İş inovasyonunu en üst düzeye çıkararak iş potansiyelinizi ortaya çıkarıyoruz.
Eposta GönderBakır Oksit, Cupric Oxide, Copper Oxide, Tenorit, Tenorite, 1317‑38‑0
BAKIR OKSİT (CUPRIK OKSİT)
1. ÜRÜN TANIMI
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Ürün Adı | Bakır Oksit |
| Kimyasal Adı | Bakır(II) Oksit, Cuprik Oksit |
| Diğer İsimler | Tenorit (mineral formu), CuO |
| CAS Numarası | 1317-38-0 |
| EC Numarası (EINECS) | 215-269-1 |
| Kimyasal Formül | CuO |
| Moleküler Ağırlık | 79.55 g/mol |
| Mineral Adı | Tenorit |
| Görünüm | Siyah ila kahverengimsi siyah kristal toz |
| Koku | Kokusuz |
| Fiziksel Hal (20°C) | Katı (toz) |
2. KİMYASAL YAPI
2.1. Moleküler Yapı
Bakır(II) oksit, bakırın en kararlı oksit formlarından biridir. Her bakır iyonu (Cu²⁺) dört oksijen iyonu (O²⁻) ile çevrelenmiş olup, monoklinik kristal yapıya sahiptir. Bu yapı, bakır iyonlarının kare düzlemsel veya kare piramidal koordinasyon sergilediği bir tenörüt yapısıdır.
Yapısal Özellikler:
BAKIR OKSİT (CuO)
|
Cu²⁺ - O²⁻ Bağları
|
Monoklinik Kristal Yapı
|
+----------------+----------------+
| | |
Kare Düzlemsel Kare Piramidal Distorsiyon
Koordinasyon Koordinasyon (Jahn-Teller)
2.2. Kristal Yapı
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Kristal Sistemi | Monoklinik |
| Uzay Grubu | C2/c (No. 15) |
| Kafes Parametreleri | a = 4.6837 Å, b = 3.4226 Å, c = 5.1288 Å |
| β Açısı | 99.54° |
| Birim Hücre Hacmi | 81.0 ų |
| Molekül Sayısı (Z) | 4 |
| Koordinasyon Sayısı | 4 (Cu için), 4 (O için) |
2.3. Fonksiyonel Özellikler
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Oksidasyon Durumu | Cu²⁺ (bakır +2 oksidasyon seviyesi) |
| Bağ Türü | İyonik (Cu-O bağları) |
| Kristal Defektleri | Oksijen boşlukları; yarı iletken özellikler sağlar |
| Jahn-Teller Etkisi | Cu²⁺ iyonunda bozulmaya neden olur |
3. FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLER
| Özellik | Değer | Açıklama |
|---|---|---|
| Görünüm | Siyah ila kahverengimsi siyah kristal toz | - |
| Koku | Kokusuz | - |
| Moleküler Ağırlık | 79.55 g/mol | - |
| Yoğunluk | ~6.31 g/cm³ (25°C'de) | - |
| Erime Noktası | ~1326 °C | - |
| Kaynama Noktası | > 2000 °C | - |
| Suda Çözünürlük | Çözünmez (~0.001 g/L) | - |
| Asitlerde Çözünürlük | Çözünür (HCl, HNO₃, H₂SO₄) | - |
| Alkalilerde Çözünürlük | Çözünmez | - |
| Kristal Yapı | Monoklinik | - |
| Sertlik (Mohs) | 3.5 | - |
| Isı İletkenliği | ~20 W/(m·K) | - |
| Elektrik İletkenliği | Yarı iletken (oda sıcaklığında) | - |
| Yasak Enerji Aralığı (Eg) | ~1.2 – 1.7 eV | Yarı iletken özellik gösterir |
| Manyetik Davranış | Antiferromanyetik | - |
| Neel Sıcaklığı | 230 K | Antiferromanyetik geçiş sıcaklığı |
| BET Yüzey Alanı | Değişken (ürüne bağlı; tipik 5-50 m²/g) | - |
4. SAFLIK DERECELERİ
| Parametre | Endüstriyel Sınıf | Yüksek Saflık Sınıfı | Ultra Saflık Sınıfı |
|---|---|---|---|
| Saflık | ≥ %98.0 | ≥ %99.0 | ≥ %99.9 |
| CuO İçeriği | ≥ %98.0 | ≥ %99.0 | ≥ %99.9 |
| Cu₂O İçeriği | ≤ %0.5 | ≤ %0.1 | ≤ %0.05 |
| Demir (Fe) | ≤ %0.2 | ≤ %0.05 | ≤ %0.01 |
| Nikel (Ni) | ≤ %0.1 | ≤ %0.02 | ≤ %0.005 |
| Kurşun (Pb) | ≤ %0.1 | ≤ %0.01 | ≤ %0.001 |
| Klorür (Cl⁻) | ≤ %0.1 | ≤ %0.02 | ≤ %0.005 |
| Sülfat (SO₄²⁻) | ≤ %0.2 | ≤ %0.05 | ≤ %0.01 |
5. REAKTİVİTE VE KARARLILIK
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Kimyasal Kararlılık | Normal koşullarda kararlı; nemli havada hidrasyon yapabilir |
| Kararsız Koşullar | Yüksek sıcaklıkta (≥1300°C), güçlü indirgeyici ajanlar |
| Kaçınılması Gereken Maddeler | İndirgeyici ajanlar (H₂, CO, C), güçlü asitler, amonyak, hidroklorik asit |
| Tehlikeli Bozunma Ürünleri | Bakır dumanı, toksik bakır oksit buharları |
| Tehlikeli Polimerizasyon | Gerçekleşmez |
6. REAKSİYONLAR VE ETKİ MEKANİZMASI
6.1. Asit Çözünürlük Reaksiyonları
Bakır oksit, mineral asitlerde çözünerek karşılık gelen bakır tuzlarını oluşturur:
Hidroklorik Asit ile:
CuO + 2HCl → CuCl₂ + H₂O
Sülfürik Asit ile:
CuO + H₂SO₄ → CuSO₄ + H₂O
Nitrik Asit ile:
CuO + 2HNO₃ → Cu(NO₃)₂ + H₂O
6.2. İndirgenme Reaksiyonları
Bakır oksit, indirgeyici ajanlarla bakır metaline indirgenebilir:
Hidrojen İle:
CuO + H₂ → Cu + H₂O
Karbon Monoksit İle:
CuO + CO → Cu + CO₂
Karbon İle:
2CuO + C → 2Cu + CO₂
7. UYGULAMA ALANLARI
7.1. Seramik ve Cam Endüstrisi
| Uygulama | Fonksiyon | Detaylar |
|---|---|---|
| Pigment | Renk verici (siyah, mavi-yeşil tonlar) | Seramik bünyelerde, cam eriyiklerinde ve sırlarda kullanılır |
| Emaye Kaplamalar | Opaklaştırıcı ve renklendirici | Emaye kaplamalarda dekoratif ve koruyucu fonksiyon |
| Sır Uygulamaları | Mat ve parlak efektler | Seramik sırlarında renk tonu düzenleyici |
| Cam Üretimi | Renk katkısı | Güneş gözlüğü, optik cam ve dekoratif cam ürünleri |
| Seramik Boyaları | Kalıcı pigment | Yüksek sıcaklık dayanımlı seramik boyalar |
7.2. Metalurji ve Madencilik
| Uygulama | Fonksiyon | Detaylar |
|---|---|---|
| Bakır Tuzları Üretimi | Öncü bileşik | Bakır sülfat, bakır nitrat, bakır klorür gibi tuzların üretiminde |
| Alaşım Üretimi | Alaşım bileşeni | Özel bakır alaşımları ve bronz üretimi |
| Curhatırma (Fire Refining) | Oksitleyici ajan | Bakır rafinasyonunda kullanılır |
| Cevher İşleme | Flotasyon ve liç işlemleri | Bakır cevherlerinin işlenmesinde |
7.3. Katalizör Uygulamaları
| Uygulama | Fonksiyon | Detaylar |
|---|---|---|
| Organik Sentez | Oksidasyon katalizörü | Organik bileşiklerin oksidasyonunda |
| Petrokimya | Hidrojenasyon/dehidrojenasyon | Petrokimyasal dönüşümlerde |
| Emisyon Kontrolü | Katalitik konvertör | CO ve NOx giderme |
| Fischer-Tropsch Sentezi | Yardımcı katalizör | Sentetik yakıt üretiminde |
| Oksidasyon Reaksiyonları | Seçici oksidasyon | Kimyasal sentezlerde |
7.4. Elektronik ve Yarı İletken Uygulamaları
| Uygulama | Fonksiyon | Detaylar |
|---|---|---|
| Yarı İletken Malzemeler | p-tipi yarı iletken | Oda sıcaklığında yarı iletken özellik gösterir |
| Süperiletken Seramikler | YBCO bileşeni | YBCO (YBa₂Cu₃O₇) süperiletkenlerinin üretiminde |
| Sensör Teknolojisi | Gaz sensörleri | CO, CO₂, NOx gaz sensörlerinde |
| Fotovoltaik Hücreler | Absorber tabaka | Güneş pili uygulamalarında |
| Termal Yönetim | Isı iletim katkısı | Elektronik soğutma uygulamalarında |
7.5. Kimyasal Üretim
| Uygulama | Fonksiyon | Detaylar |
|---|---|---|
| Bakır Bazlı Kimyasallar | Ara ürün | Bakır asetat, bakır kromit, bakır florbürodin gibi kimyasalların sentezinde |
| Lityum İyon Piller | Elektrot malzemesi | Anot veya katot kaplamalarında |
| Koruyucu Kaplamalar | Antifouling | Deniz yapılarında biyolojik kirlenmeyi önleme |
| Boya ve Kaplamalar | Pigment | Antikorozif ve dekoratif boyalar |
8. SEKTÖREL UYGUNLUK TABLOSU
| Sektör | Uygunluk | Not |
|---|---|---|
| Seramik ve Cam | ✔ | Pigment ve sır uygulamaları |
| Metalurji | ✔ | Bakır tuzları ve alaşımlar için öncü |
| Katalizör | ✔ | Organik sentez ve petrokimya katalizörleri |
| Elektronik | ✔ | Yarı iletken ve süperiletken seramikler |
| Gıda/Kozmetik | ✖ | Ağır metal oksit; uygun değil |
| Tarım | ✔ | Sınırlı (fungisit olarak, kontrollü kullanım) |
| Atık Su Arıtımı | ✔ | Katalitik oksidasyon prosesleri |
9. AMBALAJ SEÇENEKLERİ
| Ambalaj Türü | Miktar | Malzeme |
|---|---|---|
| Kraft Torba | 25 kg | PE iç astarlı kraft kağıt torba |
| Fiber Drum | 25 kg, 50 kg | PE iç astarlı fiber varil |
| Plastik Varil | 50 kg | PE/HDPE varil |
| IBC Tank (Konik Tank) | 1000 kg | Plastik IBC (büyük ölçekli) |
| Laboratuvar Şişesi | 100 g, 500 g, 1 kg | Cam veya HDPE şişe |
10. TOKSİKOLOJİK PROFİL
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Akut Oral Toksisite (LD50, Sıçan) | 800 – 1000 mg/kg |
| Akut Dermal Toksisite | Düşük; tahriş edici |
| Cilt Tahrişi | İrritan |
| Göz Tahrişi | Ciddi tahriş edici |
| Soluma | Toz solunması akciğer tahrişine neden olabilir; uzun süreli maruziyet "bakır dumanı ateşi" riski |
| Karsinojenisite | IARC Grup 2B (sınırlı kanıt) |
| Mutajenisite | Potansiyel mutajen |
| Üreme Toksisitesi | Yüksek dozlarda üreme toksisitesi |
| LC50 (balık) | 0.1 – 1.0 mg/L (akut toksisite) |
| PBT (Kalıcı, Biyobirikimli, Toksik) | Potansiyel |
11. GHS SINIFLANDIRMASI
| Tehlike Sınıfı | Kategori | H-İfadesi |
|---|---|---|
| Akut Toksisite (Oral) | Kategori 4 | H302: Yutulması halinde zararlıdır |
| Ciddi Göz Hasarı | Kategori 1 | H318: Ciddi göz hasarına neden olur |
| Spesifik Hedef Organ Toksisitesi | Kategori 3 | H335: Solunum yolu tahrişine neden olabilir |
| Sucul Toksisite (Akut) | Kategori 1 | H400: Sucul yaşam için çok toksiktir |
| Sucul Toksisite (Kronik) | Kategori 1 | H410: Sucul yaşam için çok toksik; uzun süreli etkiler |
Sinyal Kelimesi: TEHLİKE
Tehlike Piktogramları: GHS05 (Korozyon), GHS07 (Ünlem İşareti), GHS09 (Çevre)
Tehlike İfadeleri (H-Kodları):
| Kod | İfade |
|---|---|
| H302 | Yutulması halinde zararlıdır |
| H318 | Ciddi göz hasarına neden olur |
| H335 | Solunum yolu tahrişine neden olabilir |
| H400 | Sucul yaşam için çok toksiktir |
| H410 | Sucul yaşam için çok toksik; uzun süreli etkiler |
12. ÖNLEM İFADELERİ (P-KODLARI)
| Kod | İfade |
|---|---|
| P261 | Tozu/dumanı/gazı/sisini/buharını/spreyini solumaktan kaçının |
| P264 | Elle muameleden sonra iyice yıkayın |
| P270 | Bu ürünü kullanırken yemek yemeyin, içmeyin veya sigara içmeyin |
| P273 | Çevreye salınımından kaçının |
| P280 | Koruyucu eldiven/koruyucu giysi/göz koruması/yüz koruması kullanın |
| P301+P312 | YUTULURSA: Kendinizi iyi hissetmezseniz ZEHİR MERKEZİ'ni/doktoru arayın |
| P305+P351+P338 | GÖZE TEMAS EDERSE: Su ile birkaç dakika dikkatlice durulayın. Varsa kontakt lensleri çıkarın |
| P310 | Hemen ZEHİR MERKEZİ'ni/doktoru arayın |
| P337+P313 | Göz tahrişi devam ederse: Tıbbi yardım alın |
| P391 | Döküntüyü toplayın |
| P501 | İçeriği/kabı yerel yönetmeliklere uygun olarak bertaraf edin |
13. İLK YARDIM ÖNLEMLERİ
| Maruziyet Yolu | Yapılacak İşlem |
|---|---|
| Solunum | Temiz havaya çıkarın. Solunum güçlüğü varsa oksijen verin. Semptomlar devam ederse tıbbi yardım alın |
| Cilt Teması | Bol sabun ve su ile yıkayın. Kirlenmiş giysileri çıkarın. Tahriş devam ederse tıbbi yardım alın |
| Göz Teması | En az 15 dakika boyunca bol su ile durulayın. Göz kapaklarını açık tutun. Kontakt lensleri çıkarın. Hemen tıbbi yardım alın |
| Yutma | Ağzı çalkalayın. Bilinçli ise su içirin. Kusturmayın. Hemen tıbbi yardım alın |
| Not | Bu güvenlik bilgi formunu ilgili doktora gösterin |
14. YANGINLA MÜCADELE ÖNLEMLERİ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Yangın Tehlikesi | Yanıcı değil, ancak yüksek sıcaklıkta toksik buharlar açığa çıkar |
| Yangından Kaynaklanan Tehlikeler | Bakır oksit dumanı, toksik olabilir |
| Uygun Söndürme Ortamı | Yangın türüne uygun söndürücü (toz, köpük, CO₂) |
| Özel Koruyucu Ekipman | Tam koruyucu giysi ve SCBA (kendinden nefes alabilen cihaz) |
15. KAZARA YAYILMA ÖNLEMLERİ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Kişisel Koruma | Toz maskesi (N95/FFP2), koruyucu gözlük, eldiven, tulum |
| Havalandırma | Havalandırmayı artırın; kapalı alanlarda lokal egzoz kullanın |
| Muhafaza | Toz dağılımını önlemek için dökülen alanı örtün |
| Temizleme Yöntemleri | Vakum veya dikkatli süpürme ile kuru olarak toplayın. Su ile yıkamaktan kaçının |
| Çevresel Önlemler | Drenajlara, kanalizasyonlara ve su kaynaklarına girişini önleyin |
| Atık Bertarafı | Yerel yönetmeliklere uygun olarak bertaraf edin; lisanslı bertaraf tesisi |
16. DEPOLAMA VE RAF ÖMRÜ
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Depolama Koşulları | Kuru, kapalı ambalajda; nemden uzak tutun |
| Kap Gereksinimleri | Sıkıca kapatılmış, neme dayanıklı kaplar |
| Kaçınılması Gereken Maddeler | Asitler, amonyak, indirgeyici ajanlar, nem |
| Raf Ömrü | Uygun koşullarda 24 ay |
| Stabilite Notu | Neme maruz kaldığında hidrasyon ve topaklanma olabilir |
17. ÇEVRESEL BİLGİLER
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Sucul Toksisite | Sucul yaşam için çok toksik (H400/H410) |
| Biyobozunurluk | Biyobozunur değil (inorganik) |
| Biyobirikim | Potansiyel biyobirikim; bakır canlı organizmalarda birikebilir |
| Atık Yönetimi | Ağır metal oksit; kontrollü bertaraf gerekir |
| Geri Dönüşüm | Bakır hurdası ve katalizörlerden geri kazanılabilir |
| Karbon Ayak İzi | Orta düzey; bakır madenciliği ve rafinasyonuna bağlı |
| WGK Almanya | 3 (su için ciddi tehlike) |
18. DÜZENLEYİCİ DURUM
| Bölge / Otorite | Durum |
|---|---|
| ABD (FDA) | Gıda ile temas eden malzemelerde sınırlı kullanım; boya ve kaplamalarda belirli limitler |
| Avrupa Birliği (REACH) | Kayıtlı; SVHC aday listesinde değil |
| Türkiye (KKDIK) | Uyumluluk gereklidir |
| OSHA | Toz olarak düzenlenmiştir |
| IARC | Grup 2B (sınırlı kanıt) |
| EINECS | 215-269-1 |
| HS Kodu | 2825.50 |
| TSCA (ABD) | Kayıtlı |
19. DİĞER İSİMLER VE EŞ ANLAMLILAR
-
Cupric Oxide
-
Bakır(II) Oksit
-
Tenorit (mineral formu)
-
CuO
-
Siyah Bakır Oksit
-
Bakır Oksit Siyah
-
Tenorite
20. HIZLI BAŞVURU TABLOSU
| Özellik | Değer |
|---|---|
| CAS Numarası | 1317-38-0 |
| EC Numarası | 215-269-1 |
| Moleküler Formül | CuO |
| Moleküler Ağırlık | 79.55 g/mol |
| Görünüm | Siyah ila kahverengimsi siyah kristal toz |
| Yoğunluk | ~6.31 g/cm³ |
| Erime Noktası | ~1326 °C |
| Kristal Yapı | Monoklinik |
| Suda Çözünürlük | Çözünmez |
| Saflık Dereceleri | %98 – %99.9 |
| HS Kodu | 2825.50 |
| GHS Sinyal Kelimesi | TEHLİKE |
| UN Numarası | 3077 (Çevre için tehlikeli madde) |
| WGK Almanya | 3 (su için ciddi tehlike) |
21. KRİTİK UYARILAR VE EN İYİ UYGULAMALAR
KRİTİK UYARILAR:
-
Ağır Metal Toksisitesi: Bakır oksit, ağır metal oksitidir. Yutulması, solunması veya cilt teması sağlık riskleri oluşturur. Toksikolojik etkileri nedeniyle gıda ve kozmetik uygulamalarında kullanılmamalıdır.
-
Göz Teması: Ciddi göz hasarına neden olur (H318). Daima koruyucu gözlük kullanın.
-
Çevre Tehlikesi: Sucul yaşam için çok toksiktir (H400/H410). Çevreye salınımı kesinlikle önlenmelidir.
-
Nem Hassasiyeti: Neme maruz kaldığında hidrasyon ve topaklanma görülebilir. Kuru ortamda depolanmalıdır.
-
Asitlerle Reaksiyon: Asitlerle temas ederek toksik bakır tuzları oluşturabilir.
-
İndirgeyici Ajanlarla Reaksiyon: Hidrojen, karbon monoksit veya karbon ile temas ederek indirgenebilir.
EN İYİ UYGULAMA TAVSİYELERİ:
Depolama:
-
Kuru, kapalı ambalajda; nemden uzak tutun
-
Asitlerden, amonyak ve indirgeyici ajanlardan ayrı saklayın
-
Orijinal ambalajında sıkıca kapalı tutun
Kullanım:
-
İyi havalandırılmış alanlarda kullanın
-
Toz maskesi (N95/FFP2), koruyucu gözlük ve eldiven kullanın
-
Toz oluşumundan kaçının
-
Elleçleme sonrası ellerinizi yıkayın
Atık Yönetimi:
-
Ağır metal oksit atığı; lisanslı bertaraf tesislerinde imha edin
-
Drenajlara, kanalizasyonlara veya su kaynaklarına boşaltmayın
-
Geri dönüşüm mümkünse değerlendirin
Acil Durum:
-
Göz temasında hemen bol su ile yıkayın ve tıbbi yardım alın
-
Toz solunması durumunda temiz havaya çıkarın
-
Büyük miktarda yutulursa kusturmayın; hemen tıbbi yardım alın
YASAL UYARI
Bu Teknik Veri Sayfası (TDS) yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve mevcut teknik verilere dayanarak hazırlanmıştır. Kullanıcı, ürünün kendi spesifik uygulamaları için uygunluğunu belirleme ve tüm yerel, ulusal ve uluslararası düzenlemelere uyma konusunda tek başına sorumludur. Tam güvenlik, depolama, kullanım, nakliye, atık ve düzenleyici uyumluluk bilgileri için üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS/MSDS) başvurulmalıdır. Bu belge profesyonel tavsiyenin yerini tutmaz. Bakır oksit ağır metal oksitidir; işlenmesi sırasında uygun önlemler alınmalıdır.
