İş inovasyonunu en üst düzeye çıkararak iş potansiyelinizi ortaya çıkarıyoruz.
Eposta GönderTulyum Nitrat Hidrat, Tulyum Trinitrat Hekzahidrat, Thulium Nitrate Hydrate, Thulium Trinitrate Hexahydrate, 36548‑87‑5
Kimyasal Adı: Tuliyum(III) Nitrat Hekzahidrat
CAS Numarası: 36548-87-5
EC Numarası: 609-064-0
UN Numarası: 1477 (Oksitleyici madde)
Gümrük GTIP Kodu: 2846.90.00.00.19
HS Kodu: 283429
| Parametre | Açıklama |
|---|---|
| Kimyasal Adı (IUPAC) | Tuliyum(III) nitrat hekzahidrat |
| Diğer İsimleri | Tulyum Nitrat, Tulyum Trinitrat Hekzahidrat, Tulyum Nitrat Hidrat |
| CAS Numarası | 36548-87-5 |
| EC Numarası (EINECS) | 609-064-0 |
| Moleküler Formül | Tm(NO₃)₃·6H₂O |
| Moleküler Ağırlık | 450,95 g/mol |
| Kimyasal Sınıfı | İnorganik nitrat / Nadir toprak metal nitratı |
| Görünüm | Açık yeşil kristal katı |
| Koku | Kokusuz |
| Kristal Yapı | Monoklinik |
KİMYASAL YAPI VE AÇIKLAMASI:
Tulyum Nitrat Hekzahidrat (Tm(NO₃)₃·6H₂O), tulyumun +3 oksidasyon durumundaki nitrat tuzudur ve altı molekül kristal suyu içerir. Bileşik, tulyum iyonlarının nitrat grupları ve su molekülleri tarafından koordine edildiği bir yapıya sahiptir. Suda ve etanolde yüksek oranda çözünür. Bileşik son derece higroskopiktir ve hava geçirmez kaplarda saklanmalıdır. Tulyum bileşikleri, özellikle tıbbi, askeri ve uzaktan algılama uygulamaları için 2 mikron katı hal lazerlerinde kritik öneme sahiptir.
Yapısal Özellikler:
Hekzahidrat formu (6 su molekülü)
Suda yüksek oranda çözünür
Açık yeşil görünüm
Son derece higroskopik
Güçlü oksitleyici özellikler (UN 1477)
Lantanit büzülmesi etkileri koordinasyon davranışında görülür
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Moleküler Formül | Tm(NO₃)₃·6H₂O |
| Moleküler Ağırlık | 450,95 g/mol |
| Görünüm | Açık yeşil kristal katı |
| Koku | Kokusuz |
| Yoğunluk | ~2,7 g/cm³ |
| Erime Noktası | ~60°C (bozunur) |
| Kaynama Noktası | Kaynamadan önce bozunur |
| Suda Çözünürlük | Yüksek oranda çözünür |
| Etanolde Çözünürlük | Çözünür |
| pH (Sulu Çözelti) | ~4-5 (%5'lik çözelti) |
| Higroskopiklik | Son derece higroskopik |
| Kristal Yapı | Monoklinik |
| Oksitleyici Özellik | Güçlü oksitleyici (UN 1477) |
| Termal Bozunma | Yüksek sıcaklıklarda Tm₂O₃'ye bozunur |
Tulyum Nitrat Hekzahidrat, açık yeşil, son derece higroskopik kristal bir katıdır. Moleküler ağırlığı 450,95 g/mol'dür. Suda ve etanolde yüksek oranda çözünür. Bileşik güçlü bir oksitleyicidir ve yanıcı maddelerden uzakta saklanmalıdır. Tulyum bileşikleri lazer ve optik uygulamalar için kritik öneme sahiptir.
| Çözücü | Çözünürlük | Koşullar |
|---|---|---|
| Su | Yüksek oranda çözünür | Tüm sıcaklıklarda |
| Etanol | Çözünür | Oda sıcaklığında |
| Metanol | Çözünür | - |
| Aseton | Az çözünür | - |
| Organik Çözücüler | Sınırlı | - |
Tulyum Nitrat, suda ve etanolde yüksek oranda çözünür. Bu özellik, onu sulu çözelti sentezleri, çöktürme reaksiyonları ve çeşitli malzeme işleme uygulamaları için ideal bir öncül yapar.
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Kimyasal Sınıfı | İnorganik nitrat / Nadir toprak metal nitratı |
| Oksidasyon Durumu | Tm³⁺ (+3) |
| Oksitleyici Özellik | Güçlü oksitleyici; yanmayı destekler |
| Higroskopiklik | Son derece higroskopik |
| Termal Bozunma | Tm₂O₃ + NO₂ + O₂'ye bozunur |
| Hidroliz | Sulu çözeltide hafif hidroliz |
| Öncül Reaksiyonlar | Oksit, hidroksit ve karbonat çöktürmesi için kullanılır |
Tulyum Nitrat, yanıcı maddelerle temasında yangını destekleyebilen güçlü bir oksitleyicidir. Yüksek çözünürlüğü, onu çöktürme reaksiyonları yoluyla diğer tulyum bileşiklerinin hazırlanması için ideal bir öncül yapar. Isıtıldığında, nitrojen dioksit (NO₂) ve oksijen (O₂) salınımı ile tulyum okside (Tm₂O₃) bozunur.
Temel Kimyasal Reaksiyonlar:
Sentez (Asit Çözünmesi):
Tm₂O₃ + 6HNO₃ → 2Tm(NO₃)₃ + 3H₂O
Termal Bozunma:
4Tm(NO₃)₃ → 2Tm₂O₃ + 12NO₂↑ + 3O₂↑
Hidroksit Çöktürmesi:
Tm(NO₃)₃ + 3NaOH → Tm(OH)₃ ↓ + 3NaNO₃
Oksalat Çöktürmesi:
2Tm(NO₃)₃ + 3H₂C₂O₄ → Tm₂(C₂O₄)₃ ↓ + 6HNO₃
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Saflık (Tm(NO₃)₃·6H₂O) | ≥ %99,9 (nadir toprak saflığı) |
| Görünüm | Açık yeşil kristal katı |
| Çözünürlük (%5 sulu) | Berrak çözelti |
| Diğer Nadir Toprak Elementleri | ≤ %0,1 |
| Demir (Fe) | ≤ %0,001 |
| Kalsiyum (Ca) | ≤ %0,001 |
| Magnezyum (Mg) | ≤ %0,001 |
| Klorür (Cl) | ≤ %0,005 |
| Sülfat (SO₄) | ≤ %0,005 |
| Raf Ömrü | ~2 yıl (uygun depolamada) |
Tulyum Nitrat Hekzahidrat, araştırma, optik ve lazer uygulamaları için yüksek saflık sınıflarında (≥ %99,9 nadir toprak saflığı) temin edilmektedir.
| Uygulama | Açıklama |
|---|---|
| Katı Hal Lazerler | 2 mikron dalga boyunda çalışan tulyum katkılı lazerler (tıp, askeri, uzaktan algılama) |
| Tm:YAG Lazerler | Tulyum katkılı itriyum alüminyum granat lazer sistemleri |
| Tm:YLF Lazerler | Tulyum katkılı itriyum lityum florür lazer kristalleri |
| Optik Amplifikatörler | Tulyum katkılı fiber amplifikatörler (TDFA) telekomünikasyon için |
| Yükseltme Dönüşümlü Malzemeler | Tulyum bazlı yükseltme dönüşümlü fosforlar |
Tulyum bileşikleri lazer ve optik uygulamalar için kritik öneme sahiptir. Tulyum katkılı katı hal lazerleri, tıp (cerrahi, dermatoloji), askeri (menzil bulma, hedefleme) ve uzaktan algılama (atmosfer izleme) uygulamalarında kullanılan 2 mikron dalga boyu aralığında çalışır. Tulyum katkılı fiber amplifikatörler (TDFA) ayrıca telekomünikasyonda kullanılır.
| Uygulama | Açıklama |
|---|---|
| Seramik Pigmentler | Seramik pigment formülasyonlarında kullanılır |
| Yüksek Sıcaklık Seramikleri | İleri seramik malzeme üretimi |
| Refrakter Malzemeler | Yüksek sıcaklık uygulamaları |
| Uygulama | Açıklama |
|---|---|
| Katalizör Öncülü | Katalizör sentezinde kullanılır |
| Kimyasal Reaktif | Nadir toprak kimyası araştırmaları için laboratuvar reaktifi |
| Organik Sentez | Lewis asidi katalizörü olarak kullanılır |
| Uygulama | Açıklama |
|---|---|
| Analitik Reaktif | Nadir toprak element analizleri |
| Koordinasyon Kimyası | Lantanit koordinasyon çalışmaları için model bileşik |
| Malzeme Bilimi | İleri malzemeler ve nanomalzemeler için öncül |
| Spektroskopi | Analitik uygulamalar için tulyum spektral çalışmaları |
| Sektör / Uygulama | Uygunluk Durumu | Açıklama |
|---|---|---|
| Tekstil | Uygun Değil | Kullanım alanı yok |
| Gıda | Yasaklı | Gıda katkısı veya temas eden malzemelerde izin verilmez |
| Kozmetik | Yasaklı | CLP/REACH kapsamında kozmetik formülasyonlarda yasaklı |
| Metal / Yüzey İşlem | Uygun | Nadir toprak alaşım ve kaplamalarda kullanılır |
| Seramik / Cam | Uygun | Özel cam ve ileri seramik üretiminde kullanılır |
| Laboratuvar / Araştırma | Uygun | Nadir toprak kimyasında reaktif olarak yaygın |
| Elektronik | Uygun | Lazer ve optik malzeme araştırmalarında kullanılır |
| İnşaat Kimyasalları | Uygun Değil | Kullanım alanı yoktur |
Tulyum nitrat tuzu
Açık yeşil kristal toz
Nadir toprak nitratı
Tulyum trinitrat
Lazer malzeme öncülü
Tm nitratı
| Aşama | Açıklama |
|---|---|
| Başlangıç Maddesi | Tulyum oksit (Tm₂O₃) veya tulyum karbonat |
| Asit Çözünmesi | Tulyum oksit veya karbonatın nitrik asit ile çözülmesi |
| Reaksiyon | Tm₂O₃ + 6HNO₃ → 2Tm(NO₃)₃ + 3H₂O |
| Konsantrasyon | Çözeltinin buharlaştırılarak konsantre edilmesi |
| Kristalizasyon | Kontrollü soğutma ile kristalizasyon |
| Filtrasyon | Kristallerin ana likörden ayrılması |
| Yıkama | Safsızlıkları uzaklaştırmak için yıkama |
| Kurutma | Hekzahidrat formu elde etmek için kontrollü kurutma |
| Ambalajlama | Hava geçirmez kaplarda ambalajlama |
Reaksiyon Denklemi:
Tm₂O₃ + 6HNO₃ → 2Tm(NO₃)₃ + 3H₂O
Üretim Şekli: Yüksek saflık sınıfları (hekzahidrat formunda)
Başlıca Üretici Ülkeler: Çin, ABD, Japonya
Ticari Saflık: ≥ %99,9 (nadir toprak saflığı)
| Parametre | Değer |
|---|---|
| GHS Sınıflandırması | GHS03 (Oksitleyici), GHS07 (Uyarı) |
| Tehlike İfadeleri | H272 (Yangını şiddetlendirebilir; oksitleyici), H302 (Yutulması halinde zararlıdır) |
| Önlem İfadeleri | P210, P220, P221, P280 |
| Sinyal Kelimesi | Tehlike |
| UN Numarası | 1477 (Nitratlar, inorganik, b.a.g.) |
| Tehlike Sınıfı | 5.1 (Oksitleyici maddeler) |
| Ambalaj Grubu | II |
| Kanserojenite | Sınıflandırılmamıştır |
| Üreme Toksisitesi | Sınıflandırılmamıştır |
ÖZEL UYARILAR: Tulyum Nitrat, güçlü bir oksitleyici (UN 1477) olarak sınıflandırılmıştır. Yanıcı maddelerle temasında yangını şiddetlendirebilir. Yutulması halinde zararlıdır (H302). Ürün yalnızca araştırma amaçlıdır; terapötik veya gıda uygulamaları için değildir.
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| UN Numarası | 1477 |
| Tehlike Sınıfı | 5.1 (Oksitleyici maddeler) |
| Ambalaj Grubu | II |
| Doğru Taşıma Adı | Nitratlar, inorganik, b.a.g. (Tulyum nitrat) |
| Deniz Kirletici | Evet |
| ADR/RID Etiketi | 5.1 |
| IMDG / IATA | Oksitleyici madde |
Tulyum Nitrat, oksitleyici madde (UN 1477, Sınıf 5.1) olarak sınıflandırılmıştır. Taşıma, yanıcı ve parlayıcı maddelerden uzakta yapılmalıdır.
| Bölge | Durum |
|---|---|
| AB | REACH kayıtlı |
| Türkiye (KKDİK) | Zorunlu uyum; kayıt gerektirir |
| ABD (TSCA) | Listelenmiştir |
| EINECS | 609-064-0 |
| Gümrük GTIP Kodu | 2846.90.00.00.19 |
| HS Kodu | 283429 |
Tulyum Nitrat, tüm büyük endüstriyel pazarlarda kayıtlıdır. Türkiye'de kullanım için KKDİK kaydı gereklidir.
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Depolama Koşulları | Serin, kuru, iyi havalandırılmış alan; ısı ve doğrudan güneş ışığından uzak |
| Kap Gereksinimleri | Hava geçirmez, neme dayanıklı kaplar |
| Özel Depolama | Yanıcı maddelerden, indirgeyici maddelerden ve organik maddelerden ayrı depolayın |
| Kaçınılması Gereken Maddeler | İndirgeyici maddeler, yanıcı maddeler, organik maddeler, nem |
| Raf Ömrü | ~2 yıl (uygun depolamada) |
| Higroskopiklik | Son derece higroskopik |
| Ambalaj Seçenekleri | 100 g, 500 g, 1 kg, 5 kg, 25 kg |
Kullanım Notları:
KRİTİK: Bu bileşik güçlü bir oksitleyicidir (UN 1477). Yanıcı maddelerden uzak tutun.
Toz oluşumundan ve solunmasından kaçının
Cilt ve göz temasından kaçının (koruyucu eldiven ve gözlük kullanın)
İyi havalandırılmış alanlarda kullanın
Nemden uzak, hava geçirmez kaplarda saklayın
İndirgeyici maddelerden, organik maddelerden ve yanıcı malzemelerden ayrı tutun
Işıktan koruyun
Son derece higroskopik yapısı nedeniyle kuru koşullarda kullanın
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Yangın Tehlikesi | Yanıcı değil, ancak yangını destekler (oksitleyici) |
| Söndürme Maddeleri | Su spreyi, CO₂, kuru kimyevi toz |
| Özel Tehlikeler | Yangını şiddetlendirebilir; termal bozunma toksik azot oksitler açığa çıkarır |
| Koruyucu Donanım | Basınçlı solunum cihazı (SCBA), tam koruyucu giysi |
| Bozunma Ürünleri | Azot oksitler (NOx), tulyum oksitler |
Tulyum Nitrat yanıcı değildir ancak yanıcı maddelerle temasında yangını şiddetlendirebilen güçlü bir oksitleyicidir. Termal bozunma, toksik azot oksitler açığa çıkarabilir.
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Kişisel Koruma | Uygun KKD giyin (toz maskesi, koruyucu gözlük, koruyucu giysi, eldivenler) |
| Havalandırma | Havalandırmayı artırın |
| Kontrol | Toz dağılımını önleyin; döküntüyü kontrol altına alın |
| Temizleme Yöntemleri | Dikkatlice süpürün veya vakumlayın; uygun bertaraf kabına koyun |
| Çevresel Önlemler | Drenajlara, kanalizasyonlara ve su kütlelerine girmesini önleyin |
| Atık Bertarafı | Yerel düzenlemelere göre bertaraf edin |
Dökülme durumunda uygun kişisel koruyucu ekipman giyilmelidir. Oksitleyici doğası nedeniyle yanıcı maddelerle temastan kaçının. Temizlik için kuru yöntemler kullanın.
| Maruziyet Yolu | Yapılacak İşlem |
|---|---|
| Soluma | Kişiyi temiz havaya çıkarın. Solunum tahrişi devam ederse tıbbi yardım alın. |
| Cilt Teması | Bol su ve sabun ile yıkayın; kirlenmiş giysileri çıkarın. Tahriş devam ederse tıbbi yardım alın. |
| Göz Teması | Bol su ile en az 15 dakika hemen durulayın. Kontakt lensleri çıkarın. Tıbbi yardım alın. |
| Yutma | Ağzı su ile çalkalayın. Kusturmayın. Hemen tıbbi yardım alın. |
Özel Notlar:
Nitrat tuzları şiddetli yutma durumunda methemoglobinemiye neden olabilir
Tıbbi personel nitrat tuzu maruziyeti konusunda bilgilendirilmelidir
Yutma durumunda, olası aspirasyon riski nedeniyle kusturmayın
| Hammadde | Açıklama |
|---|---|
| Monazit Kumu | Tulyum içeren nadir toprak elementi cevheri |
| Bastnazit | Nadir toprak karbonat minerali |
| Tulyum Oksit (Tm₂O₃) | Asit çözünmesi için başlangıç maddesi |
| Nitrik Asit (HNO₃) | Asit kaynağı |
| Alt Ürün | Uygulama |
|---|---|
| Tulyum Oksit (Tm₂O₃) | Termal bozunma ile üretim |
| Tm Katkılı Lazer Kristalleri | Tm:YAG, Tm:YLF (tıbbi ve askeri lazerler) |
| Tm Katkılı Fiber Amplifikatörler | Telekomünikasyon (TDFA) |
| Yükseltme Dönüşümlü Fosforlar | Tulyum bazlı lüminesans malzemeler |
| Parametre | Analiz Yöntemi | Açıklama |
|---|---|---|
| Saflık | Titrasyon / ICP | Kompleksometrik titrasyon veya ICP analizi |
| Tulyum İçeriği | Gravimetrik / ICP | Tm₂O₃ olarak tayin edilir |
| Nitrat İçeriği | İyon Kromatografisi | Nitrat iyonu tayini |
| Nadir Toprak Safsızlıkları | ICP-MS / ICP-OES | Diğer lantanitlerin tespiti |
| Metal Safsızlıklar | ICP-MS / ICP-OES | Fe, Ca, Mg, Na, Zn, Cu vb. |
| pH (Sulu Çözelti) | pH Metre | ~4-5 (%5'lik çözelti) |
| Nem İçeriği | Karl Fischer | Su içeriğinin belirlenmesi |
| Çözünmeyen Madde | Gravimetrik | Filtrasyon ve tartım |
| Görünüm | Görsel | Açık yeşil kristal katı |
ÖZET:
Tulyum Nitrat Hekzahidrat (Tm(NO₃)₃·6H₂O, CAS 36548-87-5), açık yeşil, son derece higroskopik kristal bir katıdır. Moleküler ağırlığı 450,95 g/mol olup, suda ve etanolde yüksek oranda çözünür. Termal bozunması tulyum oksit (Tm₂O₃) oluşturur.
En önemli kullanım alanı, tulyum katkılı lazer malzemeleri için öncül olmasıdır. 2 mikron dalga boyunda çalışan tulyum katkılı katı hal lazerleri, tıp (cerrahi), askeri (menzil bulma, hedefleme) ve uzaktan algılama (atmosfer izleme) uygulamalarında kritik öneme sahiptir. Ayrıca tulyum katkılı fiber amplifikatörler (TDFA) telekomünikasyonda, ileri seramiklerde ve laboratuvar reaktifi olarak kullanılır.
Bileşik, güçlü oksitleyici (UN 1477, Sınıf 5.1) olarak sınıflandırılmıştır. Yanıcı maddelerle temasında yangını şiddetlendirebilir. Yutulması halinde zararlıdır (H302). Son derece higroskopik yapısı nedeniyle, hava geçirmez kaplarda nemden ve yanıcı maddelerden uzakta saklanmalıdır. Raf ömrü uygun depolama koşullarında yaklaşık 2 yıldır.
Temel Özellikler:
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Görünüm | Açık yeşil kristal katı |
| Kimyasal Formül | Tm(NO₃)₃·6H₂O |
| Moleküler Ağırlık | 450,95 g/mol |
| CAS Numarası | 36548-87-5 |
| EC Numarası | 609-064-0 |
| Suda Çözünürlük | Yüksek |
| Higroskopiklik | Son derece higroskopik |
| Birincil Kullanım | Lazer malzemeler, araştırma |
Başlıca Kullanım Alanları:
| Sektör | Uygulamalar |
|---|---|
| Elektronik / Optik | Tm katkılı lazerler, fiber amplifikatörler, yükseltme dönüşümlü malzemeler |
| Seramik / Cam | İleri seramikler, optik camlar |
| Laboratuvar / Araştırma | Reaktif, malzeme sentezi |
| Tıp | Cerrahi lazerler (2 mikron dalga boyu) |
| Savunma | Menzil bulma, hedefleme lazerleri |
Temel Güvenlik Noktaları:
OKSİTLEYİCİ: UN 1477, Sınıf 5.1, Ambalaj Grubu II
YANGINI ŞİDDETLENDİREBİLİR: H272
ZARARLI: H302 (Yutulması halinde zararlıdır)
HİGROSKOPİK: Hava geçirmez kaplarda saklanmalıdır
DEPOLAMA: Serin, kuru, yanıcı maddelerden uzak
KORUYUCU EKİPMAN: Eldiven, koruyucu gözlük, toz maskesi
KRİTİK UYARILAR:
GÜÇLÜ OKSİTLEYİCİ (UN 1477): Tulyum Nitrat, güçlü oksitleyici (UN 1477, Sınıf 5.1) olarak sınıflandırılmıştır. Yanıcı maddelerle temasında yangını şiddetlendirebilir. İndirgeyici maddelerden, organik maddelerden ve yanıcı malzemelerden ayrı depolayın.
LAZER UYGULAMALARI: Tulyum, tıbbi, askeri ve uzaktan algılama uygulamalarında kullanılan 2 mikron katı hal lazerleri için kritiktir. Lazer kristali üretimi için yüksek saflık (%99,9 ve üzeri) gereklidir.
SON DERECE HİGROSKOPİK: Tulyum Nitrat son derece higroskopiktir. Hava geçirmez kaplarda saklanmalı ve kuru koşullarda kullanılmalıdır.
YÜKSEK ÇÖZÜNÜRLÜK: Mükemmel su çözünürlüğü ile Tulyum Nitrat, sulu işlemler, çöktürme reaksiyonları ve malzeme sentezi için idealdir.
GÜMRÜK SINIFLANDIRMASI: Doğru gümrük tarife kodu 2846.90.00.00.19'dır (HS Kodu: 283429).
MEVZUAT UYUMU: REACH, KKDİK ve TSCA kayıt gereklilikleri geçerlidir. Gıda, kozmetik veya farmasötik uygulamalar için izin verilmez.
YANGIN GÜVENLİĞİ: Yangın durumunda su spreyi, CO₂ veya kuru kimyevi toz kullanın. Yangın toksik azot oksit dumanları açığa çıkarabilir. Yangın söndürücüler SCBA ve tam koruyucu giysi kullanmalıdır.
TULYUM TEDARİĞİ: Tulyum en nadir nadir toprak elementlerinden biridir. Tedarik zinciri sınırlıdır, bu da onu özel uygulamalar için kritik bir malzeme yapar.
Önemli Beyan: Bu Teknik Veri Sayfası (TDS) yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Sağlanan bilgiler mevcut verilere dayanmaktadır ve doğru olduğuna inanılmaktadır. Ancak, kullanıcı ürünün kendi özel uygulamaları için uygunluğunu belirleme ve tüm geçerli düzenlemelere ve güvenlik gerekliliklerine uyma konusunda tek başına sorumludur. Tam güvenlik, kullanım, depolama ve mevzuat uyumluluğu bilgileri için her zaman üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS/MSDS) başvurun. Kullanıcılar ürünü kendi proses ve uygulamalarında test etmekle yükümlüdür. Tulyum Nitrat ile çalışırken tüm yerel, ulusal ve uluslararası düzenlemelere uyulmalıdır. Oksitleyici doğası, higroskopik yapısı ve kritik lazer uygulamaları nedeniyle, kullanımdan önce detaylı risk değerlendirmesi ve kullanım prosedürü oluşturulmalıdır.