Sodyum İzopropil Ksantat, Sodium Isopropyl Xanthate, Sodium Isopropyl Dithiocarbonate, Sodium Isopropyl Xanthogenate, Sodium Isopropylxanthate, SIPX, 140-93-2
SODYUM İZOPROPİL KSANTAT (SIPX)
Ürün Adı: Sodyum İzopropil Ksantat
Diğer Adları: Sodyum İzopropil Ditiyokarbonat, Sodyum İzopropil Ksantogenat, İzopropilksantik Asit Sodyum Tuzu, SIPX, Sodyum İzopropilksantat
CAS Numarası: 140-93-2
Kimyasal Formülü: (CH₃)₂CHOCSSNa
Moleküler Ağırlık: ~158.21 g/mol
Kimyasal Sınıfı: Ksantat (Ditiyokarbonat) – Flotasyon Reaktifi
Kaynak: Sentetik, flotasyon reaktifi
BÖLÜM 1: ÜRÜN TANIMI VE TANIMLAMA
| Parametre |
Bilgi |
| Ürün Adı |
Sodyum İzopropil Ksantat |
| Diğer Adları |
Sodyum İzopropil Ditiyokarbonat, Sodyum İzopropil Ksantogenat, İzopropilksantik Asit Sodyum Tuzu, SIPX, Sodyum İzopropilksantat, Sodyum O-İzopropil Ditiyokarbonat |
| CAS Numarası |
140-93-2 |
| Kimyasal Formülü |
(CH₃)₂CHOCSSNa |
| Moleküler Ağırlık |
~158.21 g/mol |
| Kimyasal Sınıfı |
Ksantat (Ditiyokarbonat) – Flotasyon Reaktifi |
| Kaynak |
Sentetik, flotasyon reaktifi |
| Görünüm |
Sarımsı toz, granül veya pelet |
| Koku |
Karakteristik keskin, rahatsız edici koku |
| Çözünürlük |
Suda serbestçe çözünür; alkali çözelti oluşturur |
| Fiziksel Form |
Üretim yöntemine bağlı olarak toz, granül veya pelet |
BÖLÜM 2: FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLER
| Özellik |
Değer |
| Görünüm |
Sarımsı toz, granül veya pelet |
| Koku |
Karakteristik keskin, rahatsız edici koku |
| Moleküler Ağırlık |
~158.21 g/mol |
| Kimyasal Formülü |
(CH₃)₂CHOCSSNa |
| pH (%1'lik çözelti) |
8 – 11 |
| Yoğunluk |
~1.1 g/cm³ |
| Çözünürlük |
Suda serbestçe çözünür |
| Stabilite |
Önerilen depolama koşullarında kararlıdır |
| Higroskopisite |
Higroskopiktir (havadan nem çeker) |
| Bozunma Sıcaklığı |
> 200 °C |
| Yığın Yoğunluğu |
~0.6 – 0.9 g/cm³ |
| Erime Noktası |
Erimeden önce bozunur |
BÖLÜM 3: KİMYASAL YAPI VE ÖZELLİKLER
3.1. Kimyasal Yapı
| Parametre |
Bilgi |
| Kimyasal Adı |
Sodyum O-İzopropil Ditiyokarbonat |
| IUPAC Adı |
Sodyum propan-2-iloksimetan ditiyoat |
| SMILES |
CC(C)OC(=S)[S-].[Na+] |
| Alkil Grubu |
İzopropil – C₃ (3-karbon dallı zincir) |
| Fonksiyonel Grup |
Ditiyokarbonat (ksantat) – OCSS⁻ |
| Zincir Tipi |
Dallı zincir |
3.2. Kimyasal Özellikler
| Özellik |
Açıklama |
| pH Stabilitesi |
Alkali koşullarda kararlı; asidik ortamlarda (pH < 7) hızla bozunur |
| Metal İyonları ile Reaksiyon |
Ağır metal iyonları ile çözünmeyen kompleksler oluşturur |
| Hidroliz |
Ksantik asit ve izopropil alkol üretmek üzere hidrolize olur |
| Oksidasyon |
Oksijen varlığında diksantojene oksitlenir |
| Sulu Çözelti Stabilitesi |
Zamanla bozunur; asidik koşullarda daha hızlı bozunur; bozunma hızı: 25°C'de 5.11 × 10⁻⁴ h⁻¹ |
BÖLÜM 4: FLOTASYONDA ETKİ MEKANİZMASI
4.1. Kolektör Mekanizması
| Mekanizma |
Açıklama |
| Adsorpsiyon |
SIPX, sülfürlü minerallerin yüzeyine kemisorpsiyon (metal-ksantat kompleksleri oluşumu) yoluyla adsorbe olur |
| Hidrofobiklik |
Adsorbe olan SIPX tabakası, mineral yüzeyini hidrofobik hale getirerek hava kabarcıklarına bağlanmasını sağlar |
| İzopropil Zinciri |
3-karbonlu izopropil zinciri, çeşitli mineraller için iyi afinite ile orta-güçlü toplama gücü sağlar |
| Flotasyon |
Hidrofobik mineral parçacıkları hava kabarcıklarına bağlanır ve toplama için yüzeye yükselir |
4.2. Toplama Gücü Karşılaştırması (Ksantat Serisi)
| Ksantat Tipi |
Alkil Zinciri |
Toplama Gücü |
Seçicilik |
Tipik Uygulama |
| Sodyum Etil Ksantat (SEX) |
Etil (C₂) |
En Zayıf |
En Yüksek |
Seçici flotasyon |
| Potasyum Etil Ksantat (KEX) |
Etil (C₂) |
Zayıf |
Yüksek |
Seçici flotasyon |
| Sodyum İzopropil Ksantat (SIPX) |
İzopropil (C₃) |
Orta-Güçlü |
Orta-Yüksek |
Altın, bakır sülfürler |
| Sodyum İzobütil Ksantat (SIBX) |
İzobütil (C₄) |
Güçlü |
Orta |
Kurşun, çinko sülfürler |
| Potasyum Amil Ksantat (PAX) |
Amil (C₅) |
En Güçlü |
En Düşük |
Zor cevherler |
| Sodyum Heksil Ksantat (SHX) |
Heksil (C₆) |
Çok Güçlü |
Çok Düşük |
Refrakter cevherler |
BÖLÜM 5: DİĞER KSANTATLARLA DETAYLI KARŞILAŞTIRMA
| Parametre |
SEX (140-90-9) |
KEX (140-89-6) |
SIPX (140-93-2) |
SIBX (25306-75-6) |
PAX (2720-73-2) |
SHX (35042-31-6) |
| Alkil Zinciri |
Etil (C₂) |
Etil (C₂) |
İzopropil (C₃) |
İzobütil (C₄) |
Amil (C₅) |
Heksil (C₆) |
| Toplama Gücü |
En Zayıf |
Zayıf |
Orta-Güçlü |
Güçlü |
En Güçlü |
Çok Güçlü |
| Seçicilik |
En Yüksek |
Yüksek |
Orta-Yüksek |
Orta |
En Düşük |
Çok Düşük |
| Bozunma Hızı (25°C'de h⁻¹) |
4.07 × 10⁻⁴ |
- |
5.11 × 10⁻⁴ |
7.05 × 10⁻⁴ |
- |
- |
| Birincil Uygulama |
Cu, Pb, Zn sülfürler |
Cu, Zn cevherleri |
Au, Cu sülfürler |
Pb, Zn sülfürler |
Au, Cu, Ni, pirit |
Refrakter cevherler |
| Zincir Tipi |
Lineer |
Lineer |
Dallı |
Dallı |
Lineer |
Lineer |
| Uygun Cevherler |
Seçici flotasyon |
Seçici flotasyon |
Geniş aralık |
Dengeli |
Zor cevherler |
Çok zor cevherler |
BÖLÜM 6: UYGULAMA ALANLARI
6.1. Maden İşleme (Flotasyon)
| Uygulama |
Açıklama |
| Altın Cevherleri |
Altın içeren sülfürlü minerallerin flotasyonunda yaygın olarak kullanılır; SIPX altın flotasyonu için tercih edilen bir kolektördür |
| Bakır Cevherleri |
Kalkopirit (CuFeS₂) ve diğer bakır sülfürlü minerallerin flotasyonu |
| Kurşun Cevherleri |
Galen (PbS) flotasyonu |
| Çinko Cevherleri |
Aktivatörlerle sfalerit (ZnS) flotasyonu |
| Karma Sülfürlü Cevherler |
Birden fazla sülfür minerali içeren cevherlerde etkilidir |
| Gümüş Cevherleri |
Gümüş içeren sülfürlü minerallerin flotasyonu |
| Kompleks Sülfürlü Cevherler |
Orta düzeyde seçiciliğin kabul edilebilir olduğu durumlarda |
6.2. Diğer Uygulamalar
| Uygulama |
Açıklama |
| Hidrometalurji |
Metal geri kazanım proseslerinde çöktürücü olarak kullanılır |
| Kauçuk Endüstrisi |
Vulkanizasyon hızlandırıcısı ve sülfidasyon destekleyicisi olarak kullanılır |
| Analitik Kimya |
Metal iyonu tespiti ve çöktürme için reaktif |
| Kimya Endüstrisi |
Organik sentezde ara ürün |
BÖLÜM 7: AVANTAJLAR VE DEZAVANTAJLAR
7.1. Avantajlar
| Avantaj |
Açıklama |
| Güçlü Kolektör |
Zor sülfürlü cevherlerde etkilidir; SEX ve KEX'ten daha güçlüdür |
| Çok Yönlü |
Hem madencilik hem de kimya endüstrilerinde kullanılır |
| Geniş Mineral Afinitesi |
Çeşitli mineral tipleri içeren karma sülfürlü cevherler için uygundur |
| İyi Seçicilik |
SIBX ve PAX'tan daha seçicidir; kabul edilebilir konsantre kaliteleri sağlar |
| Geniş Uygulama |
Altın, bakır, kurşun ve çinko flotasyonunda etkilidir |
| Maliyet Etkin |
Makul maliyette dengeli performans |
| Uyumluluk |
Köpürtücüler ve diğer düzenleyicilerle iyi çalışır |
7.2. Dezavantajlar
| Dezavantaj |
Açıklama |
| Kısa Zincirli Ksantatlardan Daha Az Seçici |
SEX ve KEX'ten daha az seçicidir; hedef dışı mineralleri toplayabilir |
| Çevresel Risk |
Bozunma, toksik ve çevresel olarak tehlikeli olan karbon disülfür (CS₂) açığa çıkarır |
| Tehlikeli Madde |
Katı kullanım ve depolama protokolleri gerektirir |
| Hassas |
Isı, nem, ışık ve asidik koşullara karşı hassastır |
| Keskin Koku |
Kullanım sırasında güçlü, rahatsız edici koku |
| Bozunma |
25°C'de SEX'ten ~1.25 kat daha hızlı bozunur |
BÖLÜM 8: TİPİK DOZAJ VE UYGULAMA
8.1. Önerilen Dozaj
| Parametre |
Değer |
| Tipik Dozaj Aralığı |
Cevher tonu başına 50 – 300 g/t (cevher tipine ve koşullara bağlı olarak) |
| Optimum Dozaj |
Flotasyon test çalışmaları ile belirlenir |
| Ekleme Noktası |
Öğütme devresine veya koşullandırma tankına eklenir |
| Çözelti Gücü |
Tipik olarak %5-10'luk sulu çözelti |
8.2. Uygulama Talimatları
| Adım |
Açıklama |
| 1 |
SIPX çözeltisini suda çözerek hazırlayın (tipik olarak %5-10'luk çözelti) |
| 2 |
Belirlenen ekleme noktasında flotasyon devresine ekleyin |
| 3 |
Optimum adsorpsiyon için hamuru 2-5 dakika koşullandırın |
| 4 |
Dozajı cevher özelliklerine ve flotasyon tepkisine göre ayarlayın |
| 5 |
Bozunmayı önlemek için çözeltileri 3-5 gün içinde kullanın |
8.3. Uygulamaya Göre Ksantat Seçim Kılavuzu
| Uygulama |
Önerilen Ksantat |
Neden |
| Seçici Flotasyon |
SEX, KEX |
En yüksek seçicilik gereklidir |
| Altın Cevherleri |
SIPX, PAX |
SIPX altın flotasyonu için yaygın olarak kullanılır |
| Bakır Sülfürler |
SIPX, SEX |
SIPX, kabul edilebilir seçicilikle iyi geri kazanım sağlar |
| Kurşun Cevherleri (Galen) |
SIBX, PAX |
Daha güçlü kolektör gerekebilir |
| Çinko Cevherleri (Sfalerit) |
SIBX, PAX |
Aktivatörlerle birlikte |
| Karma Sülfürlü Cevherler |
SIPX, SIBX |
SIPX geniş mineral afinitesi sunar |
| Refrakter Cevherler |
PAX, SHX |
Maksimum toplama gücü gereklidir |
| Toplu Sülfür Flotasyonu |
PAX, SIBX |
Güçlü toplama gücü gereklidir |
BÖLÜM 9: KALİTE ÖZELLİKLERİ
| Parametre |
Özellik |
| Görünüm |
Sarımsı toz, granül veya pelet |
| Saflık (Aktif Madde İçeriği) |
≥ %90.0 |
| Serbest Alkali (NaOH cinsinden) |
≤ %0.5 |
| Nem |
≤ %4.0 |
| Çözünmeyen Madde |
≤ %0.5 |
| pH (%1'lik çözelti) |
8 – 11 |
| Sülfür İçeriği |
< %0.5 |
| Ağır Metaller (Pb cinsinden) |
< 10 ppm |
| GTİP Kodu |
2930902000 |
BÖLÜM 10: AMBALAJ SEÇENEKLERİ
| Ambalaj Türü |
Miktar |
Malzeme |
| Plastik Varil |
100 – 200 kg |
HDPE |
| Lif Varil |
100 – 150 kg |
HDPE + PE astar |
| Çok Katmanlı Torba |
25 kg |
PE astarlı kraft kağıt |
| Büyük Çuval |
500 – 1000 kg |
Polipropilen (PE astarlı) |
BÖLÜM 11: DEPOLAMA VE RAF ÖMRÜ
| Parametre |
Bilgi |
| Depolama Koşulları |
Serin (<15-25°C), kuru, iyi havalandırılmış alan; doğrudan güneş ışığından uzak |
| Kap Gereksinimleri |
Sıkıca kapatılmış, orijinal ambalaj |
| Korunması Gerekenler |
Isı, nem, doğrudan güneş ışığı, asidik koşullar, oksitleyici maddeler |
| Raf Ömrü |
6-12 ay (açılmamış orijinal ambalaj) |
| Stabilite Notu |
Asidik koşullarda bozunur; ısı ve neme karşı hassastır; karbon disülfüre (CS₂) bozunur |
BÖLÜM 12: GÜVENLİK VE SAĞLIK BİLGİLERİ
12.1. Sınıflandırma
| Parametre |
Bilgi |
| GHS Sınıflandırması |
Kendiliğinden ısınan maddeler (Kategori 2), Akut Toksisite (Kategori 4), Cilt Tahrişi (Kategori 2), Göz Tahrişi (Kategori 2A), Üreme Toksisitesi (Kategori 2), Belirli Hedef Organ Toksisitesi (Kategori 2/3) |
| Sinyal Kelimesi |
UYARI |
| UN Numarası |
3342 |
| Tehlike Sınıfı |
4.2 (Kendiliğinden tutuşmaya eğilimli maddeler) |
12.2. Tehlike İfadeleri
| Kod |
İfade |
| H252 |
Büyük miktarlarda kendiliğinden ısınır; yangına neden olabilir |
| H302 |
Yutulması halinde zararlıdır |
| H315 |
Cilt tahrişine neden olur |
| H319 |
Ciddi göz tahrişine neden olur |
| H335 |
Solunum yolu tahrişine neden olabilir |
| H361 |
Doğurganlığa veya doğmamış çocuğa zarar verme şüphesi vardır |
| H373 |
Uzun süreli veya tekrarlı maruz kalma sonucu organlarda hasara neden olabilir |
12.3. Önlem İfadeleri
| Kod |
İfade |
| P201 |
Kullanmadan önce özel talimatlar alın |
| P235+P410 |
Serin tutun. Güneş ışığından koruyun. |
| P261 |
Tozunu solumaktan kaçının |
| P280 |
Koruyucu eldiven, koruyucu kıyafet, göz/yüz koruyucu kullanın |
| P301+P312 |
YUTULDUĞUNDA: Kendinizi iyi hissetmiyorsanız ZEHİR MERKEZİ/doktoru arayın |
| P305+P351+P338 |
GÖZE TEMAS EDERSE: Birkaç dakika boyunca su ile dikkatlice durulayın |
| P308+P313 |
Maruz kalma durumunda veya endişe varsa: Tıbbi yardım/dikkat alın |
| P403+P233 |
İyi havalandırılmış bir yerde saklayın. Kabı sıkıca kapalı tutun |
12.4. Toksikolojik Bilgiler
| Parametre |
Değer |
| Oral LD50 (Sıçan) |
Akut Oral Toksisite – Kategori 4 (Yutulması halinde zararlıdır) |
| Dermal LD50 (Tavşan) |
Akut Dermal Toksisite – Kategori 4 |
| Cilt Tahrişi |
Kategori 2 (Cilt tahrişine neden olur) |
| Göz Tahrişi |
Kategori 2A (Ciddi göz tahrişine neden olur) |
| Solunum |
Solunum yolu tahrişine neden olabilir |
BÖLÜM 13: ÇEVRESEL BİLGİLER
| Parametre |
Bilgi |
| Bozunma |
Toksik ve çevresel olarak tehlikeli olan karbon disülfüre (CS₂) bozunur |
| Sucul Toksisite |
Sucul organizmalar için toksiktir |
| Kalıcılık |
Çevrede bozunur; bazı koşullar altında kalıcı olabilir |
| Çevresel Önlemler |
Kanalizasyona, toprağa ve yüzey sularına girişini önleyin |
BÖLÜM 14: NAKLİYE BİLGİLERİ
| Parametre |
Bilgi |
| UN Numarası |
3342 |
| UN Uygun Sevkiyat Adı |
KSANTATLAR (Sodyum İzopropil Ksantat) |
| Tehlike Sınıfı |
4.2 (Kendiliğinden tutuşmaya eğilimli maddeler) |
| Ambalaj Grubu |
II veya III (formülasyona bağlı olarak) |
| ADR/RID |
Düzenlenmiştir |
| IMDG Kodu |
Düzenlenmiştir |
| IATA (Hava) |
Düzenlenmiştir |
BÖLÜM 15: MEVZUAT DURUMU
| Parametre |
Bilgi |
| TSCA (ABD) |
Evet |
| EINECS |
205-432-0 |
| GTİP Kodu |
2930902000 |
BÖLÜM 16: ÖZET VE KRİTİK NOTLAR
Ürün Özeti
| Parametre |
Değer |
| Ürün |
Sodyum İzopropil Ksantat (SIPX) |
| CAS Numarası |
140-93-2 |
| Kimyasal Formülü |
(CH₃)₂CHOCSSNa |
| Görünüm |
Sarımsı toz, granül veya pelet |
| Birincil Fonksiyonu |
Sülfürlü minerallerin köpük flotasyonunda kolektör |
| Ana Özellik |
Orta-güçlü toplama gücü ve iyi seçicilik |
Kritik Notlar
-
Orta-Güçlü Kolektör: SIPX, SEX/KEX'ten daha güçlü toplama gücü sağlarken SIBX/PAX'tan daha iyi seçicilik sağlar.
-
Dallı Zincir: İzopropil (dallı C₃) yapısı, lineer ksantatlara kıyasla farklı adsorpsiyon özellikleri ve seçicilik modelleri sunar.
-
Birincil Uygulamalar: Altın cevherleri (yaygın olarak kullanılır), bakır sülfürler (kalkopirit), kurşun (galen), çinko (aktivatörlerle sfalerit) ve karma sülfürlü cevherler.
-
SEX/KEX'ten Daha Güçlü: SIPX, daha uzun bir alkil zincirine (C₃ vs C₂) sahiptir ve makul seçiciliği korurken daha güçlü toplama gücü sağlar.
-
SIBX/PAX'tan Daha Seçici: SIPX, SIBX ve PAX'tan daha iyi seçicilik sunar ve daha yüksek konsantre kaliteleri ile sonuçlanır.
-
Altın Flotasyonu: SIPX, dünya çapında altın içeren sülfürlü cevherler için en yaygın kullanılan kolektörlerden biridir.
-
Mekanizma: SIPX, sülfürlü mineral yüzeylerine kemisorpsiyon yoluyla adsorbe olur; ksantat serisine kıyasla bağlanma gücü moderattır.
-
Bozunma: Asidik koşullarda (pH <7) karbon disülfüre (CS₂) bozunur; alkali koşullarda saklanmalıdır.
-
Bozunma Hızı: SIPX, 25°C'de 5.11 × 10⁻⁴ h⁻¹ hızında bozunur; bu SEX'ten (4.07 × 10⁻⁴ h⁻¹) yaklaşık 1.25 kat daha hızlıdır.
-
Güvenlik: Kendiliğinden ısınan madde (Kategori 2); yanıcı; toksik; dikkatli kullanım ve depolama gerektirir.
-
Çevresel: Bozunma ürünleri (CS₂) çevre için toksiktir.
-
Zincir Uzunluğu Kuralı: Alkil zincir uzunluğu arttıkça toplama gücü artar, ancak seçicilik azalır. SIPX (C₃, dallı), birçok operasyon için popüler bir denge noktasını temsil eder.
-
İzomer Karşılaştırması: İzopropil (dallı C₃) vs. propil (lineer C₃) – dallı izomerler genellikle farklı seçicilik ve köpürtme özellikleri sunar.
-
Çözelti Stabilitesi: SIPX çözeltileri, karbon disülfüre bozunmayı önlemek için 3-5 gün içinde kullanılmalıdır.
-
Endüstri Standardı: SIPX, özellikle altın ve bakır flotasyon devrelerinde dünya çapında en yaygın kullanılan ksantatlardan biridir.
ÖNEMLİ BEYAN: Bu Teknik Veri Sayfası (TDS) yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve mevcut teknik verilere dayanarak hazırlanmıştır. Kullanıcı, ürünün kendi özel uygulamaları için uygunluğunu belirlemek ve tüm yerel, ulusal ve uluslararası düzenlemelere uymakla yükümlüdür. Tam güvenlik, depolama, kullanım, nakliye, atık ve mevzuat uyumluluğu bilgileri için lütfen üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS/MSDS) başvurun.
