Eritrosin, Eritrozin, Erythrosine, Pembe Gıda Boyası, E127, 16423-68-0

CAS 16423-68-0 - Eritrosin (E127) 

1. KİMLİK VE SINIFLANDIRMA

CAS Numarası: 16423-68-0
EINECS Numarası: 240-474-8
Kimyasal Formül: C₂₀H₆I₄Na₂O₅
Molar Kütle: 879,86 g/mol
E Numarası: E127
Diğer Adları:

• FD&C Red No. 3

• Kırmızı No. 3

• Disodyum 2-(2,4,5,7-tetraiyodo-3-okso-6-oksoksanten-9-il)benzoat

• C.I. 45430

• Eritrosin B

Kimyasal Sınıf: Floron türevi, organoiyodin bileşiği, ksanten boyası

2. FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLER

3. KULLANIM ALANLARI

3.1 Gıda Sanayii

Eritrosin (E127), sentetik kiraz pembesi gıda boyası olarak kullanılmaktadır:

• Kokteyl kirazları ve şekerlemelerde kırmızı renklendirici

• Konserve meyveler

• Pasta süsleme jelleri ve kremalar

• Renkli fıstık kabukları

• Bazı şekerleme türleri

• Dondurulmuş tatlılar

3.2 Diğer Endüstriyel Uygulamalar

• Diş hekimliği: Plak tespit tabletleri (dişlerde kırmızı kalıntı bırakarak plak alanlarını belirler)

• Matbaa mürekkebi: Kırmızı ve kiraz pembesi mürekkep üretimi

• Tekstil: Yün ve ipek boyama (sınırlı kullanım)

• Kozmetik: Ruj ve allık formülasyonları (ülkelere göre değişir)

• Biyolojik boyama: Histolojik preparatlarda kontrast boya

4. REGÜLATÖR DURUMU (GÜNCEL 2024-2025)

4.1 Türkiye

Türk Gıda Kodeksi Renklendiriciler Tebliği'ne göre:

• Sadece kokteyl kirazı ve konserve kiraz ürünlerinde izin verilmektedir

• Maksimum limit: 200 mg/kg

• Diğer gıda ürünlerinde kullanımı yasaktır

4.2 Amerika Birleşik Devletleri (FDA)

• FDA'nın 2024 güncellemesi: FD&C Red No. 3'ün kozmetiklerde ve topikal ilaçlarda kullanımı yasaklanmıştır

• Gıdalarda halen izin verilmekte, ancak 2025-2026 itibarıyla gıdalarda da kademeli yasak planlanmaktadır

• Kaliforniya eyaleti, 2023'te kabul edilen California Gıda Güvenliği Yasası (AB 418) ile 2027'den itibaren Red No. 3'ü yasaklayacak

4.3 Avrupa Birliği

• Kokteyl kirazları ve konserve kirazlarla sınırlı kullanım

• EFSA (Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi) 2024 değerlendirmesinde ADI (Kabul Edilebilir Günlük Alım) değerini 0-0,1 mg/kg vücut ağırlığı/gün olarak revize etmiştir

4.4 Diğer Ülkeler

5. GÜNCEL SAĞLIK DEĞERLENDİRMELERİ (2024-2025)

5.1 Toksikolojik Profil

Tiroid Etkileri:

• Eritrosin yapısındaki iyot, metabolize olduğunda serbest iyot açığa çıkarır

• Hayvan çalışmalarında (sıçanlar) yüksek dozlarda tiroid hiperplazisi ve foliküler hücre adenomları gözlemlenmiştir

• İnsanlarda epidemiyolojik çalışmalar sınırlıdır, ancak tiroid duyarlılığı olan bireylerde dikkat önerilmektedir

Nörodavranışsal Etkiler:

• Southampton Çalışması (2007): Sentetik boyalar (eritrosin dahil) ile çocuklarda hiperaktivite arasında potansiyel ilişki

• EFSA, 2024 raporunda bazı çocuklarda dikkat eksikliği ile bağlantılı olabileceğini belirtmiştir

Karsinojenite:

• Ulusal Toksikoloji Programı (NTP) - Sıçanlarda tiroid tümörleri

• IARC sınıflandırması: Grup 3 (insanlar için karsinojenik olarak sınıflandırılamaz)

• FDA, 1990'da topikal ilaç ve kozmetiklerde yasaklamış, gıdalarda devam etmiştir

Işığa Duyarlılık:

• Nadir vakalarda fototoksisite ve fotoalerjik reaksiyonlar rapor edilmiştir

5.2 ADI (Kabul Edilebilir Günlük Alım) Değeri

70 kg bir yetişkin için günlük maksimum 7 mg

6. ALTERNATİFLER

Eritrosine doğal ve sentetik alternatifler:

7. PERAKENDECİ POLİTİKALARI (2025 GÜNCEL)

Birleşik Krallık:

• ASDA, 2007'den beri özel markalı ürünlerde kullanmıyor

• Tesco, Sainsbury's, Waitrose - 2023-2024'te özel markalı ürünlerde kullanımı sonlandırdı

ABD:

• Whole Foods, Trader Joe's - Red No. 3 içermeyen ürünler

• 2024 itibarıyla birçok ulusal marka reformülasyon sürecinde

Türkiye:

• İthal ürünlerde etiket denetimleri artırılmıştır

• Yerel üretimde yalnızca kiraz ürünleriyle sınırlı

8. LABORATUVAR ANALİZ YÖNTEMLERİ

• HPLC-DAD: Yüksek performanslı sıvı kromatografisi

• LC-MS/MS: Gıdalarda eser miktar tayini

• UV-VIS Spektrofotometri: 524-530 nm'de kantitatif analiz

• Tüketim sonrası idrarda tayin: Metabolizma çalışmaları

9. ÖZET VE DEĞERLENDİRME

Eritrosin (E127), güncel bilimsel veriler ve regülasyonlar ışığında:

✅ Avantajlar:

• Düşük konsantrasyonlarda etkili renklendirme

• Parlak, stabil kiraz pembesi tonu

• Koşer sertifikalı seçenek

⚠️ Riskler ve Kısıtlamalar:

• Tiroid fonksiyonu üzerinde potansiyel etkiler

• Çocuklarda hiperaktivite ile olası ilişki

• Küresel regülasyonlar giderek sıkılaşmakta

• Birçok ülkede yalnızca kiraz ürünlerine izin verilmekte

📌 Sonuç: Uluslararası regülasyonlar ve tüketici talepleri doğrultusunda, eritrosin kullanımı giderek kısıtlanmakta, gıda üreticileri doğal alternatiflere yönelmektedir. 2025-2027 döneminde özellikle ABD ve AB'de daha kapsamlı kısıtlamalar beklenmektedir.