Çinko Tozu, Çinko Metal Tozu, Tutya Tozu, Zinc Powder, Zinc Chip, Zinc Crumb, Zinc Filing, Zinc Flake, Zinc Granule, Electrolytic Zinc Powder, 7440-66-6
ÇİNKO TOZU – ZINC POWDER
1. KİMYASAL KİMLİK VE TANIM
| Parametre |
Bilgi |
| Kimyasal Adı |
Çinko |
| Diğer İsimler |
Zinc Powder, Tutya Tozu, Çinko Metal Tozu, Zinc Chip, Zinc Crumb, Zinc Filing, Zinc Flake, Zinc Granule, Zinc Particle, Atomize Çinko Tozu, Elektrolitik Çinko Tozu |
| Kimyasal Sembol |
Zn |
| Atom Numarası |
30 |
| Atom Ağırlığı |
65.38 g/mol |
| CAS Numarası |
7440-66-6 |
| EC Numarası (EINECS) |
231-175-3 |
| Saflık |
%95 – %99 |
| Görünüm |
Gri / mavi-gri ince toz |
| Koku |
Kokusuz |
| Fiziksel Hal (20°C) |
Katı (toz) |
| Metal Sınıfı |
Geçiş sonrası metal (amfoterik) |
2. ÇİNKO TOZU NEDİR?
Çinko Tozu, ince öğütülmüş veya atomize edilmiş çinko parçacıklarından oluşan gri/mavi-gri renkte bir metal tozudur. Yüksek reaktivitesi, korozyon koruma özellikleri ve kimyasal aktivitesi sayesinde kimya, metalurji, kaplama, pil üretimi, boya ve madencilik gibi birçok endüstride kritik bir rol oynar.
3. ÜRETİM YÖNTEMLERİ
| Yöntem |
Açıklama |
| Atomizasyon |
Erimiş çinkonun yüksek basınçlı gaz veya su ile püskürtülmesi |
| Elektrolitik Üretim |
Elektroliz ile yüksek saflıkta ince toz üretimi |
| Kimyasal İndirgeme |
Çinko tuzlarının kimyasal olarak indirgenmesi |
| Mekanik Öğütme |
Katı çinkonun öğütülerek toz haline getirilmesi |
| Damıtma |
Çinko buharının yoğunlaştırılması ile toz üretimi |
4. FİZİKSEL ÖZELLİKLER
| Özellik |
Değer |
| Görünüm |
Gri / mavi-gri ince toz |
| Kimyasal Sembol |
Zn |
| Atom Numarası |
30 |
| Atom Ağırlığı |
65.38 g/mol |
| Yoğunluk |
7.14 g/cm³ |
| Erime Noktası |
419.5 °C |
| Kaynama Noktası |
907 °C |
| Parçacık Boyutu |
0 – 50 mikron |
| Özgül Yüzey Alanı |
1 – 5 m²/g |
| Renk |
Gri / mavi-gri |
| Koku |
Kokusuz |
| Sertlik (Mohs) |
2.5 |
5. KİMYASAL ÖZELLİKLER
| Özellik |
Bilgi |
| Kimyasal Formül |
Zn |
| CAS Numarası |
7440-66-6 |
| EC Numarası |
231-175-3 |
| Saflık |
%95 – %99 |
| Yaygın Yükseltgenme Durumları |
+2 (başlıca) |
| Reaktivite |
Yüksek (amfoterik metal) |
| Asitlerde Çözünürlük |
Çözünür (H₂ gazı çıkarır) |
| Alkalilerde Çözünürlük |
Çözünür (sodyum çinkat oluşturur) |
| Kararlılık |
Havada kararlı, yavaş oksitlenir |
| Pasivasyon |
Yüzeyde ince oksit/karbonat tabakası |
6. ELEKTRİKSEL VE TERMAL ÖZELLİKLER
| Özellik |
Değer |
| Elektrik İletkenliği |
16.6 × 10⁶ S/m |
| Elektrik Direnci (20°C) |
5.9 × 10⁻⁸ Ω·m |
| Termal İletkenlik |
116 W/m·K |
| Isıl Genleşme Katsayısı |
30.2 × 10⁻⁶ /K |
| Özgül Isı (20°C) |
388 J/kg·K |
| Elektrokimyasal Potansiyel |
-0.76 V (standart) |
| Gizli Füzyon Isısı |
111 kJ/kg |
7. PARÇACIK BOYUTU DAĞILIMI
| Sınıf |
Parçacık Boyutu |
Açıklama |
| Kaba Toz |
30 – 50 μm |
Galvanizleme, toz metalurjisi |
| Orta Toz |
10 – 30 μm |
Kimya, katalizör, boyalar |
| İnce Toz |
5 – 10 μm |
Yüksek reaktivite gerektiren uygulamalar |
| Mikronize Toz |
1 – 5 μm |
Özel kaplamalar, piller |
| Nano Toz |
< 1 μm |
İleri teknoloji uygulamaları |
| Toz Altı (Sub-mikron) |
0 – 1 μm |
Yüksek performanslı uygulamalar |
8. TOZ MORFOLOJİSİ TÜRLERİ
| Tip |
Açıklama |
| Küresel Toz |
Atomizasyon ile üretilir; akışkanlığı yüksek |
| Düzensiz Toz |
Öğütme ile üretilir; yüzey alanı yüksek |
| Pul Toz (Flake) |
Yassı parçacıklar; kaplama ve boyalar için |
| Dendritik Toz |
Elektrolitik üretim; gözenekli yapı |
| Talaş Tozu |
Mekanik işlemler; düzensiz şekil |
9. KULLANIM ALANLARI
9.1. Metal Kaplama ve Galvanizleme
| Uygulama |
Açıklama |
| Galvanizleme |
Çeliğin korozyondan korunması |
| Sherardizasyon |
Toz çinko ile difüzyon kaplama |
| Çinko Kaplama |
Elektrokaplama banyoları |
| Soğuk Galvanizleme |
Çinko tozlu boyalar ile koruma |
| Korozyon Koruması |
Deniz ve endüstriyel ortamlar |
9.2. Kimya Endüstrisi
| Uygulama |
Açıklama |
| Katalizör |
Kimyasal reaksiyonlarda katalizör |
| İndirgeyici Madde |
Organik ve inorganik indirgemeler |
| Çinko Tuzları Üretimi |
Çinko sülfat, klorür, oksit üretimi |
| Kimya Sentezleri |
Organik sentezlerde reaktif |
| Desülfürizasyon |
Gaz ve sıvı desülfürizasyon |
9.3. Pil Üretimi
| Uygulama |
Açıklama |
| Çinko-Karbon Piller |
Anot malzemesi olarak |
| Alkalin Piller |
Anot malzemesi olarak |
| Çinko-Hava Pilleri |
Elektrot malzemesi |
| Ni-Çinko Piller |
Şarj edilebilir piller |
| Gümüş-Çinko Piller |
Özel uygulama pilleri |
9.4. Boya ve Kaplamalar
| Uygulama |
Açıklama |
| Korozyon Önleyici Boyalar |
Çinko zengin astar boyalar |
| Toz Boyalar |
Elektrostatik toz kaplamalar |
| Pas Önleyici Kaplamalar |
Korozyon koruma sistemleri |
| Deniz Boyaları |
Antifouling ve koruyucu boyalar |
| Deksin Kaplamalar |
Elektriksel iletken kaplamalar |
9.5. Madencilik ve Metalurji
| Uygulama |
Açıklama |
| Ağır Metal Çöktürme |
Altın ve gümüş geri kazanımı |
| Sementasyon |
Çözeltilerden metal çöktürme |
| Atık Su Arıtma |
Ağır metal giderimi |
| Flotasyon |
Cevher zenginleştirme |
9.6. Diğer Uygulamalar
| Uygulama |
Açıklama |
| Toz Metalurjisi |
Çinko parçaları üretimi |
| Gübre Üretimi |
Çinko içeren gübreler |
| Kauçuk Endüstrisi |
Vulkanizasyon aktivatörü |
| Piroteknik |
Havai fişekler ve efektler |
| Gıda Takviyeleri |
Çinko mineral takviyeleri |
| Kozmetik |
Güneş koruyucu ve kremler |
10. ÇİNKO TOZUNUN AVANTAJLARI
| Avantaj |
Açıklama |
| Yüksek Korozyon Koruması |
Çeliği galvanik koruma ile korur |
| Yüksek Reaktivite |
Kimyasal reaksiyonlarda etkin |
| Amfoterik Özellik |
Asit ve bazlarla reaksiyona girer |
| Geri Dönüştürülebilirlik |
%100 geri dönüştürülebilir |
| Ekonomik |
Uygun maliyetli koruma ve prosesler |
| Çok Yönlülük |
Geniş uygulama yelpazesi |
| Düşük Erime Noktası |
Kolay işlenebilirlik |
| Galvanik Koruma |
Sacrificial anot özelliği |
11. ÇİNKO TOZU TÜRLERİ KARŞILAŞTIRMASI
| Özellik |
Atomize Toz |
Elektrolitik Toz |
Pul Toz (Flake) |
| Şekil |
Küresel |
Dendritik |
Yassı |
| Saflık |
%98-99 |
%99.5+ |
%96-98 |
| Reaktivite |
Orta |
Yüksek |
Düşük-Orta |
| Yüzey Alanı |
Orta |
Yüksek |
Düşük |
| Akışkanlık |
Yüksek |
Düşük |
Orta |
| Kullanım |
Galvanizleme, kimya |
Pil, yüksek saflık |
Boyalar, kaplamalar |
12. ÖNERİLEN KULLANIM ORANLARI
| Uygulama |
Önerilen Oran (%) |
| Galvanizleme Boyaları |
80 – 95 |
| Katalizör |
0.1 – 5 |
| Pil Anotları |
90 – 100 |
| Korozyon Kaplamaları |
70 – 90 |
| Toz Metalurjisi |
90 – 100 |
| Kimyasal İndirgeme |
Reaksiyona göre |
| Polimer Kompozitler |
5 – 30 |
13. GÜVENLİK VE SAĞLIK BİLGİLERİ
| Parametre |
Bilgi |
| Tehlike |
Orta toksisite |
| Toz |
Solunması solunum yolu tahrişine neden olabilir |
| Metal Dumanı Ateşi |
Uzun süreli maruziyet (ergitme dumanları) |
| Cilt Teması |
Mekanik tahrişe neden olabilir |
| Göz Teması |
Mekanik tahrişe neden olabilir |
| Yutma |
Düşük-orta toksisite |
| Kanserojenite |
Sınıflandırılmamıştır |
| Mutajenite |
Negatif |
| Sucul Toksisite |
Yüksek toksisite (çinko iyonları) |
13.1. GHS SINIFLANDIRMASI
| Tehlike Sınıfı |
Açıklama |
| Suda Toksisite |
Sucul ortamda yüksek toksisite |
| Cilt Tahrişi |
Tahrişe neden olabilir |
| Ciddi Göz Hasarı |
Geri dönüşümlü etkiler |
13.2. İLK YARDIM ÖNLEMLERİ
| Maruziyet Yolu |
Yapılacak İşlem |
| Soluma |
Temiz havaya çıkarın. Solunum tahrişi varsa tıbbi yardım alın. |
| Cilt Teması |
Bol su ve sabunla yıkayın. |
| Göz Teması |
En az 15 dakika bol su ile durulayın. Tıbbi yardım alın. |
| Yutma |
Ağızı çalkalayın. Tıbbi yardım alın. |
14. DEPOLAMA VE KULLANIM
| Parametre |
Bilgi |
| Depolama Koşulları |
Serin, kuru, iyi havalandırılmış alan |
| Kap Gereksinimleri |
Sıkıca kapalı, inert gaz altında (tercihen) |
| Korunması Gerekenler |
Nem, asitler, alkaliler, oksitleyiciler |
| Raf Ömrü |
12-24 ay (uygun depolama ile) |
| Oksidasyon |
Havada yavaş oksitlenir |
| Toz Önlemleri |
Toz oluşumunu önleyin; toz patlaması riski |
15. TAŞIMA BİLGİLERİ
| Parametre |
Bilgi |
| UN Numarası |
1436 (Çinko Tozu) veya 3077 (Çevresel) |
| Tehlike Sınıfı |
4.3 (Su ile temasında yanıcı gaz) |
| Ambalaj Grubu |
II / III |
| ADR/RID |
4.3 |
| IMDG Kodu |
4.3 |
| IATA (Hava) |
4.3 |
| Deniz Kirletici |
Evet (çevresel) |
16. AMBALAJ SEÇENEKLERİ
| Ambalaj Tipi |
Miktar |
Malzeme |
| Kraft Torba |
25 kg |
Kraft + PE astar |
| Plastik Kova |
5-25 kg |
HDPE |
| Plastik Varil |
25-50 kg |
HDPE |
| Big-Bag |
500-1000 kg |
Polipropilen |
| Alüminyum Folyo Torba |
1-5 kg |
Lamine alüminyum |
| Çelik Varil |
50-100 kg |
Çelik (astarlı) |
17. DÜZENLEYİCİ MEVZUAT DURUMU
| Bölge / Otorite |
Durum |
| Avrupa Birliği (REACH) |
Kayıtlı madde |
| ABD (EPA TSCA) |
TSCA envanterinde listelenmiştir |
| Türkiye |
Kayıtlı madde |
| Çin |
Envanterde listelenmiştir |
| Japonya (CSCL) |
CSCL envanterinde listelenmiştir |
18. DİĞER İSİMLER VE EŞ ANLAMLILAR
| Türü |
İsim |
| Türkçe İsimler |
Çinko Tozu, Tutya Tozu, Çinko Metal Tozu, Atomize Çinko Tozu, Elektrolitik Çinko Tozu |
| İngilizce İsimler |
Zinc Powder, Zinc Chip, Zinc Crumb, Zinc Filing, Zinc Flake, Zinc Granule, Zinc Particle |
| CAS Numarası |
7440-66-6 |
19. ÖZET VE KRİTİK UYARILAR
Ürün Özeti
| Parametre |
Değer |
| Ürün |
Çinko Tozu (Zinc Powder) |
| CAS Numarası |
7440-66-6 |
| Saflık |
%95 – %99 |
| Görünüm |
Gri / mavi-gri ince toz |
| Parçacık Boyutu |
0 – 50 μm |
| Yoğunluk |
7.14 g/cm³ |
| Erime Noktası |
419.5 °C |
| Birincil Kullanım |
Galvanizleme, kimya, pil, boya, madencilik |
KRİTİK UYARILAR
1. Su ile Temas: Çinko tozu su ile temas ettiğinde hidrojen (H₂) gazı açığa çıkarabilir. Bu gaz yanıcı ve patlayıcıdır. Su ile temasından kaçının.
2. Toz Patlaması Riski: Çinko tozu havada yanıcıdır. Toz bulutları patlama riski oluşturabilir. Kıvılcım, açık alev ve statik elektrikten uzak tutun.
3. Oksidasyon: Çinko tozu havada yavaş oksitlenir. Uzun süreli depolamada yüzeyde oksit/karbonat tabakası oluşabilir.
4. Reaktivite: Yüksek reaktivite gösterir. Asitlerle temasında hidrojen gazı açığa çıkarır. Alkalilerde çözünür.
5. Saflık Seçimi: Uygulamaya göre doğru saflık seçilmelidir. Pil üretimi için ≥%99, galvanizleme için ≥%95 saflık yeterlidir.
6. Galvanik Korozyon: Çinko, demire göre daha anodiktir. Bu özellik, çeliği galvanik koruma ile korumasını sağlar.
**7. Sağlık: Uzun süreli çinko tozu maruziyeti metal dumanı ateşine neden olabilir. Solunum koruması kullanılmalıdır.
8. Depolama: Kuru ve inert ortamda saklayın. Oksitlenmeyi önlemek için inert gaz (N₂) altında depolama önerilir.
9. Taşıma: UN 1436 (Çinko Tozu) Sınıf 4.3 (Su ile temasında yanıcı gaz). Ambalaj Grubu II/III.
10. Çevre: Çinko iyonları sucul ortamda yüksek toksisite gösterir. Çevreye salınımından kaçının.
11. Geri Dönüşüm: %100 geri dönüştürülebilir. Çinko hurdası yüksek ticari değere sahiptir.
12. Elektrokimyasal Özellikler: Standart elektrot potansiyeli -0.76 V'dur. Bu, çinkoyu birçok metale göre daha reaktif yapar.
13. Boya Uygulamaları: Çinko zengin boyalarda çinko tozu, çeliğe galvanik koruma sağlar. Bu boyalar deniz ve endüstriyel ortamlarda yaygın kullanılır.
14. Madencilik: Ağır metal çöktürme işlemlerinde, çinko tozu altın ve gümüş geri kazanımında kullanılır.
ÖNEMLİ BEYAN: Bu Teknik Veri Sayfası (TDS) yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve mevcut teknik verilere dayanarak hazırlanmıştır. Kullanıcı, ürünün kendi özel uygulamasına uygunluğunu belirlemek ve tüm yerel, ulusal ve uluslararası düzenlemelere uymakla yükümlüdür. Tam güvenlik, depolama, kullanım, taşıma, atık ve mevzuat uyumluluğu bilgileri için üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS/MSDS) başvurulmalıdır. Bu belge profesyonel veya tıbbi tavsiye yerine geçmez.
