İş inovasyonunu en üst düzeye çıkararak iş potansiyelinizi ortaya çıkarıyoruz.
Eposta GönderAsetilsistein, Acetylcysteine, N-Asetilsistein, N-Asetil-L-sistein, N-Acetylcysteine, NAC, 616-91-1
| Özellik | Bilgi |
|---|---|
| Kimyasal Adı | N-Asetil-L-sistein |
| Diğer İsimleri | Asetilsistein, NAC, N-Asetilsistein, Asetilsisteinum |
| Kimyasal Formülü | C₅H₉NO₃S |
| Molekül Ağırlığı | 163.19 g/mol |
| CAS Numarası | 616-91-1 |
| EC Numarası (EINECS) | 210-498-3 |
| Görünüm | Beyaz ila kirli beyaz kristal toz |
| Koku | Hafif karakteristik (kükürt benzeri) koku |
| İlaç Sınıfı | Mukolitik ajan, Antidot, Antioksidan |
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Fiziksel Hali (20°C) | Katı (kristal toz) |
| Görünüm | Beyaz ila kirli beyaz, serbest akışlı kristal toz |
| Koku | Hafif karakteristik kükürt/asetik asit kokusu |
| Molekül Ağırlığı | 163.19 g/mol |
| Erime Noktası | 106 – 110 °C (bozunur) |
| Yoğunluk | ~1.5 g/cm³ |
| Suda Çözünürlük (20°C) | Çok yüksek (~100-300 g/L) |
| Etanolde Çözünürlük | Az çözünür |
| Organik Çözücülerde Çözünürlük | Kloroform, eterde pratik olarak çözünmez |
| pH (%10 çözelti) | 2.0 – 2.8 (asidik) |
| pKa | 3.3 (karboksil), 9.5 (tiyol) |
| Log P (oktanol/su) | -0.5 ila -1.0 |
| Higroskopiklik | Hafif higroskopik |
| Özellik | Bilgi |
|---|---|
| Kimyasal Formül | C₅H₉NO₃S |
| Molekül Ağırlığı | 163.19 g/mol |
| Kimyasal Sınıf | Amino asit türevi (asetillenmiş sistein) |
| Yapı | L-sisteinin N-asetillenmiş türevi |
| Fonksiyonel Gruplar | Tiyol (-SH), karboksilik asit (-COOH), amid (-NHCOCH₃) |
| İyonizasyon | Amfoterik (hem asidik hem bazik gruplar) |
| Kararlılık | Normal depolama koşullarında kararlı; havada oksitlenerek disülfit oluşturabilir |
| Reaktivite | Tiyol grubu kolayca oksitlenir (dimer oluşturur) |
| Geçimsiz Maddeler | Kuvvetli oksitleyiciler, alkaliler, bazı metaller (bakır, demir) |
Kimyasal Yapı:
HOOC-CH(NHCOCH₃)-CH₂-SH
Dimerizasyon (Oksidasyon):
2 NAC (HS-) + [O] → NAC-S-S-NAC (N-Asetilsistein disülfit / DiNAC)
| Parametre | Açıklama |
|---|---|
| Mekanizma | Serbest tiyol grubu (-SH), mukoproteinlerdeki disülfür bağlarını (-S-S-) kırarak mukus viskozitesini azaltır |
| Reaksiyon | Protein-S-S-Protein + 2 NAC-SH → 2 Protein-SH + NAC-S-S-NAC |
| Sonuç | Kalın, viskoz mukusu inceltir; balgamın atılmasını kolaylaştırır |
| Uygulamalar | KOAH, bronşit, sinüzit, kistik fibrozis |
| Parametre | Açıklama |
|---|---|
| Mekanizma | NAC, L-sisteine deasetile edilir ve L-sistein, glutatyon (GSH) sentezi için hız sınırlayıcı öncüdür |
| Reaksiyon | NAC → L-Sistein → γ-Glu-Cis + Gli → Glutatyon (GSH) |
| Sonuç | Hücre içi glutatyon seviyelerini yeniler, serbest radikalleri nötralize eder |
| Uygulamalar | Parasetamol (asetaminofen) zehirlenmesi, karaciğer koruması, oksidatif stres |
| Parametre | Açıklama |
|---|---|
| Mekanizma | NAC, hepatik glutatyonu yeniler; glutatyon, toksik metabolit NAPQI'yi (N-asetil-p-benzokinon imin) detoksifiye eder |
| Sonuç | Hepatotoksisiteyi (karaciğer hasarını) önler |
| Zamanlama | Parasetamol aşırı dozundan sonraki 8-10 saat içinde en etkilidir |
| Uygulama Yolu | İntravenöz (hastane ortamı) veya oral |
| Form | Güç | Uygulama Yolu | Birincil Kullanım |
|---|---|---|---|
| Efervesan Tablet | 200 mg, 600 mg | Oral | Mukolitik |
| Saşe (Granül/Toz) | 200 mg, 600 mg, 900 mg, 1200 mg | Oral | Mukolitik |
| Şurup / Oral Çözelti | 100 mg/5 mL, 200 mg/5 mL | Oral | Mukolitik (pediatrik) |
| Kapsül / Tablet (hızlı salınımlı) | 600 mg | Oral | Mukolitik, antioksidan takviye |
| IV Enjeksiyon / İnfüzyon | 150 mg/mL, 200 mg/mL, 300 mg/3 mL | İntravenöz | Parasetamol zehirlenmesi (antidot), ağır mukolitik |
| İnhalasyon Çözeltisi (Nebülizatör) | 100 mg/mL, 200 mg/mL | İnhalasyon (nebülizasyon) | Kistik fibrozis, bronkopulmoner hastalıklar |
| Uygulama | Açıklama |
|---|---|
| KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı) | Mukus viskozitesini azaltır, balgam atılımını iyileştirir |
| Akut Bronşit | Balgamı inceltir, öksürüğü hafifletir |
| Sinüzit | Burun ve sinüs sekresyonlarının temizlenmesine yardımcı olur |
| Pnömoni (Zatürre) | Mukus temizliğine yardımcı olur |
| Kistik Fibrozis | Mukus viskozitesini azaltır (nebülizasyon yoluyla) |
| Bronşektazi | Hava yolu temizliğini iyileştirir |
Tipik Yetişkin Dozu: Günde 1 kez 600 mg (veya günde 2-3 kez 200 mg) efervesan tablet veya saşe olarak
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Endikasyon | Hepatotoksisiteyi önlemek için akut parasetamol (asetaminofen) zehirlenmesi |
| Protokol | 21 doz IV protokolü veya 72 saatlik oral protokol (hastane ortamı) |
| Zaman Penceresi | Alımdan sonraki 8-10 saat içinde en etkilidir |
| Uygulama Yolu | İntravenöz (tercih edilen) veya oral |
| Uygulama | Açıklama |
|---|---|
| Hepatoproteksiyon | Karaciğeri toksinlerden, alkolden, ilaçlardan korur |
| Non-alkolik Yağlı Karaciğer Hastalığı (NAFLD) | Karaciğer fonksiyon testlerini iyileştirebilir |
| Kontrast Madde Nefropatisi | Kontrast maddelerden kaynaklanan böbrek hasarını azaltabilir |
| Ağır Metal Toksisitesi | Glutatyon aracılı detoksifikasyonu destekler |
| Uygulama | Kanıt Düzeyi |
|---|---|
| Depresyon (yardımcı) | Bazı çalışmalar fayda göstermektedir (glutamat modülasyonu) |
| Bipolar Bozukluk (yardımcı) | Ön kanıt |
| OKB (Obsesif Kompulsif Bozukluk) | Bazı olumlu çalışmalar |
| Bağımlılık (kokain, nikotin) | Sınırlı kanıt |
| Şizofreni (yardımcı) | Karışık sonuçlar |
| Uygulama | Açıklama |
|---|---|
| Radyasyona Bağlı Mukozit | Kanser hastalarında mukus viskozitesini azaltır |
| ARDS (Akut Solunum Sıkıntısı Sendromu) | Antioksidan destek |
| Fertilite Desteği (Erkek) | Sperm kalitesini iyileştirebilir (antioksidan etki) |
| COVID-19 (araştırma) | Antioksidan/mukolitik olarak araştırılmıştır (karışık sonuçlar) |
| Endikasyon | Uygulama Yolu | Dozaj | Sıklık |
|---|---|---|---|
| Mukolitik (Yetişkin) | Oral | 600 mg | Günde 1 kez (veya 200 mg günde 2-3 kez) |
| Mukolitik (Pediatrik 2-7 yaş) | Oral | 100-200 mg | Günde 2-3 kez |
| Mukolitik (Pediatrik 7-14 yaş) | Oral | 200-400 mg | Günde 2-3 kez |
| Kistik Fibrozis | Nebülizasyon | 300-600 mg | Günde 1-2 kez |
| Parasetamol Zehirlenmesi (IV) | IV | 150 mg/kg yükleme, ardından 50 mg/kg q4h x 3, ardından 100 mg/kg q4h x 3 | 21 doz protokolü |
| Antioksidan Takviye | Oral | 600-1200 mg | Günde 1 kez |
| Parametre | Spesifikasyon |
|---|---|
| Görünüm | Beyaz ila kirli beyaz kristal toz |
| Tayin (Kuru bazda) | %98.0 – 101.0 |
| Tanımlama | Pozitif (IR, HPLC, Kimyasal testler) |
| Spesifik Optik Rotasyon | +21.0° ila +27.0° |
| pH (%1 çözelti) | 2.0 – 2.8 |
| Kurutma Kaybı | ≤ %1.0 |
| Kızdırma Kalıntısı | ≤ %0.2 |
| Ağır Metaller (Pb olarak) | ≤ 10 ppm |
| Arsenik (As) | ≤ 1 ppm |
| Demir (Fe) | ≤ 10 ppm |
| Klorür (Cl) | ≤ %0.04 |
| Sülfat (SO₄) | ≤ %0.03 |
| İlgili Maddeler (Safsızlıklar) | Toplam ≤ %0.5 |
| N-Asetilsistein Disülfit (DiNAC) | ≤ %2.0 |
| Kalıntı Çözücüler | ICH Q3C gereksinimlerini karşılar |
| Mikrobiyal Limitler | Toplam aerobik ≤ 1000 CFU/g, Maya/Küf ≤ 100 CFU/g, Salmonella ve E. coli negatif |
| Tehlike Sınıfı | Kategori |
|---|---|
| Cilt Tahrişi | Kategori 3 (H316) |
| Göz Tahrişi | Kategori 2A (H319) |
| Hedef Organ Toksisitesi (Tek maruziyet) | Kategori 3 (H335) |
| Kod | İfade |
|---|---|
| H316 | Hafif cilt tahrişine neden olur |
| H319 | Ciddi göz tahrişine neden olur |
| H335 | Solunum tahrişine neden olabilir |
| Tip | Etkiler |
|---|---|
| Yaygın | Mide bulantısı, kusma, ishal, mide rahatsızlığı, döküntü, ateş |
| Daha Az Yaygın | Baş ağrısı, baş dönmesi, uyku hali, stomatit, rinore |
| Ciddi (Nadir) | Şiddetli alerjik reaksiyonlar (ürtiker, anjiyoödem, bronkospazm, anafilaksi), kanlı öksürük, sarılık, koyu renkli idrar |
| Durum | Durum |
|---|---|
| NAC'ye aşırı duyarlılık | Mutlak kontrendikasyon |
| Peptik Ülser | Dikkat (gastrik mukozayı tahriş edebilir) |
| Astım (inhalasyon formu) | Dikkat (bronkospazma neden olabilir) |
| Maruziyet Yolu | Yapılacak İşlem |
|---|---|
| Soluma | Temiz havaya çıkarın. Solunum tahrişi devam ederse tıbbi yardım alın. |
| Cilt Teması | Bol su ve sabunla yıkayın. |
| Göz Teması | En az 15 dakika bol su ile hemen durulayın. Tıbbi yardım alın. |
| Yutma | Ağzı çalkalayın. Büyük miktar yutulduysa tıbbi yardım alın (tıbbi ürün – aşırı doz tıbbi gözetim gerektirir). |
| İlaç Sınıfı | Etkileşim |
|---|---|
| Nitrogliserin | Vazodilatör etkiyi artırabilir (hipotansiyon riski) |
| Aktif Kömür | NAC emilimini azaltabilir (birlikte uygulamadan kaçının) |
| Antibiyotikler (bazıları) | Antibiyotik etkinliğini azaltabilir (2 saat ara ile uygulayın) |
| Öksürük Bastırıcılar (Antitussifler) | Mukolitik etkinliği azaltabilir |
| Karbamazepin | Olası etkileşim (izleyin) |
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Depolama Koşulları | Serin, kuru, iyi havalandırılmış alan; 15-25°C önerilir |
| Kap Gereksinimleri | Sıkıca kapatılmış, neme dayanıklı kaplar (HDPE, astarlı variller, folyo astarlı torbalar) |
| Korunması Gerekenler | Nem, ışık, hava (oksidasyon), kuvvetli oksitleyiciler, alkaliler |
| Raf Ömrü (Farmasötik sınıf) | 24-36 ay (açılmamış orijinal ambalajında uygun depolamada) |
| Higroskopiklik | Hafif higroskopik |
| Oksidasyon Hassasiyeti | Tiyol grubu havada oksitlenerek disülfit dimer (DiNAC) oluşturur |
| Ambalaj Seçenekleri | 1 kg, 5 kg, 10 kg, 25 kg varil/torba; 500 kg/1000 kg FIBC |
Depolama Notu: NAC oksidasyona duyarlıdır. Hava geçirmez kaplarda, tercihen uzun süreli depolama için azot gazı altında saklayın. Yüksek sıcaklık ve nem, bozunmayı hızlandırır.
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| Biyobozunabilirlik | Kolay biyobozunur |
| Sucul Toksisite | Düşük toksisite |
| Biyobirikim | Beklenmez |
| Atık Bertarafı | Yerel düzenlemelere göre bertaraf edin (farmasötik atık) |
| Parametre | Bilgi |
|---|---|
| UN Numarası | Düzenlenmemiştir (tehlikeli değil) |
| Tehlike Sınıfı | Yok |
| Ambalaj Grubu | Uygulanamaz |
| Bölge | Durum |
|---|---|
| AB | Onaylı tıbbi madde; reçeteli (Rx) ve bazı ülkelerde reçetesiz (OTC) |
| ABD (FDA) | Reçeteli ilaç olarak onaylı (Acetadote® IV, Mucomyst® inhalasyon); NAC diyet takviyesi olarak (DSHEA) |
| Türkiye | Onaylı reçeteli ilaç; çeşitli marka adları altında pazarlanmaktadır (Asist, ACT, Alles, Asteine, Bronpax, Cisteil, Mucolator, Muconex, Mentonex, Extal, Farmasist vb.) |
| İngiltere (MHRA) | Onaylı |
| Japonya (PMDA) | Onaylı |
| DSÖ | DSÖ Temel İlaçlar Listesi'nde yer alır |
| Türkçe İsim | İngilizce İsim |
|---|---|
| Asetilsistein | Acetylcysteine |
| N-Asetil L-sistein | N-Acetyl-L-cysteine |
| NAC | NAC |
| Asetil-L-Sistein | Acetyl-L-cysteine |
| N-Asetilsistein | N-Acetylcysteine |
Ticari İsimler (Türkiye ve Küresel):
| Ticari İsim | Form | Ülke/Bölge |
|---|---|---|
| Asist | Ampul, saşe, kapsül, efervesan tablet | Türkiye |
| ACT | Granül, ampul | Türkiye |
| Alles | Efervesan tablet (600 mg) | Türkiye |
| Asteine | Efervesan tablet (600 mg) | Türkiye |
| Bronpax | Efervesan tablet (900 mg) | Türkiye |
| Cisteil | Saşe (1200 mg) | Türkiye |
| Mucolator | Saşe (1200 mg), şurup | Türkiye |
| Muconex | Efervesan tablet (600 mg) | Türkiye |
| Mentonex | Efervesan granül (900 mg) | Türkiye |
| Extal | Efervesan tablet (200 mg) | Türkiye |
| Farmasist | Ampul (300 mg) | Türkiye |
| Fluimucil | Saşe, efervesan, ampul | Avrupa (İtalya vb.) |
| Mucomyst | Solüsyon | ABD |
| Acetadote | IV solüsyon | ABD |
| NAC 600 | Kapsül/tablet | Küresel (takviye) |
| Kaynak | İçerik | Notlar |
|---|---|---|
| Soğan (Allium cepa) | NAC ve diğer sistein türevleri içerir | Düşük konsantrasyon |
| Sarımsak (Allium sativum) | NAC ve allisin türevleri içerir | Düşük konsantrasyon |
| Takviyeler | Sentetik NAC (farmasötik sınıf) | En yaygın kaynak |
Not: Doğal kaynaklar sadece eser miktarda içerir. Farmasötik ve takviye NAC sentetik olarak üretilir.
| Özellik | NAC | L-Sistein | Glutatyon (GSH) |
|---|---|---|---|
| Molekül Ağırlığı | 163.19 | 121.16 | 307.32 |
| Oral Biyoyararlanım | Yüksek (~%4-10 NAC olarak, ancak etkin şekilde sistein sağlar) | Orta | Çok düşük (bağırsakta bozunur) |
| Kararlılık | Orta (disülfide oksitlenir) | Düşük (kolay oksitlenir) | Düşük (çözeltide bozunur) |
| Mukolitik Aktivite | Evet (doğrudan) | Hayır | Hayır |
| Glutatyon Öncüsü | Evet (hız sınırlayıcı) | Evet | Hayır (parçalanmalıdır) |
| Birincil Kullanım | Mukolitik, antidot, antioksidan | Besin takviyesi | Doğrudan antioksidan (sadece IV) |
Asetilsistein (N-Asetilsistein / NAC, CAS 616-91-1) , L-sistein amino asidinin asetillenmiş bir türevidir. Üç birincil mekanizmaya sahip çok yönlü bir farmasötik ajandır: mukolitik (mukustaki disülfür bağlarını kırar), antioksidan (glutatyon öncüsü) ve hepatoprotektif (parasetamol/asetaminofen zehirlenmesinde antidot).
Temel Özellikler:
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Görünüm | Beyaz ila kirli beyaz kristal toz |
| Molekül Ağırlığı | 163.19 g/mol |
| Çözünürlük | Suda çok yüksek çözünürlük |
| Kararlılık | Hafif higroskopik; tiyol grubu havada oksitlenir |
Başlıca Terapötik Uygulamalar:
| Kullanım | Uygulama Yolu | Birincil Endikasyon |
|---|---|---|
| Mukolitik | Oral, İnhalasyon | KOAH, bronşit, sinüzit, kistik fibrozis |
| Antidot | IV (veya oral) | Parasetamol (asetaminofen) aşırı dozu |
| Antioksidan | Oral | Karaciğer koruması, oksidatif stres, besin takviyesi |
Farmasötik Formlar:
Efervesan tablet (200 mg, 600 mg)
Saşe/granül (200 mg, 600 mg, 900 mg, 1200 mg)
Şurup/oral çözelti (100-200 mg/5 mL)
Kapsül/tablet (600 mg)
IV enjeksiyon/infüzyon (150-200 mg/mL)
İnhalasyon çözeltisi (100-200 mg/mL)
Temel Güvenlik Noktaları:
İYİ TOLERE EDİLİR – Terapötik dozlarda genellikle güvenlidir
YAN ETKİLER – Mide bulantısı, kusma, ishal (yaygın); alerjik reaksiyonlar (nadir)
DEPOLAMA – Nem ve havadan koruyun; hava geçirmez kaplarda saklayın
REÇETE DURUMU – Terapötik kullanım için reçeteli ilaç (mukolitik, antidot); bazı ülkelerde diyet takviyesi olarak mevcuttur (örn. ABD)
Farmasötik vs Takviye Sınıfı: Farmasötik sınıf NAC (reçeteli ilaçlar için) daha katı saflık standartlarını karşılar (farmakope uyumluluğu: USP, Ph. Eur., JP). Takviye sınıfı NAC daha az sıkı kalite gereksinimlerine sahip olabilir. Uygulamanız için her zaman gerekli sınıfı belirtin.
Oksidasyon Hassasiyeti: NAC, havada kolayca oksitlenerek N-asetilsistein disülfit (DiNAC) oluşturan serbest bir tiyol grubu (-SH) içerir. Bu dimer daha az aktiftir. Hava geçirmez kaplarda saklayın; uzun süreli depolama için azot gazı altında tutmayı düşünün.
Mukolitik Mekanizma: NAC, mukus glikoproteinlerindeki disülfür bağlarını doğrudan kırarak viskoz sekresyonları inceltir. Bu kimyasal (enzimatik olmayan) bir işlemdir.
Parasetamol Zehirlenmesi Zamanlaması: NAC, parasetamol alımından sonraki 8-10 saat içinde en etkilidir. Bu pencereden sonra etkinlik azalır ancak tedavi hala faydalıdır. IV uygulaması her zaman hastane ortamındadır.
Efervesan Tablet Hazırlığı: Efervesan tabletler suda çözülmelidir (bütün olarak yutulmamalıdır). Uygulamadan sonraki 1 saat içinde kusma meydana gelirse, yeniden dozlama gerekebilir.
Nebülizör Kullanımı: İnhalasyon çözeltisi bir nebülizör ile kullanılmalıdır. Çözelti kükürt benzeri bir kokuya sahip olabilir (karakteristik, bozulma belirtisi değil). Her kullanımdan sonra ekipmanı temizleyin.
Alerjik Reaksiyonlar: Nadir olmakla birlikte, şiddetli alerjik reaksiyonlar (anafilaksi, anjiyoödem, bronkospazm) meydana gelebilir. Astım hastaları, inhale NAC ile bronkospazm açısından daha yüksek risk altındadır.
İlaç Etkileşimleri: NAC, nitrogliserinin vazodilatör etkisini artırabilir (hipotansiyon riski). Antibiyotikleri ayrı ayrı uygulayın (2 saat ara ile) çünkü NAC karıştırıldığında etkinliklerini azaltabilir.
Kozmetik Kullanım: NAC, antioksidan özellikleri nedeniyle bazı kozmetik formülasyonlarda (anti-aging, cilt beyazlatma) kullanılır. Ancak mevzuat durumu ülkeye göre değişir.
Mevzuat Durumu Değişiklikleri: NAC farklı ülkelerde farklı şekilde düzenlenir. ABD'de hem reçeteli ilaç (Acetadote®, Mucomyst®) hem de diyet takviyesi olarak mevcuttur. AB ve Türkiye'de NAC öncelikle reçeteli bir ilaçtır (düşük doz mukolitik için bazı OTC statüleri). Her zaman yerel düzenlemeleri kontrol edin.
Önemli Beyan: Bu Teknik Veri Sayfası (TDS) yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Tam güvenlik, kullanım, depolama ve mevzuat uyumluluğu bilgileri için her zaman üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS) ve ürün bilgilerine başvurun. Bu belge tıbbi tavsiye yerine geçmez. NAC terapötik endikasyonlar için sadece tıbbi gözetim altında kullanılmalıdır.