: SIBX, sfalerit flotasyonu için bakır sülfat aktivatörü ile yaygın olarak kullanılır.
-
Mekanizma: SIBX, sülfürlü mineral yüzeylerine kemisorpsiyon yoluyla adsorbe olur; ksantat serisine kıyasla bağlanma gücü moderattır.
-
Bozunma: Asidik koşullarda (pH <7) karbon disülfüre (CS₂) bozunur; alkali koşullarda saklanmalıdır.
-
Güvenlik: Kendiliğinden ısınan madde (Kategori 2); yanıcı; toksik; dikkatli kullanım ve depolama gerektirir.
-
Çevresel: Bozunma ürünleri (CS₂) çevre için toksiktir.
-
Zincir Uzunluğu Kuralı: Alkil zincir uzunluğu arttıkça toplama gücü artar, ancak seçicilik azalır. SIBX (C₄), birçok operasyon için optimal denge noktasını temsil eder.
-
İzomer Karşılaştırması: İzobütil (dallı) vs. bütil (lineer) – dallı izomerler genellikle farklı seçicilik ve köpürtme özellikleri sunar.
-
Çözelti Stabilitesi: SIBX çözeltileri, karbon disülfüre bozunmayı önlemek için 3-5 gün içinde kullanılmalıdır.
-
Uyumluluk: Alkali pH'ı korumak için kireç ile kullanılabilir; aktivatörler (bakır sülfat), köpürtücüler ve düzenleyicilerle uyumludur.
-
Endüstri Standardı: SIBX, dünya çapında kurşun-çinko flotasyon devreleri için en yaygın kullanılan ksantatlardan biridir.
ÖNEMLİ BEYAN: Bu Teknik Veri Sayfası (TDS) yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve mevcut teknik verilere dayanarak hazırlanmıştır. Kullanıcı, ürünün kendi özel uygulamaları için uygunluğunu belirlemek ve tüm yerel, ulusal ve uluslararası düzenlemelere uymakla yükümlüdür. Tam güvenlik, depolama, kullanım, nakliye, atık ve mevzuat uyumluluğu bilgileri için lütfen üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS/MSDS) başvurun.
