Kurşun Nitrat, Kurşun Dinitrat, Lead Nitrate, Lead Dinitrate, Plumbous Nitrate, 10099-74-8
KURŞUN NİTRAT – LEAD NITRATE
1. KİMYASAL KİMLİK VE TANIM
| Parametre |
Bilgi |
| Kimyasal Adı (IUPAC) |
Kurşun(II) Nitrat |
| Diğer İsimler |
Lead Dinitrate, Plumbous Nitrate, Kurşun Dinitrat |
| Kimyasal Formül |
Pb(NO₃)₂ |
| Moleküler Ağırlık |
331.2 g/mol |
| CAS Numarası |
10099-74-8 |
| EC Numarası (EINECS) |
233-245-9 |
| Görünüm |
Beyaz kristal katı |
| Koku |
Kokusuz |
| Fiziksel Hal (20°C) |
Katı (kristal) |
| Kimyasal Sınıfı |
İnorganik tuz (nitrat) |
2. KURŞUN NİTRAT NEDİR?
Kurşun Nitrat (Pb(NO₃)₂), beyaz kristal yapıya sahip, suda çözünebilen bir inorganik bileşiktir. Güçlü bir oksitleyici ajan olup, kurşun bileşikleri arasında en yaygın kullanılanlardan biridir. Oksitleyici özellikleri nedeniyle kimya, patlayıcı üretimi, boya ve metal işleme gibi çeşitli endüstrilerde kullanılır. Zehirli ve çevresel açıdan tehlikeli bir maddedir.
3. FİZİKSEL ÖZELLİKLER
| Özellik |
Değer |
| Görünüm |
Beyaz kristal katı |
| Kimyasal Formül |
Pb(NO₃)₂ |
| Moleküler Ağırlık |
331.2 g/mol |
| Yoğunluk |
4.53 g/cm³ |
| Erime Noktası |
470 °C (ayrışır) |
| Kaynama Noktası |
Ayrışır |
| Suda Çözünürlük (20°C) |
~56 g/100 mL (iyi çözünür) |
| Etanolde Çözünürlük |
Az çözünür |
| pH (5% çözelti) |
~3.0 – 4.0 (asidik) |
| Renk |
Beyaz |
| Koku |
Kokusuz |
| Kristal Yapısı |
Kübik |
4. KİMYASAL ÖZELLİKLER
| Özellik |
Bilgi |
| Kimyasal Formül |
Pb(NO₃)₂ |
| Moleküler Ağırlık |
331.2 g/mol |
| CAS Numarası |
10099-74-8 |
| EC Numarası |
233-245-9 |
| Kurşun İçeriği |
~%62.6 |
| Nitrat İçeriği |
~%37.4 |
| Oksitleyici Özellik |
Güçlü oksitleyici ajan |
| Termal Bozunma |
Pb(NO₃)₂ → PbO + NO₂ + O₂ (470°C'de) |
| Kararlılık |
Normal koşullarda kararlıdır |
| Higroskopiklik |
Düşük |
5. TERMAL BOZUNMA
| Sıcaklık |
Reaksiyon |
Ürünler |
| 470 °C |
Pb(NO₃)₂ → PbO + 2NO₂ + ½O₂ |
Kurşun oksit, nitrojen dioksit, oksijen |
| > 470 °C |
İleri bozunma |
PbO, NO₂, O₂ |
Dikkat: Isıtıldığında zehirli nitrojen dioksit (NO₂) gazı açığa çıkar.
6. KULLANIM ALANLARI
6.1. Kimya Sanayisi
| Uygulama |
Açıklama |
| Kurşun Bileşikleri Üretimi |
Diğer kurşun tuzlarının sentezinde hammadde |
| Kurşun Oksit Üretimi |
Termal bozunma ile kurşun oksit (PbO) üretimi |
| Kurşun Asetat Üretimi |
Kurşun asetat sentezi |
| Kurşun Kromat Üretimi |
Pigment üretiminde |
6.2. Patlayıcı Üretimi
| Uygulama |
Açıklama |
| Havai Fişekler |
Parlak beyaz ışık ve gümüşi efektler için |
| Özel Patlayıcılar |
Patlayıcı formülasyonlarında oksitleyici |
| Flareler |
Sinyal fişeklerinde |
| Piroteknik |
Piroteknik gösterilerde |
6.3. Boya ve Pigment Üretimi
| Uygulama |
Açıklama |
| Kurşun Bazlı Boyalar |
Kurşun kromat (sarı) ve kurşun karbonat (beyaz) pigmentleri |
| Seramik Sırları |
Seramik kaplamalarda |
| Cam Endüstrisi |
Optik cam formülasyonlarında |
6.4. Altın ve Gümüş İşleme
| Uygulama |
Açıklama |
| Syanürleme Prosesi |
Altın ve gümüş saflaştırmada |
| Değerli Metal Geri Kazanımı |
Metal cevherlerinden değerli metallerin ayrıştırılması |
6.5. Araştırma ve Eğitim
| Uygulama |
Açıklama |
| Kimyasal Analizler |
Laboratuvar analizlerinde reaktif |
| Eğitim Deneyleri |
Kimya eğitiminde gösteri deneyleri |
| Analitik Kimya |
Kalitatif ve kantitatif analizlerde |
6.6. Diğer Uygulamalar
| Uygulama |
Açıklama |
| Tekstil Endüstrisi |
Mordant olarak (boya sabitleyici) |
| Fotografik Kimyasallar |
Bazı fotoğraf formülasyonlarında |
| Boya Sabitleyici |
Tekstil boyalarında mordan olarak |
7. ÇÖZÜNÜRLÜK TABLOSU
| Çözücü |
Sıcaklık |
Çözünürlük (g/100 mL) |
| Su |
20°C |
~56.0 |
| Su |
100°C |
~127.0 |
| Etanol |
20°C |
Az çözünür |
| Nitrik Asit |
20°C |
Çözünür |
| Aseton |
20°C |
Az çözünür |
8. KURŞUN NİTRATIN ÖZELLİKLERİ
| Özellik |
Değer / Bilgi |
| Oksitleyici Sınıfı |
Sınıf 5.1 (Oksitleyici) |
| Refraktif İndeks |
1.78 |
| Kristal Sistemi |
Kübik |
| Dielektrik Sabiti |
~8.5 |
| Manyetik Özellik |
Diyamanyetik |
9. GÜVENLİK VE SAĞLIK BİLGİLERİ
| Parametre |
Bilgi |
| Oral LD50 (Sıçan) |
~450 – 500 mg/kg |
| Dermal LD50 (Tavşan) |
> 2,000 mg/kg |
| Kurşun Toksisitesi |
Nörotoksin, kan ve böbrek hasarı |
| Kanserojenite |
Muhtemel (IARC Grup 2A) |
| Mutajenite |
Pozitif |
| Üreme Toksisitesi |
Pozitif |
| Akut Toksisite |
Yüksek |
| Kronik Toksisite |
Çok yüksek (kurşun birikimi) |
9.1. GHS SINIFLANDIRMASI
| Tehlike Sınıfı |
Kategori |
Açıklama |
| Akut Toksisite |
Kategori 3 |
H301 (Yutulduğunda toksik) |
| Akut Toksisite |
Kategori 3 |
H332 (Solunduğunda zararlı) |
| Kanserojenite |
Kategori 1B |
H350 (Kanserojen) |
| Üreme Toksisitesi |
Kategori 1A |
H360 (Üremeye zararlı) |
| Belirli Hedef Organ Toksisitesi |
Kategori 1 |
H372 (Organ hasarı) |
| Sucul Toksisite |
Kategori 1 |
H400 (Sucul ortamda çok toksik) |
| Oksitleyici |
Kategori 2 |
H272 (Yangını şiddetlendirebilir) |
9.2. GHS ZARARLILIK İFADELERİ (H-Codes)
| Kod |
İfade |
| H272 |
Yangını şiddetlendirebilir; oksitleyicidir |
| H301 |
Yutulduğunda toksiktir |
| H332 |
Solunduğunda zararlıdır |
| H350 |
Kansere neden olabilir |
| H360 |
Üremeye zarar verebilir |
| H372 |
Uzun süreli maruziyette organ hasarı |
| H400 |
Sucul ortamda çok toksiktir |
| H410 |
Sucul ortamda uzun süreli toksisite |
9.3. GHS ÖNLEM İFADELERİ (P-Codes)
| Kod |
İfade |
| P210 |
Isıdan/kıvılcımdan/alevden uzak tutun |
| P220 |
Yanıcı malzemelerden uzak tutun |
| P260 |
Toz/dumanı solumaktan kaçının |
| P280 |
Koruyucu eldiven/giysi/gözlük kullanın |
| P301+P310 |
Yutulması halinde: Tıbbi yardım alın |
| P304+P340 |
Solunması halinde: Temiz havaya çıkarın |
| P308+P313 |
Maruz kalma durumunda: Tıbbi yardım alın |
| P405 |
Kilit altında saklayın |
10. İLK YARDIM ÖNLEMLERİ
| Maruziyet Yolu |
Yapılacak İşlem |
| Soluma |
Temiz havaya çıkarın. Solunum durmuşsa suni teneffüs yapın. Derhal tıbbi yardım alın. |
| Cilt Teması |
Kirlenmiş giysileri çıkarın. Bol su ve sabunla yıkayın. Tıbbi yardım alın. |
| Göz Teması |
En az 20 dakika bol su ile durulayın. Derhal tıbbi yardım alın. |
| Yutma |
Kusturmayın. Ağızı çalkalayın. Derhal tıbbi yardım alın. |
11. KRONİK SAĞLIK ETKİLERİ
| Etki |
Açıklama |
| Nörotoksisite |
Sinir sistemi hasarı (kurşun ensefalopatisi) |
| Hematolojik Etkiler |
Anemi, hemoliz, hemoglobin sentezi bozukluğu |
| Böbrek Hasarı |
Nefrotoksisite, böbrek yetmezliği |
| Üreme Etkileri |
Kısırlık, düşük, doğum kusurları |
| Kanserojenite |
Akciğer, böbrek ve mide kanseri riski |
| Kurşun Birikimi |
Kemiklerde, dişlerde ve yumuşak dokularda birikir |
12. ÇEVRESEL ETKİLER
| Parametre |
Bilgi |
| Sucul Toksisite |
Son derece toksik |
| Balık Toksisitesi (LC50) |
0.1 – 1 mg/L |
| Biyobirikim |
Yüksek (besin zincirinde birikir) |
| Kalıcılık |
Biyolojik olarak parçalanmaz |
| Çevresel Risk |
Çok yüksek |
| Toprak Kontaminasyonu |
Uzun süreli kalıcılık |
13. DEPOLAMA VE KULLANIM
| Parametre |
Bilgi |
| Depolama Koşulları |
Serin, kuru, iyi havalandırılmış alan |
| Kap Gereksinimleri |
Sıkıca kapalı, özel kurşun kabı |
| Korunması Gerekenler |
Isı, kıvılcım, alev, yanıcı maddeler, organik maddeler |
| Raf Ömrü |
12-24 ay (uygun depolama ile) |
| Sıcaklık |
15-25°C |
| Uyarı |
Oksitleyicidir; yanıcı maddelerle temastan kaçının |
14. ATIK YÖNETİMİ
| Parametre |
Bilgi |
| Atık Kodu |
Tehlikeli atık (06 01 04) |
| Bertaraf |
Lisanslı bertaraf tesisleri |
| Geri Dönüşüm |
Kurşun geri dönüşümü mümkündür |
| Atık Su |
Kurşun içeren atık sular arıtılmalıdır |
15. TAŞIMA BİLGİLERİ
| Parametre |
Bilgi |
| UN Numarası |
1469 |
| Tehlike Sınıfı |
5.1 (Oksitleyici) + 6.1 (Toksik) |
| Ambalaj Grubu |
II |
| ADR/RID |
5.1 + 6.1 |
| IMDG Kodu |
5.1 + 6.1 |
| IATA (Hava) |
5.1 + 6.1 |
| Deniz Kirletici |
Evet |
16. AMBALAJ SEÇENEKLERİ
| Ambalaj Tipi |
Miktar |
Malzeme |
| Plastik Kova |
5-25 kg |
HDPE |
| Plastik Varil |
25-50 kg |
HDPE |
| Plastik Torba |
1-5 kg |
PE |
| Fiber Varil |
25-50 kg |
Fiber |
17. DÜZENLEYİCİ MEVZUAT DURUMU
| Bölge / Otorite |
Durum |
| Avrupa Birliği (REACH) |
Yüksek önemli madde (SVHC) |
| ABD (EPA) |
Toksik Madde |
| ABD (OSHA) |
Kurşun yönetmeliği |
| RoHS |
Kısıtlı madde |
| Türkiye |
Tehlikeli madde |
18. DİĞER İSİMLER VE EŞ ANLAMLILAR
| Türü |
İsim |
| Türkçe İsimler |
Kurşun Nitrat, Kurşun Dinitrat |
| İngilizce İsimler |
Lead Nitrate, Lead Dinitrate, Plumbous Nitrate |
| Kimyasal İsimler |
Kurşun(II) Nitrat, Lead(II) Nitrate |
| CAS Numarası |
10099-74-8 |
| EC Numarası |
233-245-9 |
19. ÖZET VE KRİTİK UYARILAR
Ürün Özeti
| Parametre |
Değer |
| Ürün |
Kurşun Nitrat |
| CAS Numarası |
10099-74-8 |
| Formül |
Pb(NO₃)₂ |
| Moleküler Ağırlık |
331.2 g/mol |
| Görünüm |
Beyaz kristal katı |
| Yoğunluk |
4.53 g/cm³ |
| Suda Çözünürlük |
~56 g/100 mL |
| Birincil Kullanım |
Kimya, patlayıcı, boya, metal işleme |
KRİTİK UYARILAR
1. YÜKSEK TOKSİSİTE: Kurşun nitrat oldukça zehirlidir. Kurşun, vücutta birikerek nörolojik, hematolojik ve böbrek hasarına neden olur. Maruziyet ölümcül olabilir.
2. OKSİTLEYİCİ: Güçlü bir oksitleyici ajandır. Yanıcı maddelerle temasta yangın ve patlama riski oluşturur. Isıdan, kıvılcımdan ve alevden uzak tutun.
3. KANSEROJEN: Kansere neden olabilir (IARC Grup 2A). Uzun süreli maruziyet akciğer, böbrek ve mide kanseri riskini artırır.
4. TERMAL BOZUNMA: 470°C'de ayrışarak zehirli nitrojen dioksit (NO₂) gazı açığa çıkarır. Isıtma işlemlerinde uygun havalandırma şarttır.
5. ÜREME TOKSİSİTESİ: Üremeye zarar verebilir. Kısırlık, düşük ve doğum kusurlarına neden olabilir.
6. ÇEVRE: Sucul ortamda son derece toksiktir. Biyobirikim yapar ve besin zincirinde birikir. Çevreye salınımından kaçının.
7. KKD: Kullanırken tam koruyucu ekipman (eldiven, gözlük, önlük, solunum cihazı) gereklidir.
8. DEPOLAMA: Serin, kuru, iyi havalandırılmış alanda saklayın. Yanıcı maddelerden ve organik malzemelerden uzak tutun.
9. ATIK: Kurşun içeren atıklar lisanslı bertaraf tesislerine gönderilmelidir. Doğaya karışması ciddi çevresel zararlara yol açar.
10. TAŞIMA: UN 1469, Sınıf 5.1 (Oksitleyici) + 6.1 (Toksik). Ambalaj Grubu II.
11. YASAL DURUM: Birçok ülkede kullanımı kısıtlıdır. RoHS ve diğer düzenlemelere tabidir.
12. ALTERNATİFLER: Mümkün olduğunda kurşunsuz alternatifler tercih edilmelidir.
ÖNEMLİ BEYAN: Bu Teknik Veri Sayfası (TDS) yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve mevcut teknik verilere dayanarak hazırlanmıştır. Kullanıcı, ürünün kendi özel uygulamasına uygunluğunu belirlemek ve tüm yerel, ulusal ve uluslararası düzenlemelere uymakla yükümlüdür. Tam güvenlik, depolama, kullanım, taşıma, atık ve mevzuat uyumluluğu bilgileri için üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS/MSDS) başvurulmalıdır. Bu belge profesyonel veya tıbbi tavsiye yerine geçmez.
