Ferro Silis, Demir-Silikon Alaşımı, Silikon Alaşımlı Demir, Ferrosilicon, Siliconised Iron, Iron-Silicon Alloy, Silicon Alloyed Iron, 8049-17-0-0
FERRO SİLİS – FERROSILICON
1. KİMYASAL KİMLİK VE TANIM
| Parametre |
Bilgi |
| Kimyasal Adı |
Ferro Silis |
| Diğer İsimler |
Silisyumlu Demir, Ferrosilicon, Demir-Silikon Alaşımı, Silikon Alaşımlı Demir, FeSi, Siliconised Iron |
| Alaşım Tipi |
Demir-silikon alaşımı |
| Kimyasal Sembol |
FeSi |
| CAS Numarası |
8049-17-0 |
| Görünüm |
Gri metalik katı (topak / granül / toz) |
| Koku |
Kokusuz |
| Fiziksel Hal (20°C) |
Katı (topak, granül veya toz) |
| Alaşım Sınıfı |
Ferroalaşım |
2. FERRO SİLİS NEDİR?
Ferro Silis (FeSi), demir ve silikondan oluşan bir ferroalaşımdır. Tipik olarak %15-90 arasında silikon içerir ve endüstride en yaygın kullanılan ferroalaşımlardan biridir. Çelik üretiminde deoksidasyon (oksijen giderme) amacıyla kullanılır, döküm işlemlerinde akışkanlığı artırır ve magnezyum üretiminde indirgeme maddesi olarak görev yapar.
3. KİMYASAL BİLEŞİM
| Element |
Sembol |
Yüzde (%) |
CAS Numarası |
| Silikon |
Si |
15 – 90 |
7440-21-3 |
| Demir |
Fe |
Denge (~%10-85) |
7439-89-6 |
| Alüminyum |
Al |
≤ %2.0 |
7429-90-5 |
| Kalsiyum |
Ca |
≤ %0.5 |
7440-70-2 |
| Karbon |
C |
≤ %0.2 |
7440-44-0 |
| Kükürt |
S |
≤ %0.02 |
7704-34-9 |
| Fosfor |
P |
≤ %0.05 |
7723-14-0 |
| Manganez |
Mn |
≤ %0.5 |
7439-96-5 |
4. FİZİKSEL ÖZELLİKLER
| Özellik |
Değer |
| Görünüm |
Gri metalik katı |
| Yoğunluk |
~4.75 g/cm³ |
| Erime Noktası |
1,200 – 1,250 °C |
| Yığın Yoğunluğu (Topak) |
~4.0 – 5.0 g/cm³ |
| Yığın Yoğunluğu (Toz) |
~3.0 – 4.0 g/cm³ |
| Sertlik |
Sert ve kırılgan |
| Renk |
Gri ila koyu gri |
| Manyetik Özellikler |
Manyetik değildir (yüksek Si) |
5. KİMYASAL ÖZELLİKLER
| Özellik |
Bilgi |
| Kimyasal Bileşim |
FeSi (Demir + Silikon) |
| CAS Numarası |
8049-17-0 |
| Silikon İçeriği |
%15 – 90 (grade bağlı) |
| Demir İçeriği |
~%10 – 85 |
| Safsızlıklar |
Al, Ca, C, S, P, Mn |
| Oksidasyon Direnci |
İyi (yüzeyde SiO₂ tabakası oluşturur) |
| Asit Direnci |
İyi |
| Reaktivite |
Düşük; normal koşullarda kararlıdır |
6. FERRO SİLİS KALİTELERİ
| Kalite |
Si (%) |
Al (%) |
C (%) |
S (%) |
P (%) |
Kullanım Alanı |
| FeSi15 |
14-16 |
≤2.0 |
≤0.2 |
≤0.02 |
≤0.05 |
Deoksidasyon |
| FeSi45 |
43-47 |
≤1.5 |
≤0.2 |
≤0.02 |
≤0.05 |
Genel çelik üretimi |
| FeSi65 |
63-68 |
≤1.5 |
≤0.2 |
≤0.02 |
≤0.05 |
Yüksek kalite çelik |
| FeSi75 |
72-78 |
≤1.5 |
≤0.2 |
≤0.02 |
≤0.05 |
Manyetik çelik |
| FeSi90 |
87-92 |
≤1.0 |
≤0.2 |
≤0.02 |
≤0.05 |
Elektrikli çelik |
7. ÜRETİM PROSESİ
| Aşama |
Açıklama |
| 1. Hammadde Hazırlama |
Demir talaşı, kuvars (SiO₂) ve kok kömürü hazırlanması |
| 2. Ark Ocağında Ergitme |
SiO₂ + Fe + C → FeSi + CO |
| 3. Döküm |
Sıvı alaşımın kalıplara dökümü |
| 4. Soğutma |
Kontrollü soğutma |
| 5. Kırma |
Uygun topak/granül boyutuna kırma |
| 6. Eleme |
Boyut sınıflandırması |
| 7. Paketleme |
Çelik varil veya big-bag ambalajlama |
8. KULLANIM ALANLARI
8.1. Çelik Üretimi
| Uygulama |
Açıklama |
| Deoksidasyon |
Çelik üretiminde oksijen giderici olarak kullanılır |
| Alaşımlandırma |
Çeliğe silikon eklemek için kullanılır |
| Kalite Artırma |
Çeliğin mekanik özelliklerini iyileştirir |
| Tane İnceltme |
Çelikte tane yapısını iyileştirir |
| Sertlik Artırma |
Çeliğin sertlik değerlerini artırır |
8.2. Döküm Endüstrisi
| Uygulama |
Açıklama |
| Akışkanlık Artırma |
Dökme demirin akışkanlığını artırır |
| Büzülme Azaltma |
Döküm sırasında büzülmeyi azaltır |
| Döküm Kalitesi |
Daha kaliteli döküm parçalar elde edilir |
| Sfero Döküm |
Küresel grafitli dökme demir üretimi |
8.3. Magnezyum Üretimi (Pidgeon Yöntemi)
| Uygulama |
Açıklama |
| İndirgeme Maddesi |
MgO + FeSi → Mg + SiO₂ + Fe |
| Magnezyum Metal |
Magnezyum metal üretiminde kullanılır |
| Termal Proses |
Yüksek sıcaklıkta indirgeme reaksiyonu |
8.4. Elektrik Endüstrisi
| Uygulama |
Açıklama |
| Elektrikli Çelik |
Transformatör ve motor çelikleri üretimi |
| Manyetik Özellikler |
Silikon, elektrik kayıplarını azaltır |
| Trafo Çelikleri |
Yüksek silikonlu elektrik çelikleri |
8.5. Kaynak ve Metalurji
| Uygulama |
Açıklama |
| Kaynak Elektrotları |
Özel kaynak elektrotları üretimi |
| Diğer Ferroalaşımlar |
Ferroalaşım üretiminde katkı |
| Toz Metalurjisi |
Toz metalurjisi uygulamaları |
9. FERRO SİLİSİN AVANTAJLARI
| Avantaj |
Açıklama |
| Deoksidasyon Özelliği |
Eriyik metallerden oksijeni uzaklaştırarak kaliteyi artırır |
| Ekonomik |
Alaşımlara silikon eklemenin uygun maliyetli yolu |
| Çok Yönlülük |
Metalurjiden elektroniğe kadar birçok sektörde kullanılabilir |
| Akışkanlık Artışı |
Döküm işlemlerinde akışkanlığı iyileştirir |
| Büzülme Azaltma |
Dökümde büzülmeyi azaltır |
| Manyetik Özellikler |
Elektrikli çeliklerde manyetik kayıpları azaltır |
| Korozyon Direnci |
Çeliğin korozyon direncini artırır |
| Geri Dönüştürülebilirlik |
%100 geri dönüştürülebilir |
10. ÇELİKTE KATKI ETKİLERİ
| Özellik |
Silikonun Etkisi |
| Deoksidasyon |
Güçlü oksijen giderici |
| Çekme Dayanımı |
Artırır |
| Sertlik |
Artırır |
| Süneklik |
Azaltır (yüksek Si'de) |
| Manyetik Özellikler |
İyileştirir |
| Korozyon Direnci |
Artırır |
| Isı Direnci |
Artırır |
| Elektrik Direnci |
Artırır |
| Tane Boyutu |
İnceltir |
11. ÖNERİLEN KATKI ORANLARI
| Çelik Tipi |
Si Katkısı (%) |
Gerekli FeSi (kg/ton) |
| Yapı Çeliği |
%0.15 – 0.30 |
3 – 6 |
| Yay Çeliği |
%1.5 – 2.5 |
30 – 50 |
| Silisyumlu Çelik |
%2.5 – 4.0 |
50 – 80 |
| Elektrikli Çelik |
%3.0 – 4.5 |
60 – 90 |
| Dökme Demir |
%1.0 – 3.0 |
20 – 60 |
12. FİZİKSEL FORMLAR
| Form |
Açıklama |
Tipik Boyut |
| Topak |
Düzensiz parçalar |
10 – 100 mm |
| Granül |
Küçük parçacıklar |
1 – 10 mm |
| Toz |
İnce toz |
< 1 mm |
| Briket |
Preslenmiş form |
Çeşitli |
| Özel Boyutlar |
Müşteri spesifikasyonu |
Çeşitli |
13. GÜVENLİK VE SAĞLIK BİLGİLERİ
| Parametre |
Bilgi |
| Tehlike |
Katı formda tehlikeli değildir |
| Toz |
Tozun solunması solunum yolu tahrişine neden olabilir |
| Duman |
Ergitme dumanları silika (SiO₂) içerebilir |
| Silikozis Riski |
Uzun süreli toz maruziyeti silikozise neden olabilir |
| Cilt Teması |
Mekanik tahrişe neden olabilir |
| Göz Teması |
Mekanik tahrişe neden olabilir |
| Kanserojenite |
Kanserojen olarak sınıflandırılmamıştır |
| Mutajenite |
Sınıflandırılmamıştır |
13.1. İLK YARDIM ÖNLEMLERİ
| Maruziyet Yolu |
Yapılacak İşlem |
| Soluma |
Temiz havaya çıkarın. Solunum zorluğu varsa tıbbi yardım alın. |
| Cilt Teması |
Bol su ve sabunla yıkayın. Kirlenmiş giysileri çıkarın. |
| Göz Teması |
En az 15 dakika bol su ile durulayın. Tıbbi yardım alın. |
| Yutma |
Ağızı çalkalayın. Tıbbi yardım alın. |
14. DEPOLAMA VE KULLANIM
| Parametre |
Bilgi |
| Depolama Koşulları |
Serin, kuru, iyi havalandırılmış alan |
| Kap Gereksinimleri |
Temiz, kuru kap (çelik varil veya big-bag) |
| Korunması Gerekenler |
Nem, asitler, kuvvetli oksitleyiciler |
| Raf Ömrü |
Sınırsız (uygun depolama ile) |
| Kullanım Önlemleri |
Toz oluşumunu önleyin; solunum koruması kullanın |
| Özel Uyarı |
Toz, solunum yolu tahrişine neden olabilir |
15. TAŞIMA BİLGİLERİ
| Parametre |
Bilgi |
| UN Numarası |
Düzenlenmemiştir (tehlikeli madde değil) |
| Tehlike Sınıfı |
Uygulanamaz |
| Ambalaj Grubu |
Uygulanamaz |
| ADR/RID |
Düzenlenmemiştir |
| IMDG Kodu |
Düzenlenmemiştir |
| IATA (Hava) |
Düzenlenmemiştir |
| Deniz Kirletici |
Hayır |
16. AMBALAJ SEÇENEKLERİ
| Ambalaj Tipi |
Miktar |
Malzeme |
| Çelik Varil |
100 – 250 kg |
Çelik |
| Big-Bag (FIBC) |
500 – 1,000 kg |
Polipropilen |
| Çelik Kutu |
500 – 1,000 kg |
Çelik |
| Plastik Astarlı Torba |
25 – 50 kg |
PP/PE |
| Özel Ambalaj |
Müşteri gereksinimleri |
Çeşitli |
17. DÜZENLEYİCİ MEVZUAT DURUMU
| Bölge / Otorite |
Durum |
| Avrupa Birliği (REACH) |
Kayıtlı madde |
| ABD (EPA TSCA) |
TSCA envanterinde listelenmiştir |
| Çin |
Envanterde listelenmiştir |
| Japonya (CSCL) |
CSCL envanterinde listelenmiştir |
| ISO 9001 |
Sertifikalı üretim |
18. DİĞER İSİMLER VE EŞ ANLAMLILAR
| Türü |
İsim |
| Türkçe İsimler |
Ferro Silis, Silisyumlu Demir, Demir-Silikon Alaşımı, Silikon Alaşımlı Demir, Döküm Yardımcısı, Çelik Katkı Malzemesi |
| İngilizce İsimler |
Ferrosilicon, Iron-Silicon Alloy, Siliconised Iron, Ferro-Silicon |
| Kimyasal İsimler |
FeSi, Silicon Iron |
| Halk İsimleri |
Akışkanlık Arttırıcı, Silikon Katkılı Metal, Korozyon Dirençli Alaşım |
| CAS Numarası |
8049-17-0 |
19. ÖZET VE KRİTİK UYARILAR
Ürün Özeti
| Parametre |
Değer |
| Ürün |
Ferro Silis (FeSi) |
| CAS Numarası |
8049-17-0 |
| Silikon İçeriği |
%15 – 90 |
| Demir İçeriği |
~%10 – 85 |
| Görünüm |
Gri metalik katı (topak/granül/toz) |
| Yoğunluk |
~4.75 g/cm³ |
| Erime Noktası |
1,200 – 1,250 °C |
| Birincil Kullanım |
Çelik üretimi (deoksidasyon), döküm, magnezyum üretimi |
KRİTİK UYARILAR
1. Silikon İçeriği: Ferro silis %15-90 arası silikon içerir. Uygulamaya göre doğru kalite seçilmelidir. Yüksek silikonlu FeSi (>%75) elektrikli çelikler için, düşük silikonlu FeSi (%15-45) deoksidasyon için kullanılır.
2. Deoksidasyon: Çelik üretiminde en etkili oksijen gidericilerden biridir. Kaliteli çelik üretimi için gereklidir.
3. Magnezyum Üretimi: Pidgeon yönteminde indirgeme maddesi olarak kullanılır. MgO + FeSi → Mg + SiO₂ + Fe reaksiyonu ile magnezyum metal üretilir.
4. Elektrikli Çelik: Yüksek silikon içerikli FeSi (%3-4 Si), transformatör ve motor çeliklerinde manyetik kayıpları azaltır.
5. Döküm Akışkanlığı: Dökme demirin akışkanlığını artırır ve büzülmeyi azaltır. Sfero dökümde önemli bir katkıdır.
6. Silikozis Riski: Uzun süreli toz maruziyeti akciğerlerde silikozise neden olabilir. Toz oluşan işlemlerde solunum koruması kullanılmalıdır.
7. Depolama: Kuru, serin ve iyi havalandırılmış alanda saklayın. Nemden koruyun.
8. Geri Dönüşüm: %100 geri dönüştürülebilir ve yüksek ticari değere sahiptir.
9. Kalite Kontrol: Her parti için kimyasal bileşimi (Si, Al, C, S, P) doğrulayın. Safsızlıklar çelik kalitesini etkileyebilir.
10. Çok Yönlülük: Metalurjiden elektroniğe, dökümden magnezyum üretimine kadar geniş kullanım alanı.
11. Katkı Hesaplaması: Silikon geri kazanımı tipik olarak %90-95'tir. Alaşım hesaplamalarında bu oran dikkate alınmalıdır.
12. Kritik Hammadde: Silikon ve ferro silis, birçok endüstri için kritik hammaddeler arasındadır. Tedarik zinciri önemlidir.
ÖNEMLİ BEYAN: Bu Teknik Veri Sayfası (TDS) yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve mevcut teknik verilere dayanarak hazırlanmıştır. Kullanıcı, ürünün kendi özel uygulamasına uygunluğunu belirlemek ve tüm yerel, ulusal ve uluslararası düzenlemelere uymakla yükümlüdür. Tam güvenlik, depolama, kullanım, taşıma, atık ve mevzuat uyumluluğu bilgileri için üretici/tedarikçi tarafından sağlanan resmi Güvenlik Bilgi Formu'na (SDS/MSDS) başvurulmalıdır. Bu belge profesyonel veya tıbbi tavsiye yerine geçmez.
