İş inovasyonunu en üst düzeye çıkararak iş potansiyelinizi ortaya çıkarıyoruz.
Eposta GönderBizmut Tellürür, Dibizmut Tritellürür, Bismuth Telluride, Dibismuth Tritelluride, 1304-82-1
BİZMUT TELLÜRÜR (Bİ₂TE₃)
BISMUTH TELLURIDE / DIBISMUTH TRITELLURIDE / BISMUTH(III) TELLURIDE
1. ÜRÜN TANIMI VE KİMYASAL KİMLİK
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Ürün Adı | Bizmut Tellürür |
| Kimyasal Adı | Bizmut(III) Tellürür, Dibizmut Tritellürür |
| Diğer İsimleri | Bi₂Te₃, Bizmut Tellürür Tozu, Bizmut Tellürür Külçesi |
| CAS Numarası | 1304-82-1 |
| EC Numarası (EINECS) | 215-135-2 |
| Kimyasal Formül | Bi₂Te₃ |
| Moleküler Ağırlık | 800.76 g/mol |
| Görünüm | Koyu gri ila siyah kristal toz, granül veya konsolide külçe |
| Koku | Kokusuz |
| Fiziksel Hal (20°C) | Katı (toz, granül veya külçe) |
2. KİMYASAL YAPI
2.1. Moleküler Yapı
Bizmut tellürür, bizmut ve tellürün intermetalik bileşiğidir. Rombohedral kristal yapıya sahiptir (tetradimit tipi, R3̄m uzay grubu). Dar bant aralıklı bir yarı iletkendir (bant aralığı ~0.15 eV). Benzersiz katmanlı kristal yapısı, 200 K ile 400 K arasında olağanüstü yüksek bir termoelektrik değer katsayısı (ZT) sağlar.
Yapısal Özellikler:
BİZMUT TELLÜRÜR [Bi₂Te₃]
|
Bi - Te Kovalent/İyonik Bağlar
|
+----------------+----------------+
| | |
Rombohedral Katmanlı Dar Bant
Kristal Yapı Yapı Aralığı (~0.15 eV)
2.2. Yapısal Özellikler
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Kristal Yapı | Rombohedral (tetradimit tipi, R3̄m) |
| Kimyasal Formül | Bi₂Te₃ |
| Moleküler Ağırlık | 800.76 g/mol |
| Yoğunluk | ~7.7 g/cm³ |
| Görünüm | Koyu gri ila siyah kristal toz, granül veya külçe |
| Erime Noktası | ~585 °C |
| Bant Aralığı | ~0.15 eV |
| Kristal Sistemi | Rombohedral |
3. FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLER
| Özellik | Değer | Açıklama |
|---|---|---|
| Görünüm | Koyu gri ila siyah kristal toz, granül veya külçe | Saflığa bağlı olarak renk tonu değişir |
| Koku | Kokusuz | - |
| Kimyasal Formül | Bi₂Te₃ | - |
| Moleküler Ağırlık | 800.76 g/mol | - |
| Yoğunluk | ~7.7 g/cm³ | - |
| Erime Noktası | ~585 °C | - |
| Bant Aralığı | ~0.15 eV | Dar bant aralıklı yarı iletken |
| Isıl İletkenlik | ~1.5 W/m·K | Kristal bir katı için çok düşük |
| Elektriksel İletkenlik | ~1 × 10⁵ S/m | Katkılamaya oldukça bağlı |
| Seebeck Katsayısı | ±200 µV/K | p-tipi için pozitif, n-tipi için negatif |
| Değer Katsayısı (ZT) | ~1.0 (300 K'de) | Ticari malzemeler arasında en yüksek |
| Suda Çözünürlük (25°C) | Çözünmez | - |
| Asitlerde Çözünürlük | Kuvvetli oksitleyici asitlerde çözünür | HNO₃ ile çözünür |
| Alkolde Çözünürlük | Çözünmez | - |
| Higroskopiklik | Düşük | - |
4. TİCARİ FORMLAR VE TİPLER
4.1. Termoelektrik Malzeme Tipleri
| Tip | Katkı / Bileşim | Yük Taşıyıcı | Modüldeki İşlevi |
|---|---|---|---|
| N-Tipi Bi₂Te₃ | Selenyum (Se) veya aşırı Tellür katkılı | Elektronlar (negatif) | Termokuplın bir bacağı |
| P-Tipi Bi₂Te₃ | Antimon (Sb) katkılı | Boşluklar (pozitif) | Termokuplın diğer bacağı |
| Katkısız Bi₂Te₃ | Stokiyometrik veya stokiyometriye yakın | İntrinsik (doğal) | Sıçratma hedefi veya katkılama için öncü |
4.2. Ticari Formlar
| Form | Açıklama |
|---|---|
| Toz | İnce kristal toz, katkılama veya sıçratma hedefleri için |
| Granül | Daha kaba partiküller, kolay işleme için |
| Külçe | Vakumda eritilmiş konsolide form, kristal büyütme için |
| Sıçratma Hedefi | İnce film kaplama için preslenmiş ve sinterlenmiş diskler |
5. FONKSİYONEL ÖZELLİKLER VE ETKİ MEKANİZMASI
5.1. Peltier Etkisi (Katı Hal Soğutma)
n-tipi ve p-tipi Bi₂Te₃'ten oluşan bir eklemden doğru akım (DC) geçirildiğinde, bir taraf ısıyı emerek soğurken diğer taraf ısıyı serbest bırakarak ısınır. Bu tür birçok çiftten oluşan bir termoelektrik modül, kompakt, titreşimsiz, katı hal bir ısı pompası görevi görür.
5.2. Seebeck Etkisi (Güç Üretimi)
Bir Bi₂Te₃ çifti boyunca bir sıcaklık farkı korunduğunda, bir DC voltaj üretir. Modüller, endüstriyel proseslerden, otomotiv egzozlarından veya jeotermal kaynaklardan gelen atık ısıyı kullanılabilir elektrik gücüne dönüştürebilir.
5.3. Performans İçin Katkı Mühendisliği
Malzemenin termoelektrik performansı, hassas şekilde kontrol edilen katkılama ile optimize edilir. n-tipi bacaklar tipik olarak selenyum (Bi₂Te₃₋ᵧSeᵧ) ile katkılanırken, p-tipi bacaklar antimon ((Bi₁₋ₓSbₓ)₂Te₃) ile katkılanır. Bu, ısıl iletkenliği en aza indirirken Seebeck katsayısını maksimize ederek mümkün olan en yüksek ZT değerini sağlar.
6. UYGULAMA ALANLARI
6.1. Termoelektrik Soğutma (Peltier)
| Uygulama | Fonksiyon | Detaylar |
|---|---|---|
| İklim Kontrollü Araç Koltukları | Aktif soğutma/ısıtma | Konfor sistemleri |
| Taşınabilir İçecek Soğutucuları | Termoelektrik soğutma | Taşınabilir soğutma cihazları |
| CPU/GPU Noktasal Soğutması | Hassas sıcaklık kontrolü | Elektronik termal yönetim |
| Lazer Diyot ve Kızılötesi Dedektör Sıcaklık Stabilizasyonu | Sıcaklık stabilizasyonu | Optoelektronik cihazlar |
6.2. Termoelektrik Güç Üretimi (Seebeck)
| Uygulama | Fonksiyon | Detaylar |
|---|---|---|
| Endüstriyel Atık Isı Geri Kazanımı | Isıdan elektrik üretimi | Düşük dereceli atık ısı |
| Otomotiv Egzoz Isı Geri Kazanımı | Atık ısıdan elektrik | Araç verimliliği iyileştirme |
| Uzak Sensörler İçin Güç | Enerji hasadı | Saha sensör ağları |
| Gaz Boru Hatlarında Katodik Koruma | Koruma gücü | Boru hattı koruma sistemleri |
6.3. Bilimsel ve Niş Uygulamalar
| Uygulama | Fonksiyon | Detaylar |
|---|---|---|
| Araştırma Sınıfı Kristal Büyütme | Yüksek saflıkta külçeler | Malzeme araştırmaları |
| İnce Film Kaplama | Sıçratma yoluyla kaplama | Havacılık termal yönetimi |
| Topolojik İzolatör Araştırmaları | Kuantum malzeme araştırmaları | Temel fizik araştırmaları |
6.4. Sektörel Uygunluk Tablosu
| Sektör | Uygunluk | Açıklama |
|---|---|---|
| Termoelektrik Soğutma | Uygun | Peltier modülleri, sıcaklık stabilizasyonu |
| Termoelektrik Güç | Uygun | Atık ısı geri kazanımı, enerji hasadı |
| Elektronik | Uygun | Noktasal soğutma, termal yönetim |
| Otomotiv | Uygun | İklimli koltuklar, egzoz ısı geri kazanımı |
| Havacılık | Uygun | Termal yönetim, ince film kaplamalar |
| Araştırma | Uygun | Kristal büyütme, kuantum malzeme araştırmaları |
| Gıda | Uygun Değil | Uygun değildir |
| Kozmetik | Uygun Değil | Uygun değildir |
7. KARARLILIK VE REAKTİVİTE
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Kimyasal Kararlılık | Normal koşullarda kararlıdır; yüksek sıcaklıkta oksitlenebilir. |
| Kaçınılması Gereken Koşullar | Kuvvetli oksitleyici asitler, yüksek sıcaklıkta oksitleyici atmosfer, nem. |
| Uyumsuz Maddeler | Kuvvetli oksitleyici asitler (HNO₃), halojenler, oksitleyiciler. |
| Tehlikeli Bozunma Ürünleri | Yüksek sıcaklıkta oksidasyon ile bizmut oksit (Bi₂O₃) ve tellür dioksit (TeO₂). |
| Tehlikeli Polimerizasyon | Gerçekleşmez. |
| Higroskopiklik | Düşük. |
7.1. Kimyasal Reaksiyonlar
Oksidasyon (Yüksek Sıcaklıkta):
2Bi₂Te₃ + 9O₂ → 2Bi₂O₃ + 6TeO₂
Asitler ile Reaksiyon:
Bi₂Te₃ + 6HNO₃ → 2Bi(NO₃)₃ + 3H₂TeO₃ + 3NO₂↑
8. ALTERNATİF / MUADİL ÜRÜNLER
| Alternatif | Açıklama | Ne Zaman Kullanılır |
|---|---|---|
| Kurşun Tellürür (PbTe) | Orta sıcaklık termoelektrik | 250-500°C uygulamaları |
| Silisyum-Germanyum (SiGe) | Yüksek sıcaklık termoelektrik | >500°C uygulamaları |
| Skutteruditler | Orta sıcaklık termoelektrik | 400-600°C uygulamaları |
| Tetrahedritler | Düşük maliyetli termoelektrik | Sıcaklık toleransı daha düşük |
| Yarı-Heusler Alaşımları | Orta sıcaklık termoelektrik | Yüksek sıcaklık kararlılığı |
9. GÜVENLİK VE TOKSİKOLOJİ
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Akut Oral Toksisite (LD50, Sıçan) | > 2.000 mg/kg (düşük toksisite) |
| Dermal Toksisite | Düşük |
| Cilt Tahrişi | Hafif tahriş edici |
| Göz Tahrişi | Hafif ila orta tahriş edici |
| Soluma | Toz solunması solunum yolu tahrişine neden olabilir. |
| Karsinojenisite | Karsinojen olarak sınıflandırılmamıştır. |
| Mutajenisite | Mutajenik değil. |
| Kronik Etkiler | Tellür bileşikleri, maruziyet halinde geçici sarımsak benzeri vücut kokusuna ("tellür nefesi") neden olabilir. |
| Çevresel Tehlikeler | Sucul yaşam için orta toksisite; tellür içeriği nedeniyle dikkatli olunmalıdır. |
9.1. GHS Sınıflandırması
| Tehlike Sınıfı | Kategori | H-İfadesi |
|---|---|---|
| Akut Toksisite (Oral) | Kategori 4 | H302: Yutulması halinde zararlıdır. |
| Akut Toksisite (İnhalasyon) | Kategori 4 | H332: Solunması halinde zararlıdır. |
| Cilt Tahrişi | Kategori 2 | H315: Cilt tahrişine neden olur. |
| Göz Tahrişi | Kategori 2A | H319: Ciddi göz tahrişine neden olur. |
| Spesifik Hedef Organ Toksisitesi | Kategori 3 | H335: Solunum yolu tahrişine neden olabilir. |
Sinyal Kelimesi: UYARI
Tehlike Piktogramları: GHS07 (Ünlem İşareti)
10. ÖNLEM İFADELERİ (P-KODLARI)
| Kod | İfade |
|---|---|
| P261 | Tozu solumaktan kaçının. |
| P264 | Elle muameleden sonra iyice yıkayın. |
| P270 | Bu ürünü kullanırken yemek yemeyin, içmeyin veya sigara kullanmayın. |
| P271 | Sadece iyi havalandırılan alanlarda kullanın. |
| P280 | Koruyucu eldiven/göz koruması/yüz koruması kullanın. |
| P301+P312 | YUTULURSA: Kendinizi iyi hissetmezseniz ZEHİR MERKEZİ veya doktor arayın. |
| P304+P340 | SOLUNURSA: Kişiyi temiz havaya çıkarın ve rahat nefes alması için uygun pozisyonda tutun. |
| P312 | Kendinizi iyi hissetmezseniz: ZEHİR MERKEZİ veya doktor arayın. |
| P330 | Ağzı çalkalayın. |
| P501 | İçeriği/kabı yerel yönetmeliklere uygun olarak bertaraf edin. |
11. İLK YARDIM ÖNLEMLERİ
| Maruziyet Yolu | Yapılacak İşlem |
|---|---|
| Solunum | Temiz havaya çıkarın. Semptomlar devam ederse tıbbi yardım alın. |
| Cilt Teması | Bol sabun ve su ile yıkayın. Kirlenmiş giysileri çıkarın. Tahriş devam ederse tıbbi yardım alın. |
| Göz Teması | En az 15 dakika boyunca bol su ile durulayın. Kontakt lensleri çıkarın. Tahriş devam ederse tıbbi yardım alın. |
| Yutma | Ağzı çalkalayın. Kusmayı kışkırtmayın. Bol su için. Büyük miktarda yutulduysa tıbbi yardım alın. |
12. DEPOLAMA VE RAF ÖMRÜ
| Parametre | Koşul |
|---|---|
| Depolama Koşulları | Serin, kuru ve iyi havalandırılmış alanda saklayın. Nemsiz ortam sağlayın. |
| Kap Gereksinimleri | Sıkıca kapatılmış, etiketli kaplar. Nemden ve kuvvetli oksitleyici asitlerden koruyun. |
| Sıcaklık | Oda sıcaklığı (15-25°C). |
| Raf Ömrü | Uygun koşullarda 24-36 ay. |
| Stabilite Notu | Normal koşullarda kararlıdır; oksitleyici maddelerden uzak tutun. |
13. AMBALAJ SEÇENEKLERİ
| Ambalaj Türü | Miktar | Malzeme |
|---|---|---|
| Laboratuvar Ambalajı | 10 g, 25 g, 50 g, 100 g, 500 g | HDPE şişe, alüminyum folyo torba |
| Endüstriyel Ambalaj | 1 kg, 5 kg, 10 kg | PE astarlı kraft torba, neme dayanıklı |
| Drum (Varil) | 25 kg | HDPE varil, neme dayanıklı |
| Külçe | 100 g, 500 g, 1 kg | Vakumlu ambalaj, inert atmosfer |
14. TAŞIMA BİLGİLERİ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| UN Numarası | Sınıflandırılmamıştır (metal bileşikleri için özel düzenlemeler geçerlidir) |
| Tehlike Sınıfı | - |
| Ambalaj Grubu | - |
| ADR/RID | Düzenlenmemiştir (toz formu için özel önlemler gerekebilir) |
| IMDG | Düzenlenmemiştir |
| IATA | Düzenlenmemiştir |
| HS Kodu / GTIP | 2844.90.00.00.00 (Diğer metal tellürürler) |
15. DÜZENLEYİCİ DURUM
| Bölge / Otorite | Durum |
|---|---|
| Avrupa Birliği (REACH) | Kayıtlı |
| Türkiye (KKDIK) | Uyumluluk gereklidir |
| TSCA (ABD) | Kayıtlı |
| EINECS | 215-135-2 |
| Çin | Kayıtlı; başlıca üretim ve ihracat ülkesi |
16. DİĞER İSİMLER VE EŞ ANLAMLILAR
| İsim | Açıklama |
|---|---|
| Dibizmut Tritellürür | Sistematik kimya adı |
| Bizmut(III) Tellürür | Kimyasal adı |
| Bi₂Te₃ | Kimyasal kısaltma |
| BST | P-tipi alaşım için yaygın kısaltma |
| Bizmut Antimon Tellürür | P-tipi katkılı form |
| Bizmut Selenyum Tellürür | N-tipi katkılı form |
| Bi₂Te₃ Tozu | Toz formu |
| Bi₂Te₃ Külçesi | Külçe formu |
| Bi₂Te₃ Sıçratma Hedefi | İnce film üretim formu |
17. HIZLI BAŞVURU TABLOSU
| Özellik | Değer |
|---|---|
| CAS Numarası | 1304-82-1 |
| EC Numarası | 215-135-2 |
| Kimyasal Formül | Bi₂Te₃ |
| Moleküler Ağırlık | 800.76 g/mol |
| Görünüm | Koyu gri ila siyah kristal toz, granül veya külçe |
| Yoğunluk | ~7.7 g/cm³ |
| Erime Noktası | ~585 °C |
| Bant Aralığı | ~0.15 eV |
| Değer Katsayısı (ZT) | ~1.0 (300 K'de) |
| HS Kodu / GTIP | 2844.90.00.00.00 |
| GHS Sinyal Kelimesi | UYARI |
18. KRİTİK UYARILAR VE EN İYİ UYGULAMALAR
KRİTİK UYARILAR:
Termoelektrik Malzeme: Bizmut tellürür, oda sıcaklığına yakın uygulamalar için referans ve en yaygın kullanılan termoelektrik malzemedir. ZT değeri ~1.0 ile ticari malzemeler arasında en yüksektir.
Sıcaklık Sınırlaması: Termoelektrik performansı 200°C'nin altında zirve yapar ve çalışma sınırı yaklaşık 250°C'dir. Yüksek sıcaklık uygulamaları için PbTe veya SiGe kullanılır.
Katkı Mühendisliği: n-tipi bacaklar Se ile, p-tipi bacaklar Sb ile katkılanarak performans optimize edilir.
Tellür Nefesi: Tellür bileşikleri, maruziyet halinde geçici sarımsak benzeri vücut kokusuna ("tellür nefesi") neden olabilir.
Toz Tehlikesi: İnce toz formu solunum yolu tahrişine neden olabilir. Toz kontrol önlemleri alınmalıdır.
EN İYİ UYGULAMA TAVSİYELERİ:
Depolama:
Serin, kuru ve iyi havalandırılmış alanda saklayın.
Neme dayanıklı, sıkıca kapatılmış kaplar kullanın.
Oksitleyici asitlerden ve oksitleyici maddelerden uzak tutun.
Oda sıcaklığında (15-25°C) saklayın.
Kullanım:
Yerel egzoz havalandırması olan iyi havalandırılmış alanlarda veya glovebox içinde kullanın.
Toz maskesi (N95/FFP2), koruyucu gözlük ve eldiven kullanın.
Toz oluşumundan ve solunmasından kaçının.
Kullanımdan sonra ellerinizi iyice yıkayın.
Asitlerde çözmek için, soğutma ve karıştırma altında oksidi asite yavaşça ekleyin.
Termoelektrik modül üretiminde vakum veya inert atmosfer (Ar, N₂) kullanın.
Atık Yönetimi:
Yerel yönetmeliklere uygun olarak bertaraf edin.
Su kaynaklarına boşaltmayın.
Büyük miktarlar için bizmut ve tellür geri kazanımı değerlendirilmelidir.
YASAL UYARI
Bu Teknik Veri Sayfası (TDS) yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve mevcut teknik verilere dayanarak hazırlanmıştır. Kullanıcı, ürünün kendi spesifik uygulamaları için uygunluğunu belirleme ve tüm yerel, ulusal ve uluslararası düzenlemelere uyma konusunda tek başına sorumludur. Tam güvenlik, depolama, kullanım, nakliye, atık ve düzenleyici uyumluluk bilgileri için üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS/MSDS) başvurulmalıdır. Bu belge profesyonel tavsiyenin yerini tutmaz. Bizmut tellürür, termoelektrik uygulamalar için kritik bir malzeme olup, katı hal soğutma ve enerji hasadı teknolojilerinde yaygın olarak kullanılmaktadır; toz formunda solunum riskine karşı dikkatli olunmalıdır.