İtriyum Nitrat Hekzahidrat, İtriyum Nitrat, Yttrium Nitrate Hexahydrate, Yttrium Nitrate, 13494-98-9

İTRİYUM NİTRAT HEKZAHİDRAT (İTRİYUM(III) NİTRAT) 

Kimyasal Adı: İtriyum(III) Nitrat Hekzahidrat
CAS Numarası: 13494-98-9
EC Numarası: 233-802-6
UN Numarası: 1477 (Oksitleyici madde)
Gümrük GTIP Kodu: 2846.90.00.00.19
HS Kodu: 284690.10

1. ÜRÜN TANIMI VE KİMYASAL KİMLİK

KİMYASAL YAPI VE AÇIKLAMASI:

İtriyum Nitrat Hekzahidrat (Y(NO₃)₃·6H₂O), itriyumun +3 oksidasyon durumundaki nitrat tuzudur ve altı molekül kristal suyu içerir. İtriyum, lantanitlerle benzer kimyasal özellikler gösteren bir geçiş metalidir ve nadir toprak elementi olarak sınıflandırılır. Bileşik, itriyum iyonlarının nitrat grupları ve su molekülleri tarafından koordine edildiği bir yapıya sahiptir. Suda son derece yüksek çözünürlüğe sahiptir (~2300 g/L). Bileşik higroskopiktir ve hava geçirmez kaplarda saklanmalıdır. İtriyum bileşikleri, ileri seramikler, optik malzemeler, elektronik ve lazer teknolojilerinde kritik öneme sahiptir.

Yapısal Özellikler:

• Hekzahidrat formu (6 su molekülü)

• Suda son derece yüksek çözünürlük (~2300 g/L)

• Beyaz kristal görünüm

• Higroskopik

• Güçlü oksitleyici özellikler (UN 1477)

• Lantanit benzeri kimyasal davranış

2. FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLER

İtriyum Nitrat Hekzahidrat, beyaz, higroskopik kristal bir katıdır. Moleküler ağırlığı 383,01 g/mol, yoğunluğu ~2,68 g/cm³ ve erime noktası 51,8°C'dir. Suda son derece yüksek çözünürlüğe sahiptir (~2300 g/L). Bileşik güçlü bir oksitleyicidir ve yanıcı maddelerden uzakta saklanmalıdır. Sulu çözeltisi hafif asidiktir (pH ~3,5, %5 çözelti). Termal bozunması itriyum oksit (Y₂O₃) oluşturur.

3. ÇÖZÜNÜRLÜK PROFİLİ

İtriyum Nitrat, suda son derece yüksek çözünürlüğe sahiptir (~2300 g/L). Bu özellik, onu sulu çözelti sentezleri, sol-jel prosesleri, çöktürme reaksiyonları ve çeşitli malzeme işleme uygulamaları için ideal bir öncül yapar. Ayrıca alkollerde de çözünür.

4. KİMYASAL ÖZELLİKLER VE REAKSİYONLAR

İtriyum Nitrat, yanıcı maddelerle temasında yangını destekleyebilen güçlü bir oksitleyicidir. Yüksek çözünürlüğü, onu çöktürme reaksiyonları yoluyla diğer itriyum bileşiklerinin (oksit, hidroksit, karbonat, fosfat vb.) hazırlanması için ideal bir öncül yapar. Isıtıldığında, nitrojen dioksit (NO₂) ve oksijen (O₂) salınımı ile itriyum okside (Y₂O₃) bozunur.

Temel Kimyasal Reaksiyonlar:

Sentez (Asit Çözünmesi):
Y₂O₃ + 6HNO₃ → 2Y(NO₃)₃ + 3H₂O

Termal Bozunma:
4Y(NO₃)₃ → 2Y₂O₃ + 12NO₂↑ + 3O₂↑

Hidroksit Çöktürmesi:
Y(NO₃)₃ + 3NaOH → Y(OH)₃ ↓ + 3NaNO₃

Oksalat Çöktürmesi:
2Y(NO₃)₃ + 3H₂C₂O₄ → Y₂(C₂O₄)₃ ↓ + 6HNO₃

Fosfat Çöktürmesi:
Y(NO₃)₃ + H₃PO₄ → YPO₄ ↓ + 3HNO₃

5. SPESİFİKASYONLAR (TEKNİK VE YÜKSEK SAFLIK)

İtriyum Nitrat, teknik sınıftan yüksek saflık sınıflarına kadar (≥ %99,9 - %99,99) çeşitli kalitelerde üretilmektedir. Yüksek saflık sınıfları, optik, elektronik, lazer ve ileri seramik uygulamaları için gereklidir. Teknik sınıf, metalürjik ve genel endüstriyel uygulamalar için uygundur.

6. KULLANIM ALANLARI VE ENDÜSTRİYEL UYGULAMALAR

6.1. İleri Seramik ve Cam Üretimi (En Önemli Uygulama)

İtriyum Nitrat, ileri seramik ve cam üretiminde kritik bir öncüldür. Yttria stabilize zirkonya (YSZ) üretiminde itriyum kaynağı olarak kullanılır. YSZ, yüksek sıcaklık uygulamalarında (yakıt hücreleri, oksijen sensörleri, termal bariyer kaplamalar) kullanılan önemli bir seramik malzemedir. Ayrıca yüksek saflıkta itriyum oksit (Y₂O₃) üretimi için tercih edilen öncüldür.

6.2. Optik ve Elektronik Malzemeler

İtriyum Nitrat, YAG (itriyum alüminyum granat) lazer kristallerinin üretiminde itriyum kaynağı olarak kullanılır. Ayrıca ince film kaplamalar, dielektrik filmler ve fosfor malzemelerin sentezinde öncül olarak kullanılır.

6.3. Süperiletken ve Manyetik Malzemeler

İtriyum Nitrat, YBCO (itriyum baryum bakır oksit) süperiletkenlerinin ve YIG (itriyum demir garnet) manyetik malzemelerinin üretiminde kullanılır.

6.4. Katalizör ve Kimyasal Sentez

6.5. Araştırma ve Laboratuvar Uygulamaları

7. SEKTÖREL UYGUNLUK TABLOSU

8. HALK DİLİNDEKİ İSİMLERİ

• İtriyum nitrat tuzu

• Beyaz kristal toz

• Yttria öncülü

• Nadir toprak nitratı

• İtriyum trinitrat

• Y(NO₃)₃·6H₂O

9. ÜRETİM SÜRECİ

Reaksiyon Denklemi:
Y₂O₃ + 6HNO₃ → 2Y(NO₃)₃ + 3H₂O

Üretim Şekli: Teknik ve yüksek saflık sınıfları (hekzahidrat formunda)

Başlıca Üretici Ülkeler: Çin, ABD, Japonya, Rusya

Ticari Saflık: %99,8 ile %99,99 arasında değişir

10. GÜVENLİK VE TOKSİKOLOJİ

ÖZEL UYARILAR: İtriyum Nitrat, güçlü bir oksitleyici (UN 1477) olarak sınıflandırılmıştır. Yanıcı maddelerle temasında yangını şiddetlendirebilir. Yutulması halinde zararlıdır (H302). Ürün yalnızca endüstriyel ve araştırma amaçlıdır; terapötik veya gıda uygulamaları için değildir.

11. TAŞIMA BİLGİLERİ

İtriyum Nitrat, oksitleyici madde (UN 1477, Sınıf 5.1) olarak sınıflandırılmıştır. Taşıma, yanıcı ve parlayıcı maddelerden uzakta yapılmalıdır.

12. MEVZUAT BİLGİLERİ

İtriyum Nitrat, tüm büyük endüstriyel pazarlarda kayıtlıdır. Türkiye'de kullanım için KKDİK kaydı gereklidir.

13. DEPOLAMA VE KULLANIM

Kullanım Notları:

• KRİTİK: Bu bileşik güçlü bir oksitleyicidir (UN 1477). Yanıcı maddelerden uzak tutun.

• Toz oluşumundan ve solunmasından kaçının

• Cilt ve göz temasından kaçının (koruyucu eldiven ve gözlük kullanın)

• İyi havalandırılmış alanlarda kullanın

• Nemden uzak, hava geçirmez kaplarda saklayın

• İndirgeyici maddelerden, organik maddelerden ve yanıcı malzemelerden ayrı tutun

• Işıktan koruyun

• Higroskopik yapısı nedeniyle kuru koşullarda kullanın

14. YANGINLA MÜCADELE ÖNLEMLERİ

İtriyum Nitrat yanıcı değildir ancak yanıcı maddelerle temasında yangını şiddetlendirebilen güçlü bir oksitleyicidir. Termal bozunma, toksik azot oksitler açığa çıkarabilir.

15. KAZARA DÖKÜLME ÖNLEMLERİ

Dökülme durumunda uygun kişisel koruyucu ekipman giyilmelidir. Oksitleyici doğası nedeniyle yanıcı maddelerle temastan kaçının. Temizlik için kuru yöntemler kullanın.

16. İLK YARDIM ÖNLEMLERİ

Özel Notlar:

• Nitrat tuzları şiddetli yutma durumunda methemoglobinemiye neden olabilir

• Tıbbi personel nitrat tuzu maruziyeti konusunda bilgilendirilmelidir

• Yutma durumunda, olası aspirasyon riski nedeniyle kusturmayın

17. HAM MADDELER VE ALT ÜRÜNLER

17.1. Hammaddeler (Yukarı Akış)

17.2. Alt Ürünler (Aşağı Akış)

18. KALİTE KONTROL PARAMETRELERİ

19. ÖZET VE ÖNEMLİ UYARILAR

ÖZET:

İtriyum Nitrat Hekzahidrat (Y(NO₃)₃·6H₂O, CAS 13494-98-9), beyaz, higroskopik kristal bir katıdır. Moleküler ağırlığı 383,01 g/mol, yoğunluğu ~2,68 g/cm³ ve erime noktası 51,8°C'dir. Suda son derece yüksek çözünürlüğe sahiptir (~2300 g/L). Termal bozunması itriyum oksit (Y₂O₃) oluşturur. Sulu çözeltisi hafif asidiktir (pH ~3,5, %5 çözelti).

En önemli kullanım alanı, ileri seramik ve cam üretiminde öncül olmasıdır. Yttria stabilize zirkonya (YSZ) üretiminde kritik bir itriyum kaynağıdır. Ayrıca YAG lazer kristalleri, YBCO süperiletkenler, YIG manyetik malzemeler, fosfor malzemeler, optik ince filmler ve yüksek saflıkta itriyum oksit üretiminde kullanılır. Laboratuvar araştırmalarında nadir toprak kimyası reaktifi olarak yaygındır.

Bileşik, güçlü oksitleyici (UN 1477, Sınıf 5.1) olarak sınıflandırılmıştır. Yanıcı maddelerle temasında yangını şiddetlendirebilir. Yutulması halinde zararlıdır (H302). Higroskopik yapısı nedeniyle, hava geçirmez kaplarda nemden ve yanıcı maddelerden uzakta saklanmalıdır. Raf ömrü uygun depolama koşullarında yaklaşık 2 yıldır.

Temel Özellikler:

Başlıca Kullanım Alanları:

Temel Güvenlik Noktaları:

• OKSİTLEYİCİ: UN 1477, Sınıf 5.1, Ambalaj Grubu II

• YANGINI ŞİDDETLENDİREBİLİR: H272

• ZARARLI: H302 (Yutulması halinde zararlıdır)

• HİGROSKOPİK: Hava geçirmez kaplarda saklanmalıdır

• DEPOLAMA: Serin, kuru, yanıcı maddelerden uzak

• KORUYUCU EKİPMAN: Eldiven, koruyucu gözlük, toz maskesi

KRİTİK UYARILAR:

1. GÜÇLÜ OKSİTLEYİCİ (UN 1477): İtriyum Nitrat, güçlü oksitleyici (UN 1477, Sınıf 5.1) olarak sınıflandırılmıştır. Yanıcı maddelerle temasında yangını şiddetlendirebilir. İndirgeyici maddelerden, organik maddelerden ve yanıcı malzemelerden ayrı depolayın.

2. YÜKSEK ÇÖZÜNÜRLÜK: Suda son derece yüksek çözünürlüğü (~2300 g/L), İtriyum Nitratı sulu işlemler, sol-jel prosesleri, çöktürme reaksiyonları ve malzeme sentezi için ideal bir öncül yapar.

3. HİGROSKOPİK: İtriyum Nitrat higroskopiktir. Hava geçirmez kaplarda saklanmalı ve kuru koşullarda kullanılmalıdır. Uzun süreli havaya maruziyet, kütle değişimine ve çözünmeye neden olabilir.

4. İLERİ SERAMİK UYGULAMALARI: İtriyum Nitrat, yttria stabilize zirkonya (YSZ) üretimi için en önemli itriyum öncülüdür. YSZ, yakıt hücreleri, oksijen sensörleri ve termal bariyer kaplamalar gibi kritik uygulamalarda kullanılır.

5. YAG LAZER UYGULAMALARI: Yüksek saflık (%99,99 ve üzeri) YAG (itriyum alüminyum granat) lazer kristalleri üretimi için gereklidir. Eser safsızlıklar lazer performansını doğrudan etkiler.

6. GÜMRÜK SINIFLANDIRMASI: Doğru gümrük tarife kodu 2846.90.00.00.19'dır (HS Kodu: 284690.10).

7. MEVZUAT UYUMU: REACH, KKDİK ve TSCA kayıt gereklilikleri geçerlidir. Gıda, kozmetik veya farmasötik uygulamalar için izin verilmez.

8. YANGIN GÜVENLİĞİ: Yangın durumunda su spreyi, CO₂ veya kuru kimyevi toz kullanın. Yangın toksik azot oksit dumanları açığa çıkarabilir. Yangın söndürücüler SCBA ve tam koruyucu giysi kullanmalıdır.

9. TERMAL BOZUNMA: İtriyum Nitrat, termal bozunma ile yüksek saflıkta itriyum oksit (Y₂O₃) üretimi için tercih edilen bir öncüldür. Y₂O₃, ileri seramikler ve optik malzemelerde yaygın olarak kullanılır.

10. SOL-JEL PROSESLERİ: Yüksek çözünürlük ve hidroliz özellikleri nedeniyle, İtriyum Nitrat sol-jel proseslerinde ince film ve nanoparçacık üretimi için ideal bir başlangıç maddesidir.

Önemli Beyan: Bu Teknik Veri Sayfası (TDS) yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Sağlanan bilgiler mevcut verilere dayanmaktadır ve doğru olduğuna inanılmaktadır. Ancak, kullanıcı ürünün kendi özel uygulamaları için uygunluğunu belirleme ve tüm geçerli düzenlemelere ve güvenlik gerekliliklerine uyma konusunda tek başına sorumludur. Tam güvenlik, kullanım, depolama ve mevzuat uyumluluğu bilgileri için her zaman üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS/MSDS) başvurun. Kullanıcılar ürünü kendi proses ve uygulamalarında test etmekle yükümlüdür. İtriyum Nitrat ile çalışırken tüm yerel, ulusal ve uluslararası düzenlemelere uyulmalıdır. Oksitleyici doğası, higroskopik yapısı ve ileri teknoloji uygulamalarındaki kritik önemi nedeniyle, kullanımdan önce detaylı risk değerlendirmesi ve kullanım prosedürü oluşturulmalıdır.