İş inovasyonunu en üst düzeye çıkararak iş potansiyelinizi ortaya çıkarıyoruz.
Eposta GönderTellür Klorür, Tellür Tetraklorür, Tellurium Chloride, Tellurium Tetrachloride, 10026-07-0
TELLÜR KLORÜR (TECL₄)
TELLURIUM CHLORIDE / TELLURIUM TETRACHLORIDE / TELLURIUM(IV) CHLORIDE
1. ÜRÜN TANIMI VE KİMYASAL KİMLİK
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Ürün Adı | Tellür Klorür |
| Kimyasal Adı | Tellür(IV) Klorür, Tellür Tetraklorür |
| Diğer İsimleri | TeCl₄ |
| CAS Numarası | 10026-07-0 |
| EC Numarası (EINECS) | 233-059-9 |
| Kimyasal Formül | TeCl₄ |
| Moleküler Ağırlık | 269.4 g/mol |
| Görünüm | Beyazdan soluk sarıya kristal katı |
| Koku | Keskin, tahriş edici |
| Fiziksel Hal (20°C) | Katı (kristal) |
2. KİMYASAL YAPI
2.1. Moleküler Yapı
Tellür klorür, tellür ve klorun oluşturduğu bir inorganik bileşiktir. Tellür iyonları (Te⁴⁺) ve klorür iyonları (Cl⁻) 1:4 oranında bulunur. Moleküler yapıya sahip olup, ortam koşullarında beyazdan soluk sarıya renkte kristal bir katı olarak bulunur. Suda hidrolize olarak tellür dioksit (TeO₂) ve hidrojen klorür (HCl) oluşturur. Organik çözücülerde çözünür. Nemli ortamda kararsızdır.
Yapısal Özellikler:
TELLÜR KLORÜR [TeCl₄]
|
Te⁴⁺ - Cl⁻ Kovalent/İyonik Bağlar
|
+----------------+----------------+
| | |
Moleküler Nemli Ortamda Organik
Kristal Hidroliz Çözücülerde
Yapı (HCl, TeO₂) Çözünür
2.2. Yapısal Özellikler
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Kristal Yapı | Monoklinik |
| Kimyasal Formül | TeCl₄ |
| Moleküler Ağırlık | 269.4 g/mol |
| Yoğunluk | ~3.26 g/cm³ (25°C) |
| Görünüm | Beyazdan soluk sarıya kristal katı |
| Erime Noktası | ~224 °C |
| Kaynama Noktası | ~380 °C (parçalanarak) |
| Buhar Basıncı | Düşük |
3. FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLER
| Özellik | Değer | Açıklama |
|---|---|---|
| Görünüm | Beyazdan soluk sarıya kristal katı | - |
| Koku | Keskin, tahriş edici | - |
| Kimyasal Formül | TeCl₄ | - |
| Moleküler Ağırlık | 269.4 g/mol | - |
| Yoğunluk | ~3.26 g/cm³ | - |
| Erime Noktası | ~224 °C | - |
| Kaynama Noktası | ~380 °C | Parçalanarak |
| Suda Çözünürlük (25°C) | Hidrolize olur | TeO₂ + HCl oluşturur |
| Organik Çözücülerde Çözünürlük | Çözünür | Benzen, kloroform, CCl₄ |
| Buhar Basıncı | Düşük | - |
| Kararlılık | Nem hassas | TeO₂ ve HCl'ye parçalanır |
| Higroskopiklik | Yüksek | Hızla nem çeker |
4. SAFLIK DERECELERİ
| Parametre | Teknik Sınıf | Yüksek Saflık Sınıfı | Analitik Sınıf |
|---|---|---|---|
| Saflık (TeCl₄) | ≥ %97.0 | ≥ %99.0 | ≥ %99.9 |
| Tellür (Te) İçeriği | ≥ %47.0 | ≥ %47.5 | ≥ %47.8 |
| Klorür (Cl⁻) İçeriği | ≥ %52.5 | ≥ %53.0 | ≥ %53.3 |
| Demir (Fe) | ≤ 100 ppm | ≤ 50 ppm | ≤ 20 ppm |
| Kurşun (Pb) | ≤ 50 ppm | ≤ 20 ppm | ≤ 10 ppm |
| Kalsiyum (Ca) | ≤ 100 ppm | ≤ 50 ppm | ≤ 20 ppm |
| Sodyum (Na) | ≤ 100 ppm | ≤ 50 ppm | ≤ 20 ppm |
| Selenyum (Se) | ≤ 500 ppm | ≤ 100 ppm | ≤ 50 ppm |
| Sülfat (SO₄²⁻) | ≤ 0.5% | ≤ 0.2% | ≤ 0.1% |
| Nem / Kurutma Kaybı | ≤ 1.0% | ≤ 0.5% | ≤ 0.2% |
| Partikül Boyutu | Değişken | Değişken | Değişken |
5. KARARLILIK VE REAKTİVİTE
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Kimyasal Kararlılık | Nemli ortamda kararsızdır; kuru koşullarda kararlıdır. |
| Kaçınılması Gereken Koşullar | Yüksek nem, su, yüksek sıcaklık, açık atmosfer. |
| Uyumsuz Maddeler | Su, güçlü oksitleyiciler, güçlü bazlar, alkali metaller. |
| Tehlikeli Bozunma Ürünleri | Hidroliz ile hidrojen klorür (HCl) ve tellür dioksit (TeO₂). |
| Tehlikeli Polimerizasyon | Gerçekleşmez. |
| Higroskopiklik | Yüksek; açıkta bırakıldığında hızla nem çeker ve hidrolize olur. |
5.1. Kimyasal Reaksiyonlar
-
Hidroliz (Su ile):
TeCl₄ + 2H₂O → TeO₂↓ + 4HCl↑ -
Termal Bozunma:
TeCl₄ → TeCl₂ + Cl₂ (~380°C'de)
TeCl₄ → Te + 2Cl₂ (daha yüksek sıcaklıkta) -
Bazlar ile Reaksiyon:
TeCl₄ + 6NaOH → Na₂TeO₃ + 4NaCl + 3H₂O -
Alkoller ile Reaksiyon:
TeCl₄ + 4ROH → Te(OR)₄ + 4HCl
6. UYGULAMA ALANLARI
6.1. Kimyasal Sentez ve Ara Ürün
| Uygulama | Fonksiyon | Detaylar |
|---|---|---|
| Tellür Kimyasında Ara Ürün | Başlangıç maddesi | Tellür içeren bileşiklerin sentezi |
| Organik Sentez | Reaktif | Organotellür bileşiklerinin üretimi |
| Tellür Bileşiklerinin Öncüsü | Prekürsör | Tellür organometalik bileşikler |
6.2. Katalizör Uygulamaları
| Uygulama | Fonksiyon | Detaylar |
|---|---|---|
| Organik Sentez Katalizörü | Katalitik aktivite | Çeşitli organik dönüşümler |
| Polimerizasyon Katalizörü | Polimerizasyon başlatıcı | Bazı polimerizasyon reaksiyonları |
6.3. Yarı İletken ve Malzeme Araştırmaları
| Uygulama | Fonksiyon | Detaylar |
|---|---|---|
| Yarı İletken Malzemeler | Katkı maddesi | Tellür bazlı yarı iletkenler |
| Malzeme Bilimi Araştırmaları | Başlangıç maddesi | Yeni malzeme geliştirme |
| Optik Malzemeler | Prekürsör | Tellür oksit ve kalkojenit camlar |
6.4. Sektörel Uygunluk Tablosu
| Sektör | Uygunluk | Açıklama |
|---|---|---|
| Elektronik | Uygun | Yarı iletken malzemeler |
| Kataliz | Uygun | Organik sentez, polimerizasyon |
| Optik Malzemeler | Uygun | Tellür bazlı optik malzemeler |
| Kimyasal Sentez | Uygun | Ara ürün ve prekürsör |
| İlaç | Uygun Değil | Toksik, uygun değildir |
| Tarım | Uygun Değil | Uygun değildir |
| Gıda | Uygun Değil | Uygun değildir |
7. ÜRETİM SÜRECİ
| Aşama | Proses | Açıklama |
|---|---|---|
| 1. Hammadde Hazırlama | Tellür metali (Te) | Yüksek saflıkta tellür metali |
| 2. Klorlama | Klor gazı ile reaksiyon | Te + 2Cl₂ → TeCl₄ |
| 3. Saflaştırma | Süblimasyon/distilasyon | Safsızlıkların giderilmesi |
| 4. Kristalizasyon | Kontrollü soğutma | Saf kristal formun elde edilmesi |
| 5. Kurutma | Kontrollü koşullar | Nemden arındırma |
| 6. Ambalajlama | Nem geçirmez ambalaj | Higroskopik özelliği nedeniyle inert atmosferde paketlenir |
7.1. Alternatif Üretim Yöntemi
| Yöntem | Açıklama |
|---|---|
| Laboratuvar Üretimi | Tellür dioksitin (TeO₂) hidroklorik asit ile klorlanması |
7.2. Başlıca Üretici Ülkeler
| Ülke | Açıklama |
|---|---|
| Çin | Başlıca üretici |
| ABD | Nadir element üretimi (Sigma-Aldrich, American Elements) |
| Almanya | Yüksek saflık üretimi (Alfa Aesar) |
| Japonya | Yüksek saflık üretimi |
8. ALTERNATİF / MUADİL ÜRÜNLER
| Alternatif | Açıklama | Ne Zaman Kullanılır |
|---|---|---|
| Tellür Dioksit (TeO₂) | Tellür kaynağı | Oksit form gerektiğinde |
| Tellür Bromür (TeBr₄) | Benzer kimyasal özellikler | Farklı halojen gerektiğinde |
| Selenyum Klorür (SeCl₄) | Benzer kimyasal özellikler | Se gerektiğinde |
| Sülfür Klorür (SCl₄) | Benzer kimyasal özellikler | Daha düşük maliyetli alternatif |
| Tellür Tetrabromür | Tellür kaynağı | Farklı reaktivite gerektiğinde |
9. GÜVENLİK VE TOKSİKOLOJİ
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Akut Oral Toksisite (LD50, Sıçan) | ~100 mg/kg (çok toksik) |
| Dermal Toksisite | Toksik |
| Cilt Tahrişi | Aşındırıcı / ciddi tahriş edici |
| Göz Tahrişi | Ciddi tahriş edici / aşındırıcı |
| Soluma | Solunması halinde çok toksik; akciğer ödemine neden olabilir. |
| Karsinojenisite | Karsinojen olarak sınıflandırılmamıştır. |
| Mutajenisite | Mutajenik olabilir. |
| Kronik Etkiler | Uzun süreli maruziyette solunum sistemi, karaciğer ve böbrek hasarı. |
| Çevresel Tehlikeler | Sucul yaşam için çok toksik; biyobirikim potansiyeli. |
9.1. GHS Sınıflandırması
| Tehlike Sınıfı | Kategori | H-İfadesi |
|---|---|---|
| Akut Toksisite (Oral) | Kategori 2 | H300: Yutulması halinde öldürücüdür. |
| Akut Toksisite (İnhalasyon) | Kategori 2 | H330: Solunması halinde öldürücüdür. |
| Cilt Aşındırıcı | Kategori 1B | H314: Ciddi cilt yanıklarına ve göz hasarına neden olur. |
| Sucul Çevre İçin Tehlikeli | Kategori 1 | H400: Sucul yaşam için çok toksiktir. |
| Sucul Çevre İçin Tehlikeli (Uzun Süreli) | Kategori 1 | H410: Sucul yaşam için çok toksik, uzun süreli etkiler. |
Sinyal Kelimesi: TEHLİKE
Tehlike Piktogramları: GHS06 (Toksik), GHS05 (Aşındırıcı), GHS09 (Çevre)
10. ÖNLEM İFADELERİ (P-KODLARI)
| Kod | İfade |
|---|---|
| P260 | Tozu solumayın. |
| P261 | Tozu solumaktan kaçının. |
| P264 | Elle muameleden sonra iyice yıkayın. |
| P270 | Bu ürünü kullanırken yemek yemeyin, içmeyin veya sigara kullanmayın. |
| P271 | Sadece iyi havalandırılan alanlarda kullanın. |
| P280 | Koruyucu eldiven/koruyucu giysi/göz koruması/yüz koruması kullanın. |
| P301+P310 | YUTULURSA: ZEHİR MERKEZİ veya doktor arayın. |
| P303+P361+P353 | CİLDE (veya saça) TEMAS EDERSE: Kirlenmiş tüm giysileri hemen çıkarın. Cildi su ile durulayın. |
| P304+P340 | SOLUNURSA: Kişiyi temiz havaya çıkarın ve rahat nefes alması için uygun pozisyonda tutun. |
| P305+P351+P338 | GÖZE TEMAS EDERSE: Su ile birkaç dakika dikkatlice durulayın. Varsa kontakt lensleri çıkarın. |
| P310 | ZEHİR MERKEZİ veya doktor arayın. |
| P391 | Döküntü toplayın. |
| P405 | Kilitli olarak saklayın. |
| P501 | İçeriği/kabı yerel yönetmeliklere uygun olarak bertaraf edin. |
11. İLK YARDIM ÖNLEMLERİ
| Maruziyet Yolu | Yapılacak İşlem |
|---|---|
| Solunum | Temiz havaya çıkarın. Semptomlar devam ederse tıbbi yardım alın. |
| Cilt Teması | Kirlenmiş giysileri çıkarın. Bol sabun ve su ile yıkayın. Tahriş devam ederse tıbbi yardım alın. |
| Göz Teması | En az 15 dakika boyunca bol su ile durulayın. Kontakt lensleri çıkarın. Tahriş devam ederse tıbbi yardım alın. |
| Yutma | Ağzı çalkalayın. Kusmayı kışkırtmayın. Bol su için. Büyük miktarda yutulduysa tıbbi yardım alın. |
12. DEPOLAMA VE RAF ÖMRÜ
| Parametre | Koşul |
|---|---|
| Depolama Koşulları | Serin, kuru ve iyi havalandırılmış alanda saklayın. Nemsiz ortam sağlayın. |
| Kap Gereksinimleri | Hava geçirmez, neme dayanıklı kaplar. Cam şişe veya inert atmosfer altında. |
| Sıcaklık | Oda sıcaklığı (15-25°C). |
| Raf Ömrü | Uygun koşullarda 12-24 ay (higroskopik yapısı nedeniyle). |
| Stabilite Notu | Higroskopiktir; nemli ortamda hızla hidrolize olur. Kapalı ambalajda ve inert atmosferde saklanmalıdır. |
13. AMBALAJ SEÇENEKLERİ
| Ambalaj Türü | Miktar | Malzeme |
|---|---|---|
| Laboratuvar Ambalajı | 5 g, 10 g, 25 g, 50 g | Kapalı cam şişe, ampul, inert atmosfer |
| Laboratuvar Ambalajı | 100 g, 500 g | HDPE şişe, inert atmosfer |
| Endüstriyel Ambalaj | 1 kg, 5 kg | PE astarlı varil, neme dayanıklı |
| Endüstriyel Ambalaj | 25 kg | HDPE varil, neme dayanıklı |
14. TAŞIMA BİLGİLERİ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| UN Numarası | 2915 |
| Tehlike Sınıfı | 8 (Aşındırıcı maddeler) |
| Ambalaj Grubu | II |
| ADR/RID | Düzenlenmiştir |
| IMDG | Düzenlenmiştir |
| IATA | Düzenlenmiştir |
| HS Kodu / GTIP | 2827.39.00.00.00 (Diğer klorürler) |
15. DÜZENLEYİCİ DURUM
| Bölge / Otorite | Durum |
|---|---|
| Avrupa Birliği (REACH) | Kayıtlı |
| Türkiye (KKDIK) | Uyumluluk gereklidir |
| TSCA (ABD) | Kayıtlı |
| CLP/GHS | Toksik, Aşındırıcı, Çevre için tehlikeli |
| FDA/EFSA | Gıda katkısı olarak onaylı değil |
| ISO 9001:2015 | Üretim uyumu |
16. DİĞER İSİMLER VE EŞ ANLAMLILAR
| İsim | Açıklama |
|---|---|
| Tellür Tetraklorür | Kimyasal adı |
| Tellür(IV) Klorür | Kimyasal adı |
| TeCl₄ | Kimyasal kısaltma |
| Tellür Klorür | Türkçe ismi |
| Tellurium Chloride | İngilizce ismi |
| Tellurium Tetrachloride | İngilizce ismi |
17. HIZLI BAŞVURU TABLOSU
| Özellik | Değer |
|---|---|
| CAS Numarası | 10026-07-0 |
| EC Numarası | 233-059-9 |
| Kimyasal Formül | TeCl₄ |
| Moleküler Ağırlık | 269.4 g/mol |
| Görünüm | Beyazdan soluk sarıya kristal katı |
| Yoğunluk | ~3.26 g/cm³ |
| Erime Noktası | ~224 °C |
| Kaynama Noktası | ~380 °C (parçalanarak) |
| UN Numarası | 2915 |
| HS Kodu / GTIP | 2827.39.00.00.00 |
| GHS Sinyal Kelimesi | TEHLİKE |
18. KRİTİK UYARILAR VE EN İYİ UYGULAMALAR
KRİTİK UYARILAR:
-
Çok Toksik: Tellür klorür yutulması veya solunması halinde öldürücüdür (H300, H330). Maruziyet kesinlikle minimize edilmelidir.
-
Aşındırıcı: Cilt ve gözlerde ciddi yanıklara neden olur (H314). Koruyucu ekipman zorunludur.
-
Higroskopik ve Nem Hassas: Hızla nem çeker ve hidrolize olarak toksik hidrojen klorür (HCl) gazı açığa çıkarır. Depolama ve işleme sırasında neme karşı son derece dikkatli olunmalıdır.
-
Çevresel Tehlike: Sucul yaşam için çok toksiktir (H400/H410). Su kaynaklarına salınımı kesinlikle önlenmelidir.
-
Termal Bozunma: ~380°C'de parçalanarak toksik klor gazı (Cl₂) açığa çıkarır. Havalandırma önemlidir.
EN İYİ UYGULAMA TAVSİYELERİ:
-
Depolama:
-
Serin, kuru ve iyi havalandırılmış alanda saklayın.
-
Neme dayanıklı, hava geçirmez kaplar kullanın.
-
Su ve nemden uzak tutun.
-
Oda sıcaklığında (15-25°C) saklayın.
-
Kilitli olarak saklayın.
-
-
Kullanım:
-
Yerel egzoz havalandırması olan iyi havalandırılmış alanlarda veya çeker ocak altında kullanın.
-
Solunum maskesi, koruyucu gözlük, kimyasal dayanıklı eldiven ve koruyucu giysi kullanın.
-
Toz oluşumundan ve solunmasından kaçının.
-
Su ve nemle temas ettirmeyin.
-
Kullanımdan sonra ellerinizi iyice yıkayın.
-
Kirlenmiş giysileri çıkarın ve tekrar kullanmadan önce yıkayın.
-
-
Atık Yönetimi:
-
Yerel yönetmeliklere uygun olarak lisanslı bertaraf tesislerinde imha edin.
-
Su kaynaklarına boşaltmayın.
-
Büyük miktarlar için tellür geri kazanımı değerlendirilmelidir.
-
YASAL UYARI
Bu Teknik Veri Sayfası (TDS) yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve mevcut teknik verilere dayanarak hazırlanmıştır. Kullanıcı, ürünün kendi spesifik uygulamaları için uygunluğunu belirleme ve tüm yerel, ulusal ve uluslararası düzenlemelere uyma konusunda tek başına sorumludur. Tam güvenlik, depolama, kullanım, nakliye, atık ve düzenleyici uyumluluk bilgileri için üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS/MSDS) başvurulmalıdır. Bu belge profesyonel tavsiyenin yerini tutmaz. Tellür klorür, çok toksik, aşındırıcı ve çevre için tehlikeli bir maddedir; işlenmesi, taşınması ve bertarafı sırasında sıkı güvenlik önlemleri alınmalıdır.
